17 lipca 2026 r. Sejm uchwalił nowelizację obejmującą ponad 20 obszarów podatku VAT. Z jednej strony ograniczy ona część formalności i ułatwi niektóre rozliczenia, z drugiej – rozszerzy odpowiedzialność solidarną nabywców wybranych usług za zaległości podatkowe usługodawców. Ustawa trafiła do Senatu 20 lipca.
Większość przepisów ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Najwcześniej, 1 grudnia 2026 r., zacznie obowiązywać zmiana dotycząca stawki VAT stosowanej przy rozliczaniu niezwróconych kaucji w systemie kaucyjnym. Prace legislacyjne w tym zakresie nadal trwają, dlatego ostateczny kształt i terminy wejścia w życie nowych zasad mogą się jeszcze zmienić.
Mniej formularzy przy rozliczaniu VAT
Podatnicy VAT kończący działalność muszą sporządzić spis z natury towarów pozostałych w firmie i rozliczyć należny od nich podatek. Po zmianach nadal będą przygotowywać taki spis, ale nie będą już składali odrębnej informacji o jego wynikach. Kwotę należnego VAT wykażą bezpośrednio w deklaracji podatkowej w pliku JPK_VAT.
Uproszczone zostanie również wyrejestrowanie z VAT. Przedsiębiorcy składający wniosek o wykreślenie z CEIDG lub KRS nie będą musieli dodatkowo składać formularza VAT-Z. Nie dotyczy to jednak podatników, którzy nadal wykonują inne czynności opodatkowane VAT, np. kontynuują najem prywatny obciążony tym podatkiem.
– Kolejne ułatwienie będzie dotyczyć podatników nabywających środki transportu w innych państwach UE. Nie będą już musieli płacić VAT w ciągu 14 dni od transakcji. Rozliczą go na zwykłych zasadach – w deklaracji za dany miesiąc lub kwartał. Formularz VAT-23 zastąpi elektroniczna informacja przesyłana w terminie złożenia tej deklaracji. Wyjątek obejmie podmioty, które nie składają deklaracji VAT i dokonują wyłącznie WNT nowych środków transportu. W ich przypadku 14-dniowy termin pozostanie zachowany – wyjaśnia Joanna Łuksza, kierownik Zespołu Ekspertów Księgowych w IFIRMA.PL.
Księgowość, reklama i IT z nowym ryzykiem
Odpowiedzialność solidarna nabywcy zostanie rozszerzona na wybrane usługi wymienione w nowym załączniku do ustawy. Katalog obejmie m.in. usługi związane z oprogramowaniem, hostingiem, księgowością, doradztwem biznesowym, zarządzaniem, reklamą, badaniami rynku oraz zatrudnieniem.
Mechanizm będzie mógł mieć zastosowanie, gdy wartość pojedynczej faktury wyniesie co najmniej 15 tys. zł brutto albo łączna wartość netto usług kupionych od jednego usługodawcy w danym miesiącu przekroczy 50 tys. zł. Po osiągnięciu miesięcznego limitu odpowiedzialność może objąć wszystkie wskazane usługi nabyte w tym okresie od danego podmiotu.
Sama wartość transakcji nie przesądzi jednak o odpowiedzialności. Nabywca będzie odpowiadał za zaległość usługodawcy w części VAT proporcjonalnie przypadającej na zakupioną usługę, jeżeli wiedział lub miał uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że podatek nie zostanie wpłacony do urzędu skarbowego.
– Zapłata z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności co do zasady ochroni nabywcę przed odpowiedzialnością solidarną. Ochrona nie zadziała jednak m.in. wtedy, gdy wiedział on, że faktura została wystawiona przez nieistniejący podmiot, dokumentuje fikcyjną transakcję, zawiera nieprawdziwe kwoty lub dotyczy nadużycia prawa. Dlatego firmy powinny zwracać uwagę nie tylko na status podatnika, lecz także na nietypowe warunki współpracy, cenę bez ekonomicznego uzasadnienia niższą od rynkowej czy brak gospodarczego sensu transakcji. Istotne będzie również zachowanie dokumentów potwierdzających, że kontrahent został sprawdzony, a zakup miał rzeczywisty charakter – wyjaśnia ekspertka IFIRMA.PL.
Skład VAT ma poprawić płynność firm
Nowością, którą wprowadza nowelizacja przepisów, będzie dobrowolna procedura składu VAT przeznaczona przede wszystkim dla przedsiębiorstw prowadzących międzynarodowy obrót określonymi towarami. Skład VAT będzie specjalnym magazynem, w którym określone towary będzie można przechowywać i sprzedawać bez natychmiastowej zapłaty podatku.
Stawką 0% zostaną objęte m.in. dostawy i wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów wprowadzanych do składu, ich dalsza sprzedaż bez wyprowadzania z magazynu oraz usługi bezpośrednio związane z tymi towarami.
– W przypadku skorzystania z procedury, VAT zostanie rozliczony dopiero w momencie wyprowadzenia towaru ze składu. Dzięki temu firma nie będzie musiała finansować podatku w okresie przechowywania lub dalszej sprzedaży towaru. Jeden towar będzie mógł pozostawać w procedurze maksymalnie przez 24 miesiące. Odroczenie rozliczenia podatku może poprawić płynność firm handlowych i logistycznych. Nie będzie to jednak rozwiązanie dostępne automatycznie. Skorzystanie z niego będzie wymagało zezwolenia urzędu skarbowego, prowadzenia szczegółowej ewidencji i spełnienia warunków wskazanych w ustawie – podsumowuje Joanna Łuksza z IFIRMA.PL.
