Ponad 150 mld euro rocznie – tyle warta jest praca wszystkich pszczół na świecie. Z tego na pszczoły europejskie przypada 15 mld euro, a na nasze rodzime ok. 1,8 mld euro (7,5 mld zł). Kwoty te nie uwzględniają wartości produktów pszczelich, takich jak: miód, pyłek kwiatowy, propolis, mleczko, wosk i jad pszczeli. Niewliczony tu został także wpływ tych owadów na zachowanie bioróżnorodności środowiska naturalnego. To wartość niezwykle trudna do oszacowania. . Zagadnieniami związanymi z wpływem pszczół na gospodarkę zajmuje się dr inż. Janusz Majewski z Wydziału Nauk Ekonomicznych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
Skąd te miliardy?
Najważniejszym zadaniem, jakie wykonują dla nas pszczoły, jest zapylanie roślin uprawnych. Wśród 300 głównych gatunków roślin uprawnych świata około 84% stanowią rośliny entomofilne, czyli zapylane przez owady. Z kolei pszczoła miodna odpowiada za 80-90% zapyleń dokonywanych przez owady – mówi dr inż. Janusz Majewski. W Polsce najważniejszymi roślinami zapylanymi przez pszczoły są: rzepak, rośliny sadownicze oraz krzewy owocowe. Owady te odgrywają także ważną rolę w uprawie niektórych warzyw, a także w produkcji nasion kwiatów, ziół i roślin warzywniczych. Jeśli pszczoły nie przylecą, wówczas plon jest wielokrotnie niższy i znacznie gorszej jakości. W 2014 r. w Polsce rośliny uprawne entomofilne zajmowały ponad 1,7 mln hektarów.
Tabela 1. Oszacowana wartość plonów uzyskanych dzięki zapylaniu przez owady głównych uprawnych roślin entomofilnych w Polsce w latach 2005-2014
Tabela 2. Wpływ owadów zapylających na plony wybranych roślin uprawnych
Zapylanie to bez wątpienia najcenniejsza praca wykonywana dla człowieka przez te małe, pracowite owady. I to właśnie ona jest wyceniana na 150 mld euro rocznie. Produkty takie jak miód czy wosk są warte kilkakrotnie mniej, choć niejednemu człowiekowi trudno byłoby się bez nich obyć i na nich właśnie oparta jest dochodowość polskiego pszczelarstwa.
Praca nie zawsze popłaca
Mimo ogromnego wpływu na gospodarkę praca pszczół i pszczelarzy nie jest należycie doceniana. Pszczelarstwo częściej jest dochodowym hobby niż pozwalającym na godne życie zawodem. Potwierdzają to dane statystyczne. Według szacunków Polskiego Związku Pszczelarskiego tym sektorem rolnictwa w Polsce zajmuje się 43 tys. osób. Większość z nich to właściciele małych pasiek, traktujący swoją pracę jako dodatkowe źródło dochodu. Pszczelarzy zawodowych, czyli takich którzy posiadają co najmniej 150 pni pszczelich, jest niewielu ponad 300.
Niewielka liczba pszczelarzy zawodowych może być wynikiem niewielkiej dochodowości tej działalności. Głównym źródłem przychodów z działalności pszczelarskiej w Polsce jest sprzedaż produktów wytworzonych przez owady, w tym przede wszystkim miodu – mówi Janusz Majewski.
Sytuacja, w której większość pszczelarzy, to hobbyści, nie jest w pełni korzystna dla rolnictwa i gospodarki. W Unii Europejskiej liczba pszczelarzy stopniowo maleje. W Polsce na razie takiego trendu nie zauważamy, można jednak sobie wyobrazić, co może się stać, gdy prowadzenie pasieki stanie się zajęciem generującym wyłącznie koszty.
Co niszczy pszczoły?
Samym owadom najbardziej przeszkadzają dręczące je choroby, takie jak warroza czy nosemoza, a także niewłaściwie stosowane przez rolników nawozy i środki ochrony roślin. Tym problemom można zaradzić, ustanawiając odpowiednie prawo i zapewniając pszczelarzom środki oraz profesjonalne doradztwo. Śmiertelność owadów jest jednak zawsze związana z kosztami, które musi ponieść właściciel pasieki. Są to zarówno utracone dochody, jak i konieczność zakupów leków. Do tego dochodzi jeszcze ryzyko produkcyjne wynikające z warunków pogodowych i duża konkurencja na światowym rynku miodu.
Pomóc pszczelarzom, ratować pszczoły
Opłacalność pasieki zależy od wielu czynników, takich jak wielkość produkcji, jej charakter (wędrowna jest znacznie bardziej wydajna), szeroki asortyment wytwarzanych produktów, a także prowadzenie działalności specjalistycznej (np. hodowla pszczelich matek). Mimo to dochody, które osiągają pszczelarze, są nieporównywalnie mniejsze niż wartość pracy wykonywanej przez pszczoły przy zapylaniu roślin. Ze względu na narodowy interes gospodarczy, a także społeczny nie można dopuścić do osłabienia tego sektora rolnictwa.
Od lat podejmowane są działania mające na celu wsparcie pszczelarzy. Bezpośrednie wsparcie pszczelarstwa w UE w latach 2014-2015 wyniosło 66,2 mln euro rocznie i pochodziło w 50% z budżetu UE oraz w 50% z budżetów krajowych państw członkowskich. Wydaje się, ze w kolejnych latach wsparcie to powinno być wyższe, na co wskazuje m.in. wysoki i rosnący współczynnik wykorzystania środków przekraczający 90% – mówi J. Majewski.
Istotnym wsparciem dla polskich pszczelarzy jest Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r., która umożliwiła pszczelarzom bezpośrednią sprzedaż swoich produktów. Z uwagi na to, że ceny skupu miodu często są zbliżone do poziomu kosztów produkcji, pszczelarze, by uzyskać dochód, powinni sprzedawać swoje produkty bezpośrednio konsumentom. Jest to tym bardziej istotne, że na rynku miodu istnieje bardzo duża konkurencja międzynarodowa – mówi J. Majewski. Cena litra miodu chińskiego jest niższa niż koszt wyprodukowania go w Polsce. W tej sytuacji trzeba nieustannie pamiętać, że praca pszczół to nie tylko produkcja miodu, ale przede wszystkim zapylanie roślin uprawnych.
Miód a racja stanu
Kolejnym pomysłem na wsparcie krajowych pszczelarzy jest utworzenie marki „Miód Polski”, będącej potwierdzeniem jakości produktu i znacznie ograniczającej pokusę nadużyć – na przykład dolewania do słoików tańszych miodów importowanych.
Można mieć nadzieję, że kondycja polskiego pszczelarstwa nie będzie się pogarszać. W przeciwnym razie będzie to oznaczało – poza brakiem rodzimych miodów na sklepowych półkach – problemy dla rolnictwa i wyższe ceny żywności. O tym należy pamiętać, kupując miód i inne produkty pszczele. Patriotyzm jest tu szczególnie wskazany.
Anna Ziółkowska
Dolar w tym tygodniu powoli odrabiał ostatnie straty. US Dollar Index rozpoczął ten tydzień na poziomie 99,18. Korekta kursu wskazuje na dobrą zmianę kierunku. Z analizy platformy inwestycyjnej eToro wynika, iż większość inwestorów przyjmuje wobec amerykańskiej waluty pozycję krótką, stawiając na sprzedaż waluty, głownie w parach walutowych z euro oraz dolarem nowozelandzkim.
Prezydent RPA Jacob Zuma zszokował południowoafrykańskie rynki zwalniając ministra finansów. Ostatnie przetasowania w rządzie Zumy mają duży wpływ na lokalne rynki oraz kondycję randa. W styczniu 2016 roku kurs dolara w stosunku do południowoafrykańskiej waluty wynosił 17,76, obecnie znajduje się na pułapie 13,4. Jeśli sytuacja się pogorszy przewidywane są kolejne spadki.
W 3 dni dolar odrobił 5 groszy do złotówki. To stosunkowo niewiele w porównaniu do przeceny eurodolara, gdzie kurs spadł o ponad 2 centy. Umocnienie dolara generalnie osłania waluty egzotyczne oraz zmienia sentyment do koszyka walut rynków wschodzących. Na tym tle złotówka wypada nieźle, co pozwala podejrzewać, że krótkoterminowo może dojść do znacznej korekty ceny. Technicznie USDPLN znajduje się na lokalnym oporze przy 3,9440. W przypadku wzrostów kolejnym oporem będą lokalne szczyty przy 3,98, a w przypadku jego pokonania 4,02 i 4,05. Wsparciem pozostaje strefa popytowa przy lokalnych dołkach przy 3,89.
EUR na szerokim rynku traci po plotkach agencji Reuters o stanowisku EBC w sprawie polityki monetarnej i fiskalnej. Umocnienie się EUR w ostatnich dniach to także efekt pozycjonowania się dużych graczy, którzy chcieli wykorzystać porażkę Prezydenta Trumpa w Kongresie. To w konsekwencji doprowadziło do wzrostów na eurodolarze. Obecny impuls spadkowy na EURUSD wpływa na cenę EUR w stosunku do PLN. Po zaksięgowaniu formacji 1 do 1 cena po dwóch dniach konsolidacji wybiła się dołem. Z wysokiego interwału czasowego (tygodniowy) można wnioskować, że cena zmierza do testu dolnego ograniczenia wzrostowego kanału trendowego. Naszym zdaniem złotówka na tę chwilę jest za mocna i po 3 tygodniach umacniania się rosną szanse na zakończenie trendu spadkowego. W przypadku wzrostów oporem staje się niedawna strefa wsparcia przy 4,2740, a w przypadku jej pokonania w krótkim terminie jest szansa przetestowania poziomu 4,35.
Sytuacja na funcie jest coraz bardziej interesująca. Wskazywaliśmy już na początku tygodnia, że funt ma dużą szansę na korektę i zdecydowane umocnienie się. W ciągu ostatnich 2 tygodni funt umocnił się w stosunku do dolara i euro, natomiast w stosunku do złotówki się osłabił. Umocnienie się złotówki, to efekt danych makro, jednak zakładamy w scenariuszu bazowym dalsze umocnienie się funta na szerokim rynku, co odbije się także na złotówce. Z technicznego punktu widzenia najbliższym wsparciem dla GBPPLN strefa popytowa przy 4,90, a następnie linia trendowa wyrysowana po lokalnych dołkach. W przypadku wzrostów oporem będzie poziom 4,9570, gdzie cena już reagowała w marcu kilkukrotnie.
Członek rezerwy federalnej Eric Rosengren pokazał wczoraj swoje jastrzębie skrzydła wzywając kolejnych czterech podwyżek stóp procentowych jeszcze w tym roku. Rynki będą uważnie śledzić planowane na dziś cztery wypowiedzi FED, ze szczególną uwagą także tę dotyczącą kwestii sumy bilansowej.
