Coraz więcej polskich przedsiębiorców otrzymuje odmowy wypłaty zasiłków chorobowych lub macierzyńskich z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Powód? ZUS uznaje, że nie byli objęci ubezpieczeniem chorobowym w okresach sprzed 2022 roku – mimo że składki były opłacone, choć czasem z drobnym opóźnieniem lub kilkuzłotową niedopłatą. W obronie przedsiębiorców interweniuje Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców.
Problem: stare zasady, nowe skutki
Do końca 2021 roku obowiązywały przepisy, które automatycznie wyłączały z ubezpieczenia chorobowego przedsiębiorców, którzy nie opłacili składki w terminie lub zrobili to w niepełnej wysokości – nawet jeśli chodziło o symboliczne kwoty. Aby przywrócić to ubezpieczenie, należało wnioskować do ZUS o wyrażenie zgody na opłacenie składki po terminie. Decyzja była uznaniowa i często kończyła się długą batalią sądową.
W 2022 roku, po działaniach Rzecznika MŚP, wprowadzono nowe przepisy – bardziej przyjazne dla prowadzących działalność gospodarczą. Od tego momentu drobne niedopłaty (do 1% minimalnego wynagrodzenia) nie powodują już automatycznej utraty prawa do świadczeń. Zmiana ta miała na celu uproszczenie systemu i poprawę jego stabilności.
ZUS stosuje wsteczne wyłączenia
Niestety, mimo korzystnych zmian w przepisach, wielu przedsiębiorców – w momencie ubiegania się o świadczenie – dowiaduje się, że za okresy sprzed 2022 roku ZUS nie uznaje ich za objętych ubezpieczeniem. W efekcie nie mają prawa do zasiłku, mimo że składki – choć nie zawsze idealnie – były opłacane.
Problem dotyczy m.in.:
- kilkuzłotowych niedopłat wynikających z błędów księgowych,
- zmian konta ubezpieczeniowego po ugodach sądowych,
- zmian schematu ubezpieczenia zleceniobiorców,
- braku informacji o konieczności złożenia wniosku o zgodę na późniejszą wpłatę (termin minął w czerwcu 2022 r.).
Co więcej, wielu przedsiębiorców nie miało świadomości, że w ich dokumentacji ZUS dokonał zmian skutkujących wyłączeniem z ubezpieczenia. Regularnie opłacali składki i byli przekonani, że wszystko jest w porządku. Dowiadywali się o problemie dopiero w chwili wystąpienia z wnioskiem o zasiłek – często w sytuacjach dramatycznych, jak poważna choroba czy ciąża.
Rzecznik MŚP: „To niedopuszczalne w państwie prawa”
„W państwie prawa niedopuszczalna jest sytuacja, w której zmiany na koncie przedsiębiorcy prowadzonym przez ZUS skutkują wyrzuceniem go z ubezpieczenia chorobowego wiele lat wstecz. Takie działania destabilizują sytuację prawną przedsiębiorców i negatywnie wpływają na zaufanie obywateli do państwa” – podkreśla Agnieszka Majewska, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców.
Rzecznik wskazuje także, że takie praktyki uderzają w podstawy bezpieczeństwa finansowego osób prowadzących działalność gospodarczą i nierzadko uniemożliwiają im normalne funkcjonowanie w okresach choroby czy ciąży.
Co dalej?
Ze względu na rosnącą skalę zgłoszeń, Rzecznik MŚP rozważa podjęcie interwencji generalnej wobec ZUS, a w razie potrzeby – przygotowanie propozycji zmian legislacyjnych. Celem byłoby trwałe zabezpieczenie interesów przedsiębiorców i wyeliminowanie przepisów, które dziś – mimo pozornych ułatwień – prowadzą do poważnych problemów społecznych i finansowych.
