Transformacja energetyczna w Polsce wymaga szerokiego dialogu społecznego, efektywnego procesu legislacyjnego i wsparcia ze strony najwyższych władz państwowych – podkreślił Marek Górski, prezydent Konfederacji Lewiatan, podczas plenarnego posiedzenia Rady Dialogu Społecznego z udziałem prezydenta Karola Nawrockiego. Jak zaznaczył, bez społecznego konsensusu trudno będzie wypracować spójny, realistyczny i trwały model energetyki niskoemisyjnej.
Polska na rozdrożu transformacji energetycznej
Zdaniem Marka Górskiego, Polska stoi w obliczu konieczności głębokich przekształceń gospodarczych wynikających z rosnących kosztów emisji, zanieczyszczenia środowiska i postępujących zmian klimatycznych. Transformacja w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i o obiegu zamkniętym nie jest już wyborem politycznym, lecz ekonomiczną koniecznością.
– Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej stwarza Polsce szansę na zwiększenie konkurencyjności poprzez rozwój gospodarki niskoemisyjnej – zauważył prezydent Lewiatana. Dodał, że dochody budżetu państwa z systemu handlu emisjami (ETS) powinny w większym stopniu wspierać inwestycje w transformację energetyczną.
Energia z OZE coraz tańsza niż z węgla
Z najnowszych analiz wynika, że energia z odnawialnych źródeł (OZE) jest dziś od dwóch do trzech razy tańsza niż ta wytwarzana z węgla. W 2025 roku koszt energii z paliw kopalnych może sięgnąć nawet 740 zł za MWh, podczas gdy w przypadku OZE będzie to 270–340 zł za MWh. Nawet bez uwzględnienia opłat za emisję CO₂ oznacza to oszczędność rzędu 30%.
Ten trend ma ogromne znaczenie dla polskiego przemysłu, szczególnie energochłonnego. – W niektórych branżach koszty energii w ciągu pięciu lat wzrosły dwukrotnie i stanowią już blisko 10% kosztów produkcji. Tymczasem w innych krajach Unii Europejskiej energia jest tańsza, a ślad węglowy – niższy, co zwiększa ich przewagę konkurencyjną – podkreślił Górski.
Wysokie ceny energii uderzają szczególnie w sektory eksportowe – spożywczy, motoryzacyjny i materiałów budowlanych – które rywalizują z producentami z krajów o bardziej zaawansowanej transformacji.
Bariery inwestycyjne i rola państwa
Mimo korzystnych trendów kosztowych, tempo transformacji energetycznej w Polsce pozostaje zbyt wolne. Jedną z głównych przyczyn są bariery regulacyjne. Przykładem mogą być nawet siedmioletnie procedury administracyjne przy budowie lądowych farm wiatrowych czy przeciągające się procesy związane z rozwojem biogazu, biometanu i morskiej energetyki wiatrowej.
Prezydent Lewiatana zaznaczył, że konieczne jest usprawnienie procesu inwestycyjnego i zwiększenie możliwości przyłączania OZE do sieci, co dziś stanowi jedną z największych barier rozwoju sektora.
W jego opinii Polska powinna również stopniowo odchodzić od mechanizmu mrożenia cen energii, który zniekształca rynek i ogranicza konkurencję. – Rynek powinien sam regulować ceny. Interwencje państwa są uzasadnione jedynie w sytuacjach kryzysowych – stwierdził Górski.
Wsparcie dla najbardziej potrzebujących
W kontekście ochrony odbiorców energii prezydent Konfederacji Lewiatan zaproponował wprowadzenie systemu bonów energetycznych dla najbardziej potrzebujących gospodarstw domowych. Takie rozwiązanie, jego zdaniem, pozwoliłoby uniknąć nadmiernych obciążeń dla budżetu, a jednocześnie zapewnić ochronę socjalną osobom najbardziej narażonym na ubóstwo energetyczne.
Konsensus społeczny warunkiem sukcesu
Podczas posiedzenia Rady Dialogu Społecznego Marek Górski wezwał do budowy szerokiego porozumienia społecznego wokół celów transformacji energetycznej, które obejmowałoby nie tylko rząd i przedsiębiorców, ale również związki zawodowe, organizacje społeczne i samorządy.
Tylko wspólny, długofalowy plan – uzgodniony ponad politycznymi podziałami – może zagwarantować stabilność inwestycji, przewidywalność regulacyjną i utrzymanie konkurencyjności polskiej gospodarki w erze niskoemisyjnej energetyki.
– Transformacja energetyczna musi opierać się na dialogu społecznym i szerokim porozumieniu. Bez społecznego konsensusu, efektywnego procesu legislacyjnego i wsparcia prezydenta RP trudno będzie wypracować polski model energetyki niskoemisyjnej – podsumował Marek Górski.
