Mimo że 73 proc. organizacji planuje wdrożenia narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, aż 77 proc. firm przyznaje, że nie wie, jak skutecznie wykorzystać jej potencjał, a 51 proc. nie jest przygotowanych na zmiany wynikające z AI. Jednocześnie jedynie 18 proc. przedsiębiorstw uważa, że posiada kompetencje do zarządzania transformacją ról pracowników. Dane Antal pokazują wyraźny rozdźwięk między rosnącą skalą wdrożeń a realnym przygotowaniem organizacji.
Choć firmy coraz częściej traktują AI jako priorytet inwestycyjny, tempo wdrożeń technologicznych wyraźnie wyprzedza rozwój kompetencji i gotowości organizacyjnej. W praktyce oznacza to, że problem nie dotyczy już samego „czy wdrażać AI”, ale tego, jak przygotować organizację do jej efektywnego wykorzystania.
Z raportu Antal i Sodexo Polska „Gotowość na AI”, w którym zapytaliśmy przedstawicieli działów zakupów o kierunku rozwoju ich organizacji, wynika, że 27 proc. organizacji wskazuje wdrożenie AI jako strategiczny priorytet (wobec 15 proc. dwa lata temu). Jednocześnie 51 proc. firm deklaruje brak gotowości na zmiany związane z AI, a 77 proc. nie wie, jak skutecznie wykorzystać jej potencjał. Tylko 18 proc. organizacji uważa, że jest przygotowanych do zmiany ról i kompetencji pracowników.
W wielu organizacjach AI nadal traktowana jest jako projekt technologiczny, podczas gdy największe bariery dotyczą ludzi, procesów i kultury organizacyjnej. Firmy mogą wdrażać narzędzia, ale bez przygotowania zespołów nie przełożą się one na wyniki biznesowe – mówi Artur Skiba, Prezes Antal.
Największe bariery nie dotyczą technologii, lecz sposobu pracy organizacji
Firmy nie nadążają z budowaniem warunków do jej wykorzystania AI. Największym problemem pozostaje nieprzygotowana struktura danych (45 proc.), a następnie brak kompetencji w zespołach (42 proc.), obawy pracowników (42 proc.) oraz brak zrozumienia nowej roli człowieka w środowisku pracy wspieranym przez AI (41 proc.). Dopiero później pojawiają się bariery technologiczne, takie jak niedojrzałość rozwiązań i cyberbezpieczeństwo (po 34 proc.) oraz koszty wdrożenia (32 proc.).
Jednocześnie 73 proc. organizacji planuje wdrożenie narzędzi AI lub automatyzacji, co potwierdza, że decyzje inwestycyjne zapadają szybciej niż decyzje dotyczące przygotowania organizacji do zmiany.
Kompetencje rozwijają się poza organizacjami, a AI już funkcjonuje w pracy
Brak systemowego podejścia do transformacji widać szczególnie wyraźnie po stronie pracowników. Z najnowszego raportu Antal „Aktywność specjalistów i menedżerów” wynika, że 86 proc. ekspertów deklaruje chęć zdobywania nowych kompetencji, jednak jednocześnie 48 proc. uważa, że nie otrzymuje wystarczającego wsparcia od pracodawcy w tym zakresie.
W efekcie rozwój kompetencji coraz częściej przenosi się na jednostki – 71 proc. pracowników szkoli się samodzielnie, a wśród top menedżerów odsetek ten sięga 80 proc. Z kolei z badania Minds & Roses zrealizowanego dla Uczelni Łazarskiego wynika, że 79 proc. pracowników korzysta już z narzędzi AI, jednak tylko 25 proc. wykorzystuje je w pracy zawodowej. Oznacza to, że AI rozwija się oddolnie i organizacje w dużej mierze oddają odpowiedzialność za rozwój kompetencji pracownikom, zamiast zarządzać nim w sposób systemowy.
Kompetencje przyszłości zmieniają się szybciej niż organizacje
Presję dodatkowo wzmacnia tempo zmian na rynku pracy. Według World Economic Forum „Future of Jobs Report 2025” do 2030 roku zmianie ulegnie 39 proc. kluczowych kompetencji.
W praktyce już dziś widać skutki tej dynamiki: 93 proc. specjalistów i menedżerów uważa, że posiada odpowiednie kwalifikacje do swojej pracy, jednak 64 proc. odczuwa chaos związany z tempem zmian organizacyjnych, a połowa uważa, że zmian jest zbyt wiele naraz.
AI zmienia sposób pracy, ale wymaga nowego podejścia do przywództwa
Pracownicy dostrzegają potencjał AI, wskazując przede wszystkim na większą efektywność pracy (38 proc.), wsparcie w podejmowaniu decyzji (34 proc.) oraz rozwój kompetencji (29 proc.). Jednocześnie 36 proc. obawia się niewystarczających regulacji, co pokazuje, że rynek znajduje się w fazie oswajania technologii, a nie jej pełnej adaptacji.
Transformacja cyfrowa nie zaczyna się od technologii, ale od decyzji o modelu pracy, kompetencjach i roli człowieka w organizacji. Dopiero potem można skutecznie wdrażać narzędzia. To odpowiedzialność całego zarządu. Niestety nadal w wielu firmach brakuje procedur, standardów i programów rozwojowych, które pozwoliłyby wykorzystać AI w sposób uporządkowany i bezpieczny. W efekcie pracownicy eksperymentują samodzielnie, co przyspiesza adaptację technologii, ale jednocześnie zwiększa ryzyko chaosu organizacyjnego oraz nieefektywnego wykorzystania jej potencjału – dodaje Artur Skiba, Antal.
Dlaczego firmy tracą na inwestycjach w AI?
Jak pokazują wyniki badań, umiejętność zarządzania zmianą oraz odpowiednie przygotowanie pracowników do wdrażania sztucznej inteligencji będą w najbliższych latach kluczowe dla powodzenia transformacji cyfrowej. W odpowiedzi na te wyzwania Antal prowadzi działania związane z analizą rynku pracy oraz edukacją pracodawców w obszarze zmian technologicznych i kompetencyjnych. Zagadnienia te znalazły również odzwierciedlenie w raporcie ESG Antal, który wskazuje rozwój kapitału ludzkiego i wspieranie innowacyjności jako jedne z najważniejszych obszarów wpływu firmy na rynek pracy.
W debacie o AI wiele uwagi poświęca się samej technologii, znacznie mniej natomiast temu, jak zmienia się praca ludzi. Nasze badania pokazują, że organizacje częściej mierzą się dziś z deficytem kompetencji i niską gotowością do zmiany niż z ograniczeniami samych narzędzi. Dlatego temat ten został uwzględniony również w raporcie ESG. Wierzymy, że odpowiedzialność biznesu obejmuje nie tylko wdrażanie technologii, lecz także przygotowanie ludzi do funkcjonowania w dynamicznie zmieniającym się środowisku pracy. Choć nie mamy obowiązku raportowania ESG, robimy to dobrowolnie, traktując ten proces jako wyraz naszej odpowiedzialności za rynek pracy – mówi Artur Migoń, V-ce Prezes Antal.
Źródła:
Antal, Sodexo Polska, PSML, „Gotowość na AI. Jak branża zakupowa może się przygotować do rewolucji technologicznej”, 2025
Antal, „Aktywność specjalistów i menedżerów”, 2025
World Economic Forum, „Future of Jobs Report 2025”
Minds & Roses dla Uczelni Łazarskiego, badanie dotyczące wykorzystania AI przez pracowników
