Jak wskazują autorzy raportu Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego i Polskiej Izby Dual-Use, roczne nakłady rzędu 1,5 pkt proc. PKB mogą być nie tylko wydatkiem budującym odporność, ale też inwestycją. Warunek jest jeden: środki te muszą sfinansować rodzimy przemysł, a nie import gotowych rozwiązań z zagranicy. Stymulowanie krajowych innowacji przyniesie korzyści daleko wykraczające poza sektor obronny, dając impuls dla biznesu cywilnego. To otwarcie drzwi do nowych lukratywnych rynków: od budownictwa schronowego, przez kosmos, po nową klasę aktywów inwestycyjnych, jaką staje się infrastruktura podwójnego zastosowania.
Raport „Budowa odporności Polski w ramach nowych celów wydatkowych NATO” przeformułowuje naturę wydatków obronnych. W modelu „potrójnej dywidendy z odporności” nakłady prewencyjne generują zwrot niezależnie od tego, czy kryzys nastąpi: poprzez uniknięcie strat, odblokowanie inwestycji oraz codzienne korzyści z korzystania z infrastruktury podwójnego zastosowania.
– Każda złotówka z komponentu 1,5% powinna pracować podwójnie: schron, który na co dzień jest parkingiem czy stacją metra; sieć łączności kryzysowej, która obsługuje bieżące zadania służb; szpital czy zdolności produkcyjne, które mają realną funkcję w czasie pokoju. Takie podejście wiąże bezpieczeństwo z gospodarką – buduje krajowe kompetencje, miejsca pracy i potencjał eksportowy, zamiast finansować import gotowych rozwiązań – mówi Zbigniew Pisarski, Prezes Zarządu Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego.
Dlaczego „koszyk odpornościowy” to długofalowa polityka rozwoju?
Raport rekomenduje w tym celu m.in. wymóg tzw. local content w zamówieniach odpornościowych, licencjonowanie i transfer technologii od dojrzałych partnerów do budowy własnych zdolności, a także pobudzanie krajowego deep-techu – od systemów wykrywania zagrożeń opartych na AI, po technologie satelitarne. Do 2035 roku sektor obronny wraz z zapleczem może potrzebować ok. 250 tys. nowych pracowników.
Konkretne pieniądze na stole – pierwsze nabory jeszcze w tym roku
Dla przedsiębiorców i samorządów raport mapuje realne instrumenty finansowania. Już wkrótce ruszą pierwsze nabory w ramach Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, dystrybuującego 22,5 mld zł z KPO. Samorządy mogą liczyć na nieoprocentowane, częściowo umarzalne pożyczki, natomiast firmy i uczelnie otrzymają wsparcie kapitałowe za pośrednictwem spółki celowej BGK.
Równolegle strategicznym instrumentem staje się unijny program SAFE, a ofertę finansową domykają platformy STEP/FENG przeznaczone na rozwój technologii deep-tech i dual-use, Europejski Fundusz Obronny (EDF) oraz instrument CEF Mobilność Wojskowa.
– Nowoczesne pole walki pokazało, że kluczowe innowacje dające armii przewagę nie powstają dziś wyłącznie w zamkniętych laboratoriach wojskowych, lecz w dynamicznym sektorze cywilnym. Sztuczna inteligencja, systemy autonomiczne, zaawansowane sensory, technologie kosmiczne czy łączność to domeny, w których polskie firmy prywatne już teraz oferują rozwiązania na światowym poziomie. Inwestowanie w odporność państwa ma sens tylko wtedy, gdy ta infrastruktura pracuje podwójnie: służy obywatelom w czasie pokoju, a w razie zagrożenia gwarantuje natychmiastową ochronę. Rolą Polskiej Izby Dual-Use jest bycie instytucjonalnym łącznikiem, który usuwa bariery proceduralne i skraca drogę innowacji z biurek polskich inżynierów wprost do rąk użytkownika końcowego – podkreśla gen. bryg. rez. dr Adam Duda, Prezes Polskiej Izby Dual-Use.
Okno możliwości jest wąskie
Harmonogram funduszy europejskich i trwających prac legislacyjnych wyznacza okno, które – jak podkreślają autorzy – nie powtórzy się w tej skali. Firmy, które dziś zbudują kompetencje w budownictwie ochronnym, filtrowentylacji CBRN, monitoringu gotowości obiektów, cyberbezpieczeństwie przemysłowym czy technologiach satelitarnych, wejdą na rynek o wartości setek miliardów dolarów rocznie w skali całego NATO – z pozycji dostawcy, a nie importera.
AUTORZY
Polska Izba Dual Use to organizacja zrzeszająca firmy i instytucje publiczne działające w obszarze technologii podwójnego zastosowania i bezpieczeństwa. Działa na podstawie ustawy o izbach gospodarczych; jej celem jest integracja ekosystemu dual use w Polsce oraz reprezentowanie jego interesów na poziomie krajowym i europejskim.
Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego (FKP) jest czołowym polskim think-tankiem, który od ponad 20 lat specjalizuje się w polityce zagranicznej i bezpieczeństwie międzynarodowym. Fundacja Pułaskiego skupia ponad 50 ekspertów i jest wydawcą analiz w cyklach: Komentarz Pułaskiego, Pulaski Policy Paper oraz Raport Pułaskiego.
Klub Przemysłowy Bezpieczeństwa Narodowego (KPBN) to platforma dialogu powołana w 2024 roku przez Fundację im. Kazimierza Pułaskiego. Zrzesza sektor prywatny i administrację publiczną, podejmując praktyczne wyzwania ekonomiczne, polityczne i organizacyjne w obszarze obronności i odporności państwa.
