Mieszkanie na wynajem, obligacje skarbowe czy lokata? W co zainwestować?

Jeżeli inflacja nadal będzie rosnąć, zainteresowanie inwestowaniem w mieszkanie może utrzymać się na wysokim poziomie. Jednak ryzykujemy dużo podpisując zwykłe umowy najmu, istnieje bezpieczniejszy sposób.

Gdy inflacja odbiła do 2,9 proc. oszczędzanie na lokatach bankowych jeszcze bardziej straciło na atrakcyjności. Chętnie kupujemy 2-letnie, o stałym oprocentowaniu, które jest jednak niższe od obecnej inflacji. Obligacje skarbowe 4 i 10 letnie oprocentowane są powyżej inflacji. Wprawdzie są to obligacje długoterminowe, ale możemy je sprzedać przed terminem zapadalności.

Ostatnio rósł udział nowych mieszkań kupowanych za gotówkę, co właśnie najczęściej związane jest z inwestowaniem w lokale pod wynajem. – Stopa zwrotu w inwestycję w mieszkanie może wynieść 6-10 proc., ale brutto czyli przed uwzględnieniem podatku i dodatkowych kosztów, a ewentualne koszty kredytu też obniżają rentowność takich inwestycji – mówi w rozmowie z MarketNews24 Jarosław Sadowski z Expandera.

Rentowność takiej inwestycji może drastycznie obniżyć zła lokalizacja, gdy trudno będzie o chętnych na wynajęcie mieszkania. Można też trafić na nieuczciwe osoby, które nie będą płacić i nie będą chciały wyprowadzić się po wypowiedzeniu umowy przez właściciela.

– Najlepiej podpisać umowę najmu okazjonalnego, wtedy minimalizuje się ryzyko, że gdy ktoś nam nie płaci nie odzyskamy szybko mieszkania – doradza ekspert z Expandera.

Zawierając zwykłą umowę o najem lokalu, nie może on wyrzucić lokatora, który nie chce wyprowadzić się z wynajmowanego mieszkania. Lokator musi mieć zapewniony lokal socjalny, co powoduje częstą nieskuteczność wyroków eksmisyjnych. Najem okazjonalny m.in. likwiduje okres ochronny uniemożliwiający eksmisję lokatora, który trwa od 1 listopada do 31 marca.

Polskie firmy zdominowały nowy ranking TOP 500 CEE

Polska okazała się bezkonkurencyjna w nowym rankingu Coface TOP 500 CEE, który wyznacza pięćset największych przedsiębiorstw w Europie Środkowej i Wschodniej. Zdeklasowaliśmy pozostałe kraje nie tylko pod względem liczby firm ujętych w rankingu, lecz także pod względem wygenerowanych przez nie obrotów. Aż 175 polskich firm, które znalazły się na liście TOP 500 CEE miało razem 275 miliardów euro w obrotach za rok 2018. To ponad 30% wszystkich obrotów wygenerowanych przez 500 firm ogłoszonych na liście rankingowej. To optymistyczny obraz dla polskiego biznesu. Jednak z danych przedstawionych w rankingu można wyciągnąć również niepokojące wnioski. Jednym z nich jest spadek zysków – nieproporcjonalny do wzrostu obrotów polskich firm.

– Mimo dobrej sytuacji makroekonomicznej, biznes boryka się z wieloma trudnościami. Rosnące koszty wynagrodzeń, dosyć duże niedobory na rynku pracy oraz wyższe koszty produktów i komponentów używanych do produkcji przyczyniają się do tego, że firmy są w stanie generować większe obroty – natomiast nie przekłada się to na wzrost zysków – powiedział serwisowi eNewsroom Grzegorz Sielewicz, główny ekonomista Coface. – Ranking największych przedsiębiorstw w Europie Środkowej i Wschodniej pokazuje również kłopoty branży motoryzacyjnej. Sektor ten został zdetronizowany z pozycji lidera, jaką piastował w zeszłorocznym rankingu. Mamy do czynienia ze spowolnieniem popytu na samochody, a także z rosnącymi problemami sektora – chociażby z koniecznością dostosowania się do nowych norm emisji spalin. Ten trend będzie się pogłębiał i poskutkuje najpewniej tym, że w kolejnym rankingu jeszcze mniej firm motoryzacyjnych znajdzie się w finalnej pięćsetce – ocenia Sielewicz.

XIV ranking największych firm Europy Środkowo-Wschodniej TOP 500 CEE 2019

Kraj Nazwa firmy Branża Obrót 2018 w MLN EUR Zmiana w obrocie Zysk netto w 2018 w MLN EUR Zmiana w zysku
1 PL POLSKI KONCERN NAFTOWY ORLEN S.A.* Manufacture of refined petroleum products 25 506 15,0% 1 302,9 -21,9%
2 CZ ŠKODA AUTO A.S. Manufacture of motor vehicles 16 198 2,3% 1 017,8 -17,8%
3 HU MOL MAGYAR OLAJ- ÉS GÁZIPARI NYRT.* Manufacture of refined petroleum products 16 102 25,1% 952,3 -3,4%
4 PL JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. Other retail sale in non-specialised stores 11 866 6,0% 462,8 15,6%
5 SK VOLKSWAGEN SLOVAKIA, A.S. Manufacture of motor vehicles, trailers and semi-trailers 10 380 37,5% 191,9 -52,5%
6 PL POLSKIE GÓRNICTWO NAFTOWE I GAZOWNICTWO S.A.* Trade of gas through mains 9 586 15,0% 746,1 9,9%
7 HU AUDI HUNGARIA ZRT. Manufacture of motor vehicles 7 376 1,1% 425,2 20,6%
8 PL GRUPA LOTOS S.A.* Manufacture of refined petroleum products 7 003 24,5% 369,1 -5,0%
9 PL PGE POLSKA GRUPA ENERGETYCZNA S.A.* Electric power generation, transmission and distribution 6 032 12,3% 351,3 -43,3%
10 CZ ALPIQ ENERGY SE Trade of electricity 5 488 1,4% -19,5 -617,2%
11 HU MVM MAGYAR VILLAMOS MŰVEK ZRT.* Activities of holding companies 5 355 29,1% 68,1 457,8%
12 PL EUROCASH S.A.* Non-specialised wholesale trade 5 308 -1,9% 26,0 n.a.
13 RO AUTOMOBILE-DACIA SA Manufacture of motor vehicles 5 302 6,8% 161,3 39,6%
14 SK KIA MOTORS SLOVAKIA S.R.O. Manufacture of motor vehicles, trailers and semi-trailers 5 185 0,0% 240,7 14,7%
15 CZ HYUNDAI MOTOR MANUFACTURING CZECH S.R.O. Manufacture of motor vehicles 5 024 -5,4% 347,1 33,4%
16 CZ UNIPETROL RPA, S.R.O. Manufacture of plastics in primary forms 4 777 7,5% 340,7 -5,1%
17 PL KGHM POLSKA MIEDŹ S.A.* Mining of other non-ferrous metal ores 4 772 0,8% 385,5 8,7%
18 LT ORLEN LIETUVA AB* Manufacture of refined petroleum products 4 705 17,5% 23,8 -88,8%
19 CZ RWE SUPPLY & TRADING CZ, A.S. Trade of gas through mains 4 506 10,8% 64,8 1,6%
20 SI PETROL D.D. Retail sale of automotive fuel in specialised stores 4 365 15,2% 100,6 56,5%
21 LT VILNIAUS PREKYBA UAB* Business and other management consultancy activities 4 240 29,2% 227,6 31,4%
22 HU ROBERT BOSCH ELEKTRONIKA GYÁRTÓ KFT.** Manufacture of loaded electronic boards 4 228 13,1% 86,8 19,5%
23 PL TAURON POLSKA ENERGIA S.A.* Trade of electricity 4 213 4,1% 48,1 -85,0%
24 PL VOLKSWAGEN POZNAŃ SP. Z O.O. Manufacture of motor vehicles 4 145 10,3% 91,4 -12,9%
25 PL ARCELORMITTAL POLAND S.A.* Manufacture of basic iron and steel and of ferro-alloys 4 033 7,5% 129,4 59,4%
26 RO OMV PETROM MARKETING SRL Retail sale of automotive fuel in specialised stores 3 832 18,6% 89,8 30,7%
27 RO OMV PETROM SA Extraction of crude petroleum 3 820 20,7% 831,9 61,7%
28 SK SLOVNAFT, A.S. Manufacture of refined petroleum products 3 798 11,1% 106,2 -38,4%
29 PL LIDL SP. Z O.O. SP.K. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 3 731 12,7% 164,7 41,7%
30 HU MERCEDES-BENZ MANUFACTURING HUNGARY KFT. Manufacture of motor vehicles 3 561 3,7% 86,6 16,3%
31 BG BULGARIAN ENERGY HOLDING JSC* Activities of holding companies 3 542 7,8% -133,5 -319,6%
32 LT MAXIMA GRUPE UAB* Business and other management consultancy activities 3 450 22,1% 116,7 55,9%
33 PL VOLKSWAGEN GROUP POLSKA SP. Z O.O. Sale of cars and light motor vehicles 3 352 9,6% 26,8 0,0%
34 PL BP EUROPA SE SPÓŁKA EUROPEJSKA ODDZIAŁ W POLSCE Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 3 184 24,4% 98,9 6,4%
35 PL FCA POLAND S.A. Manufacture of motor vehicles 3 097 -7,4% 61,1 -15,4%
36 CZ ČEZ, A. S. Production of electricity 3 070 2,2% 924,3 365,7%
37 RO ROMPETROL RAFINARE SA Manufacture of refined petroleum products 3 026 26,1% -49,4 -155,0%
38 BG LUKOIL NEFTOHIM BURGAS JSC Manufacture of refined petroleum products 3 006 5,0% -130,0 -183,7%
39 PL ENEA S.A.* Electric power generation, transmission and distribution 2 946 11,1% 167,2 -38,3%
40 HR INA D.D. Manufacture of refined petroleum products 2 842 19,9% 182,5 -20,4%
41 SK PCA SLOVAKIA, S.R.O. Manufacture of motor vehicles, trailers and semi-trailers 2 792 3,3% 37,3 -19,3%
42 PL PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO-HANDLOWO-USŁUGOWE SPECJAŁ SP. Z O.O.* Non-specialised wholesale of food, beverages and tobacco 2 738 21,4% 6,2 61,9%
43 PL TESCO (POLSKA) SP. Z O.O. Other retail sale of food in specialised stores 2 720 -1,7% -94,6 n.a.
44 SK U. S. STEEL KOŠICE, S.R.O. Manufacture of basic iron and steel and of ferro-alloys 2 712 3,8% 126,8 -71,8%
45 CZ MND A.S. Extraction of crude petroleum 2 686 108,0% -5,7 26,2%
46 PL ORANGE POLSKA S.A.* Wired telecommunications activities 2 580 -2,5% 2,3  -n.a.
47 HU WIZZ AIR HUNGARY ZRT. Passenger air transport 2 550 21,3% 261,3 -6,4%
48 BG AURUBIS BULGARIA JSC* Copper production 2 528 -1,5% 103,5 -48,6%
49 CZ MORAVIA STEEL A.S. Wholesale of metals and metal ores 2 512 11,9% 107,8 1,3%
50 PL AUCHAN POLSKA SP. Z O.O. Other retail sale in non-specialised stores 2 491 4,9% n.a. n.a.
51 PL CYFROWY POLSAT S.A.* Satellite telecommunications activities 2 484 8,7% 189,7 -13,7%
52 PL PHILIP MORRIS POLSKA DISTRIBUTION SP. Z O.O. Wholesale of tobacco products 2 456 2,3% 184,0 6,9%
53 SK SLOVENSKÉ ELEKTRÁRNE, A.S. Production of electricity 2 425 11,1% 25,3 -80,1%
54 PL ENERGA S.A. * Activities of holding companies 2 403 -1,9% 173,0 -5,7%
55 SI GEN-I D.O.O. Trade of electricity 2 375 -3,3% 13,0 -4,2%
56 PL POLSKIE SIECI ELEKTROENERGETYCZNE S.A. Transmission of electricity 2 347 13,6% 113,9 -7,7%
57 RO ROMPETROL DOWNSTREAM SRL Retail sale of automotive fuel in specialised stores 2 343 23,2% 16,3 -55,0%
58 PL KAUFLAND POLSKA MARKETY SP. Z O.O. SP.K. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 2 343 -0,7% 47,5 18,3%
59 RO KAUFLAND ROMANIA SCS Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 2 335 8,0% 169,1 17,7%
60 PL GRUPA AZOTY S.A. * Manufacture of other chemical products 2 324 4,0% 1,8 -98,4%
61 HU MAGYAR FÖLDGÁZKERESKEDŐ ZRT. Trade of gas through mains 2 318 42,6% 10,6 151,6%
62 CZ ČEPRO, A.S. Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 2 285 22,0% 40,4 12,5%
63 PL PELION S.A. * Activities of holding companies 2 282 4,0% 21,8 25,8%
64 PL JASTRZĘBSKA SPÓŁKA WĘGLOWA S.A. * Mining of hard coal 2 280 10,5% 409,4 -30,8%
65 PL PAŃSTWOWE GOSPODARSTWO LEŚNE LASY PAŃSTWOWE Silviculture and other forestry activities 2 276 14,3% 124,9 23,4%
66 RO FORD ROMANIA SA Manufacture of motor vehicles 2 262 118,7% 37,8 84,8%
67 CZ KAUFLAND ČESKÁ REPUBLIKA V.O.S. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 2 242 1,1% 119,7 56,0%
68 HU FLEXTRONICS INTERNATIONAL TERMELŐ ÉS SZOLGÁLTATÓ VÁMSZABADTERÜLETI KFT. Manufacture of consumer electronics 2 234 0,0% n.a. n.a.
69 HU GE INFRASTRUCTURE HUNGARY HOLDING KFT.* Manufacture of engines and turbines, except aircraft, vehicle and cycle engines 2 221 0,0% n.a. n.a.
70 RS JP EPS BEOGRAD Trade of electricity 2 214 4,9% 13,4 -53,2%
71 RS NIS A.D. NOVI SAD Extraction of crude petroleum 2 183 19,8% 220,5 -6,2%
72 PL POLSKA GRUPA GÓRNICZA S.A.* Mining of hard coal 2 179 13,8% 115,1 439,8%
73 CZ CONTINENTAL BARUM S.R.O. Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 2 169 -2,5% 118,0 -15,5%
74 PL ASSECO POLAND S.A. * Computer programming activities 2 168 19,1% 138,0 -3,7%
75 HU SAMSUNG ELECTRONICS MAGYAR ZRT. Manufacture of communication equipment 2 056 -5,0% 68,4 -80,4%
76 RO BRITISH AMERICAN TOBACCO (ROMANIA) TRADING SRL Wholesale of tobacco products 2 044 7,5% 33,3 -49,1%
77 CZ LIDL ČESKÁ REPUBLIKA V.O.S. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 2 033 19,6% 159,6 -18,4%
78 HU MAGYAR SUZUKI ZRT. Manufacture of motor vehicles 1 953 -3,8% 77,5 -6,8%
79 LV URALKALI TRADING SIA Wholesale of chemical products 1 944 -5,4% 16,54 -8,1%
80 HU TESCO-GLOBAL ÁRUHÁZAK ZRT. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 938 -0,2% 99,0 81,7%
81 PL ROSSMANN SUPERMARKETY DROGERYJNE POLSKA SP. Z O.O. Retail sale of cosmetic and toilet articles in specialised stores 1 928 7,6% 214,7 7,5%
82 PL AB S.A. * Non-specialised wholesale trade 1 915 -0,5% 14,2 -10,2%
83 PL LG ELECTRONICS MŁAWA SP. Z O.O. Manufacture of communication equipment 1 880 -4,1% 34,5 450,1%
84 PL LPP S.A. * Retail sale of clothing in specialised stores 1 870 14,5% 117,5 14,6%
85 CZ MOL ČESKÁ REPUBLIKA, S.R.O. Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 1 865 3,8% 21,6 12,6%
86 HU ORSZÁGOS DOHÁNYBOLTELLÁTÓ KFT. Wholesale of tobacco products 1 864 10,2% 14,4 28,2%
87 PL INTER CARS S.A. * Wholesale trade of motor vehicle parts and accessories 1 846 15,0% 51,9 3,1%
88 PL CARREFOUR POLSKA SP. Z O.O. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 845 4,7% 13,9  >1 000
89 CZ ČEZ DISTRIBUCE, A. S. Distribution of electricity 1 835 3,1% 298,1 19,9%
90 PL NEUCA S.A. * Wholesale of pharmaceutical goods 1 802 3,6% 22,8 4,5%
91 PL MERCEDES-BENZ POLSKA SP. Z O.O. * Sale of cars and light motor vehicles 1 800 22,1% 28,7 17,1%
92 SI REVOZ D.D. Manufacture of motor vehicles 1 782 11,5% 33,6 -3,3%
93 CZ TESCO STORES ČR A.S. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 766 2,3% 49,7 n.a.
94 SK SAMSUNG ELECTRONICS SLOVAKIA S.R.O. Manufacture of consumer electronics 1 759 -30,6% 62,5 -21,4%
95 HU BORSODCHEM ZRT. Manufacture of plastics in primary forms 1 757 8,0% 443,9 12,2%
96 PL KOMPANIA PIWOWARSKA S.A. Manufacture of beer 1 737 79,9% 191,0 193,1%
97 PL GRUPA MUSZKIETERÓW * Business and other management consultancy activities 1 734 5,1% n.a. n.a.
98 PL BUDIMEX S.A. * Construction of roads and motorways 1 717 16,0% 71,0 -34,2%
99 BG LUKOIL-BULGARIA LTD Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 1 703 25,2% 0,5  -n.a.
100 PL CAN-PACK S.A. * Manufacture of light metal packaging 1 698 18,4% 107,2 -9,9%
101 RO LIDL DISCOUNT SRL Retail sale of fruit and vegetables in specialised stores 1 670 19,6% 88,4 16,9%
102 LT MAXIMA LT UAB Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 638 5,9% 106,5 96,8%
103 PL SYNTHOS S.A. * Business and other management consultancy activities 1 633 -1,8% 113,5 -16,2%
104 HU SPAR MAGYARORSZÁG KERESKEDELMI KFT. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 630 9,6% 61,9 2,4%
105 BG NATSIONALNA ELEKTRICHESKA KOMPANIA JSC Trade of electricity 1 627 2,7% -37,7 >-1 000
106 PL ŻABKA POLSKA SP. Z O.O. * Management consultancy activities 1 605 59,9% -35,1 n.a.
107 PL EURO NET Sp. z o.o. Retail sale of electrical household appliances in specialised stores 1 597 13,9% 28,5 -0,2%
108 PL PLAY COMMUNICATIONS S.A. * Wireless telecommunications activities 1 590 2,5% 173,1 92,2%
109 PL SIGNIFY POLAND Sp. z o.o. Manufacture of electric lighting equipment 1 576 -2,2% 24,9 158,4%
110 CZ TŘINECKÉ ŽELEZÁRNY, A. S. Manufacture of basic iron and steel and of ferro-alloys 1 574 12,9% 129,6 134,1%
111 PL POCZTA POLSKA S.A. * Postal activities under universal service obligation 1 573 6,7% -15,7 n.a.
112 PL CASTORAMA POLSKA SP. Z O.O. Retail sale of hardware, paints and glass in specialised stores 1 568 6,4% 96,4 9,9%
113 RO CARREFOUR ROMANIA SA Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 568 8,4% 56,1 24,8%
114 RO STAR ASSEMBLY SRL Manufacture of bearings, gears, gearing and driving elements 1 550 -1,3% 56,7 7,5%
115 RO DEDEMAN SRL Retail sale of hardware, paints and glass in specialised stores 1 549 14,1% 217,2 13,9%
116 HU MAGYAR TELEKOM TÁVKÖZLÉSI NYRT. Wired telecommunications activities 1 536 4,6% 117,3 -10,0%
117 HU SZERENCSEJÁTÉK ZRT.* Gambling and betting activities 1 530 12,5% 67,2 15,0%
118 SK Slovenský plynárenský priemysel, a.s. Trade of gas through mains 1 526 1,1% 313,6 -1,5%
119 SI HOLDING SLOVENSKE ELEKTRARNE D.O.O. Trade of electricity 1 519 -8,4% 9,5 -51,9%
120 PL MAKRO CASH AND CARRY POLSKA S.A. Wholesale of food, beverages and tobacco 1 514 -2,4% 3,6 >-1 000
121 PL SAMSUNG ELECTRONICS POLSKA SP. Z O.O. Non-specialised wholesale trade 1 498 -0,9% 33,1 1,3%
122 LV ELKO GRUPA AS* Wholesale of computers, computer peripheral equipment and software 1 497 6,3% 7,92 -35,3%
123 PL T-MOBILE POLSKA S.A. Wireless telecommunications activities 1 482 -0,3% -2,5 -128,8%
124 SK Mobis Slovakia s.r.o. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 1 479 4,1% 45,4 5,6%
125 CZ TOYOTA PEUGEOT CITROËN AUTOMOBILE CZECH, S.R.O. Manufacture of motor vehicles 1 473 4,1% 11,4 14,9%
126 PL VOLKSWAGEN MOTOR POLSKA SP. Z O.O. Manufacture of parts and accessories for motor vehicles 1 465 -0,6% 38,7 -6,7%
127 PL ANIMEX FOODS SP. Z O.O. SP.K. Processing and preserving of poultry meat 1 451 9,6% 46,0 74,2%
128 RO MOL ROMANIA PETROLEUM PRODUCTS SRL Retail sale of automotive fuel in specialised stores 1 441 22,9% 54,6 38,9%
129 PL POLSKIE LINIE LOTNICZE LOT S.A. Passenger air transport 1 439 29,0% 48,6 -41,0%
130 SK TESCO STORES SR, a.s. Other retail sale in non-specialised stores 1 433 -1,2% 93,9 193,8%
131 PL JTI POLSKA Sp. z o.o. Manufacture of tobacco products 1 425 13,7% 23,5 0,0%
132 PL BRITISH AMERICAN TOBACCO POLSKA TRADING SP. Z O.O. Wholesale of tobacco products 1 420 5,8% 9,7 19,1%
133 PL BORYSZEW S.A. * Manufacture of other chemical products n.e.c. 1 418 -3,0% 33,6 -28,3%
134 CZ GECO, A.S. Wholesale of tobacco products 1 418 6,3% 18,4 27,6%
135 PL BSH SPRZĘT GOSPODARSTWA DOMOWEGO SP. Z O.O. Manufacture of electric domestic appliances 1 411 7,3% 52,7 43,4%
136 PL FARMACOL S.A. * Activities of head offices 1 394 -0,6% 11,6 -33,5%
137 HU RICHTER GEDEON VEGYÉSZETI GYÁR NYRT.* Manufacture of pharmaceutical preparations 1 387 0,3% 112,8 259,4%
138 HU LIDL MAGYARORSZÁG KERESKEDELMI BT. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 386 31,2% 82,6 54,8%
139 SK OKTE, a.s. Agents specialised in the sale of other particular products 1 386 8,9% 0,8 33,6%
140 PL PKP POLSKIE LINIE KOLEJOWE S.A.* Service activities incidental to land transportation 1 386 3,5% -28,7 -573,2%
141 HU NKM FÖLDGÁZSZOLGÁLTATÓ ZRT. Trade of gas through mains 1 384 -6,0% 21,6 -6,1%
142 HU HARMAN BECKER GÉPKOCSIRENDSZER GYÁRTÓ KFT. Manufacture of communication equipment 1 365 2,4% 220,9 197,8%
143 PL DINO POLSKA S.A. * Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 357 29,3% 71,5 44,0%
144 PL CEDROB S.A. * Production of meat and poultry meat products 1 323 17,7% 60,8 48,6%
145 RO ENGIE ROMANIA S.A. Trade of gas through mains 1 300 19,7% 97,8 35,2%
146 PL IMPERIAL TOBACCO POLSKA S.A. Manufacture of tobacco products 1 292 7,2% 41,6 85,4%
147 PL SHELL POLSKA SP. Z O.O. Retail sale of automotive fuel in specialised stores 1 282 18,2% 28,2 38,2%
148 SI KRKA, TOVARNA ZDRAVIL, D.D. Manufacture of pharmaceutical preparations 1 279 1,6% 163,3 6,2%
149 PL POLSKA GRUPA ZBROJENIOWA S.A. * Manufacture of explosives 1 278 10,4% 8,7 -133,4%
150 PL OPEL MANUFACTURING POLAND SP. Z O.O. Manufacture of motor vehicles 1 278 -32,4% 16,0 -66,8%
151 HU CONTINENTAL AUTOMOTIVE HUNGARY KFT.** Manufacture of electronic components 1 271 2,3% -105,3 727,7%
152 RO PROFI ROM FOOD SRL Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 269 25,2% -19,4 -169,2%
153 CZ LIBERTY OSTRAVA A.S. Manufacture of basic iron and steel and of ferro-alloys 1 269 20,0% 153,7 24,5%
154 PL WĘGLOKOKS S.A. * Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 1 255 53,8% n.a. n.a.
155 HU OMV HUNGÁRIA ÁSVÁNYOLAJ KFT. Agents involved in the sale of fuels, ores, metals and industrial chemicals 1 238 20,8% 21,0 -36,8%
156 PL POLSKA GRUPA FARMACEUTYCZNA S.A. * Wholesale of pharmaceutical goods 1 232 1,4% 2,9 -45,1%
157 RO ORANGE ROMANIA SA Wireless telecommunications activities 1 231 7,1% 41,2 -39,8%
158 CZ INNOGY ENERGIE, S.R.O. Trade of gas through mains 1 231 -1,8% 105,0 -16,7%
159 RO MEGA IMAGE SRL Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 228 16,7% 54,5 26,0%
160 LT LIETUVOS ENERGIJA UAB* Business and other management consultancy activities 1 216 14,3% 6,5 -93,1%
161 PL LEROY-MERLIN POLSKA SP. Z O.O. Retail sale of hardware, paints and glass in specialised stores 1 213 10,3% 50,1 33,2%
162 PL PKP CARGO S.A. * Freight rail transport 1 205 10,4% 42,8 125,2%
163 SI POSLOVNI SISTEM MERCATOR D.D. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 200 -0,5% -10,9 n.a.
164 SK Foxconn Slovakia, spol. s r.o. Manufacture of consumer electronics 1 199 2,5% 8,7 -9,8%
165 PL ELECTROLUX POLAND SP. Z O.O. Manufacture of electric domestic appliances 1 197 10,2% 23,0 4,7%
166 CZ EZPADA S.R.O. Trade of electricity 1 190 -16,5% 1,2 n.a.
167 PL TOTALIZATOR SPORTOWY SP. Z O.O. * Gambling and betting activities 1 187 9,4% 54,6 -22,4%
168 HU E.ON ENERGIAKERESKEDELMI KFT. Trade of electricity 1 173 77,5% -10,9 -187,6%
169 PL IKEA INDUSTRY POLAND Sp. z o.o. Manufacture of other furniture 1 169 9,4% 14,7 -54,9%
170 HU JABIL CIRCUIT MAGYARORSZÁG SZERZŐDÉSES GYÁRTÓ KFT.** Manufacture of electronic components 1 168 12,4% 6,6 -21,3%
171 HU PANRUSGÁZ GÁZKERESKEDELMI ZRT. Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 1 162 27,4% 2,7 114,6%
172 HR HRVATSKA ELEKTROPRIVREDA D.D. Distribution of electricity 1 162 12,7% 47,8 -2,8%
173 RO AUCHAN ROMÂNIA SA Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 159 3,5% 7,5 -53,3%
174 CZ O2 CZECH REPUBLIC A.S. Wireless telecommunications activities 1 156 -2,1% 204,9 -2,7%
175 PL MICHELIN POLSKA S.A. Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 1 152 -0,6% 40,3 -47,7%
176 SK Lidl Slovenská republika, v.o.s. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 149 10,2% 110,6 13,8%
177 PL GRUPA SAINT-GOBAIN POLSKA * Shaping and processing of flat glass 1 147 3,9% 65,6 -36,3%
178 PL MAN TRUCKS SP. Z O.O. Manufacture of motor vehicles 1 142 23,0% 21,1 115,0%
179 PL CEDC INTERNATIONAL Sp. z o.o. Wholesale of beverages 1 141 4,4% 27,0 24,7%
180 RO METRO CASH & CARRY ROMANIA SRL Non-specialised wholesale of food, beverages and tobacco 1 137 12,1% 19,0 -23,7%
181 PL MASPEX-GMW SP. Z O.O. SP.K. * Manufacture of cocoa, chocolate and sugar confectionery 1 107 7,7% n.a. n.a.
182 HU PORSCHE HUNGARIA KERESKEDELMI KFT. Sale of cars and light motor vehicles 1 103 6,9% 6,8 -25,5%
183 PL CCC S.A. * Retail sale of footwear and leather goods in specialised stores 1 099 12,7% 52,0 -26,1%
184 SI LEK FARMACEVTSKA DRUŽBA D.D. Manufacture of pharmaceutical preparations 1 097 9,9% 116,7 40,3%
185 PL TOYOTA MOTOR POLAND COMPANY LIMITED Sp. z o.o. Sale of cars and light motor vehicles 1 096 18,3% 0,1 -92,9%
186 HR PRVO PLINARSKO DRUŠTVO D.O.O. Distribution of gaseous fuels through mains 1 095 6,6% 15,1 -55,9%
187 RO ARCELORMITTAL GALAŢI SA Manufacture of basic iron and steel and of ferro-alloys 1 094 9,5% 40,7 n.a.
188 SK Continental Matador Rubber, s.r.o. Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 1 089 8,1% 156,8 -10,5%
189 PL SPÓŁDZIELNIA MLECZARSKA MLEKOVITA Operation of dairies and cheese making 1 085 5,7% 3,0 -86,6%
190 PL CIRCLE K POLSKA SP. Z O.O. Retail sale of automotive fuel in specialised stores 1 078 5,5% 11,4 6,0%
191 PL WHIRLPOOL COMPANY POLSKA SP. Z O.O. Manufacture of electric domestic appliances 1 074 0,3% 15,9 n.a.
192 HU HUNGAROPHARMA GYÓGYSZERKERESKEDELMI ZRT.* Wholesale of pharmaceutical goods 1 073 19,4% 13,8 -6,1%
193 SK Kaufland Slovenská republika v.o.s. Other retail sale in non-specialised stores 1 070 6,9% 49,5 9,3%
194 HU AUCHAN MAGYARORSZÁG KERESKEDELMI ÉS SZOLGÁLTATÓ KFT. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 1 069 10,9% 26,8 126,3%
195 RO SOCIETATEA NATIONALA DE GAZE NATURALE ” ROMGAZ ” SA Extraction of natural gas 1 064 8,3% 291,7 -26,6%
196 CZ SIEMENS, S.R.O. Manufacture of other electrical equipment 1 063 17,6% 33,9 -6,0%
197 HU CHINOIN GYÓGYSZER- ÉS VEGYÉSZETI TERMÉKEK GYÁRA ZRT.* Manufacture of pharmaceutical preparations 1 062 5,2% 122,9 6,0%
198 PL PFLEIDERER GROUP S.A. * Manufacture of veneer sheets and wood-based panels 1 062 8,8% 5,9 -64,5%
199 PL PEPCO POLAND Sp. z o.o. Non-specialised wholesale trade 1 061 9,3% 108,0 18,7%
200 CZ T-MOBILE CZECH REPUBLIC A.S. Wireless telecommunications activities 1 048 0,7% 217,5 27,5%
201 PL ABC DATA S.A. * Wholesale of computers, computer peripheral equipment and software 1 038 -3,6% -16,1 -373,3%
202 PL MEDIA MARKT SATURN W POLSCE * Business and other management consultancy activities 1 037 0,4% n.a. n.a.
203 LT SANITEX UAB* Non-specialised wholesale of food, beverages and tobacco 1 025 8,6% 20,4 134,0%
204 PL RENAULT POLSKA SP. Z O.O. Sale of cars and light motor vehicles 1 013 14,2% 8,6 0,3%
205 PL HERMES ENERGY GROUP S.A. Trade of gas through mains 1 012 108,2% 11,5 54,8%
206 CZ PORSCHE ČESKÁ REPUBLIKA S.R.O. Sale of cars and light motor vehicles 1 008 -11,6% 15,6 -20,4%
207 HU PCE PARAGON SOLUTIONS KFT. Manufacture of computers and peripheral equipment 992 4,7% -12,4 -126,0%
208 HU ISD DUNAFERR ZRT.*1 Manufacture of basic iron and steel and of ferro-alloys 991 0,0% n.a. n.a.
209 RO SAMSUNG ELECTRONICS ROMANIA SRL Wholesale of electronic and telecommunications equipment and parts 981 8,2% 19,2 42,9%
210 HU SHELL HUNGARY KERESKEDELMI ZRT. Retail sale of automotive fuel in specialised stores 976 14,9% 17,0 -14,6%
211 CZ METALIMEX A. S. Wholesale of metals and metal ores 969 4,9% 12,8 29,2%
212 PL IKEA RETAIL SP. Z O.O. * Retail sale of furniture, lighting equipment and other household articles in specialised stores 969 11,3% 16,0 n.a.
213 HU PHOENIX PHARMA GYÓGYSZERKERESKEDELMI ZRT. Wholesale of pharmaceutical goods 963 16,9% 20,3 9,7%
214 EE TALLINK GRUPP AS* Sea and coastal passenger water transport 949 -1,8% 40,0 -13,9%
215 HU KITE MEZŐGAZDASÁGI SZOLGÁLTATÓ ÉS KERESKEDELMI ZRT.* Wholesale of agricultural machinery, equipment and supplies 948 10,3% 14,7 10,3%
216 PL SPÓŁDZIELNIA MLECZARSKA MLEKPOL W GRAJEWIE Operation of dairies and cheese making 940 0,6% 6,6 -41,4%
217 PL BASF POLSKA SP. Z O.O. * Non-specialised wholesale trade 930 10,9% n.a. n.a.
218 PL MONDI ŚWIECIE S.A. Manufacture of paper and paperboard 930 25,2% 301,1 89,3%
219 CZ ČESKÉ DRÁHY, A.S. Passenger rail transport, interurban 928 8,1% 17,8 -67,9%
220 CZ BOSCH DIESEL S.R.O. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 920 -0,2% 19,4 -2,3%
221 PL STALPRODUKT S.A. * Manufacture of industrial gases 919 13,0% 66,2 3,3%
222 RO SOCIETATEA DE PRODUCERE A ENERGIEI ELECTRICE IN HIDROCENTRALE ” HIDROELECTRICA” S.A. Production of electricity 913 31,0% 415,8 42,6%
223 CZ PHOENIX LÉKÁRENSKÝ VELKOOBCHOD, S.R.O. Wholesale of pharmaceutical goods 911 -2,8% 10,7 -7,3%
224 SK SAS Automotive s.r.o. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 909 41,3% 9,6 118,4%
225 PL SOKOŁÓW S.A. * Processing and preserving of meat 909 6,6% 27,2 3,5%
226 RO DANTE INTERNATIONAL SA Retail sale of electrical household appliances in specialised stores 908 28,0% -9,6 n.a.
227 LT ME INVESTICIJA UAB* Activities of head offices 903 33,4% 64,3 -24,9%
228 RO ELECTRICA FURNIZARE SA Trade of electricity 896 7,7% 30,2 >1 000
229 CZ GLOBUS ČR, K.S. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 896 1,0% 15,6 7,3%
230 CZ IVECO CZECH REPUBLIC, A. S. Manufacture of motor vehicles 895 6,2% 81,2 -4,5%
231 LV RIMI LATVIA SIA Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 893 2,7% 45,30 10,9%
232 RS HBIS GROUP SERBIA IRON & STEEL D.O.O. BEOGRAD Manufacture of basic iron and steel and of ferro-alloys 888 34,6% 0,2 892,8%
233 PL TELE-FONIKA KABLE S.A. * Manufacture of other electronic and electric wires and cables 886 4,9% 14,4 118,2%
234 LV URALCHEM TRADING SIA Wholesale of chemical products 885 1,6% 16,3 -54,4%
235 LV LATVENERGO AS* Production of electricity 878 -5,1% 75,96 -76,4%
236 PL TPV DISPLAYS POLSKA Sp. z o.o. Manufacture of electronic components 877 8,1% 5,5 28,2%
237 RO RENAULT COMMERCIAL ROUMANIE SRL Sale of cars and light motor vehicles 876 33,3% 16,1 55,0%
238 EE EESTI ENERGIA AS* Trade of electricity 875 16,1% 106,2 5,4%
239 CZ AT COMPUTERS A.S. Wholesale of computers, computer peripheral equipment and software 874 -2,0% 7,9 -7,2%
240 HU NEMZETI ÚTDÍJFIZETÉSI SZOLGÁLTATÓ ZRT.* Service activities incidental to land transportation 870 7,6% 2,6 -3,9%
241 BG SAKSA LTD Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 868 57,1% 8,1 43,2%
242 SK Faurecia Automotive Slovakia s.r.o. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 863 49,6% -18,8 n.a.
243 PL VOLVO POLSKA SP. Z O.O. Manufacture of motor vehicles 862 6,9% 9,9 40,9%
244 PL TRW POLSKA SP. Z O.O. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 861 -1,2% -4,4 -123,0%
245 RO AUTOLIV ROMANIA SRL Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 858 2,0% 34,4 41,8%
246 PL NESTLE POLSKA S.A. Wholesale of sugar and chocolate and sugar confectionery 855 11,3% 67,1 28,5%
247 PL CIECH S.A. * Wholesale of chemical products 853 2,6% 42,7 -53,4%
248 PL MORPOL S.A. Processing and preserving of fish, crustaceans and molluscs 851 18,1% 9,5 n.a.
249 RS DELHAIZE SERBIA DOO BEOGRAD Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 846 6,1% 22,6 -37,5%
250 SI GORENJE GOSPODINJSKI APARATI, D.D. Manufacture of electric domestic appliances 842 -0,2% -126,8 >-1 000
251 SK ZSE Energia, a.s. Trade of electricity 838 7,4% 14,8 51,6%
252 RO COFCO INTERNATIONAL ROMANIA SRL Wholesale of grain, unmanufactured tobacco, seeds and animal feeds 836 50,2% 0,9 -64,9%
253 CZ METROSTAV A.S. Construction of residential and non-residential buildings 835 9,9% 14,1 -7,6%
254 PL ANWIM S.A. Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 835 16,2% 5,4 130,7%
255 RO MEDIPLUS EXIM SRL Wholesale of pharmaceutical goods 832 -0,1% 13,0 27,6%
256 CZ ROBERT BOSCH, SPOL. S R.O. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 832 3,1% 15,5 -20,0%
257 BG ADVANCE PROPERTIES LTD* Business and other management consultancy activities 830 25,9% 84,4 -11,4%
258 EE NG KAPITAL OU* Activities of head offices 822 5,0% 31,2 1,7%
259 RO VODAFONE ROMANIA SA Wireless telecommunications activities 817 -16,1% 38,1 152,2%
260 HR HRVATSKI TELEKOM D.D. Wired telecommunications activities 813 -0,7% 133,6 17,8%
261 SK OMV Slovensko, s.r.o. Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 808 11,2% 14,6 18,9%
262 BG KAUFLAND BULGARIA EOOD & CO* Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 807 5,6% 37,1 -6,0%
263 HU LUK SAVARIA KUPLUNGGYÁRTÓ KFT. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 806 3,3% 45,2 1,4%
264 SI OMV SLOVENIJA D.O.O. Retail sale of automotive fuel in specialised stores 802 29,1% 24,0 9,8%
265 PL MARS POLSKA Sp. z o.o. Manufacture of other food products n.e.c. 801 171,3% 35,2 n.a.
266 PL POLENERGIA S.A. * Steam and air conditioning supply 801 24,8% 0,8 n.a.
267 SI IMPOL D.O.O. Aluminium production 800 6,5% 18,8 -4,1%
268 RO SELGROS CASH & CARRY SRL Non-specialised wholesale of food, beverages and tobacco 797 2,1% 15,7 49,8%
269 RO E.ON ENERGIE ROMÂNIA SA Trade of gas through mains 796 -21,6% 14,2 -8,7%
270 CZ PCA LOGISTIKA CZ, S.R.O. Sale of cars and light motor vehicles 794 0,5% 1,3 0,3%
271 PL NETTO SP. Z O.O. Other retail sale of food in specialised stores 786 4,7% 19,9 17,4%
272 PL UNIMOT S.A. * Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 783 12,0% -0,7 -116,1%
273 LT ACHEMOS GRUPE KONCERNAS UAB* Business and other management consultancy activities 783 0,3% -16,5 -155,6%
274 RO AMEROPA GRAINS SA Wholesale of grain, unmanufactured tobacco, seeds and animal feeds 782 23,3% 7,1 18,7%
275 HU UNIPER HUNGARY ENERGETIKAI KFT. Production of electricity 780 621,8% 17,6 660,0%
276 LV MAXIMA LATVIJA SIA Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 776 6,4% 21,92 -5,6%
277 RO FILDAS TRADING SRL Wholesale of pharmaceutical goods 775 35,8% 23,4 5,7%
278 PL GRUPA ŻYWIEC S.A. * Manufacture of beer 772 48,9% 75,4 25,4%
279 HU ARCONIC-KÖFÉM SZÉKESFEHÉRVÁRI KÖNNYŰFÉMMŰ KFT. Aluminium production 772 8,9% 98,8 -10,9%
280 PL GLENCORE POLSKA SP. Z O.O. Non-specialised wholesale trade 770 -17,8% 11,6 733,8%
281 CZ ČESKÁ TELEKOMUNIKAČNÍ INFRASTRUKTURA A.S. Wired telecommunications activities 770 -5,5% 99,0 -6,5%
282 PL IMPEXMETAL S.A. * Aluminium production 767 -1,6% 43,2 193,9%
283 PL STRABAG SP. Z O.O. * Construction of roads and motorways 766 9,0% 7,0 19,3%
284 RO ADM ROMANIA TRADING SRL Wholesale of grain, unmanufactured tobacco, seeds and animal feeds 764 22,8% -4,5 -232,5%
285 LT GIRTEKA LOGISTICS UAB Other transportation support activities 764 36,1% 19,1 64,0%
286 RO ALTEX ROMANIA SRL Retail sale of electrical household appliances in specialised stores 762 8,2% 13,6 30,5%
287 HU MICHELIN HUNGÁRIA ABRONCSGYÁRTÓ KFT. Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 756 4,7% 34,1 -8,6%
288 HU DENSO GYÁRTÓ MAGYARORSZÁG KFT.1 Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 754 0,0% 0,0 -100,0%
289 PL TRANSGOURMET POLSKA SP. Z O.O. Non-specialised wholesale trade 754 5,2% 9,1 -32,2%
290 CZ DOPRAVNÍ PODNIK HL. M. PRAHY, AKCIOVÁ SPOLEČNOST Urban and suburban passenger land transport 752 4,2% 59,4 -19,6%
291 HU OPEL SOUTHEAST EUROPE AUTÓFORGALMAZÓ KFT. Sale of cars and light motor vehicles 751 7,4% 10,5 > 1 000
292 PL CMC POLAND SP. Z O.O. Manufacture of basic iron and steel and of ferro-alloys 745 25,0% 61,5 107,2%
293 HU PENNY-MARKET KERESKEDELMI KFT. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 745 12,8% 7,6 47,1%
294 PL SAMSUNG ELECTRONICS POLAND MANUFACTURING SP. Z O.O. Manufacture of electric domestic appliances 742 1,0% 19,2 -21,9%
295 PL CELSA HUTA OSTROWIEC SP. Z O.O. Manufacture of basic iron and steel and of ferro-alloys 740 19,1% 27,4 -3,3%
296 RO REWE (ROMANIA) SRL Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 740 15,2% 7,7 88,3%
297 PL ARCTIC PAPER S.A. * Activities of head offices 734 7,0% 13,0 -14,2%
298 SK Tesco International Clothing Brand s.r.o. Agents specialised in the sale of other particular products 732 0,8% 0,0 -99,4%
299 LT KESKO SENUKAI LITHUANIA UAB* Retail sale of hardware, paints and glass in specialised stores 732 15,8% 0,0 -100,0%
300 HU WABERER 'S INTERNATIONAL NYRT.* Freight transport by road 731 12,3% -20,9 -217,7%
301 PL AUTO-HANDEL-CENTRUM KROTOSKI, CICHY SP.J.  * Sale of cars and light motor vehicles 729 18,7% 8,5 0,9%
302 PL ITAKA HOLDINGS Sp. z o.o.* Tour operator activities 728 17,2% n.a. n.a.
303 PL ZAKŁADY FARMACEUTYCZNE POLPHARMA S.A. * Manufacture of pharmaceutical preparations 727 -8,5% 99,7 n.a.
304 SK Stredoslovenská energetika Holding, a.s. Trade of electricity 726 18,9% 9,0 40,3%
305 HU MAVIR MAGYAR VILLAMOSENERGIA-IPARI ÁTVITELI RENDSZERIRÁNYÍTÓ ZRT. Transmission of electricity 724 31,1% 28,6 6,5%
306 RS FCA SRBIJA D.O.O. KRAGUJEVAC Manufacture of motor vehicles 723 -22,1% 12,8 -28,9%
307 RS TELEKOM SRBIJA A.D., BEOGRAD Wired telecommunications activities 722 -0,2% 0,1 -99,9%
308 PL FORD POLSKA SP. Z O.O. Sale of cars and light motor vehicles 714 11,4% -0,1 -103,2%
309 HR CRODUX DERIVATI DVA D.O.O. Retail sale of automotive fuel in specialised stores 714 35,9% 15,5 26,3%
310 RO OMV PETROM GAS SRL Agents involved in the sale of fuels, ores, metals and industrial chemicals 712 0,3% 13,4 13,5%
311 PL ONICO S.A. * Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 710 8,6% 4,9 97,7%
312 HU EATON ENTERPRISES (HUNGARY) KFT. Manufacture of electricity distribution and control apparatus 710 0,6% 701,6 6,7%
313 CZ HELLA AUTOTECHNIK NOVA, S.R.O. Manufacture of electric lighting equipment 708 8,0% 22,7 -14,1%
314 CZ ALLIANCE HEALTHCARE S.R.O. Wholesale of pharmaceutical goods 706 5,0% 10,0 2,7%
315 RS MERCATOR-S DOO NOVI SAD Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 702 -7,0% -14,1 n.a.
316 PL UNILEVER POLSKA SP. Z O.O. Wholesale of other food, including fish, crustaceans and molluscs 701 -1,8% 14,0 127,2%
317 EE ERICSSON EESTI AS Manufacture of communication equipment 701 -13,9% 3,4 -12,0%
318 RO FARMEXPERT D.C.I. SRL Wholesale of pharmaceutical goods 699 10,4% 18,1 -5,8%
319 PL SKANSKA S.A. Construction of residential and non-residential buildings 699 -22,5% -94,6 n.a.
320 PL GRUPA KĘTY S.A. * Aluminium production 695 13,3% 62,4 13,5%
321 SK Slovak Telekom, a.s. Wired telecommunications activities 695 1,7% 106,3 60,5%
322 HU ELECTROLUX LEHEL HŰTŐGÉPGYÁR KFT. Manufacture of electric domestic appliances 690 -9,1% 7,2 26,9%
323 PL PKP ENERGETYKA S.A. Distribution of electricity 688 10,0% 40,3 3,0%
324 PL ABB SP. Z O.O. Manufacture of electricity distribution and control apparatus 688 7,1% -16,8 n.a.
325 RO HELLA ROMÂNIA SRL Manufacture of electrical and electronic equipment for motor vehicles 686 17,1% 41,0 34,9%
326 CZ TANK ONO, S.R.O. Retail sale of automotive fuel in specialised stores 686 10,0% 2,0 -42,4%
327 HR LIDL HRVATSKA D.O.O. K.D. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 685 9,5% 38,0 7,4%
328 LT VIADA LT UAB* Retail sale of automotive fuel in specialised stores 684 26,5% 5,0 3,3%
329 LT EUROAPOTHECA UAB* Business and other management consultancy activities 682 86,0% 17,8 -7,0%
330 PL THYSSENKRUPP ENERGOSTAL S.A. Wholesale of metals and metal ores 681 16,9% 15,8 -3,7%
331 SI TELEKOM SLOVENIJE, D.D. Wired telecommunications activities 681 2,8% 34,0 >1 000
332 EE TALLINNA KAUBAMAJA GRUPP AS* Activities of holding companies 681 4,6% 30,4 2,0%
333 PL AMICA S.A. * Manufacture of electric domestic appliances 680 10,3% 26,6 -24,2%
334 RO PORSCHE ROMANIA SRL Sale of cars and light motor vehicles 677 8,8% 33,0 43,3%
335 PL GRUPA E.LECLERC * Other retail sale in non-specialised stores 676 3,9% n.a. n.a.
336 CZ ČESKÁ POŠTA, S.P. Postal activities under universal service obligation 675 -2,0% -8,2 -371,8%
337 HU MAGYAR POSTA ZRT.* Postal activities under universal service obligation 675 5,9% -7,6 -591,1%
338 CZ ADIENT CZECH REPUBLIC K.S. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 671 12,5% 0,0 23,8%
339 CZ OMV ČESKÁ REPUBLIKA, S.R.O. Retail sale of automotive fuel in specialised stores 669 -1,9% 22,8 4,7%
340 HU HANKOOK TIRE MAGYARORSZÁG GYÁRTÓ ÉS KERESKEDELMI KFT. Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 669 -3,1% 156,0 10,7%
341 HU BUDAPESTI ELEKTROMOS MŰVEK NYRT.* Trade of electricity 668 2,5% 46,5 -24,2%
342 BG BULGARGAZ JSC Trade of gas through mains 666 15,7% -16,4 -437,8%
343 PL STOKROTKA SP. Z O.O. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 664 12,7% -4,3 -192,3%
344 RS PREDUZEĆE ZA SPOLJNU I UNUTRAŠNJU TRGOVINU I USLUGE NELT CO. DOO DOBANOVCI Wholesale of sugar and chocolate and sugar confectionery 662 0,8% 4,5 -59,7%
345 RS PREDUZEĆE ZA PROIZVODNJU GUMA TIGAR TYRES, DRUŠTVO SA OGRANIČENOM ODGOVORNOŠĆU PIROT Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 661 15,9% 40,9 -53,2%
346 HU BORGWARNER OROSZLÁNY KFT.** Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 660 4,4% 65,7 -13,6%
347 RO MICHELIN ROMANIA S.A. Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 659 20,0% 21,2 93,1%
348 PL PKP INTERCITY S.A.* Passenger rail transport, interurban 657 5,0% 39,2 -45,8%
349 RO CONTINENTAL AUTOMOTIVE PRODUCTS SRL Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 654 -2,5% 124,7 -16,6%
350 PL OKTAN ENERGY & V/L SERVICE SP. Z O.O. Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 654 -1,1% 6,4 43,2%
351 RS JAVNO PREDUZEĆE SRBIJAGAS NOVI SAD Trade of gas through mains 653 9,3% 125,8 -11,1%
352 LT PALINK UAB Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 649 1,0% 22,2 125,2%
353 HU ALDI MAGYARORSZÁG ÉLELMISZER ÉLELMISZER KERESKEDELMI BT. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 649 22,4% 16,1 123,8%
354 SK Schaeffler Kysuce, spol. s r.o. Manufacture of bearings, gears, gearing and driving elements 648 6,7% 13,9 -15,9%
355 RO ROBERT BOSCH SRL Manufacture of electrical and electronic equipment for motor vehicles 643 31,3% 26,5 47,9%
356 PL TORUŃSKIE ZAKŁADY MATERIAŁÓW OPATRUNKOWYCH S.A. * Wholesale of other household goods 642 3,2% 77,3 0,6%
357 CZ PLZEŇSKÝ PRAZDROJ, A. S. Manufacture of beer 642 10,9% 173,2 15,2%
358 PL GRUPA RABEN * Support activities for transportation 638 7,5% 54,5 34,6%
359 CZ SYNTHOS KRALUPY A.S. Manufacture of other organic basic chemicals 637 -0,1% 67,6 18,7%
360 PL PORR S.A. Development of building projects 635 62,4% -1,7 -233,6%
361 LT LINAS AGRO GROUP AB* Renting and operating of own or leased real estate 634 -1,6% 9,5 12,5%
362 SK GGT a. s. Wholesale of tobacco products 632 10,4% 0,9 -0,5%
363 PL OPEL POLAND SP. Z O.O. Sale of cars and light motor vehicles 632 10,1% 5,4 150,9%
364 LT MG BALTIC KONCERNAS UAB* Activities of head offices 631 4,0% 19,4 -14,5%
365 PL GRUPA PSB HANDEL S.A. Wholesale of wood, construction materials and sanitary equipment 631 63,1% 5,8 22,8%
366 HR PETROL D.O.O. Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 627 -0,3% 12,0 45,7%
367 BG EXPRESS LOGISTIC AND DISTRIBUTION LTD Wholesale of tobacco products 626 14,7% 1,4 n.a.
368 PL ZAKŁADY TŁUSZCZOWE KRUSZWICA S.A. * Manufacture of oils and fats 624 4,7% 23,2 141,7%
369 PL HUTCHINSON POLAND SP. Z O.O. Manufacture of other rubber products 622 2,9% 48,4 -24,2%
370 PL ZJEDNOCZONE PRZEDSIĘBIORSTWA ROZRYWKOWE S.A. * Gambling and betting activities 615 11,1% 9,6 -53,7%
371 CZ EBERSPÄCHER SPOL. S R.O. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 615 -7,2% 11,7 -26,4%
372 HU TEVA GYÓGYSZERGYÁR ZRT.* Manufacture of pharmaceutical preparations 612 -30,8% 409,2 > -1 000
373 CZ PRAŽSKÁ ENERGETIKA, A.S. Trade of electricity 609 -1,0% 90,8 5,6%
374 BG ASTRA BIOPLANT Manufacture of other chemical products n.e.c. 609 12,3% 6,6 551,0%
375 RO SOCIETATEA COMPLEXUL ENERGETIC OLTENIA S.A. Production of electricity 609 -3,0% -243,1 -726,8%
376 BG SOPHARMA  JSC* Manufacture of pharmaceutical preparations 608 16,3% 15,7 -33,1%
377 PL JYSK SP. Z O.O. Retail sale of furniture, lighting equipment and other household articles in specialised stores 608 13,9% 27,6 11,1%
378 SK BILLA  s.r.o. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 607 10,8% 6,2 -7,0%
379 RO CARGILL AGRICULTURA SRL Wholesale of grain, unmanufactured tobacco, seeds and animal feeds 604 23,5% -3,8 -273,0%
380 LT ENERGIJOS SKIRSTYMO OPERATORIUS AB Distribution of electricity 603 -1,2% 15,7 -79,8%
381 PL GRUPA MASPEX SP. Z O.O. SP.K. Business and other management consultancy activities 602 9,8% 7,9 -21,2%
382 CZ SILMET PŘÍBRAM A.S. Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 595 28,8% 3,0 937,0%
383 PL SUPERHOBBY Market Budowlany Sp. z o.o. Retail sale of furniture, lighting equipment and other household articles in specialised stores 595 7,4% 13,1 -49,8%
384 HU APTIV SERVICES HUNGARY KFT. Manufacture of electronic components 593 0,3% -1,1 n.a.
385 LT SPECTATOR UAB* Accounting, bookkeeping and auditing activities; tax consultancy 592 16,2% 7,8 -47,3%
386 HU NISSAN SALES CENTRAL & EASTERN EUROPE KERESKEDELMI KFT.1 Sale of cars and light motor vehicles 586 0,0% 0,0 n.a.
387 HU SE-CEE SCHNEIDER ELECTRIC KÖZÉP-KELET EURÓPAI KFT. Warehousing and storage 585 9,8% 13,2 -27,2%
388 SK Continental Matador Truck Tires s.r.o. Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 585 4,6% 70,6 14,9%
389 PL NGK CERAMICS POLSKA SP. Z O.O. Manufacture of other ceramic products 577 -0,7% 43,2 -54,1%
390 HU VIDEOTON HOLDING ZRT.  * Renting and leasing of other machinery, equipment and tangible goods n.e.c. 577 8,4% 60,9 44,3%
391 PL INTERNATIONAL PAPER-KWIDZYN SP. Z O.O. Manufacture of paper and paperboard 577 2,0% 63,6 -39,1%
392 RO COMPANIA NATIONALA DE TRANSPORT AL ENERGIEI ELECTRICE „TRANSELECTRICA” SA Transmission of electricity 574 -11,1% 17,4 187,6%
393 BG DAPHNA GROUP LTD* Business and other management consultancy activities 573 8,3% 4,4 -31,4%
394 BG AEC KOZLODUI JSC* Production of electricity 573 20,0% 83,6 38,2%
395 PL FLEXTRONICS INTERNATIONAL POLAND SP. Z O.O. Manufacture of communication equipment 571 -36,0% -13,1 -135,9%
396 HU NI HUNGARY SOFTWARE ÉS HARDWARE GYÁRTÓ KFT. Manufacture of loaded electronic boards 569 18,1% 60,8 24,3%
397 PL WORK SERVICE S.A. * Employment activities 568 -8,0% 1,9 n.a.
398 HU ELMŰ-ÉMÁSZ ENERGIASZOLGÁLTATÓ ZRT. Trade of electricity 568 2,2% 0,7 762,8%
399 CZ GASNET, S.R.O. Distribution of gaseous fuels through mains 567 -1,5% 177,6 -2,4%
400 EE MANOIR ENERGY OU Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 567 34,0% 5,4 36,5%
401 HU PHILIP MORRIS MAGYARORSZÁG CIGARETTA KERESKEDELMI KFT. Wholesale of tobacco products 566 12,2% 3,3 0,3%
402 RO TELEKOM ROMANIA COMMUNICATIONS S.A. Wired telecommunications activities 565 -2,9% -26,4 n.a.
403 RO TAKATA ROMANIA SRL Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 562 -4,5% 10,6 3,0%
404 CZ STAVEBNINY DEK A.S. Wholesale of wood, construction materials and sanitary equipment 561 22,6% 8,1 10,3%
405 CZ ČEPS, A.S. Transmission of electricity 560 -27,8% 91,0 0,6%
406 CZ ARMEX OIL, S.R.O. Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 560 5,5% 3,5 -47,4%
407 LV ORLEN LATVIJA SIA Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 560 21,5% 3,4 44,6%
408 RO ALRO SA Aluminium production 560 5,3% 48,5 -28,9%
409 PL ROBERT BOSCH SP. Z O.O. Wholesale trade of motor vehicle parts and accessories 557 8,8% 15,9 14,2%
410 RO OSCAR DOWNSTREAM SRL Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 557 27,0% 12,6 -20,9%
411 HR SPAR HRVATSKA D.O.O. Other retail sale in non-specialised stores 557 22,8% -5,5 n.a.
412 PL OPERATOR GAZOCIĄGÓW PRZESYŁOWYCH GAZ-SYSTEM S.A. * Transport via pipeline 551 3,4% 120,0 4,8%
413 SK N I K É , spol. s r.o. Gambling and betting activities 551 17,9% 10,0 -1,2%
414 CZ VODAFONE CZECH REPUBLIC A.S. Wireless telecommunications activities 550 1,5% 43,7 51,0%
415 SK Orange Slovensko, a.s. Wireless telecommunications activities 549 -0,9% 74,3 -19,4%
416 HU LEAR CORPORATION HUNGARY AUTÓIPARI GYÁRTÓ KFT. Manufacture of electrical and electronic equipment for motor vehicles 548 -15,5% -14,3 >1 000
417 PL ANWIL S.A. Manufacture of plastics in primary forms 545 -2,8% 48,7 -35,7%
418 HU MET MAGYARORSZÁG ENERGIAKERESKEDŐ ZRT. Trade of gas through mains 545 -12,5% 0,3 -70,6%
419 HU ELMŰ-ÉMÁSZ ENERGIAKERESKEDŐ KFT. Trade of electricity 544 6,6% 2,0 -62,0%
420 RO COCA-COLA HBC ROMANIA SRL Manufacture of soft drinks; production of mineral waters and other bottled waters 542 14,0% 71,4 -1,4%
421 SK IKEA Components s.r.o. Wholesale of hardware, plumbing and heating equipment and supplies 542 6,9% 7,9 -16,6%
422 HR PLIVA HRVATSKA D.O.O. Manufacture of pharmaceutical preparations 541 -7,5% 15,3 -78,0%
423 LT NEO GROUP UAB Manufacture of plastics in primary forms 541 33,3% 31,6 117,4%
424 PL CARGOTEC POLAND SP. Z O.O. Manufacture of metal structures and parts of structures 541 24,2% 17,7 5,6%
425 HR HEP-ODS D.O.O. Distribution of electricity 537 -7,8% 72,1 -21,3%
426 RO PHILIP MORRIS TRADING SRL Wholesale of tobacco products 537 5,5% 35,0 16,1%
427 PL ZESPÓŁ ELEKTROWNI PĄTNÓW-ADAMÓW-KONIN S.A. * Production of electricity 535 -5,7% -107,8 -352,6%
428 HU VODAFONE MAGYARORSZÁG MOBIL TÁVKÖZLÉSI ZRT.1 Wireless telecommunications activities 535 0,0% 0,0 -100,0%
429 PL COCA-COLA HBC POLSKA SP. Z O.O. Manufacture of soft drinks; production of mineral waters and other bottled waters 535 11,5% 32,8 28,8%
430 SI RENAULT NISSAN SLOVENIJA, D.O.O. Sale of cars and light motor vehicles 535 11,8% 8,4 74,2%
431 RO ENEL ENERGIE MUNTENIA SA Trade of electricity 534 16,7% -1,5 n.a.
432 PL TOYOTA MOTOR MANUFACTURING POLAND SP. Z O.O. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 533 -5,3% -0,3 -102,8%
433 SI PORSCHE SLOVENIJA D.O.O. Sale of cars and light motor vehicles 532 3,4% 12,4 6,7%
434 SK Mondi SCP, a.s. Manufacture of paper and paperboard 532 3,1% 87,7 21,4%
435 LT VG HOLDING UAB* Activities of head offices 531 8,7% 22,8 7,5%
436 PL MAN TRUCK & BUS POLSKA Sp. z o.o. Sale of other motor vehicles 530 18,9% -4,0 -131,5%
437 HU TELENOR MAGYARORSZÁG ZRT. Wireless telecommunications activities 530 7,4% 98,0 19,1%
438 HR HEP PROIZVODNJA D.O.O. Production of electricity 528 12,6% 58,1 -15,4%
439 EE ENEFIT ENERGIATOOTMINE AS Production of electricity 528 27,3% 57,0 >1 000
440 PL WIPASZ S.A. Manufacture of prepared feeds for farm animals 528 0,2% 15,2 -0,9%
441 PL SOLARIS BUS & COACH S.A.* Manufacture of motor vehicles 527 7,8% -74,0 >1 000
442 BG SOFIA MED JSC Copper production 525 21,1% 6,5 -28,8%
443 SK PHOENIX Zdravotnícke zásobovanie, a.s. Wholesale of pharmaceutical goods 524 -6,8% 4,7 -13,0%
444 LT KAUNO GRŪDAI AB* Manufacture of prepared feeds for farm animals 523 12,1% 7,6 12,9%
445 HU VALEO AUTO-ELECTRIC MAGYARORSZÁG GÉPJÁRMŰALKATRÉSZ-GYÁRTÓ KFT. Manufacture of electrical and electronic equipment for motor vehicles 523 2,9% -6,8 -166,2%
446 PL TUI POLAND Sp. z o.o. Tour operator activities 521 59,5% 2,7 n.a.
447 RO PIRELLI TYRES ROMANIA SRL Manufacture of rubber tyres and tubes; retreading and rebuilding of rubber tyres 521 7,8% 19,5 16,0%
448 CZ FERONA, A.S. Wholesale of metals and metal ores 519 3,1% 8,2 -28,0%
449 PL FAMUR S.A.* Manufacture of machinery for mining, quarrying and construction 518 52,7% 51,0 286,3%
450 BG HUVEPROJECT JSC* Manufacture of pharmaceutical preparations 517 19,0% 84,1 6,0%
451 HU SYNOPSYS GLOBAL LICENCIA SZOLGÁLTATÓ ÉS KERESKEDELMI KFT. Other business support service activities n.e.c. 515 15,2% 661,6 984,6%
452 PL SWISS KRONO SP. Z O.O. Manufacture of veneer sheets and wood-based panels 515 5,3% 82,1 62,9%
453 LT VICIUNU GRUPE UAB* Activities of head offices 515 7,1% 22,3 -100,0%
454 PL AVON OPERATIONS POLSKA SP. Z O.O. Manufacture of perfumes and toilet preparations 514 -1,8% 39,7 -10,9%
455 PL BAYER SP. Z O.O. Wholesale of chemical products 513 -7,8% 19,5 -16,5%
456 PL TELEWIZJA POLSKA S.A. Motion picture, video and television programme production activities 512 24,1% 0,8 519,5%
457 RO ENEL ENERGIE SA Trade of electricity 512 19,0% -9,7 n.a.
458 HR PLODINE D.D. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 510 0,3% 16,0 7,1%
459 PL HAVI LOGISTICS SP. Z O.O. Freight transport by road 507 18,0% 0,9 -0,9%
460 BG Independent Bulgarian Energy Exchange JSC Trade of electricity 507 59,8% 2,0 141,2%
461 SK UNIPHARMA – 1. slovenská lekárnická akciová spoločnosť Wholesale of pharmaceutical goods 506 6,7% 2,3 -12,3%
462 CZ HP TRONIC ZLÍN, SPOL. S R.O. Retail sale of electrical household appliances in specialised stores 505 67,3% -3,2 -349,7%
463 PL IMPEL S.A. * Activities of head offices 505 -3,7% 3,8 18,6%
464 SK Západoslovenská distribučná, a.s. Distribution of electricity 503 0,3% 65,1 0,8%
465 CZ ADIENT BOR S.R.O. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 501 16,8% -14,3 n.a.
466 RO MERCEDES-BENZ ROMANIA SRL Sale of cars and light motor vehicles 500 12,4% 6,0 -4,8%
467 HU GLENCORE AGRICULTURE HUNGARY KFT. Wholesale of grain, unmanufactured tobacco, seeds and animal feeds 500 3,1% -10,0 n.a.
468 CZ VARROC LIGHTING SYSTEMS, S.R.O. Manufacture of electric lighting equipment 500 7,9% 23,3 -29,1%
469 PL GOBARTO S.A. Processing and preserving of meat 499 21,4% 4,1 -42,7%
470 CZ AUTOMOTIVE LIGHTING S.R.O. Manufacture of electrical and electronic equipment for motor vehicles 499 -20,5% 25,7 -56,1%
471 PL BREMBO POLAND SP. Z O.O. Manufacture of other parts and accessories for motor vehicles 498 17,7% 74,8 -18,0%
472 PL KRAJOWA SPÓŁKA CUKROWA S.A. * Manufacture of sugar 497 -25,9% 7,9 -91,0%
473 RO ARCTIC SA Manufacture of electric domestic appliances 497 4,7% 15,6 -1,7%
474 CZ PHILIP MORRIS ČR A.S. Manufacture of tobacco products 496 9,4% 146,8 7,0%
475 RO BLUE AIR AVIATION S.A. Passenger air transport 495 20,5% -31,2 n.a.
476 SK Železnice Slovenskej republiky Service activities incidental to land transportation 495 6,3% 0,2 68,6%
477 PL PT DYSTRYBUCJA S.A.* Wholesale of tobacco products 494 -11,2% -0,8 n.a.
478 HU METRO KERESKEDELMI KFT. Non-specialised wholesale of food, beverages and tobacco 494 2,0% 2,9 n.a.
479 SK FORTUNA SK, a.s. Gambling and betting activities 493 26,5% 9,9 -2,8%
480 PL SCANIA POLSKA S.A. Sale of motor vehicles 493 14,2% 29,4 29,4%
481 BG BULGARIAN TELECOMMUNICATIONS COMPANY JSC* Telecommunications 493 6,4% 65,3 79,6%
482 EE BALTIC SEA BUNKERING OU* Accounting, bookkeeping and auditing activities; tax consultancy 493 165,4% 5,1 -4,6%
483 SK Schaeffler Skalica, spol. s r.o. Manufacture of bearings, gears, gearing and driving elements 493 2,2% 10,6 36,6%
484 RO REGIA NATIONALA A PADURILOR ROMSILVA RA Silviculture and other forestry activities 492 17,0% 38,2 -28,4%
485 CZ SAMSUNG ELECTRONICS CZECH AND SLOVAK, S.R.O. Wholesale of electrical household appliances 490 -3,9% 9,8 -13,5%
486 HU EGIS GYÓGYSZERGYÁR ZRT.* Manufacture of pharmaceutical preparations 490 1,3% 53,1 -29,1%
487 EE NT BUNKERING AS Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 487 169,7% 4,6 12,4%
488 PL ANIMEX K4 Sp. z o.o. Processing and preserving of meat 487 -13,2% 1,1 -14,0%
489 PL HURTAP S.A. Wholesale of pharmaceutical goods 486 1,5% 2,5 -5,7%
490 SK ESET, spol. s r.o. Other information technology and computer service activities 485 3,3% 68,1 4,0%
491 BG LITEX JSC* Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 485 43,1% -5,6 -785,1%
492 PL COGNOR HOLDING S.A.* Activities of head offices 484 16,4% 16,8 44,4%
493 BG LIDL BULGARIA EOOD END KO COMMONDITE Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 482 12,3% 15,0 63,9%
494 EE MAXIMA EESTI OU Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 481 3,8% 7,4 -9,8%
495 SI ENGROTUŠ PODJETJE ZA TRGOVINO, D.O.O. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 481 -1,0% 1,7 -72,2%
496 HU MÁV MAGYAR ÁLLAMVASUTAK ZRT. Service activities incidental to land transportation 481 1,8% 33,6 38,0%
497 RO BOSCH AUTOMOTIVE S.R.L. Manufacture of bearings, gears, gearing and driving elements 481 26,7% 28,2 73,8%
498 HR KAUFLAND HRVATSKA K.D. Retail sale in non-specialised stores with food, beverages or tobacco predominating 481 -0,2% -3,5 n.a.
499 PL WIELTON S.A. * Manufacture of bodies (coachwork) for motor vehicles; manufacture of trailers and semi-trailers 480 29,5% 16,5 -14,9%
500 EE ORLEN EESTI OU Wholesale of solid, liquid and gaseous fuels and related products 478 29,1% 2,3 28,0%

Klienci banków boją się cyberzagrożeń, ale nie stosują zabezpieczeń. Co piąty nie zmienia hasła do konta

Klienci banków boją się cyberzagrożeń, ale nie stosują zabezpieczeń. Co piąty nie zmienia hasła do konta 1

Klienci banków i firm pożyczkowych spotykają się z rosnącą liczbą zagrożeń, takich jak kradzieże tożsamości, wyłudzenia, fraudy kredytowe czy cyberprzestępczość. Ponad połowa Polaków jest ich świadoma, ale obawy nie idą w parze z prewencją – co piąty nie stosuje haseł w urządzeniach i aplikacjach, a 22 proc. nie zmienia hasła do konta bankowego. Biuro Informacji Kredytowej stworzyło dla banków specjalną Platformę Antyfraudową, aby zapobiegać takim wyłudzeniom. Z kolei klienci indywidualni mogą chronić się za pomocą Alertów BIK, czyli automatycznych powiadomień o weryfikacji danych osobowych w związku ze złożonym wnioskiem o kredyt.

– W kwestii finansowania osób indywidualnych sytuacja na rynku jest stabilna i wzrostowa. W ubiegłym roku wzrost wartości portfela kredytowego był na poziomie 8 proc., w obecnym jest on kontynuowany – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Rafał Bednarek, wiceprezes Biura Informacji Kredytowej.

Portfel kredytowy osób fizycznych w bankach i instytucjach pożyczkowych jest obecnie wart 655 mld zł. Największą jego część stanowią długoterminowe kredyty hipoteczne, natomiast gotówkowe odpowiadają za ok. 1/4 tej wartości. Jak wynika ze statystyk BIK, w pierwszych 7 miesiącach br. portfel kredytów hipotecznych wyraźnie wzrósł. Mimo że sprzedaż takich kredytów zwiększyła się nieznacznie (o 1,2 proc. w porównaniu z analogicznym okresem rok wcześniej), to w tym czasie nastąpił istotny, 13-proc. wzrost tej sprzedaży.

– Wytłumaczenie jest proste. Po pierwsze, rosną ceny mieszkań w dużych aglomeracjach miejskich, gdzie kredytobiorcy najchętniej zaciągają kredyty. Po drugie, z początkiem ubiegłego roku zakończył się rządowy program MdM, co ma odzwierciedlenie w mniejszej dynamice tych kredytów zaciąganych na niższe kwoty. Natomiast w kredytach gotówkowych, a więc drugiej istotnej pozycji w portfelu banków i firm pożyczkowych, widzimy nieznaczny spadek liczby udzielonych pożyczek o ok. 1 proc. – mówi Rafał Bednarek.

Jak zauważa, w segmencie kart kredytowych – po wielu latach stagnacji – nastąpił wyraźny, 24-proc. wzrost wartości udzielanych limitów. Wynika on m.in. z faktu, że banki wydają wiele kart mobilnych do obsługi płatności w internecie. Z drugiej strony, transfery socjalne z budżetu państwa, takie jak Rodzina 500 plus, spowodowały, że część osób uzyskało zdolność kredytową, której nie miała wcześniej.

– Ciekawa sytuacja jest też na rynku pożyczek z firm pożyczkowych. Po kilku latach wzrostu widzimy pewne spowolnienie, firmy pożyczkowe wyraźnie hamują. Wynika to z kilku czynników. Po pierwsze, po aferze GetBacku rynek korporacyjnych obligacji spowolnił. Rzeczywiście trudniej jest uzyskać finansowanie przez firmy, które finansują się obligacjami. Ponadto na agendzie jest w tej chwili ustawa antylichwiarska, która powoduje niepewność co do dalszych losów branży i stąd to spowolnienie – mówi Rafał Bednarek.

Wiceprezes BIK podkreśla również, że klienci banków i firm pożyczkowych spotykają się z rosnącą liczbą zagrożeń takich, jak kradzieże tożsamości, wyłudzenia, fraudy kredytowe czy cyberprzestępczość. Z badania „Ochrona tożsamości”, przeprowadzonego przez ARC Rynek i Opinia na zlecenie BIK, wynika, że 41 proc. Polaków w wieku 15–65 lat doświadczyło różnych form zagrożeń bezpieczeństwa danych, a 62 proc. obawia się zagrożeń w cyberprzestrzeni.

– Ekspozycja usług finansowych w internecie jest coraz większa, dlatego jest coraz więcej zagrożeń z tym związanych. Drugi problem to fakt, że nie wszyscy klienci wiedzą, na jaki kredyt ich stać, i mamy do czynienia ze zjawiskiem przekredytowania. W sektorze bankowym jest ono obecne od dawna, miało dużą skalę w czasie kryzysu 2008–2009, ale i w tej chwili jest blisko 100 tys. osób, które mają więcej niż 10 pożyczek lub kredytów równocześnie. Nie wszyscy klienci wiedzą, jaki poziom zadłużenia jest adekwatny do ich sytuacji finansowej, co jest dla nich przyczyną trudności – mówi Rafał Bednarek.

Z badań przeprowadzonych przez Quality Watch na zlecenie BIK wynika, że Polacy są świadomi zagrożeń na rynku finansowym. Ponad połowa jest świadoma niebezpieczeństw takich, jak wyłudzenia kredytów (58 proc.), kradzież tożsamości (57 proc.), kradzież danych z karty kredytowej (57 proc.), kradzież pieniędzy z konta (54 proc.) czy wyłudzenie abonamentu (39 proc.). Co czwarty badany zadeklarował, że kradzież danych z karty kredytowej i wyłudzenia kredytów zdarzyły się osobie, którą zna, a ok. 5 proc. doświadczyło tego osobiście. Ponadto 88 proc. Polaków ma także poczucie niepewności wobec swoich danych.

Obawy te nie idą jednak w parze z prewencją. Co piąty internauta (17 proc.) nie stosuje haseł w urządzeniach, aplikacjach, serwisach. 22 proc. nie zmienia hasła do konta bankowego, a 27 proc. robi to raz w roku lub rzadziej. Telefony także pozostają bez hasła u co czwartego badanego.

– Nie zawsze chronimy się adekwatnie. Zostawiamy tę ochronę bankom lub dostawcom usług internetowych. Natomiast w dużej mierze to właśnie człowiek jest słabym ogniwem. Brak świadomości, brak zabezpieczeń, skonfigurowanych haseł czy zabezpieczeń na smartfonie powodują, że otwieramy się na te zagrożenia – mówi Rafał Bednarek.

Ze statystyk BIK wynika, że w ubiegłym roku udaremniano średnio 15 wyłudzeń kredytów dziennie, jednak w sumie mogło dojść do nawet 67 tys. skutecznych wyłudzeń na sumaryczną kwotę ok. 600 mln zł. Dlatego Biuro Informacji Kredytowej stworzyło Platformę Antyfraudową, aby im zapobiegać – to swego rodzaju tarcza gwarantująca bankom efektywną wymianę informacji w procesie skutecznego przeciwdziałania nadużyciom. Do usługi tej jest już przyłączonych 7 banków, kolejnych 5 już podpisało umowy o przystąpieniu do platformy.

– Chociaż BIK kojarzy się najczęściej ze współpracą z bankami i instytucjami finansowymi, to od pewnego czasu rozwijamy usługi dla konsumentów. Na naszej platformie można założyć sobie konto i mieć dostęp do szeregu usług, m.in. do raportu kredytowego, albo uzyskać informację o tym, co wiedzą o nas banki w zakresie scoringu. Jest też usługa odpowiadająca właśnie tym zagrożeniom zewnętrznym, a więc Alerty BIK. Przy pomocy alertów można chronić swoją tożsamość, uzyskiwać informacje, że bank lub inna instytucja finansowa pytały o nas. Ta wiedza jest bardzo ważna, bo jeśli nie my występowaliśmy o kredyt, wówczas możemy odpowiednio szybko zareagować na takie zagrożenie – mówi Rafał Bednarek.

Alerty BIK to automatyczne powiadomienie, wysyłane do klienta SMS-em lub e-mailem w sytuacji, kiedy jego dane są weryfikowane w związku ze złożonym wnioskiem o kredyt lub pożyczkę.

Do tej pory posiadacze alertów dostali już blisko 4 mln ostrzeżeń przed wyłudzeniem pieniędzy na swoje skradzione dane. O tej usłudze słyszał co trzeci internauta, a co drugi (53 proc.) deklaruje zainteresowanie nią. Alerty cechuje wysoka skuteczność, bo BIK – jako jedyny podmiot w Polsce – współpracuje z całym rynkiem bankowym oraz z ponad 70 największymi firmami pozabankowymi.

Z Alertów BIK mogą korzystać nie tylko indywidualni konsumenci, lecz także firmy – wystarczy dorejestrować do swojego konta indywidualnego konto swojego przedsiębiorstwa (NIP). Można wówczas pobrać raport z informacjami o zobowiązaniach swojej firmy i skorzystać z osobnych alertów, żeby chronić się przed wyłudzeniami na dane firmowe.

– Prowadzimy również działania edukacyjne. Przykładem jest usługa Analizatora Kredytowego, którą w ostatnim okresie wprowadziliśmy. Każdy klient, który ma konto na portalu BIK, może skalkulować sobie, na jaki kredyt go stać. Taka informacja jest bardzo przydatna w trakcie starania o kredyt, ale również pomaga nam w tym, jak rozmawiać z bankiem o swoim potencjalnym kredycie – wyjaśnia Bednarek.

Twardy brexit wciąż możliwy, ale coraz mniej prawdopodobny. J. Kwieciński: to byłby niebezpieczny scenariusz przede wszystkim dla Wielkiej Brytanii

Twardy brexit wciąż możliwy, ale coraz mniej prawdopodobny. J. Kwieciński: to byłby niebezpieczny scenariusz przede wszystkim dla Wielkiej Brytanii 2

Twardy brexit to wymierne straty gospodarcze przede wszystkim dla Zjednoczonego Królestwa, które jest na to gorzej przygotowane niż Unia – przekonuje Jerzy Kwieciński, minister inwestycji i rozwoju. Szacuje się, że w wypadku braku porozumienia, brytyjskie PKB per capita może być mniejsze o 3,5–8,7 proc. w porównaniu z opcją pozostania w UE. Na brexicie straci także Polska m.in. dlatego, że wyjście Wielkiej Brytanii z UE oznacza mniejsze wpłaty do unijnego budżetu, którego jesteśmy największym beneficjentem. Ostatnie wydarzenia w brytyjskim parlamencie dają jednak szanse na wypracowanie porozumienia.

W środę premier Wielkiej Brytanii Boris Johnson przegrał w Izbie Gmin głosowanie w sprawie twardego brexitu. Posłowie poparli bowiem ustawę mającą zablokować bezumowne wyjście Wielkiej Brytanii z UE. Nie oznacza to jednak, że jest to przesądzony scenariusz, bo nad poprawkami w ustawie pracuje teraz Izba Lordów, a według jej zapowiedzi mają być gotowe w piątek 6 września. Twardy brexit pozostaje więc prawdopodobną opcją, ale coraz więcej wskazuje na to, że wyjście Wielkiej Brytanii z UE znacznie się wydłuży i do tego czasu uda się wypracować porozumienie.

– Cały czas jednak mam nadzieję, że to wyjście będzie w oparciu o umowę. Trzeba jednak szczerze przyznać, że to, co się dzieje w Wielkiej Brytanii przez okres ostatnich kilkunastu miesięcy, jest kompletnie nie do zrozumienia dla wielu Europejczyków – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Biznes Jerzy Kwieciński, minister inwestycji i rozwoju.

Raport Fundacji im. Roberta Schumana i Fundacji Konrada Adenauera „Brexit. Gdy wszyscy przegrywają” podaje, że na twardym brexicie straci przede wszystkim Wielka Brytania, zwłaszcza gospodarczo.

– Unia Europejska już od dawna przygotowuje się do takiego potencjalnego rozwiązania, jest znacząco większa gospodarczo niż Wielka Brytania. Oczywiście będzie w jakiś sposób dotknięta gospodarczo, ale zdecydowanie mniej aniżeli sama Wielka Brytania – ocenia Jerzy Kwieciński.

Już nieco ponad dwa lata od momentu podjęcia decyzji w referendum, Wielka Brytania straciła 2-2,5 proc. PKB, a realne dochody gospodarstw domowych spadły o 4 proc. Dziura w finansach publicznych powiększa się w tempie 26 mld funtów rocznie. Jeśli faktycznie Wielka Brytania wyjdzie z Unii bez porozumienia, to PKB może być mniejsze o 3,5–8,7 proc. niż w przypadku pozostania w UE.

– Pomiędzy Wielką Brytanią a Unią Europejską powstaną granice, będzie problem przewozu wszystkich towarów, oclenia ich, sprawdzania wymogów związanych z żywnością, produktami technicznymi, kontrolami na granicy, więc to niewątpliwie będzie miało wpływ i to znaczący na wymianę handlową pomiędzy naszymi krajami – tłumaczy Kwieciński.

Wielka Brytania była dotychczas największym importerem z krajów Unii Europejskiej – Eurostat szacuje wartość brytyjskiego importu z krajów UE na 300 mld euro. W sektorze usług UK posiada nadwyżkę handlową z UE o wartości ok. 28 mld funtów. Spośród wszystkich usług finansowych tylko 28 proc. jest eksportowanych poza Europę, a 67 proc. trafia do państw UE. Autorzy raportu „Brexit. Gdy wszyscy przegrywają” podają, że ok. 2/3 brytyjskiego handlu dotyczy UE lub państw, z którymi ma ona podpisane porozumienia handlowe. Sam fakt członkostwa w UE zwiększył handel Wielkiej Brytanii z pozostałymi członkami UE o ok. 55 proc.

– Wielka Brytania korzysta z polityki spójności, jest największym beneficjentem polityki innowacyjnej, zgarnia najwięcej pieniędzy z programy Horyzont. To są konkretne straty, które poniesie przy wyjściu bez porozumienia – przypomina minister.

Brytyjczycy co roku wpłacają do unijnego budżetu 12–14 mld euro, czyli ok. 10 proc. całości. Opuszczenie Unii Europejskiej przez Zjednoczone Królestwo oznacza mniejsze wpłaty do budżetu UE, co dla Polski oznacza wymierne straty. Na brexicie stracą też polscy eksporterzy – w 2018 roku Wielka Brytania była trzecim co do wielkości odbiorcą polskich produktów, z udziałem na poziomie 6,2 proc.

– Jesteśmy gospodarką bardzo otwartą i to, co się dzieje na rynkach międzynarodowych ma wpływ na sytuację w Polsce i naszą walutę. Sądzę, że te ruchy złotego w zakresie 4–4,5 zł za euro są dosyć bezpieczne dla naszej gospodarki – przekonuje Jerzy Kwieciński.

Z technologii polskiego koncernu zbrojeniowego korzystają m.in. marines. Firma tworzy systemy szyte na miarę

Z technologii polskiego koncernu zbrojeniowego korzystają m.in. marines. Firma tworzy systemy szyte na miarę 3

Korpus Marines, polska i malezyjska armia oraz kilkanaście innych państw korzysta z technologii tworzonych przez polski koncern zbrojeniowy WB. Grupa projektuje je pod indywidualne potrzeby klientów, dzięki czemu z sukcesem konkuruje z globalnymi graczami. Na 27. targach MSPO w Kielcach producent zaprezentował m.in. rozwiązania dla służb publicznych, jak policja i straż pożarna, czy swoje flagowe technologie takie, jak kolejna generacja amunicji krążącej Warmate.

– Walczymy o rynki na całym świecie. Jesteśmy obecni na rynku malezyjskim – nasze systemy łączności są w pojazdach tamtejszej armii – i amerykańskim, gdzie nasze systemy FONET są używane przez korpus Marines. Poza tym nasze systemy łączności są wykorzystywane również w innych regionach świata. Z racji różnego rodzaju klauzul nie możemy wymienić wszystkich, ale korzysta z nich już kilkanaście państw – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Tomasz Badowski, dyrektor Biura Komunikacji i Promocji Grupy WB.

Grupa WB to największy, wywodzący się z Polski prywatny koncern zbrojeniowy, który projektuje zaawansowane rozwiązania m.in. w obszarach technologii łączności, systemów bezzałogowych, dowodzenia i kierowania uzbrojeniem. Jak podkreśla jej rzecznik, potencjał eksportowy zbrojeniowej grupy jest bardzo duży, co wynika z przyjętego modelu biznesowego. Wszystkie tworzone przez nią technologie to autorskie rozwiązania, opracowywane przez własnych inżynierów.

– Mamy nad tymi rozwiązaniami pełną kontrolę, mamy dostęp do kodów źródłowych, dzięki czemu możemy modyfikować systemy pod wymogi klienta, zgodnie z jego potrzebami. Kolejnym atutem związanym z działalnością eksportową jest to, że możemy przeprowadzać transfer technologii, która należy do nas, i włączać lokalnych producentów w cały łańcuch dostaw. Tym wygrywamy w konkurencji z dużymi graczami międzynarodowymi, globalnymi koncernami – mówi Tomasz Badowski. – Cały czas poszukujemy nowych rynków, oferujemy nasze systemy nowym klientom.

Na tegorocznych, 27. targach MSPO w Kielcach grupa zaprezentowała między innymi swój sztandarowy produkt, czyli zintegrowany system zarządzania walką Topaz. Ten umożliwia kompleksowe zarządzanie wszystkimi środkami niezbędnymi na współczesnym polu walki – od systemów rozpoznawczych, przez systemy łączności i dowodzenia, aż po systemy uderzeniowe i kierowania ogniem oraz wsparcia logistycznego. Topaz może wspierać zarządzanie polem walki na każdym szczeblu dowodzenia i jest w pełni skalowany – może być zintegrowany ze wszystkimi systemami oferowanymi zarówno przez Grupę WB, jak i innych producentów.

– Jest to jedyny polski system zarządzania walką, który przeszedł chrzest bojowy m.in. na misji w Afganistanie i jest wdrożony do służby w polskiej armii. Kolejnym, który tu prezentujemy, jest system łączności i dowodzenia Fonet. Ta technologia została wyeksportowana do Stanów Zjednoczonych. System jest produkowany na naszej licencji w USA i korzysta z niego armia amerykańska – mówi Tomasz Badowski.

Na targach prezentowana była również amunicja krążąca Warmate. To rozwiązanie, które odniosło duży sukces rynkowy, wobec czego Grupa WB wyprodukowała jego kolejne wersje. Obecnie jest ich sześć.

– To również nasza autorska konstrukcja. Jest to amunicja krążąca, która po wykryciu celu pozwala operatorowi automatycznie zdecydować o jego neutralizacji. Dwa lata temu pokazaliśmy pierwszą generację Warmate, która teraz powiększyła się o zestawy rozpoznawcze, systemy wystrzeliwane z tuby do przewożenia na pojazdach oraz quadrocopter, który może operować w trudno dostępnych obszarach miejskich – wymienia Tomasz Badowski.

Na tegorocznych MSPO premierę miała m.in. wersja VTOL, przeznaczona do użytkowania na trudno dostępnym terenie, oraz Warmate TL (Tube Launch) zaprojektowana tak, żeby maksymalnie ułatwić i skrócić czas rozkładania platformy i wyrzutni zamontowanej na pojeździe.

– Oferujemy rozwiązania unikatowe, dostosowane do potrzeb klienta. To oznacza, że wręcz projektujemy je pod indywidualne potrzeby klienta, który dostaje produkt skrojony na miarę. Zainteresowanie tego typu rozwiązaniami na świecie jest coraz większe – mówi Tomasz Badowski.

Jak podkreśla, rozwiązania Grupy WB kierowane są nie tylko do przemysłu zbrojeniowego i wojska, lecz także do sektora cywilnego w kontekście bezpieczeństwa publicznego.

– Są to m.in. systemy monitoringu ruchu drogowego, systemy cyberbezpieczeństwa, a także rozwiązania ułatwiające monitorowanie dużych obszarów, np. granic czy infrastruktury krytycznej. Naszym sztandarowym produktem, wisienką na torcie, jest system PIK (Platforma Integracji Komunikacji). Dzięki niemu różne służby – policja, pogotowie czy straż pożarna – mogą w bardzo prosty sposób tworzyć jedną, dedykowaną sieć łączności. Mogą się nawzajem słyszeć i lepiej koordynować swoje akcje ratunkowe – mówi Tomasz Badowski.

27. Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, który odbył się w dniach 3–6 września w Kielcach, to prestiżowa i jedna z największych tego typu imprez w Europie, podczas której odbywa się przegląd sprzętu i technologii wojskowych z całego świata. Co roku bierze w niej udział kilkuset wystawców z około 30 państw świata, m.in. Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Włoch, Australii, Japonii, Kanady, Korei Południowej i Izraela.

Segment piw bezalkoholowych coraz ważniejszy dla browarów. Wzrósł w ciągu roku niemal dwukrotnie

Segment piw bezalkoholowych coraz ważniejszy dla browarów. Wzrósł w ciągu roku niemal dwukrotnie 4

Od ubiegłego roku rynek notuje dynamiczny wzrost kategorii piw bezalkoholowych. To efekt rosnącej świadomości konsumentów i ofensywy ofertowej producentów piwa. – Jest to ważny element odpowiedzialnej konsumpcji alkoholu, którą promujemy – mówi prezes Kompanii Piwowarskiej. To drugi – obok ekologii – istotny dla grupy obszar działalności CSR. Koncern osiągnął ponad 99 proc. poziom recyklingu odpadów i znacząco zredukował zużycie wody do produkcji piwa. Teraz stawia na zwiększanie udziału butelek zwrotnych oraz pozyskiwanie energii ze źródeł odnawialnych. Działania CSR firmy za 2018 r. pokazują wkład w realizowanie trzynastu spośród siedemnastu celów zrównoważonego rozwoju ONZ.

– Piwo bezalkoholowe to bardzo interesujący segment nie tylko dla Kompanii Piwowarskiej, lecz także dla całej branży piwowarskiej. Dlaczego? Ze względu na coraz większą świadomość konsumentów dotyczącą zdrowego stylu życia. W ostatnich latach ta kategoria była raczej w stagnacji. Jej udział w polskim rynku piwa sięgnął 2 proc., jednak od zeszłego roku zaczął on dynamicznie rosnąć, na poziomie prawie 80 proc. Myślę, że ten segment ma duże szanse na dalszy wzrost w przyszłości, właśnie przez rosnącą świadomość konsumencką w kwestiach zdrowotnych – mówi agencji Newseria Biznes Igor Tikhonov, prezes Kompanii Piwowarskiej.

Grupa stawia na segment produktów bezalkoholowych, mając na uwadze zmieniający się styl życia konsumentów. W 2018 roku Kompania Piwowarska odnotowała wzrost sprzedaży piw bezalkoholowych o ponad 85 proc. Rozwijanie tej kategorii piw to jedno z działań firmy na rzecz odpowiedzialnej konsumpcji alkoholu.

Jesteśmy liderem branży, co trzecie sprzedawane w Polsce piwo zostało uwarzone przez naszą firmę. Spoczywa więc na nas duża odpowiedzialność, żeby zachęcać konsumentów do przemyślanego spożywania alkoholu. Na każdej butelce i puszce umieszczamy ostrzeżenia wskazujące kiedy nie wolno pić alkoholu. Dbamy też o ten przekaz w komunikacji w mediach – mówi Igor Tikhonov.

Promocja odpowiedzialnej konsumpcji alkoholu podczas sponsorowanych wydarzeń, w punktach sprzedaży i bezpośrednio na opakowaniach (w ubiegłym roku w tego typu działania Kompanii Piwowarskiej było zaangażowanych 273 tys. osób, a przekaz dotarł do blisko 5 mln ludzi) wpisuje się w realizacje 3. celu (produkty i zdrowie) spośród wyznaczonych przez ONZ 17 celów zrównoważonego rozwoju (Agenda 2030).

Kolejnym kluczowym dla Kompanii Piwowarskiej obszarem jest ochrona środowiska. W ubiegłym roku firma poddał recyklingowi 99,65 proc. wszystkich odpadów i produktów ubocznych powstających przy produkcji piwa. 7 proc. wykorzystanej energii pochodziło z OZE i przedsiębiorstwo zamierza systematycznie zwiększać ten udział.

 Możemy się pochwalić tym, że przy produkcji jednego litra piwa zużywamy tylko 2,6 l wody. Dla porównania, do zmycia tylko jednego kubka w kuchni zużywa się około 0,5 l wody. To pokazuje, z jaką wydajnością pracują nasze zakłady – mówi Igor Tikhonov. – Jednocześnie 50 proc. naszych produktów jest sprzedawane w opakowaniach zwrotnych. Są to butelki szklane, które z punktu widzenia wpływu na środowisko stanowią najbardziej efektywne rozwiązanie. Ponieważ jesteśmy dużym browarem, to połowa naszych opakowań jest wciąż bezzwrotna, dlatego stale pracujemy nad zmniejszaniem niekorzystnego wpływu na środowisko. W tym celu ostatnio otworzyliśmy w Poznaniu punkt skupu butelek zwrotnych, w którym odkupujemy od konsumentów butelki, aby ponownie wprowadzić je do produkcji.

Kompania od wielu lat jest obecna na dużych muzycznych wydarzeniach takich jak Pol’And’Rock i Audioriver. W tym roku na obu wprowadziła dwa rodzaje kubków: jednorazowe w 100 proc. nadające się do recyklingu oraz wielorazowego użytku, również eko, których wydała w sumie 24 tys. sztuk. Podczas Pol’And’Rock firma zebrała 1,5 tony aluminium (puszki) i ok. 1,2 tony odpadów plastikowych.

W tym roku na puszki i etykiety butelek piwa Żubr zamiast wizerunku żubra trafiły zagrożone gatunki zwierząt: wilk, ryś i sóweczka, a Kompania przekazała fundacji WWF Polska 1 mln zł na wsparcie programów ochronnych tych trzech gatunków.

Inny ważny obszar działalności Kompanii – tym razem w ramach polityki wewnętrznej – to promowanie różnorodności.

– Mamy 32 proc. kobiet zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych. Doprowadziliśmy praktycznie do zrównania płac kobiet i mężczyzn. Stawiamy również na różnorodność pod względem wieku w naszych zespołach – mówi Igor Tikhonov.

Jak zaznacza prezes firmy, Kompania Piwowarska jest także firmą o dużym wkładzie w polską gospodarkę.

– Kompania Piwowarska to duże przedsiębiorstwo, więc siłą rzeczy odgrywa istotną rolę w polskiej gospodarce. Nasz łączny wkład w polską gospodarkę – w formie wpływów z podatku akcyzowego, VAT-u, składek na ubezpieczenie społeczne oraz z uwzględnieniem naszego łańcucha wartości, który tworzą dystrybutorzy, partnerzy logistyczni i sprzedawcy detaliczni – przekłada się łącznie na 3,6 mld zł wpływów do budżetu. To tyle, ile wynosi budżet dużego miasta, na przykład Gdańska – mówi prezes Kompanii Piwowarskiej.

Kompania jest liderem polskiego rynku piwa, z udziałem na poziomie 36,3 proc. w 2018 r. W ubiegłym roku sprzedała 13,6 mln hl, czyli 2,7 miliarda standardowych, półlitrowych piw. To mniej więcej tyle, ile rocznie produkują Irlandia i Dania razem wzięte. Prawie 90 proc. materiałów i usług wykorzystywanych do produkcji piwa pochodzi od polskich, lokalnych dostawców. Kompania wydaje na nie w sumie ok. 1,5 mld zł rocznie.

 W ten sposób tworzymy znaczący łańcuch wartości obejmujący producentów rolnych, firmy transportowe, logistyczne oraz sprzedawców detalicznych. To przekłada się na miejsca pracy – mówi Igor Tikhonov.

Dzięki nowemu rodzajowi benzyny do środowiska trafi 90 proc. mniej szkodliwych substancji. Zasili ona przede wszystkim kosiarki czy quady

Benzyna alkilatowa może zrewolucjonizować sposób zasilania małych maszyn, takich jak kosiarki czy piły spalinowe. Paliwo to cechuje się redukcją emisji szkodliwych substancji o 90 proc., podczas gdy to właśnie małe urządzenia ogrodnicze mogą być odpowiedzialne za nawet 5 proc. zanieczyszczeń powietrza. Z uwagi na cenę nie będzie ona jednak wykorzystywana w motoryzacji, może jednak posłużyć jako paliwo dla np. quadów. Jednocześnie rozwijane są alternatywne systemy zasilania maszyn i pojazdów.

– Wprowadzamy paliwa, które redukują emisję smogu do atmosfery o ponad 40 proc., a emisję dwutlenku węgla i wszystkich szkodliwych substancji o ponad 90 proc. w porównaniu do benzyny samochodowej. Benzyna alkilatowa to benzyna ekologiczna, przyjazna środowisku, przyjazna użytkownikowi i również przyjazna dla sprzętów, których używamy – przekonuje w rozmowie z agencją informacyjną Newseria Innowacje Kamil Skorupski, prezes zarządu firmy Warter Fuels.

Benzyna alkilatowa przeznaczona jest do stosowania w małych silnikach dwu- i czterosuwowych. Może być więc paliwem do silników w małych urządzeniach, m.in. w kosiarkach, podkaszarkach czy piłach spalinowych. Posłużyć może jednak również jako paliwo dla silników zaburtowych w łodziach, ale i w quadach, skuterach wodnych, skuterach śnieżnych czy motocyklach crossowych. Dużą zaletą takiego paliwa jest jego ekologiczność.

– W urządzeniach małolitrażowych jak kosiarki i podkaszarki nie ma katalizatorów, w porównaniu z samochodami, w których znajdują się zaawansowane układy katalizacyjne, oczyszczające spaliny. W takich urządzeniach spaliny, które wydostają się z silnika, dostają się bezpośrednio do atmosfery – twierdzi Kamil Skorupski.

Z danych Federalnej Agencji Ochrony Środowiska wynika, że w każdy weekend około 54 mln Amerykanów kosi trawniki, zużywając w ten sposób 3 mld litrów benzyny rocznie i wytwarzając tony zanieczyszczeń powietrza. Silniki urządzeń ogrodniczych emitują wysoki poziom tlenku węgla, lotnych związków organicznych i tlenków azotu, wytwarzając nawet do 5 proc. notowanego w USA zanieczyszczenia powietrza. Nowa, w pełni sprawna kosiarka spalinowa wytwarza w ciągu godziny pracy lotne związki organiczne i tlenki azotu odpowiadające emisji z 11 samochodów.

– Benzyna alkilatowa jest przeznaczona dla każdego, kto ma styczność z ogrodem, lasem bądź z jakimkolwiek motosportem. Nie zawiera związków węglowodorowych aromatycznych, czyli benzenu, nie zawiera również eteru i alkoholi, nie rozpuszcza uszczelek. Możemy trzymać taką benzynę w urządzeniu przez kilka lat bez wpływu na jej działanie. Powoduje dużo łatwiejszy rozruch, z czym pewnie większość z nas ma problem na wiosnę – mówi ekspert.

Benzyna alkilatowa, choć właściwościami związanymi ze spalaniem nie różni się praktycznie od tradycyjnej benzyny, cechuje się zupełnie innym procesem produkcyjnym. Powstaje z innych komponentów, które są dużo droższe, co wpływa również na cenę detaliczną i sprawia, że nie opłaca jej się stosować np. w silnikach samochodowych.

Tymczasem na świecie rozwijane są również inne technologie ekologicznego zasilania silników nieprzeznaczonych na rynek motoryzacyjny. Holenderska pracownia Diana Yacht zaprezentowała model koncepcyjny 36-metrowego jachtu Blue Angel. Maszyna ma być zasilana wyłącznie wodorem. Zbiorniki mają wystarczać na płynięcie z prędkością przelotową i pełnym ładunkiem przez 18 godzin. Maszyna cechuje się zerową emisją. Nie występują też niedogodności związane z hałasem, drganiami i hałasem.

– W Skandynawii nikt nie myśli o używaniu paliw samochodowych do kosiarki, podkaszarki czy do innych urządzeń. Każdy używa paliwa alkilatowego, przede wszystkim dbając o swoje zdrowie, dbając o środowisko i dbając o sprzęt – zapewnia Kamil Skorupski.

Choć technologia produkcji benzyny alkilatowej jest na świecie już znana, to na polskim rynku produkt ten dopiero debiutuje. Można je kupić jak na razie tylko przez internet, ale trwają prace nad wprowadzeniem jej do tradycyjnych sklepów i na stacje benzynowe. Według analityków z Research and Markets światowy rynek benzyny samochodowej osiągnął w 2017 roku wartość 1,2 bln dol. Do 2025 roku ma wzrastać w średniorocznym tempie równym 5,9 proc.

Systemy WI-FI oraz multimedialne instalowane w samolotach mogą otworzyć drogę do ataku hakerów. Eksperci jednak uspokajają, że zhakowanie samolotów na razie nie jest możliwe

Systemy WI-FI oraz multimedialne instalowane w samolotach mogą otworzyć drogę do ataku hakerów. Eksperci jednak uspokajają, że zhakowanie samolotów na razie nie jest możliwe 5

Amerykański Departament Bezpieczeństwa Krajowego niedawno ostrzegł, że małe samoloty mogą się stać celem cyberprzestępców. W większych samolotach systemy Wi-Fi dla klientów zaczęły otwierać przed hakerami możliwość ataku. Obejście zapory między Wi-Fi a komputerem pokładowym może teoretycznie oznaczać przejęcie kontroli nad samolotem. Głośno było o znalezieniu w internecie kodu oprogramowania Boeing. Jak podkreślają eksperci, kod nie musi być utajniony. Ważne, żeby nie zawierał elementów które ułatwią przejęcie kontroli. Dlatego większym niebezpieczeństwem niż hakerzy jest zwykły terroryzm.

– Uważam, że samoloty nie są podatne na ataki hakerskie. Gdyby były, byłaby to najprostsza metoda do przejęcia kontroli nad samolotem. Wyobraźmy sobie sytuację, że wsiada pasażer do samolotu z laptopem i jest w stanie uprowadzić samolot. Taka sytuacja nigdy się nie zdarzyła i raczej nigdy się nie wydarzy, ponieważ jak sami producenci samolotów zapewniają, wszelkie istotne systemy, krytyczne dla funkcjonowania samolotu, są odseparowane od pozostałych systemów, do których pasażerowie mają dostęp na co dzień – ocenia w rozmowie z agencją Newseria Innowacje Grzegorz Bąk z Xopero Software.

Od kilku lat linie lotnicze instalują systemy Wi-Fi dla klientów. Tymczasem Wi-Fi funkcjonuje w tej samej sieci co komputer pokładowy, więc teoretycznie gdy haker obejdzie zaporę między Wi-Fi a komputerem pokładowym, mógłby przejąć kontrolę nad samolotem. Taki czarny scenariusz już się ziścił, choć na razie w kontrolowany sposób. Kilka lat temu jeden z badaczy bezpieczeństwa, Chris Roberts, przekazał FBI, że hakując systemy informacyjno-rozrywkowe w samolotach, na 15–20 razy przynajmniej raz uzyskał dostęp do komputera pokładowego, w tym do systemów wznoszenia.

W 2017 roku w ramach testu eksperci DHS celowo zhakowali zdalnie Boeinga 757 w ciągu dwóch dni bez wiedzy pilotów. Zespół uzyskał dostęp do systemów samolotu i kontrolę nad nimi za pomocą komunikacji radiowej. W 2018 roku wyciekły z kolei dokumenty DHS stwierdzające, że agencja obawiała się, że to tylko kwestia czasu zanim samolot komercyjny zostanie zhakowany i spowoduje gigantyczną katastrofę. Dokumenty wykazały, że większość obecnie używanych samolotów nie ma wystarczającej ochrony przed cyberatakiem.

Z drugiej jednak strony Federalna Administracja Lotnicza stwierdziła, że scenariusz, w którym haker ma nieograniczony dostęp do samolotu, jest mało prawdopodobny, trzeba jednak zachować czujność na temat procedur samolotów w zakresie bezpieczeństwa.

– Gdyby była taka możliwość, żeby przejąć kontrolę nad samolotem z poziomu systemów multimedialnych albo jakichkolwiek innych systemów, do których pasażerowie mają dostęp, to tego typu podatność dawno już by została wykorzystana. Jest mnóstwo organizacji terrorystycznych, które dysponują nieograniczonym budżetem, a więc badania nad samolotami nie byłyby dla nich szczególnym problemem. Jeśli więc przejęcie kontroli nad samolotem przez jakiekolwiek systemy multimedialne byłoby możliwe, już by do tego doszło – uspokaja Grzegorz Bąk.

Na początku sierpnia 2019 roku świat obiegła informacja, że główny konsultant firmy IOActive Ruben Santamarta wykrył luki w oprogramowaniu wykorzystywanym na pokładzie samolotów Boeinga. W maszynach wykorzystywane są trzy sieci. Jedna, do systemu rozrywki pokładowej, jednak istniejące w niej luki można by wykorzystać do przejścia do drugiej sieci, a tam – poprzez wady w oprogramowaniu – dostać się do trzeciej i uzyskać kontrolę nad systemem kontroli lotu. Boeing zaprzeczył, jakoby taka luka w zabezpieczeniu faktycznie istniała. Podkreślił też, że inne zabezpieczenia zablokują ataki, nawet jeśli faktycznie ma miejsce uszkodzenie pamięci. Santamarta nie mógł też udowodnić, że atak faktycznie uda się przeprowadzić.

– Jeżeli chodzi o producentów oprogramowania czy w ogóle o producentów samolotów, co oni by mogli zrobić w kontekście zwiększenia poziomu bezpieczeństwa, to przede wszystkim należałoby poprawić jakość audytów, a dwa – transparentność wytwarzania oprogramowania i samego kodu. Bo bezpieczeństwo kodu nie polega na tym, że powinien być utajniony, tylko na tym, żeby został dobrze napisany i nie zawierał takich elementów, które umożliwiłyby przejęcie kontroli, gdyby zostały ujawnione – wskazuje ekspert.

Jak przekonuje przedstawiciel Xopero Software, kody nie muszą być wcale tajne, ważniejsza jest ich jakość. To m.in. dlatego samoloty są wciąż odporne na ataki hakerów. Oprócz tak naprawdę kontrolowanych przejęć, nie było przypadku faktycznego zagrożenia. Dlatego wciąż większym zagrożeniem dla podniebnego podróżowania są próby przejęcia samolotu z pokładu czy sterroryzowanie załogi, niż przejęcie kontroli nad samolotem online.

Polska najsilniejszym rynkiem inwestycyjnym w nieruchomości komercyjne w CEE

Globalni inwestorzy najchętniej wybierają nowoczesne obiekty biurowe zlokalizowane w największych miastach w naszym kraju.

W Polsce nadal zawieranych jest najwięcej transakcji inwestycyjnych na rynku nieruchomości komercyjnych w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE). Analitycy Walter Herz podają, że na nasz kraj przypadło prawie 2,77 mld euro z 5,47 mld euro łącznego wolumenu transakcji zrealizowanych w pierwszym półroczu tego roku w regionie CEE. W Czechach inwestycje w tym segmencie przyniosły przeszło 1,6 mld euro, a na kolejnych miejscach, ze znacznie niższymi wynikami, uplasowały się Węgry, Rumunia i Słowacja. Polska zgarnęła niemal połowę kapitału zainwestowanego w nieruchomości komercyjne w regionie CEE w pierwszych sześciu miesiącach br.

Najliczniejsze i największe umowy kupna sprzedaży odnotowane zostały w segmencie biurowym, w którym wygenerowane zostało ponad 60 proc. wolumenu transakcyjnego. Na zakup nieruchomości handlowych przypadło zaledwie niespełna 16 proc. zainwestowanego kapitału, prawie 14 proc. objęły inwestycje w sektorze magazynowym, a 10 proc. inwestycje w hotele, segment mieszkaniowy i pozostałe nieruchomości.

Bartłomiej Zagrodnik, Partner Zarządzający w Walter Herz
Bartłomiej Zagrodnik, Partner Zarządzający w Walter Herz

– Uwaga inwestorów skupia się głównie na sektorze biurowym, dla którego osiągnięty w ostatnim półroczu wynik 1,7 mld euro wartości transakcji był najlepszy w historii naszego rynku. W największych ośrodkach biznesowych w kraju przejętych zostało ponad 50 budynków biurowych. A w trakcie negocjacji są dalsze umowy, których łączna wartość przekracza wysokość transakcji osiągniętą w pierwszej połowie tego roku. Największym zainteresowaniem inwestorów cieszyły się nieruchomości biurowe zlokalizowane w Warszawie, na którą przypadło 60 proc. wolumenu transakcyjnego w tym segmencie. Stolica Polski, w której sprzedanych zostało w tym czasie 26 obiektów biurowych, regularnie ugruntowuje wiodącą pozycję na rynku inwestycji biurowych w naszym regionie Europy. Niemniej, dużym powodzeniem inwestorów cieszą się również nieruchomości biurowe zlokalizowane w największych, regionalnych miastach w kraju. Jeśli sfinalizowane zostaną transakcje zaplanowane do realizacji na najbliższe miesiące, mamy szansę uzyskać w tym roku równie znakomity wynik na rynku inwestycyjnym, jak w rekordowym pod tym względem roku ubiegłym – informuje Bartłomiej Zagrodnik, Partner Zarządzający w Walter Herz.

W pierwszej połowie 2019 roku właściciela zmienił m.in. w Warszawie kompleks biurowy West Station I+II, Warsaw Trade Tower, Ethos, Wronia 31, Piękna 2.0, biurowiec Biura przy Bramie, czy kompleks Centrum Marszałkowska. W Poznaniu przejęta została inwestycja Malta Office Park, Poznań Financial Centre i Nowy Rynek B, a w Łodzi Symetris Business Park I&II. W Krakowie w nowe ręce przeszedł kompleks O3 Business Park I&II, .big, Rondo Business Park, czy K1, we Wrocławiu Business Garden Wrocław, a w Gdańsku Argon i Arkońska Business Park.  

Analitycy Walter Herz wskazują, że coraz większą grupę inwestorów w naszym kraju stanowią firmy z Azji, w tym z Korei Południowej, Singapuru i Filipin, na które w pierwszym półroczu br. przypadł zakup aktywów o wartości 0,5 mld euro. Do Polski płynie też kapitał z USA, Europy Zachodniej i Afryki, w szczególności z Republiki Południowej Afryki. Rośnie też udział inwestorów z CEE, przede wszystkim z Węgier i Czech.

Inwestycjom w Polsce sprzyja dobry poziom rozwoju naszej gospodarki oraz silny popyt konsumpcyjny. Duże znaczenie ma również na tym tle stabilny wzrost rynku najmu powierzchni komercyjnych. Dlatego inwestorzy stawiają teraz już nie tylko na najlepiej zabezpieczone umowami najmu, najnowocześniejsze obiekty, zlokalizowane w najlepszych punktach miast. Wybierają także bardziej wymagające inwestycje, o wyższym poziomie ryzyka, ale z dużym potencjałem wzrostu stopy kapitalizacji.

Jak informują analitycy Walter Herz, w przypadku najwyższej klasy obiektów biurowych, usytuowanych w najlepszych punktach Warszawy roczna stopa kapitalizacji wynosi dziś około 4,50 proc., a w lokalizacjach mniej centralnych jest nieco wyższa. Na największych rynkach regionalnych w kraju stopa zwrotu kształtuje się natomiast na poziomie od 5,40 proc. do 5,90 proc.

Odsetki a podatek u źródła

Na temat podatku u źródła w ostatnich miesiącach pojawiło się bardzo dużo publikacji, co pokazuje, że zagadnienie to budzi coraz większe zainteresowanie, także jako przedmiot kontroli urzędów skarbowych. Kwestia podatku u źródła jest wielowątkowa, dlatego przedsiębiorcy powinni zwrócić szczególną uwagę na kilka pułapek zastawionych przez ustawodawcę. Dotyczą one zwłaszcza kwestii dokumentacyjnych czy kwestii należytej staranności, jednak nieprawidłowości w tym zakresie mogą skutkować koniecznością zapłaty podatku odpowiednio według stawek 20% lub 19%, co w przypadku braku poboru podatku przy płatności oznacza konieczność zapłaty z własnych środków płatnika.

Odsetki a podatek u źródła

Ostatnio jednym z popularnych tematów jest zaciąganie kredytów lub pożyczek w zagranicznych bankach albo w spółce z grupy. Przez odsetki należy rozumieć wynagrodzenie za korzystanie z pieniędzy, jeżeli zostaje ono ustalone według pewnej stopy procentowej, czyli w stosunku do wartości sumy, od której odsetki są pobierane, i w stosunku do czasu użycia tej sumy. Na gruncie umowy modelowej OECD termin „odsetki” w znaczeniu, w jakim został użyty w art. 11 umowy OECD, jest rozumiany szeroko i oznacza „dochody z wierzytelności wszelkiego rodzaju” z tytułu udostępnienia dłużnikowi na czas oznaczony lub nieoznaczony kapitału w formie pieniężnej, które są zaliczane do kategorii „dochodów z majątku ruchomego”, włącznie z premiami i nagrodami związanymi z takimi pożyczkami, obligacjami lub skryptami dłużnymi. Za odsetki w rozumieniu tego artykułu nie uważa się opłat karnych z tytułu opóźnionej zapłaty. Przy wypłacie odsetek kontrahentowi zagranicznemu płatnik pobiera 20% zryczałtowanego podatku, przelewając na konto kontrahenta 80% należnej kwoty odsetek, chyba że co innego stanowią umowy międzynarodowe o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Warto dodać, że jeśli zagraniczny przedsiębiorca prowadzi w Polsce działalność poprzez zakład w rozumieniu przepisów ustawy, to odsetki wypłacane zakładowi nie stanowią odsetek podlegających podatkowi u źródła. Odsetki te stanowią przychód zakładu opodatkowany na zasadach ogólnych w Polsce. Nie pobiera się zatem przy ich wypłacie zryczałtowanego podatku dochodowego.

Zwolnienie z podatku u źródła

Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o CIT od podatku dochodowego zwalnia się przychody z tytułu odsetek, jeżeli spełnione zostaną pewne warunki. Po pierwsze wypłacającym odsetki musi być spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego, mająca siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo w ściśle określonych przypadkach położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład spółki podlegającej w państwie członkowskim Unii Europejskiej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Dodatkowo uzyskującym przychody z tytułu odsetek jest spółka podlegająca w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Pomiędzy spółkami występują odpowiednie powiązania kapitałowe (25%), a spółka uzyskująca dochody jest rzeczywistym właścicielem należności. Co ważne, powyższe cztery warunki powinny zostać potwierdzone minimum certyfikatem rezydencji oraz oświadczeniem potwierdzającym, że nabywca jest rzeczywistym właścicielem należności. Dodatkowo zgodnie z zasadą należytej staranności powinno się zweryfikować każdorazowo prowadzoną działalność oraz jej zakres. Zgodnie z projektem wyjaśnień do WHT opublikowanym przez Ministerstwo Finansów, zwłaszcza przy transakcji z podmiotami powiązanymi należy przeprowadzić dogłębną weryfikację kryterium beneficjenta rzeczywistego, opartą nawet o analizę sprawozdań finansowych, dokumentacji cen transferowych oraz innych dokumentów. W pozostałych przypadkach zastosowanie mają odpowiednie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, które mogą przewidywać korzystniejsze opodatkowanie należności z tytułu odsetek.

Rzeczywisty beneficjent

Zgodnie z ustawą zmieniającą, która weszła w życie 1 stycznia 2019 r., definicja „beneficjenta rzeczywistego” jest bardziej rygorystyczna/precyzyjna, albowiem powinien on spełniać łącznie wszystkie następujące warunki:

  • otrzymywać należność dla własnej korzyści, w tym decydować samodzielnie o jej przeznaczeniu i ponosić ryzyko ekonomiczne związane z utratą tej należności lub jej części;
  • nie być pośrednikiem, przedstawicielem, powiernikiem lub innym podmiotem zobowiązanym prawnie lub faktycznie do przekazania całości lub części należności innemu podmiotowi;
  • prowadzić rzeczywistą działalność gospodarczą w kraju siedziby.

Przy ocenie prowadzenia rzeczywistej działalności gospodarczej bierze się pod uwagę w szczególności, czy:

  • jednostka wykonuje faktycznie czynności stanowiące działalność gospodarczą, w tym w szczególności, czy jednostka ta posiada lokal, wykwalifikowany personel oraz wyposażenie wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej;
  • zagraniczna jednostka kontrolowana nie tworzy struktury funkcjonującej w oderwaniu od przyczyn ekonomicznych;
  • zawierane porozumienia są zgodne z rzeczywistością gospodarczą, mają uzasadnienie gospodarcze i nie są w sposób oczywisty sprzeczne z ogólnymi interesami gospodarczymi;
  • samodzielnie wykonuje swoje podstawowe funkcje gospodarcze przy wykorzystaniu zasobów własnych, w tym obecnych na miejscu osób zarządzających.

Stanowisko Fiskusa

Powyższe regulacje w zakresie podatku u źródła są bardzo szczegółowe i często sprawiają podatnikom wiele problemów. Z pomocą nie przychodzi na pewno fiskus, który w interpretacji z 22 maja 2019, nr 0114-KDIP2-1.4010.101.2019.2.JC, stwierdził, że bez wiedzy odnośnie do rzeczywistego beneficjenta odsetek płatnik nie ma prawa zastosować obniżonej stawki podatku wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Musi pobrać podatek u źródła według odpowiedniej stawki. Podobne stanowisko zawarte zostało w projekcie objaśnień podatkowych z dnia 19 czerwca 2019 r. – zasady poboru podatku u źródła.

Co zrobić?

Dobrą praktyką rynkową jest wdrożenie w firmie odpowiednich procedur w zakresie podatku u źródła. Dogłębna analiza tematu zakończona spisaniem procesu i zakresu odpowiedzialności pozwoli nie tylko na zmniejszenie ryzyka nieprawidłowości, ale także uzasadni dochowanie należytej staranności oraz rozłoży odpowiedzialność na wiele osób. Dodatkowo procedura powinna przewidywać zakres dokumentów, jakie każdorazowo należy zgromadzić i przeanalizować przy płatnościach zagranicznych.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Reforma edukacji jest konieczna dla długoterminowego wzrostu gospodarczego Polski

Julia Patorska
Julia Patorska, Lider zespołu analiz ekonomicznych Deloitte

Po wakacyjnej przerwie zabrzmiał w szkołach pierwszy dzwonek. Wszyscy zastanawiają się co będzie z podwójnymi rocznikami i skutkami zmian przeprowadzonych w oświacie. W mojej ocenie głęboka reforma w edukacji jest konieczna, aby Polska mogła dynamicznie rosnąć i nadganiać lukę rozwojową do krajów z czołówki tych najbogatszych i tych o najwyższym poziomie dobrobytu społecznego – pisze w najnowszym komentarzu ekonomicznym Julia Patorska, Liderka zespołu ds. analiz ekonomicznych, Deloitte.

Demografia a wzrost gospodarczy

Jednym z większych wyzwań związanych z dalszym utrzymywaniem wzrostu gospodarczego jest niekorzystna sytuacja demograficzna Polski. Ostatni publikowany przez GUS współczynnik dzietności wynosi 1,45, to za mało, by kolejne pokolenia mogły płynnie wchodzić na rynek i zastępować starsze. Nawet wzrost współczynnika dzietności do oczekiwanego poziomu (2,1-2,15) nie spowoduje – w krótkim okresie – odwrócenia obserwowanych procesów i nie powstrzyma zmniejszania się liczby ludności kraju oraz postępującego starzenia społeczeństwa. Zgodnie z prognozami GUS liczba ludności, w zależności od przyjętych scenariuszy rozwoju, może osiągnąć w 2050 r. od 25,8 mln do 33,4 mln. Równocześnie bez względu na całkowitą liczbę mieszkańców Polski w tym czasie, udział osób po 65 roku życia w całkowitej populacji przekroczy 30 proc. (obecnie wynosi 16 proc.1 ). Będzie to miało bezpośredni wpływ na zmniejszenie potencjalnych zasobów pracy oraz wzrost liczby ludności w wieku emerytalnym.

I tutaj dochodzimy do możliwości wpływania na skutki niekorzystnych zjawisk demograficznych poprzez reformę edukacji. Szybsze wchodzenie na rynek pracy oraz wydłużenie okresu aktywności zawodowej, czyli późniejsze przechodzenie na emeryturę, mogą zniwelować niekorzystne zmiany w demografii społeczeństwa. Szybsze wejście do grona pracowników może wynikać nie tylko z wcześniejszego rozpoczęcia nauki w szkole, ale także dotyczyć skrócenia czasu przeznaczonego na edukację, na przykład z obecnych ponad 20 lat, uwzględniających etap od przedszkola do dwustopniowych studiów, do 18 lat. Nie oznacza to, że mamy drastycznie obciąć program nauczania, a raczej skuteczniej rozłożyć akcenty, uczyć krytycznego i analitycznego myślenia oraz sposobu dotarcia do informacji odchodząc od wciąż obowiązujących metod pamięciowych.

Ale system edukacji może jeszcze w inny sposób poprawiać sytuację demograficzną. Reforma edukacji (a w następstwie edukacja przystosowana do potrzeb zmieniającego się świata) może stać się wyróżnikiem Polski i czynnikiem przyciągającym do naszego kraju imigrantów z innych krajów, a także polską diasporę.

Produktywność jako drugi komponent wzrostu

PKB, jako jeden z podstawowych mierników efektów pracy społeczeństwa w danym kraju, jest zależny nie tylko od zasobów pracy, ale także ich jakości. Jakość pracy to średnia wydajność, odnosząca się wprost do produktywności. Iloraz tych dwóch czynników (zasobów pracy i produktywności) determinuje wielkość produktu krajowego brutto. Im szybszy wzrost obu czynników w określonym czasie, tym szybszy wzrost PKB. W sytuacji, kiedy czynniki te pozostają w stagnacji lub maleją, na przykład pod wpływem niekorzystnego trendu demograficznego, wzrost gospodarczy nie jest możliwy, albo, w skrajnie niesprzyjających warunkach, gospodarka może nawet kurczyć się, co oznaczałoby spadek PKB.

Niestety, w Polsce wciąż średni poziom produktywności odstaje od poziomu notowanego w państwach najbardziej rozwiniętych. Luka produktywności mierzona jest wydajnością pracy, ale poza zdolnościami pracowników zależy ona również od takich czynników jak: nakłady kapitału, poziom techniczny czy korzyści skali. Rozmiar tej luki między Polską a średnią unijną to prawie 40 proc., a względem Niemiec czy USA – ponad 45 proc.

Luka produktywności między Polską a wybranymi krajami [%] w 2019 r.

Kraj Luka produktywności
Luksemburg 60,6
USA 48,7
Niemcy 46,5
UE-28 39,8

źródło: opracowanie własne na podstawie danych The Conference Board Total Economy Database

Analiza wzrostu produktywności polskiego pracownika na tle średniej państw Europy Zachodniej w latach 1993-2019 pokazuje, że zredukowaliśmy lukę produktywności niemal o połowę – z 66,6 proc. w 1993 do 39,8 proc. w 2019 r. Ważne, aby dostrzec, że tempo redukcji tej luki jest różne na przestrzeni ostatnich 30 lat. Początkowo szybkie doganianie średniej UE pod względem produktywności pracowników wynikało częściowo z efektu bazy i wykorzystania prostych rezerw wzrostu produktywności, takich jak redukcja nadmiernego zatrudnienia w przedsiębiorstwach (likwidacja „bumelanctwa” z czasów PRLu) czy transfer technologii z krajów rozwiniętych.

Jednym ze sposobów wzrostu produktywności jest inwestowanie w kapitał ludzki i przechodzenie do gospodarki opartej o wiedzę. Tym samym kluczowym elementem w kontekście podnoszenia jakości kapitału ludzkiego staje się edukacja. Są badania, które wprost to potwierdzają. W badaniu A. Nowak i in. (2016) pokazano empirycznie na dużej próbie polskich gospodarstw towarowych, że gospodarstwa kierowane przez osoby o wykształceniu wyższym charakteryzują się wyższą produktywnością pracy.2

Istnieją sektory gospodarki, w których wydajność pracy szczególnie odstaje od średniej unijnej. Rolnictwo, produkcja, górnictwo i energetyka to cztery sektory gospodarki polskiej, które odpowiadają za 60 proc. różnicy w produktywności względem krajów UE-15. Za lukę produktywności odpowiada w dużej mierze spora liczba mikroprzedsiębiorstw, których wydajność odstaje od wydajności pozostałych krajowych firm, bardziej niż w którymkolwiek kraju Unii Europejskiej. Dodatkowo mikroprzedsiębiorstwa niewiele inwestują, przez co trudno dostrzec zmiany. Wzrost produktywności w mikro i małych przedsiębiorstwach może natomiast opierać się w dużej mierze na zmianach strukturalnych zachodzących w kapitale ludzkim. Jest on kształtowany przede wszystkim w ramach powszechnej edukacji publicznej.

Finlandia – przykład do naśladowania

W latach 1970-2007 produktywność pracy w fińskiej gospodarce wzrosła trzykrotnie. Ważną rolę w tym odegrała edukacja.System edukacji wyższej elastycznie dostosowywał się do sytuacji ekonomicznej.

W latach 70. i 80. postawiono na kształcenie na kierunkach technicznych i informatycznych, uwzględniając także umiejętności dostosowywania się do nowych warunków, co pozwoliło w wysokim stopniu wykorzystać szanse płynące np. z polityki innowacyjnej 4. W latach 90. położono jeszcze większy nacisk na kształcenie specjalistów z zakresu technologii informatycznych. W ciągu 5 lat (1993-1998) liczba przyjęć studentów na uniwersytety prawie się podwoiła, a na politechniki – prawie potroiła 5. Wprost odnoszono się do terminu z Schumpetera – „Disruptive innovation” – w którym innowacje przynoszą jednostce możliwości i ostatecznie tworzą nowe miejsca pracy wykorzystując innowacje. Te sprawiają również, że niektóre stare jednostki i ich przestarzałe technologie wprocesie zmian giną. Występuje ciągła adaptacja do zmieniających się warunków gospodarczych, do czego kapitał ludzki jest świetnie przygotowany i sam te zmiany systematycznie napędza.

Konkluzje

Dyskusja o reformie szkolnictwa często odnosi się do perspektywy krótkoterminowej, czasem średnioterminowej. Brakuje w dyskursie spojrzenia na edukację w długim terminie. Zrozumienia, że system edukacji może mieć istotną rolę w planowaniu długoterminowego rozwoju zarówno społeczeństwa jak i całej gospodarki. Dodatkowo stagnacja w tym obszarze de facto oznacza regres – świat zbyt szybko się zmienia i trzeba umieć się do tych zmian dostosowywać. I nie jest to kwestia liczby lat spędzonych w szkole podstawowej czy jedynie dostępności edukacji powszechnej, ale także i przede wszystkim jej jakości i umiejętności odpowiadania na wyzwania dzisiejszego świata.

[1] Dane GUS na podstawie prognozy z 2014 r.

[2] A. Nowak, T. Kijek, E. Wójcik, Wpływ wykształcenia rolników na produktywność pracy w towarowych gospodarstwach rolnych w Polsce, Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, 2016

[3] M. Maliranta, P. Rouvinen, P. Y. Anttila, Finland’s path to the global productivity frontier through creative destruction, International Productivity Monitor (2010) s. 68

[4] Carl. J. Dahlman, J. Routti, R. Y. Anttila, Finland as a Knowledge Economy. Elements of Success and Lessons Learned, World Bank Institute, Raport, 2006 s. 56

[5] ibidem, s. 102

Social collaboration – 3 korzyści ze współpracy zespołowej online

Jak wynika z raportu Global Human Trends 2019 przeprowadzonego przez Deloitte aż 84% badanych osób przypisuje znaczną lub dużą wagę do przekształcania doświadczeń pracownika, aby poprawić wydajność biznesową firmy[1]. Dla biznesu to wciąż wyzwanie, ale jednocześnie szansa na uzyskanie realnych korzyści m.in. wzrostu efektywności, który bezpośrednio może przekładać się na osiągane zyski.

Filip Fludra, Sales Manager Exact Software Poland
Filip Fludra, Sales Manager Exact Software Poland

Technologia coraz szczerzej wkracza w codzienną pracę, a firmy powinny podążać za najnowszymi trendami, aby móc czerpać z nich pełne korzyści. Jednym z narzędzi, które wspierają nie tylko wykonywanie zadań, ale także wymianę wiedzy i bieżącą komunikację, mogą być systemy ERP czy CRM. Nowoczesne systemy, są znacznie bardziej zautomatyzowane i inteligentne, a doświadczenie użytkownika stawiają na pierwszym miejscu. Rozszerzone o dodatkowe funkcje, pomagają firmom osiągać optymalną współpracę. Interakcja i wspieranie efektywnej komunikacji pomiędzy pracownikami, pozwala budować przewagę konkurencyjną. Na rynku dostępne są moduły stworzone z myślą o współpracy online.  Jakie korzyści niosą za sobą dla firm?

  1. Zwiększanie efektywności

Systemy wspierające współpracę między pracownikami umożliwiają nie tylko kontakt w czasie rzeczywistym, ale co istotne – zbierają i przechowują wszystkie informacje w jednym miejscu. Jest to duża zaleta, odróżniająca takie systemy np. od komunikacji poprzez e-mail, komunikatory czy media społecznościowe. Moduł do systemów ERP może przypominać społecznościową oś czasu dostępną wewnątrz przedsiębiorstwa. Oferuje rozwiązania jak Facebook czy LinkedIn, dzięki czemu jest intuicyjny w obsłudze. Takie moduły umożliwiają udostępnianie informacji określonym grupom, odpowiednie ustawienie powiadomień push czy podpinanie wiadomości pod konkretne projekty lub karty klientów – mówi Filip Fludra Sales Manager Exact Software Poland. Firma korzystając z tego typu aplikacji, zapewnia bieżący dostęp do informacji i potrzebnych dokumentów, niezależnie od lokalizacji – dzięki wykorzystaniu urządzeń mobilnych, co może znacząco przyspieszyć współpracę. Ma to istotne znaczenie zwłaszcza w przypadku projektów międzydziałowych czy pomiędzy osobami pracującymi w różnych lokalizacjach.

Budowanie efektywności w firmie w dużej mierze zależy także od optymalnego przekazywania procesów i zadań pomiędzy poszczególnymi pracownikami czy działami. W Social Collaboration łatwo można monitorować przepływ pracy w danym projekcie na własnej osi czasu. W przypadku pracy zespołowej, która odbywa się etapami, informacje o kolejnych krokach przekazywane są bezpośrednio w systemi. Pracownicy z danej grupy otrzymują powiadomienia np. o nowych informacjach od klienta, zaakceptowanych działaniach czy dokumentach itp. Po zakończeniu jednego etapu, kolejny pracownik otrzymuje jasny sygnał, że może przystąpić do dalszej pracy, a jednocześnie ma łatwy dostęp do wszystkich potrzebnych informacji. Grupa pracująca nad danym projektem, ma wgląd w cały proces, otrzymuje bieżące wiadomości i łatwo może nawiązać dyskusję, jeśli jest to potrzebne. Czas zaoszczędzony na szukaniu informacji czy ich przekazywaniu, pracownicy mogą wykorzystać na bardziej istotne zadania i lepiej skupić się na postawionych celach.

  1. Wyeliminowanie ryzyka utraty wiedzy

Wiedza wypracowana przez pracowników wewnątrz przedsiębiorstwa jest istotnym zasobem firmy, który powinien być jak najlepiej wykorzystany. Pozwala to zwiększać efektywność działań, a także oszczędzać czas poświęcany m.in. na wdrożenie nowych pracowników czy poszukiwanie informacji.

Jednym z ważnych elementów pracy zespołowej są nieformalne dyskusje i wymiana wiedzy. Przeniesienie ich do systemu, w którym są łatwo dostępne na bieżąco, a także przechowywane, znacznie ułatwia późniejszy dostęp do nich i pozwala w pełni wykorzystywać wypracowane już doświadczenia pracowników. Surowe dane dotyczące różnych transakcji czy działań są dzisiaj już niewystarczające. Aby budować przewagę konkurencyjną, warto w pełni wykorzystywać wiedzę, którą posiadają pracownicy, także tę nieformalną, która bywa bardzo pomocna np. w domykaniu transakcji czy efektywnym kontakcie z klientami – mówi Filip Fludra, Sales Manager Exact Software Poland.

  1. Uporządkowanie informacji wg własnych potrzeb

Ułatwieniem zarówno codziennej pracy jak i zarządzania projektami czy zespołem, może być możliwość sortowania informacji zgodnie z własnymi preferencjami. Moduły umożliwiają podgląd własnej osi czasu, która działa podobnie jak np. tablica na LinkedInie czy Facebooku. Widoczne są tam wszystkie wiadomości, do których dany użytkownik został przypisany lub które były skierowane bezpośrednio do niego. System umożliwia tworzenie grup czy obszarów roboczych, a pomiędzy widokami można przełączać się za pomocą jednego kliknięcia. Pomaga to uporządkować prace i dostosowywać sposób układania informacji pod konkretną osobę. Przy przełączeniu się na podstronę konkretnego projektu łatwo można tworzyć harmonogramy, dodawać dokumenty i różnego rodzaju pliki (w też zdjęcia czy filmy), a także oznaczać konkretnych użytkowników i przypisywać ich do zadań. Choć nowe informacje dostępne są na głównej osi czasu, widok projektowy skupia je w jednym miejscu. System umożliwia także interakcje między użytkownikami, nie tylko poprzez aktywne dyskusje, ale także możliwość reagowania na posty.

Moduły wspierające systemy ERP czy CRM ułatwiają pracę nie tylko pracownikom, ale także wspierają efektywne zarządzanie działem czy całym przedsiębiorstwem. Przestrzeń robocza daje jasny wgląd do informacji finansowych. Prezentowane są m.in. prognozy sprzedaży, koszty wymagające zafakturowania czy godziny spędzone nad danym projektem. W jednym miejscu widoczne są zarówno bardzo ogólne, jak i szczegółowe informacje o całej firmie, a raporty generuje się za pomocą kilku kliknięć.

[1] https://www2.deloitte.com/pl/pl/pages/human-capital/articles/raport-trendy-hr-2019.html

DRUTEX – wyniki po I połowie 2019 r.

Drutex po I połowie 2019 r. zanotował rekordowe wyniki sprzedaży. W pierwszym półroczu br. przychody wyniosły ponad 440 mln zł, natomiast zysk brutto 65 mln zł. W skali całego roku Drutex zakłada przekroczenie poziomu 1 mld zł obrotów. Firma mocno inwestuje w rozwój rozbudowując zakład m.in. o nową halę produkcyjną o powierzchni 14 tys. mkw., nowoczesny biurowiec czy zautomatyzowany dział wtryskarek.

Leszek Gierszewski
Leszek Gierszewski, Prezes Drutex S.A.

– Wyniki sprzedaży osiągnięte w pierwszej połowie tego roku oceniamy jako bardzo dobre. 10 % wzrost wielkości sprzedaży względem analogicznego okresu poprzedniego roku bardzo nas cieszy. Wyniki finansowe potwierdzają jednocześnie, że rozwijamy się we właściwym kierunku, podejmujemy trafne decyzje biznesowe, a nasza szeroka oferta jest świetnie dopasowana do potrzeb i oczekiwań klientów na całym świecie. Cały czas inwestujemy w zwiększenie mocy produkcyjnych, bo na dzień dzisiejszy to nasze jedyne ograniczenie. Automatyzujemy i optymalizujemy procesy produkcyjne, wyposażamy hale produkcyjne w innowacyjne maszyny i urządzenia, tworzymy własne systemy informatyczne mające na celu usprawnienie produkcji. Niedługo uruchomimy nową halę produkcyjną, której koszt wraz z wyposażeniem wynosi ok. 40 mln zł. W ciągu trzech miesięcy udało nam się stworzyć własny, nowoczesny dział wtryskarek, który wytwarza wszelkie komponenty i półprodukty na potrzeby naszych okien, rolet czy drzwi. Rozbudowujemy biurowiec, wprowadzamy nowe produkty do oferty. To zagwarantuje nam dalszy dynamiczny wzrost skali działalności w kolejnych okresach. Generalnie, idziemy mocno do przodu i jestem przekonany, że najlepsze dopiero przed nami.powiedział Leszek Gierszewski, Prezes Drutex S.A.

W pierwszej połowie tego roku Drutex osiągnął przychody na rekordowym poziomie ponad 440 mln zł, co oznacza wzrost w ujęciu r./r. o 10%. Zysk brutto w minionym okresie wzrósł do około 65 mln zł. – Zakładamy tym roku oraz w kolejnych latach wzrost przychodów w tempie co najmniej 10% rocznie. Oznacza to, że w całym 2019 roku powinny przekroczyć 1 miliard złotych obrotów – przyznał Leszek Gierszewski.

DRUTEX, to wiodący producent okien, drzwi i rolet w Europie. Firma, w ciągu około 30 lat stała się marką rozpoznawalną nie tylko w Polsce, ale niemal na całym świecie. Jej dynamiczny rozwój stał się możliwy dzięki stabilnym fundamentom opartym w 100% na polskim kapitale. Strategię zorientowaną na najwyższej jakości produktów, najnowocześniejszej technologii oraz proinwestycyjnej polityce, od samego początku wcielał w życie twórca tego okiennego giganta Leszek Gierszewski. Dzisiejsza pozycja DRUTEXU nie byłaby możliwa, gdyby nie zadowolenie i uznanie klientów, których firma liczy już kilka milionów i z każdym rokiem ta liczba bardzo szybko rośnie. DRUTEX jest dziś postrzegany jako jeden z najlepszych ambasadorów polskiego przemysłu na świecie.

Budowa 5G przyspieszy w przyszłym roku. Nowa sieć może przynieść duże oszczędności dla małego i średniego biznesu

Budowa 5G przyspieszy w przyszłym roku. Nowa sieć może przynieść duże oszczędności dla małego i średniego biznesu 6

W przyszłym roku – zgodnie z wymogami Komisji Europejskiej – kraje członkowskie Unii Europejskiej powinny uruchomić technologię 5G w co najmniej jednym dużym mieście. Do 2025 roku są natomiast zobowiązane zapewnić szerokie pokrycie siecią 5G na głównych szlakach transportowych i obszarach miejskich. Według danych przytaczanych przez Polski Instytut Ekonomiczny, wdrożenie sieci 5G na terenie całej Polski będzie kosztować w sumie ponad 20 mld zł. Może na tym jednak skorzystać cały przemysł, a szczególnie małe i średnie przedsiębiorstwa – podkreślali eksperci podczas Forum Ekonomicznego w Krynicy.

– Sieć 5G przyspieszy rozwój Przemysłu 4.0. W grupie małych i średnich przedsiębiorstw bez sieci 5G on w zasadzie w ogóle nie będzie możliwy. Przemysł 4.0 bez sieci 5G nie będzie funkcjonować – tak jak smartfon nie może działać bez odpowiedniej sieci komórkowej. Jeżeli nie dostanie on odpowiedniej jakości sieci, nie będzie mógł wykorzystać technologii, którą już w tej chwili ma do dyspozycji – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Jarosław Tworóg, wiceprezes Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji.

Jak podkreśla, sieć 5G będzie cyfrowym środowiskiem, które pozwoli firmom na lepsze wykorzystywanie posiadanych zasobów, zwiększenie efektywności i współpracę między sobą. To z kolei umożliwi rozwój innowacji, nowych usług i tworzenie nowych modeli biznesowych. Szacuje się, że światowe przychody generowane przez usługi powiązane z siecią 5G powinny osiągnąć równowartość 225 mld euro w 2025 roku. Z kolei według Komisji Europejskiej korzyści z wprowadzenia 5G w czterech kluczowych sektorach przemysłu (motoryzacja, zdrowie, transport i energia) mogą sięgnąć 114 mld euro rocznie – wynika z raportu „Strategia 5G dla Polski” Ministerstwa Cyfryzacji.

– 5G będzie istotnym elementem czwartej rewolucji przemysłowej, przede wszystkim dla małych przedsiębiorstw, które będą mogły redukować swoje koszty w warstwie produkcji, jak i usług – mówi Marcin Cichy, prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

–  Im mniejsze przedsiębiorstwo, tym gorzej wykorzystuje swoje zasoby. Żeby to robić lepiej, musi się włączyć w sieć kooperacji, a do tego potrzebne jest środowisko, jakim jest sieć 5G – mówi Tworóg. – Po włączeniu się w odpowiednio dużą sieć współpracy cyfrowej w systemie 4.0 firma może nawet dwukrotnie zwiększyć efektywność wykorzystania swoich zasobów, co oznacza w praktyce, że może zmniejszyć swoje koszty wytwarzania nawet o 40 proc.

– Małe i średnie przedsiębiorstwa są motorem innowacji. Sieć 5G jest podstawą technologiczną, która może dać im możliwość tworzenia innowacji, a to zaowocuje powstawaniem w Polsce nowych biznesów. Małe opóźnienia i szybki przesył danych stworzą nieograniczone możliwości dla firm – dodaje Radosław Kędzia, wiceprezes Huawei w regionie Europy Środkowo-Wschodniej i krajach nordyckich.

Sieć 5G ma stworzyć rewolucyjne w porównaniu z LTE możliwości, oferując większą pojemność sieci i ultraszybką komunikację. Podczas gdy LTE pozwala na dostęp do internetu z przepustowością liczoną w megabitach, sieć 5G stworzy możliwość przesyłania danych z prędkością sięgającą kilku czy nawet kilkudziesięciu gigabitów na sekundę, a czas opóźnienia transmisji skróci się z kilkudziesięciu do kilku milisekund. Według danych przytaczanych przez Polski Instytut Ekonomiczny, oferowana przez 5G maksymalna prędkość transmisji poprawi się o 20 razy.

Stąd upowszechnienie 5G przyczyni się do rozwoju takich usług jak telemedycyna, internet rzeczy (IoT), rozwiązania z obszaru smart city (np. analiza ruchu i prędkości pojazdów w czasie rzeczywistym do sterowania sygnalizacją świetlną) czy samochody autonomiczne.

– Sieć 5G do końca przyszłego roku powinna być przynajmniej w jednym polskim mieście. Prezes UKE ustalił też harmonogram w tym zakresie – chcielibyśmy dystrybuować częstotliwości do połowy przyszłego roku, tak aby pod koniec 2020 roku przedsiębiorcy mieli jeszcze czas na roll-out sieci, czyli na postawienie nadajników i uruchomienie usług komercyjnych – mówi Marcin Cichy. – Mamy nowelizację prawa telekomunikacyjnego, megaustawę, a regulator dysponuje już narzędziami, które może wykorzystać, żeby skutecznie wspólnie z operatorami wdrożyć 5G do końca 2020 roku przynajmniej w jednym mieście w Polsce – ocenia.

Z raportu  „Model wdrożenia i eksploatacji sieci 5G w Polsce” PIE wynika, że koszty budowy sieci 5G w całym kraju sięgną 20,3 mld zł. Eksperci z Grupy Roboczej ds. IoT przy Ministerstwie Cyfryzacji (raport „IoT w polskiej gospodarce”) wskazują, że uruchomienie 5G będzie wiązać się z koniecznością rozbudowy infrastruktury telekomunikacyjnej, wliczając w to infrastrukturę szkieletową oraz nowe punkty dostępowe i stacje bazowe. Stąd istotne jest, żeby polskie regulacje nie hamowały szybkiej rozbudowy infrastruktury, bo mogłoby to skutkować opóźnieniem w powszechnym wdrożeniu 5G w Polsce.

Jak podkreśla Radosław Kędzia, wdrożenie 5G nie będzie możliwe bez współpracy firmy telekomunikacyjnych, technologicznych i regulatorów, także na poziomie międzynarodowym.

– Dostarczamy rozwiązania i pracujemy nad rozwojem technologii 5G już prawie 7 lat. Prowadziliśmy badania naukowe na całym świecie. Rozpoczęliśmy już także prace nad standardem 6G, który nadejdzie za wiele lat, natomiast prace badawczo-rozwojowe muszą być prowadzone od podstaw. Wiele organizacji oznaczyło nas jako lidera w technologii 5G. Będziemy dostarczać najlepsze i najbezpieczniejsze rozwiązania dla rynku telekomunikacyjnego w Polsce, w Europie i na świecie – podkreśla Radosław Kędzia.

Nadszedł czas transakcji bezgotówkowych i pieniądza elektronicznego

Świat coraz szybciej odchodzi od pieniądza papierowego i transakcji gotówkowych. Bardzo wyraźnie widać to również w Polsce. Wielu rodzimych przedsiębiorców zdobyło już pierwsze doświadczenia z pieniądzem elektronicznym, a fintechy oferują ciekawe rozwiązania, realnie wspierające rozwój polskich firm.

Jakub Makurat – dyrektor generalny Ebury Polska
Jakub Makurat – dyrektor generalny Ebury Polska

W Szwecji trwa debata nad wprowadzeniem e-korony. Tamtejsze media od wielu miesięcy informują, że szwedzki bank centralny (Riksbank) pracuje nad elektroniczną walutą. Oczywiście nie wszystkim się to podoba. Przedstawiciel Swedish Bankers Associations powiedział, że e-korona nie oferuje nic nowego i jest to po prostu kontem bankowym, tyle, że w Riksbanku.

Niezależnie od tego, czy e-korona zostanie wdrożona pomimo oporu przedstawicieli tradycyjnych instytucji finansowych czy nie, Szwedzi odchodzą od pieniądza papierowego i Szwecja staje się krajem coraz bardziej bezgotówkowym. Karty kredytowe i debetowe są tam najczęstszym sposobem płatności, a udział transakcji za pośrednictwem smartfona jest taki sam, jak udział transakcji gotówkowych.

Warto podkreślić, że transakcje bezgotówkowe i pieniądz elektroniczny są popularne nie tylko wśród konsumentów, ale i u przedsiębiorców. Firmy realizujące płatności oczekują po prostu wyższego poziomu bezpieczeństwa. Potwierdza to sukces kolejnych platform płatności w czasie rzeczywistym, w tym wyspecjalizowanych w rozliczeniach business-to-business (BtoB).

Pieniądz elektroniczny – argumenty „za” i „przeciw”

Zjawisko odchodzenia od transakcji gotówkowych jest widoczne w wielu krajach. Możemy wskazać kilka konkretnych czynników, które wpływają na to, że firmy i klienci chętniej rozliczają się bezgotówkowo. Przede wszystkim taka forma płatności jest z pewnością dużo szybsza i efektywniejsza. Po drugie, przedsiębiorcy i konsumenci nie muszą też się martwić, że przechowywana przez nich gotówka zostanie ukradziona, lub po prostu zostanie zgubiona – jeśli system e-pieniądza jest odpowiednio zbudowany, to zawiera rozwiązania zapewniające jego bezpieczne funkcjonowanie.

Czy zatem odchodzenie od tradycyjnego pieniądza przybiera na sile? Odpowiedź sama ciśnie się na usta: zdecydowanie tak. I ten trend jest bardzo wyraźny. Najlepiej dowodzi go sukces jednego z prekursorów pieniądza elektronicznego – firmy PayPal, która jest w ostatnim czasie gwiazdą amerykańskiej giełdy. Jej giełdowa kapitalizacja – ponad 130 miliardów dolarów – jest już znacznie większa niż wielu działających globalnie banków.

Także z perspektywy zapewnienia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego znajdziemy liczne argumenty, które skłaniają firmy do odejścia od papierowego pieniądza. Przykładowo, obieg pieniędzy elektronicznych można łatwiej nadzorować, co jest pomocne w uniknięciu zarzutów o udział w „praniu „brudnych pieniędzy”. A często pochodzą one z przestępstw przeciwko przedsiębiorcom. Na przykład pochodzących z wymuszeń, w których pojawiają się tak często stosowane w cyberatakach na systemy IT elementy żądania zapłacenia okupu. Tu zresztą się ujawnia przewaga e-pieniędzy poddanych nadzorowi nad kryptowalutami.

Przy argumentacji mniej konwencjonalnej, wskazuje się także, że gotówka jest po prostu… niehigieniczna. Były nawet prowadzone badania m.in. o tym, jakiego rodzaju substancje, wirusy czy bakterie można znaleźć na banknotach.

Cyberbezpieczeństwo dotyczy tradycyjnych, jak i nowoczesnych instytucji finansowych

Oczywiście ewentualne pojawienie się na szeroką skalę e-pieniądza może wygenerować także negatywne efekty uboczne. Wynikają one głównie z kwestii technologicznych. Skoro wszystko dzieje się na serwerach czy w chmurze obliczeniowej, to pojawiają się różnego rodzaju zagrożenia z obszaru cyberbezpieczeństwa.

Instytucje finansowe stale poddawane są atakom przestępców, którzy za cel obierają sobie choćby systemy bezpieczeństwa banków czy operatorów kartowych. Dlatego tak ważne zapewnienie bezpieczeństwa cyfrowego klientom – to obecnie wręcz być albo nie być, zarówno dla tradycyjnych banków, jak i dla szybko rosnących w siłę fintechów.

Można oczywiście jeszcze długo dyskutować o zaletach i wadach operacji bezgotówkowych i gotówkowych. W mojej opinii ogólny bilans zagrożeń i szans przemawia za pieniądzem elektronicznym. Papierowe pieniądze odchodzą do lamusa i z czasem ich zastosowanie będzie malało.

Globalny trend

Coraz mocniejsze stawianie na gospodarkę bezgotówkową i pieniądz elektroniczny to tendencja ogólnoświatowa, widoczna przede wszystkim w wielu krajach Azji i co ciekawe, Afryki.

Druga obecnie gospodarka świata, czyli Chiny, zdecydowanie dystansują państwa zachodnie w kwestii adaptacji pieniądza elektronicznego. Wystarczy wspomnieć, że we współpracy biznesowej z przedsiębiorstwami z Państwa Środka np. niekorzystanie z aplikacji WeChat jest poważną barierą w rozwoju kontaktów biznesowych. Aplikacja ta pozwala prowadzić komunikację biznesową z większością chińskich kontrahentów, w tym uzgodnić warunki i co ważne dokonać rozliczenia kontraktu. Można także wspomnieć o systemie płatności Alipay. W Polsce jest on także coraz bardziej popularny, ponieważ za pomocą tego systemu płaci się za zakupy zrobione poprzez znaną chińskie strony internetowe.

Inny przykład to Indie. Kraj ten miał spore wyzwanie ze skuteczną dystrybucją świadczeń socjalnych wśród najuboższych obywateli. Jednak od czasu, kiedy wprowadzono tożsamość cyfrową, czyli coś na kształt e-dowodu, okazało się, że obywatele uzyskali dostęp do wielu rozwiązań cyfrowych, w tym e-pieniądza. Warto pamiętać, że aby posługiwać się w kontaktach biznesowych na tamtejszym rynku pieniądzem elektronicznym, należy posiadać tzw. zidentyfikowaną tożsamość (ang. proof of identity).

Równie ciekawy, choć dla wielu osób zapewne bardziej zaskakujący, jest przykład Afryki. To właśnie kraje z Czarnego Lądu są jednymi z liderów adaptacji transakcji bezgotówkowych. Wiele tamtejszych społeczeństw weszło do gospodarki opartej na transakcjach bezgotówkowych z pominięciem kolejnych etapów rozwoju obiegu pieniądza, typu karty płatnicze. Przykładem stosunkowo dobrze funkcjonującej afrykańskiej gospodarki z dużym udziałem rozliczeń bezgotówkowych jest Kenia, jedna z gospodarek będących liderem płatności. Wszystko za sprawą tamtejszej platformy do płatności mobilnych M-Pesa. Została ona stworzona przez jednego z operatorów komórkowych i dzisiaj spora grupa Kenijczyków korzysta z tej formy płatności – od regulowania rachunków za prąd czy gaz, po zakup biletu autobusowego.

Instytucja pieniądza elektronicznego

Od ponad roku Ebury jest instytucją pieniądza elektronicznego. Dlatego w zakresie rozliczeń i płatności mamy status na równi z bankami. Co istotne, umożliwiamy eksporterom i importerom dostęp do bankowości transakcyjnej, która daje im istotne przewagi w prowadzeniu działalności gospodarczej na międzynarodową skalę – nie tylko w Europie, ale także np. w wielu krajach Azji i Afryki.

Z racji wielu kontaktów z przedsiębiorcami obserwujemy, że wśród polskich eksporterów i importerów szybko wzrasta popularność korzystania z pieniądza elektronicznego. Dzieje się tak dlatego, że pieniądze elektroniczne mają przeznaczenie do konkretnych zastosowań. Polscy przedsiębiorcy, prowadzący rozliczenia handlowe z firmami z coraz większej ilości krajów, zamiast zakładać kolejne konta walutowe mogą w prosty sposób skorzystać z inkaso w 68 walutach.

Więc jeśli ktoś chce wystawiać faktury w dużej ilości walut, to posługiwanie się portfelem pieniądza elektronicznego (ang. electronic money wallet, e-portfel) jest najbardziej efektywnym rozwiązaniem. Z jednej strony polska firma może działać globalnie. Z drugiej – jego klienci lub kontrahenci często oczekują, aby płacić w ich lokalnej walucie i dokonywać zapłaty bezpośrednio w swoim kraju. Jest to bardzo wygodne i praktyczne rozwiązanie, a co równie istotne – korzystniejsze kosztowo niż tradycyjne usługi finansowe.

Ramy prawne

Kwestie prawne związane z pieniądzem elektronicznym są regulowane za pomocą unijnej dyrektywy PSD II (Payment Services Directive II), która rewolucjonizuje usługi finansowe. Jeśli chodzi o prawo polskie, warto zapoznać się z ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych.

Autor: Jakub Makurat, Dyrektor Generalny Ebury Polska

Przez 10 lat liczba polskich mieszkań wzrosła o 10%

Od kilku miesięcy portal RynekPierwotny.pl, ze względu na obchodzony jubileusz 10-lecia, podsumowuje ostatnią dekadę na rynku mieszkaniowym. Wiemy już, jak zmieniła się liczba polskich mieszkań (domów i lokali) w 2018 r, dlatego też eksperci portalu postanowili porównać ubiegłoroczne wyniki oraz dane z końca minionej dekady.

Główny Urząd Statystyczny regularnie podaje szacunkowy rozmiar polskiego zasobu mieszkaniowego, czyli liczbę lokali oraz domów. Informacje dotyczące takiej liczby mieszkań z końca 2018 roku, najwcześniej pojawiły się w Małym Roczniku Statystycznym Polski 2019. Eksperci portalu RynekPierwotny.pl postanowili zaprezentować te najnowsze dane, których wcześniej nie analizowały inne media.

Szacunki GUS – u wskazują, że pod koniec 2018 r. zasób mieszkaniowy Polski liczył 14,615 mln mieszkań. Oznaczało to wzrost o 9,9% względem wyniku z 2009 r. (13,302 mln). Analogiczne zmiany z uwzględnieniem różnych właścicieli domów i lokali wyglądają następująco:

  • mieszkania stanowiące własność osób fizycznych – 11,545 mln pod koniec 2018 r. (wzrost o 23% względem 2009 r.)
  • mieszkania będące własnością spółdzielni mieszkaniowych – 2,030 mln pod koniec 2018 r. (spadek o 21% względem 2009 r.)
  • mieszkania stanowiące własność gmin – 841 pod koniec 2018 r. (spadek o 21% względem 2009 r.)
  • mieszkania będące własnością towarzystw budownictwa społecznego (TBS) – 102 pod koniec 2018 r. (wzrost o 29% względem 2009 r.)
  • mieszkania stanowiące własność zakładów pracy – 69 pod koniec 2018 r. (spadek o 48% względem 2009 r.)
  • mieszkania będące własnością Skarbu Państwa – 28 pod koniec 2018 r. (spadek o 51% względem 2009 r.)

Warto pamiętać, że imponujący wzrost liczby mieszkań należących do osób fizycznych był nie tylko efektem budowy nowych lokali oraz domów. Od 2009 r. do 2018 r. miały również miejsce liczne wykupy lokali spółdzielczych i komunalnych. Takie transakcje były główną przyczyną szybkiego kurczenia się zasobu mieszkaniowego spółdzielni oraz gmin. Swoich mieszkań chętnie pozbywały się także zakłady pracy oraz instytucje zarządzane przez Skarb Państwa.

Autor: Andrzej Prajsnar, ekspert portalu RynekPierwotny.pl

Coś pozytywnego na teraz

Inwestorzy na rynkach finansowych wyrażają zadowolenie z informacji, że USA i Chiny planują powrót do rozmów handlowych na początku października. W poprawie sentymentu pomagają też pozytywne doniesienia z Hong Kongu o spełnieniu jednego z kluczowych postulatów protestujących, jak również osłabienie ryzyka bezmownego brexitu pod koniec przyszłego miesiąca.

W ostatnich tygodniach doniesienia sugerowały, że już w tym miesiącu rozpoczną się poważne rozmowy mające załagodzić zaostrzona wojnę celną między Waszyngtonem i Pekinem, by później pojawiały się duże wątpliwości, czy do jakichkolwiek rozmów w ogóle dojdzie. Na takim tle komunikat chińskiego Ministerstwa Handlu o planowanym wyjeździe do Waszyngtonu rynki odbierają jako pozytywny zwrot. Mimo to nie robiłbym sobie dużych nadziei na postępy. Zbyt wiele szkód wyrządziła sierpniowa eskalacja napięć, aby dało się wszystko odwrócić jedna wizytą. Od niedzieli obowiązują nowe cła, które prezydent Trump traktuje jako osobisty sukces, a na Twitterze nie słabnie jego werbalna ofensywa. Jeszcze we wtorek prezydent USA stwierdził, że jeśli wygra wybory, umowa handlowa będzie „dużo surowsza”, a „w międzyczasie chiński łańcuch dostaw rozpadnie się, a firmy, miejsca pracy i pieniądze znikną!” Takie stanowisko nie przekona Chin, że USA mają dobre intencje we wznowieniu negocjacji. Ostatnie miesiące pokazują też, że zdanie Trumpa może ulec zmianie o 180 stopni z dnia na dzień, więc jak można wierzyć w jakiekolwiek deklaracje strony amerykańskie znad stołu negocjacyjnego? USA zależy na ukróceniu dążeń Chin do stania się globalną potęgą, co będzie podsycać konflikt handlowy na długo. Na razie możemy mieć pretekst do poprawy rynkowych nastrojów i chwili optymizmu w ponurych czasach. Ale nic więcej.

Wczoraj premier Wielkiej Brytanii poniósł podwójną porażkę w parlamencie. Opozycja i buntownicy z jego własnej partii przegłosowali ustawę blokującą rządowi możliwość przeprowadzenia bezumownego brexitu 31 października. Izba Gmin nie zgodziła się także na przedterminowe wybory 15 października. W efekcie rząd musi prosić UE o odroczenie daty brexitu o kolejne trzy miesiące, chyba że wcześniej zawrze porozumienie z Brukselą (co jest jednak nieprawdopodobne). Jeśli Izba Lordów zatwierdzi ustawę, bezumowny brexit 31 października stanie się niemożliwy… jako strategia rządu. By faktycznie był wykluczony, konieczna jest jeszcze zgoda UE. Jest oczywistym, że państwom europejskim nie zależy na pogrążeniu Wielkiej Brytanii w chaosie, ale jednocześnie potrzeba solidnego argumentu dla odroczenia daty brexitu. W kwietniu ówczesna premier Theresa May wywalczyła odroczenie z przyrzeczeniem przekonania parlamentu do zaakceptowania umowy rozwodowej. Krytykujący dokument Johnson nie będzie miał tej opcji do dyspozycji i jedyne, co mu zostanie, to wizja odzyskania kontroli nad parlamentem po przedterminowych wyborach, ale już po 31 października. Wielka Brytania ponownie opóźnia rozstrzygnięcie brexitu. Odbicie funta jest wyrazem odsunięcia w czasie najgorszego scenariusza, który jednak wciąż może wystąpić kiedyś w przyszłości.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

Bezpieczeństwo przechowywania danych w MŚP

Niemal co piąta mała i średnia firma (18%) doświadczyła utraty danych w ciągu ostatnich 6 miesięcy – wynika z badania Bezpieczeństwo przechowywania danych w MŚP zrealizowanego na zlecenie firmy One System. Jednocześnie, firmy zdają się być świadome związanych z tym zagrożeń. Według ankietowanych największe ryzyko dla firmowych danych stanowią awarie sprzętowe (65%), nieuwaga i nieroztropność pracowników (59%) oraz ataki hakerów (40%).infografika_1

W ciągu minionego roku firmowe dane straciło 3%, a na przestrzeni ostatnich dwóch lat – 4% badanych MŚP. Przed ponad dwoma latami do takiego incydentu doszło u 11% firm. Zaskakiwać może fakt, że aż 60 proc. ankietowanych twierdzi, że do tej pory nie zmierzyło się z taką sytuacją. Świadczyłoby to o dobrym przygotowaniu MŚP na wszelkie zdarzenia zagrażające bezpieczeństwu danych. W rzeczywistości sytuacja zapewne nie jest tak optymistyczna. Należałoby przyjąć, że część badanych po prostu nie przyzna się do takiego incydentu. Są też organizacje, które nie mogą ujawniać takich faktów lub takie, które o utracie swoich danych dopiero się dowiedzą – komentuje Przemysław Sagalski z One System. Nie mamy wątpliwości, że przedsiębiorstwa dzielą się na takie, które już doświadczyły utraty danych oraz takie, które stracą je w niedalekiej przyszłości. Dlatego koniecznością dla każdej firmy, niezależenie od jej wielkości, jest wdrożenie planu tworzenia kopii zapaso­wych, które pozwolą odzyskać informacje po takim incy­dencie. Taki plan powinien stać się częścią szerszej polityki ochrony danych. – dodaje.

(Nie)przygotowani na najgorsze?

Co ciekawe, małe i średnie firmy są świadome ryzyk związanych z bezpieczeństwem danych. 65% badanych jako największe zagrożenie wskazało awarię sprzętową, 59% nieuwagę lub nieroztropność pracowników. Na atak hakerski wskazało 40% ankietowanych. Badane firmy liczą się też z możliwością sabotażu ze strony swoich pracowników – na tę odpowiedź wskazało 32% z nich. Jak mogą przygotować się na te zagrożenia? Podstawą jest nowoczesna infrastruktura serwerowa, która zagwarantuje, że ewentualna awaria nie spowoduje przerwy w działaniu całego systemu i zapewni firmie ciągłość działania. Receptą na potencjalne zaniedbania pracowników powinna być z kolei regularna edukacja personelu na temat dobrych praktyk z zakresu ochrony danych. Tylko w ten sposób uda się wytworzyć właściwe nawyki i uniknąć dotkliwych skutków cyberataków takich jak phishing, metoda oparta na fałszywych wiadomościach e-mail, która wykorzystuje niewystarczającą świadomość pracowników w zakresie cyberzagrożeń – mówi ekspert One System.infografika_2

A jak przygotowanie na te zagrożenia wygląda w praktyce? Podstawowe zabezpieczenie przed złośliwym oprogramowaniem, czyli ochronę antywirusową na komputerach pracowników, stosuje 86% badanych. 63% firm wdraża tego rodzaju zabezpieczenia także na swoich serwerach. Posiadanie planu wykonywania kopii zapasowych deklaruje aż 83% pytanych. Niestety – kopie zapasowe w innej fizycznej lokalizacji przechowuje jedynie 64% z nich. W profesjonalnym podejściu do backupu stosowana jest zasada 3-2-1, która oznacza, że posiadamy 3 kopie danych, z których 2 przechowywane są lokalnie, ale na różnych nośnikach, oraz jedną w zdalnej lokalizacji, co ma chronić przed takim zdarzeniami, jak pożar, zalanie czy kradzież w siedzibie firmy. Jeśli traktujemy backup jako najbardziej skuteczną ochronę przed takimi zagrożeniami, jak ransomware, czyli złośliwym oprogramowaniem potrafiącym zaszyfrować połączone siecią zasoby, to ważne by jedna z kopii była przechowywana offline. – mówi Przemysław Sagalski.infografika_3

Kosztowne przestoje

Małych i średnich firm nie omijają awarie i nieplanowane przestoje. Z powodu usterki serwera w ciągu ostatnich 6 miesięcy przerwę w pracy odnotowało 16% badanych firm. Do przestoju w ciągu ostatniego roku doszło u 7% badanych organizacji, a w ciągu ostatnich 2 lat – u 8%. Aż jedna czwarta firm wskazała, że nieplanowany przestój trwał pół dnia, a w przypadku 9% firm uniemożliwił pracę przez cały dzień roboczy. Tymczasem, według różnych źródeł, koszt przestoju średniej wielkości firmy w Polsce to około 10 000 zł netto za godzinę, co przy 8-godzinnym dniu przekłada się na kwotę 80 000 zł netto. Taka strata może skutkować nawet utratą płynności finansowej. Szkody nie ograniczają się tylko do sfery finansowej – awarie mogą zaszkodzić reputacji firmy, osłabić lojalność jej klientów i wpłynąć na relacje z dostawcami oraz partnerami biznesowymi. W najgorszym scenariuszu mogą doprowadzić do upadku i wielkiego rynkowego gracza, i skromnego przedsięwzięcia. – podsumowuje ekspert One System.

Eksperci twierdzą, że prawo jest hamulcem dla rozwoju sztucznej inteligencji

Sztuczna inteligencja ma coraz szersze zastosowanie, ale w Polsce brakuje regulacji związanych z jej rozwojem. Według znawców tematu, zmiany są potrzebne, jednak niekoniecznie w trybie pilnym. Na poziomie unijnym już zostały podjęte pierwsze kroki. U nas należy przyjrzeć się m.in. obszarowi przepisów prawa cywilnego. Pojawiają się bowiem pytania o zakres odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przez AI czy korzystanie z samochodów autonomicznych. Ponadto eksperci zwracają uwagę na kwestie dotyczące prawa autorskiego czy ochrony danych osobowych. Bazowanie na obecnych rozwiązaniach może w przyszłości oznaczać chaos.

Przyszłościowe zmiany

Wzrasta popularność produktów i usług wykorzystujących modele i narzędzia sztucznej inteligencji. Jednocześnie w wielu krajach, w tym w Polsce, przepisy nie są w pełni dostosowane do postępu technologicznego. Jak stwierdza dr hab. Marek Świerczyński, prof. UKSW, AI problem ten eskaluje. Zdaniem eksperta, w kwestiach informatycznych brak jest ujednoliconej terminologii. Nie ma jasnych zasad dla rozwoju sztucznej inteligencji oraz dla jej bezpiecznego wykorzystania. Teraz jest właściwy moment na podjęcie tych prac. Prace legislacyjne powinny być konsultowane z utworzoną właśnie pod egidą Ministerstwa Cyfryzacji Wirtualnej Katedry Etyki i Prawa.

– AI przyspiesza szereg procesów społecznych i gospodarczych, przede wszystkim poprzez ułatwienie ich automatyzacji i optymalizacji. Jednak tak długo, jak wykorzystujemy sztuczną inteligencję jako narzędzie wspomagające człowieka, nie są potrzebne żadne istotne zmiany w przepisach. Nowe regulacje prawne będą konieczne, gdy będziemy chcieli, aby to rozwiązanie podejmowało autonomiczne decyzje w sposób niekontrolowany przez człowieka. Takie zmiany powinny być wprowadzane sektorowo, w odniesieniu do poszczególnych zastosowań sztucznej inteligencji, w razie ustalenia, że są one niezbędnie konieczne – komentuje Tomasz Zalewski, radca prawny i założyciel Fundacji LegalTech Polska.

Według Moniki Gebel, adwokat z międzynarodowej kancelarii Baker McKenzie, stopniowe wprowadzanie zmian w przepisach jest konieczne. Jednak ekspert nie określa tego jako pilnej sprawy. I zaznacza, że na poziomie UE zostały już podjęte pierwsze kroki. W grudniu 2018 r. Komisja Europejska przedstawiła plan rozwoju i stosowania Al. Obejmuje on m.in. wsparcie na rzecz zgodnej z RODO wymiany danych pomiędzy państwami członkowskimi. Ponadto w kwietniu br. zostały przyjęte przez KE „Wytyczne etyczne dotyczące godnej zaufania sztucznej inteligencji”.

– Nie wiemy do końca, jaką rolę sztuczna inteligencja będzie odgrywać w przyszłości, a to z uwagi na trudności w zrozumieniu wszystkich aspektów jej funkcjonowania. Są pewne zagadnienia, nad którymi na pewno należałoby się zastanowić jak najszybciej. Brak reakcji władz przed upowszechnieniem się Al w Polsce może spowodować problemy np. w sądach, w działalności biznesowej czy z wykorzystaniem komercyjnym sztucznej inteligencji – podkreśla Katarzyna Szczudlik, adwokat z Kancelarii Wardyński i Wspólnicy.

Kwestia odpowiedzialności

Zdaniem Moniki Gebel, jednym z kluczowych obszarów są przepisy prawa cywilnego. Istotne jest szczególnie wprowadzenie przepisów umożliwiających wskazanie podmiotów odpowiedzialnych za działania produktów i usług, opartych na AI, które będą podejmowały decyzje i wykonywały określone czynności na rzecz konsumentów. W proces tworzenia i stosowania takich rozwiązań zaangażowanych jest wiele firm. To dostawcy technologii oraz oprogramowania, spółki dostarczające dane i dostosowujące mechanizmy do swoich towarów czy przedsiębiorstwa wprowadzające je do obrotu. Ponadto doprecyzowania wymaga np. sposób i moment wykonywania obowiązków informacyjnych wobec klientów.

– W pierwszej kolejności można zwrócić uwagę na problematykę odpowiedzialności za produkt niebezpieczny. Regulacje unijne są w tej kwestii przestarzałe. Pochodzą z lat 80. XX wieku. Jeśli chodzi o produkt, którego działanie opiera się na algorytmach sztucznej inteligencji, to oczekiwalibyśmy zapewnienia bezpieczeństwa przez cały okres eksploatacji. Niestety, obecne przepisy przewidują, że bezpieczeństwo to jest zapewnione tylko w momencie wprowadzenia produktu na rynek. Coraz trudniej jest określić, kto powinien odpowiadać za szkodę wyrządzoną przez produkt. Obecne rozwiązania prawne są niedostateczne, co widać choćby na przykładzie wypadków spowodowanych z wykorzystaniem autonomicznych pojazdów – mówi prof. Świerczyński.

Jak tłumaczy Martyna Czapska, radca prawny z Baker McKenzie, na rynku nie ma samochodów w pełni autonomicznych, poruszających się bez kierowcy. One nie są jeszcze w fazie powszechnych testów. Natomiast definicja, wprowadzona do polskiego prawa w 2018 roku, przewiduje, że w aucie ma znajdować się człowiek, który w każdej chwili może przejąć kontrolę. To powoduje, że problem wprowadzenia nowych reguł odpowiedzialności za „działania” takich pojazdów nie jest na razie traktowany jako palący.

– Dopiero po modyfikacji przepisów będzie dopuszczalne w pełni korzystanie z autonomicznego pojazdu. Obecnie odpowiedzialność za szkody na mieniu i osobie, wyrządzone przez ruch mechanicznego środka komunikacji, poruszanego za pomocą sił przyrody, ponosi jego samoistny posiadacz na zasadzie ryzyka. Trudno wyobrazić sobie, aby odpowiadał on za wszelkie zniszczenia spowodowane przez automatycznego kierowcę, nie mając możliwości wpływania na jego ruch – dodaje Tomasz Zalewski.

Kluczowe obszary

Zmiany są potrzebne również w regulacjach dot. prawa autorskiego. W opinii mec. Katarzyny Szczudlik, należy zapewnić ochronę twórcom algorytmów oraz wytworom sztucznej inteligencji, czyli np. dziełom sztuki czy literackim. Obecnie na gruncie prawa polskiego nie ma możliwości przypisania Al autorstwa utworu. Ekspert zaznacza, że nie jest pewne, kogo należałoby uznać za autora wytworu powstałego z użyciem AI. Wydaje się, że nabywca rozwiązania opartego o AI, byłby zainteresowany posiadaniem praw autorskich do jego wytworów. Natomiast nie jest jasne, czy na gruncie obowiązujących przepisów byłoby to możliwe.

– Istotnym obszarem są stosunki prawne zawierane przy wykorzystaniu AI. Mamy do czynienia z dynamicznym rozwojem Internetu rzeczy, maszyny już się dogadują bezpośrednio między sobą. One same sobie wypracowują pewne reguły postępowania, a tego rodzaju komunikacja elektroniczna bez udziału człowieka funkcjonuje niejako poza systemem prawnym. Jeśli tego nie uregulujemy, to powstanie chaos związany np. z tym, w jaki sposób mamy rozstrzygać spory. Powoli tworzone są rekomendacje międzynarodowe z tego zakresu. Jednym z przykładów jest konwencja ONZ z 2005 roku czy najnowsze dokumenty Rady Europy. Naturalne jest, że tego rodzaju rozwiązania powinniśmy stopniowo przenosić na poziom naszej regulacji krajowej – wskazuje prof. Świerczyński.

Nowego spojrzenia wymagają przepisy w zakresie ochrony danych osobowych, które mają znaczenie z punktu widzenia podmiotów zajmujących się rozwojem modeli i narzędzi sztucznej inteligencji. Jak mówi Monika Gebel, te modele i narzędzia opierają się na dużych zbiorach danych, zarówno osobowych, jak i nieosobowych. Zdaniem eksperta z Baker McKenzie, niezbędne są sektorowe wytyczne w odniesieniu do stosowania przepisów w zakresie ich zbierania. Dotyczy to np. warunków udzielania zgód na ich przetwarzanie czy sposobu wykonywania obowiązków informacyjnych.

– Jest jeszcze kwestia procesów HR-owych, szczególnie w dużych organizacjach. Jeżeli pewne dane zostały wprowadzone do algorytmu, żeby nauczył się on zbierać osoby predestynowane do zajęcia danego stanowiska, to informacje te mogą mieć charakter dyskryminujący. Jeśli mamy np. 200 tys. rekordów, z których wynika, że organizacja preferuje mężczyzn, to pewnie tak też będzie w procesie rekrutacji prowadzonej z użyciem AI. W Stanach Zjednoczonych wystąpiły już przypadki dyskryminacji z uwagi na kwestie rasowe i płeć. Należałoby zatem stworzyć mechanizmy, które narzucałyby pracodawcom konieczność przyglądania się takim procesom i ich weryfikowania – dodaje mec. Katarzyna Szczudlik.

W ocenie prof. Świerczyńskiego, w naszych regulacjach krajowych powinniśmy uwzględniać zasady etyczne dotyczące sztucznej inteligencji. One są już wprowadzane przez organy międzynarodowe, na czele z Radą Europy. Bez tego zapanuje chaos. Dla przykładu, każdy będzie chciał uniknąć odpowiedzialności za używanie AI, a twórcy algorytmów, dystrybutorzy rozwiązań informatycznych czy użytkownicy będą wykorzystywać luki prawne. W interesie wszystkich jest ustanowienie jasnych zasad prawnych i etycznych dla rozwoju sztucznej inteligencji.Sztuczna Inteligencja (1)

Wzrost cen nieruchomości w Polsce na bezpiecznym poziomie

W ciągu ostatnich 8 lat ceny mieszkań w Islandii wzrosły o 97 proc. Polski rynek zachowuje się bardziej racjonalnie, wzrost cen był dwukrotnie niższy niż średnia dla UE, która wynosiła 15,3 proc. W Hiszpanii ceny spadły o 16 proc.

Jak wynika z danych Eurostatu w latach 2010-2018 ceny mieszkań wzrosły o ponad 50 proc. w Islandii, Estonii, na Łotwie, w Austrii, Szwecji i Norwegii. We Włoszech ceny są jednak o 16 proc. niższe niż w 2010 r., a w Hiszpanii o 12 proc. To pokazuje jak ryzykowne jest inwestowanie w rynek nieruchomości, a także to, że jest on cykliczny.

Natomiast największe zwyżki cen nieruchomości tylko w minionym roku odnotowano w Portugalii. Był to wzrost w porównaniu z 2017 r. aż o 10,3 proc. i w Irlandii (o 10,2 proc.), w tych krajach ceny najsilniej spadły w latach kryzysu finansowego sprzed dekady. Nieznacznie wolniej nieruchomości drożały w krajach na Węgrzech, w Czechach i Holandii.

Polska też należy do krajów, w których wzrost cen transakcyjnych przy nabywaniu nieruchomości był w 2018 r. wyższy niż przeciętnie w krajach UE. I znacznie przyspieszył w porównaniu z rokiem poprzednim (wzrost o 6,6 proc. w 2018 r., a 3,8 proc. w 2017 r.).

– Ta dynamika z lat 2010-2018 powinna nas cieszyć, bo cały czas pokazuje, że nasz rynek nieruchomości jest znacznie bardziej wstrzemięźliwy, wynika to choćby z tego, że Polacy nie mogą zadłużać się na 100 proc. wartości kupowanej nieruchomości – mówi w rozmowie z MarketNews24 Bartosz Turek, główny analityk HRE Investments. – Banki wymagają co najmniej 10 proc. wkładu własnego, a bez takich ograniczeń ceny mieszkań w Polsce rosłyby tak szybko jak na Łotwie czy na Węgrzech.

Budżet na 2020 r. bez deficytu? To nie jest najlepsze rozwiązanie

Słabością projektu budżetu jest pogarszanie sytuacji przyszłych emerytów, poza tymi, którzy dziś zarabiają najwięcej. Jeżeli w 2020 r. Ma być wypłacana trzynasta emerytura, to powinno to zostać zapisane w projekcie budżetu, aby nie psuć reguł gry.

– W całej historii wolnorynkowej polskiej gospodarki takiej sytuacji jeszcze nie było, a dobra sytuacja w finansach publicznych jest atutem – mówi w rozmowie z MarketNews24 dr Przemysław Kwiecień, główny ekonomista XTB. – Natomiast pozostaje pytanie czy powinniśmy pokazywać budżet bez deficytu za wszelką cenę.

W projekcie przyszłorocznego budżetu pojawia się sporo pozycji, które ograniczają jego porównywalność z poprzednimi budżetami. W związku ze zmianami wokół OFE do budżet wpłynie opłata przekształceniowa, a będzie to ok. 10 mld zł. To wspomoże budżet przez dwa lata, ale za taką cenę, że później tych pieniędzy w budżecie już nie będzie. Budżet dostanie już teraz pieniądze, które dostałby dopiero w przyszłości.

W projekcie budżetu nie znalazł się natomiast zapis o trzynastej emeryturze. Nie jest to jak na razie rozwiązanie ustawowe. Jeżeli trzynasta emerytura ma być wypłacana w 2020 r., to taki zapis powinien się znaleźć w projekcie ustawy budżetowej.

– Na pewno nie powinniśmy iść w kierunku rozwiązań, które poprawiają to, jak wygląda budżet, ale za cenę obniżenia konkurencyjności polskiej gospodarki, a takim rozwiązaniem jest zniesienie limitu składek ZUS powyżej 30-krotności średniego wynagrodzenia, a taki limit obecnie oznacza, że osoba, która zarabia powyżej tego limitu nie płaci już składek, bo w przyszłości ZUS nie powinien być obarczony wypłatą bardzo wysokich emerytur – ocenia ekspert XTB.

Zniesienie tego limitu oznacza, że dziś finanse ZUS będą wyglądać lepiej, ale za jakiś czas będą wyglądać znacznie gorzej. Co więcej, takie rozwiązanie zwiększy koszty pracy wielu specjalistów, w tych obszarach gospodarki, w których sytuacja pracodawców już dziś jest bardzo trudna.

– Lepiej byłoby pokazać budżet z niewielkim deficytem, ale poprawiający konkurencyjność polskiej gospodarki – komentuje dr P.Kwiecień.

Modzelewski: „Twardy” Brexit może być gwoździem do trumny dla Unii Europejskiej

Zbliża się data ostatecznego wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Brexit zakończy się 31 października, a wizja „twardego” wyjścia – czyli Brexitu bez umowy między Wielką Brytanią a Unią Europejską – staje się coraz bardziej realna. Chociaż taki rozwój wydarzeń pozornie wydaje się przynieść szkody głównie Wielkiej Brytanii, to duże konsekwencje „twardego” Brexitu może ponieść również Unia Europejska. Już teraz wiadomo, że jeśli Wielka Brytania wyjdzie z Unii bez uzgodnienia umowy generalnej – obie strony będą zmuszone do zawarcia mniejszych umów dotyczących konkretnych, palących spraw. Bardzo możliwe, że Wielka Brytania będzie te sprawy załatwiała z poszczególnymi państwami – które również chętnie ustalą umowę najkorzystniejszą dla siebie, a nie dla Unii i innych państw europejskich. Taki proces, połączony z możliwym rozpadem Zjednoczonego Królestwa na Anglię i Szkocję, może stać się przysłowiowym gwoździem do trumny dla Unii Europejskiej.

– Po bezumownym Brexicie może okazać się, że ci, którzy załatwią swoje interesy samodzielnie, nie będą oglądać się na wspólnotęTa wspólnota może już nigdy nie wrócić do poczucia jedności. Słusznie twierdzą obserwatorzy życia politycznego, że Brexit nie jest problemem ekonomicznym. Nawet w wariancie łagodnym koszt ekonomiczny zostanie poniesiony. Gra toczy się o to, czy Wielka Brytania wytrzyma jako państwo – powiedział serwisowi eNewsroom profesor Witold Modzelewski, prezes Instytutu Studiów Podatkowych. – Jeżeli z Wielkiej Brytanii zostanie kilka niezależnych państw, to nie powstrzymamy już procesu rozpadu wewnętrznego innych wielkich struktur państwowych, które odziedziczyliśmy po XIX wieku. Jeżeli Wielka Brytania w istocie rozpadnie się na inne państwa i okaże się, że będzie to dobre rozwiązanie – znajdzie się wiele państw chętnych do pójścia tą drogą. Łatwiej jest obronić swoje interesy będąc małą strukturą niż państwem, które łączy regiony o różnym poziomie rozwoju. Nie wiadomo, czy proces ten nastąpi  bezpośrednio po 31 października, czy będzie rozłożony w czasie – ale prawdopodobnie go nie unikniemy – przepowiada Modzelewski.

R22 dynamicznie rośnie i osiąga rekordowe wyniki

R22 wypracowała rekordowe wyniki, dynamicznie poprawiając przychody i zysku. W 2018/2019 r. Grupa osiągnęła 145,6 mln zł przychodów i istotnie poprawiła rentowność. Znormalizowany zysk EBITDA wyniósł 37,9 mln zł, co oznacza wzrost o 39%, a zysk netto 16,7 mln zł, czyli aż 59% więcej niż rok wcześniej. Jeszcze szybciej wzrosły wyniki w samym IV kwartale, w którym dynamika wzrostu EBITDA przekroczyła 50%, a zysku netto 70%. Grupa kontynuuje międzynarodową ekspansję oraz rozwija portfolio usług i narzędzi automatyzujących procesy biznesowe.

Rok 2018/2019 był okresem bardzo dynamicznego rozwoju R22 zarówno w ujęciu biznesowym, jak i finansowym. Grupa osiągnęła pierwsze sukcesy w budowie lidera rynku Europy Środkowo-Wschodniej. R22 dzięki serii przejęć zdobyła i umocniła pozycję lidera na rumuńskim rynku hostingu i domen oraz przejęła wicelidera rynku chorwackiego. R22 zainwestowała również w perspektywiczne spółki technologiczne z własnymi rozwiązaniami o globalnym potencjale komercjalizacji – User.com oraz Blugento. Równolegle do wzrostu skali działalności i przekroczenia poziomu 250 tys. klientów, Grupa prowadziła działania w zakresie optymalizacji oferty oraz budowy synergii, których efektem jest wzrost ARPU i istotna poprawa rentowności.

Jakub Dwernicki – prezes R22
Jakub Dwernicki – prezes R22

– Jesteśmy dumni z wyników osiągniętych w IV kwartale i całym roku. Osiągnęliśmy rekordowe wyniki, które są efektem intensywnej pracy nad wzrostem przychodów oraz optymalizacją oferty, jak również międzynarodowej ekspansji. Potwierdzeniem słuszności i skuteczności realizowanej strategii, jest wzrost nie tylko przychodów, ale i rentowności, a co za tym idzie dynamiczny wzrost zysków Grupy. Widać to zarówno w obszarze hostingu, jak i omnichannel communication, w którym zysk EBITDA w samym IV kwartale wzrósł prawie dwukrotnie. – mówi Jakub Dwernicki, prezes R22.

W IV kwartale Grupa R22 osiągnęła 40,1 mln zł przychodów, co oznacza wzrost o 31% r/r. Wynik EBITDA wyniósł 10,8 mln zł i był o 51% wyższy niż rok wcześniej, a zysk netto 4,9 mln zł, po wzroście o 74%. Wyniki IV kwartału nie obejmują wszystkich spółek rumuńskich oraz chorwackiego Avalona, których konsolidacja rozpoczęła się w lipcu br. W IV kwartale wynik EBITDA segmentu omnichannel communication wzrósł o ponad 75% r/r i wyniósł 4,5 mln zł, przy wzroście przychodów o 29% r/r do 19,2 mln zł, a w segmencie hostingu wynik EBITDA wzrósł o 64% do 5,6 mln zł, przy wzroście przychodów o 55%. Jednocześnie, pomimo nakładów inwestycyjnych związanych z przejęciami, Grupa zmniejszyła zadłużenie netto względem EBITDA do poziomu 1,5x (1,3x z wyłączeniem pożyczki podporządkowanej od Funduszu Ekspansji Zagranicznej FIZAN). W całym roku R22 wypracowało 10,3 mln zł nadwyżki gotówkowej.

– Naszym celem jest utrzymanie tempa wzrostu i rozwój na kolejnych rynkach, przy jednoczesnym rozwoju oferty produktowej, oferowaniu kompleksowych narzędzi w zakresie cyfryzacji i automatyzacji procesów biznesowych. W ciągu 2 lat chcemy podwoić skalę biznesu, co możliwe jest dzięki rozwojowi organicznemu oraz przejęciom na kolejnych rynkach Europy Środkowo-Wschodniej. – dodaje Jakub Dwernicki.

W IV kwartale 2018/2019 r. obr. Grupa podpisała umowy przejęcia trzech spółek rumuńskich, dzięki czemu umocniła się na pozycji lidera, osiągając prawie 25 proc. udziału w rynku hostingu i domen oraz przejęciu wicelidera rynku chorwackiego, posiadającego prawie 17 proc. udziałów. Obecnie R22 prowadzi rozmowy w zakresie przejęć na kolejnych rynkach, jednocześnie nie wykluczając wejścia na wybrane rynki poprze organiczna budowę pozycji.

– Najważniejszą transakcją w obszarze hostingu był jednak wykup mniejszościowych akcji H88. To dla nas strategiczny krok w ujęciu korporacyjnym i inwestycyjnym. Przy atrakcyjnej wycenie nabywamy udziały w najdynamiczniej rozwijającym się podmiocie na polskim rynku hostingu i domen, z rosnącą międzynarodową ekspozycją. – komentuje Jakub Dwernicki.

W marcu 2019 r . R22 podpisała umowę wykupu mniejszościowych udziałów w segmencie hostingu. Transakcja o łącznej wartości 13,6 mln euro została zaplanowana na dwa etapy – pierwszy został zrealizowany 1 lipca 2019 r, a drugi zostanie zrealizowany do 11 lutego 2020 r.

Ceny mieszkań w Warszawie – dlaczego wciąż rosną?

WarszawaJeszcze na początku 2019 roku wieszczono, że ceny mieszkań w stolicy zaczną powoli spadać. Rzeczywistość okazała się jednak zupełnie inna. Jak wynika z raportu portalu sonarhome.pl, szacowana średnia cena za metr kwadratowy mieszkań w Warszawie na rynku pierwotnym wynosi obecnie 10 000 zł. Oznacza to, że od początku roku cena wzrosła o 7,85%. Według prognozy cena ma pójść jeszcze do góry i na koniec roku wynieść nieco ponad 10 400 zł. Z czego wynika ten wzrost? Czy warto czekać z zakupem mieszkania?

Dzielnica dzielnicy nierówna

Ceny mieszkań różnią się oczywiście w zależności od odległości od centrum. Najwięcej trzeba zapłacić za nowe mieszkanie w Śródmieściu, na Żoliborzu, Woli czy Mokotowie. Do najtańszych mieszkań należą te zlokalizowane w Rembertowie, Wawrze i Wesołej. Oprócz samej odległości istotna jest również dostępność gruntów pod zabudowę. Stare, rozbudowane dzielnice stanowią bardzo trudne warunki dla projektów deweloperskich. Wykup działki to oczywiście tylko jeden z elementów podnoszących cenę. Projekty w najdroższych dzielnicach to często budynki coraz wyższe, a to przekłada się na koszty pracy.

Jest drogo, bo trudno o pracowników

Na wzrost cen mieszkań wpływa też trudna sytuacja na rynku budowlanym. Pomimo iż wzrasta zatrudnienie w tym sektorze, a wraz z nim stawki dla pracowników, szacuje się, że na rynku brakuje nawet 150 000 budowlańców. Co szczególnie istotne, eksperci wskazują przede wszystkim na brak fachowców i specjalistów, co ogranicza rozwój wielu firm wykonawczych. Ponieważ liczba inwestycji od kilku lat w Polsce utrzymuje się na względnie wysokim poziomie, a pracowników ubywa, rośnie konkurencja na rynku – inwestorzy kuszą wykonawców wyższymi wynagrodzeniami, co w oczywisty sposób przekłada się na ostateczną cenę mieszkania. Rośnie również koszt materiałów budowlanych.

Czy ceny mieszkań zmaleją?

Jak wspomnieliśmy, przewidywania analityków o spadku cen mieszkań w 2019 roku nie sprawdziły się. Za najistotniejszy obecnie czynnik wpływający na sytuację na rynku nieruchomości przyjmuje się popyt. Polacy chętnie kupują mieszkania zarówno dla siebie, jak i w celach inwestycyjnych. Czy mniejsze zainteresowanie mogłoby jednak wpłynąć na obniżenie cen? Wszystko wskazuje na to, że nie. Jak pokazują ostatnie miesiące, w Polsce sprzedaje się coraz mniej mieszkań, a mimo to ceny w całym kraju idą w górę.

Kupujesz mieszkanie w stolicy? Postaw na nowoczesność

Kiedy już decydujemy się na zakup mieszkania, warto pomyśleć o nim w perspektywie przyszłości. Dobrym wyborem będą tu inwestycje rozwijające się w spokojniejszych dzielnicach miasta. Przykładem może być tutaj projekt http://rezydencjepalacowa.pl/. Dlaczego warto wybrać nowoczesne, willowe osiedle? Przede wszystkim ze względu na bezpieczeństwo i większy komfort mieszkania w niższych, kameralnych budynkach. Wilanów to dzielnica od lat uznawana za jedną z bardziej eleganckich i prestiżowych. Jest ona przy tym niezwykle urozmaicona – pozwala spędzać czas rodzinnie. Stwarza optymalne warunki do rekreacji, zwiedzania, uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych czy korzystania z oferty lokali gastronomicznych, studiów fitness i innych. Tu po prostu nie sposób się nudzić!

Hala namiotowa magazynowa: co można przechowywać i kiedy warto wznieść taki obiekt?

Decydując się na założenie własnej działalności gospodarczej, często konieczne jest stworzenie w krótkim czasie zadaszonej powierzchni użytkowej, która posłużyłaby jako magazyn na niezbędne materiały. Taka przestrzeń okazuje się często również przydatna wraz z rozwojem i rosnącymi potrzebami biznesu.

Tradycyjne budownictwo oczywiście stwarza nam ku temu możliwości pod postacią np. budynków murowanych. Warto jednak rozważyć rozwiązanie będące nie tylko szybsze w budowie, ale także mniej kosztowne.

Od jakiegoś czasu na rynku popularność zdobywają obiekty, które zapewniają nam kompleksową ochronę towaru wymagającego przechowania, a przy tym są stosunkowo niedrogie. Tym innowacyjnym rozwiązaniem jest hala namiotowa.

hala namiotowa

Hala namiotowa sposobem na przechowywanie towaru

Hale namiotowe to stosunkowo nowy pomysł, który zyskuje uznanie nawet u najbardziej wymagających. Taki rodzaj obiektu do przechowywania towaru zdaje się być najlepszą inicjatywą na potrzeby magazynowania.

Dlaczego? Powodów jest przynajmniej kilka:

  • Owe obiekty, odpowiednio dopasowane mogą służyć nawet przez cały rok, dzięki czemu nie ma konieczności przenoszenia składowanego towaru na sezon zimowy w inne miejsce.
  • Trwała konstrukcja i dobre zabezpieczenia sprawiają, że osoba decydująca się na ten rodzaj magazynu z całą pewnością oszczędza dużo czasu i pieniędzy, a przy tym zyskuje na jakości.

Materiały, które można spokojnie składować w takim nowoczesnym magazynie, mogą być zarówno sprzętem budowlanym, maszynami rolniczymi, bądź towarem przydatnym do budowy domu. To oczywiście tylko przykłady, bo liczba zastosowań jest ogromna, a namiotową halę magazynową można dopasowywać do konkretnych potrzeb.

Łatwy montaż, a także możliwość dodawania kolejnych części magazynu w przyszłości, sprawiają, że największym ograniczeniem zdaje się być wyłącznie powierzchnia działki, na której magazyn ma stanąć.

W przypadku konieczności demontażu, nie potrzebujemy wielu czynników, które sprawnie pomogłyby rozłożyć postawiony budynek. Hala namiotowa jest produktem, który można szybko przenieść w inne miejsce. To bardzo elastyczne rozwiązanie, a owa mobilność jest zaletą, której nie uświadczymy w przypadku obiektów murowanych.

Czas na budowę?

Wielu inwestorów, na różnych etapach rozwoju poszukuje odpowiedniego miejsca, które posłużyłoby jako zakład dla pracowników, bądź miejsce, gdzie z łatwością można przechowywać wytworzone materiały. Jednym ze sposobów postawienia w szybkim czasie takiego pomieszczenia są hale produkcyjne.

Czy jest to opłacalne rozwiązanie? 

Szybki montaż jest dużą zachętą dla potencjalnych kupujących, bowiem fachowe firmy są w stanie wnieść taki kompleksowy obiekt już w około miesiąc. Rozbiórka tego typu magazynu również jest szybka. Stając przed koniecznością wybudowania dodatkowego obiektu, trzeba przyznać, że gotowe elementy i przyjemnie krótki czas montażu brzmią bardziej zachęcająco, niż stos formalności, wydłużony czas budowy i miesiące czekania na upragniony efekt.

Szczegółowo o halach namiotowych ułatwiających nam przechowywanie można poczytać na stronie http://grupalukasiuk.pl/pl/magazynowe, a przy tym poznać korzystną ofertę przygotowaną zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla osób prywatnych. Przy decyzji o wzniesieniu tego typu budynku warto jest kierować się właśnie w stronę firm mających na koncie grono zadowolonych klientów, a jakość wykonania stawiają na szczycie swojej listy atutów.

Hale namiotowe są w roku 2019 powszechnie stosowane jako magazyny, rynek jest poszerzany, a opcji zagospodarowania pomieszczeń przybywa. Dzięki nietuzinkowym rozwiązaniom, zyskują one coraz większą rzeszę odbiorców w różnych sektorach gospodarki. Z całą pewnością warto się nimi zainteresować i przyjrzeć bliżej.

50 proc. firm w Polsce ma problem z zatorami płatniczymi. 2/3 z nich otrzymuje tylko część należności z faktury

50 proc. firm w Polsce ma problem z zatorami płatniczymi. 2/3 z nich otrzymuje tylko część należności z faktury 7

Połowa firm w Polsce ma problem z zatorami płatniczymi. 2/3 z nich ostatecznie dostaje przelew, ale na kwotę znacząco niższą niż należność wynikająca z faktury. Co dziesiąta w ogóle nie otrzyma zapłaty za swoje towary i usługi – wynika ze statystyk BIG InfoMonitor. Problem zatorów dotyka zwłaszcza przemysł, handel i transport, stopniowo poprawia się za to sytuacja w budowlance. Mimo że przeterminowane płatności i niesolidni kontrahenci wciąż są dla firm zmorą, która powoduje kłopoty z ich własną płynnością, 90 proc. ma opory przed tym, żeby się upomnieć o swoją należność.

– W badaniach wyłania się obraz lekko poprawiającej się sytuacji w płatnościach, przy czym słowo „lekko” oznacza, że nadal około 50 proc. firm boryka się z problemem zatorów płatniczych. To oznacza, że połowa firm ma co najmniej jedną fakturę, której termin płatności przekroczył 60 dni w ciągu ostatnich 6 miesięcy. W badaniach pytamy przedsiębiorców również o przeterminowane faktury powyżej 30 dni i tutaj na ten problem zwraca uwagę 60 proc. firm – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Sławomir Grzelczak, prezes zarządu Biura Informacji Gospodarczej InfoMonitor, wiceprezes Biura Informacji Kredytowej.

Opóźnienia w płatnościach to nie jest jedyny problem, bo – jak pokazują badania BIG InfoMonitor – do przelewu często w ogóle nie dochodzi. Dzieje się tak w co dziesiątym przypadku. Natomiast 2/3 firm, które muszą czekać powyżej dwóch miesięcy na zapłatę za swoje towary bądź usługi, ostatecznie dostaje przelew, ale o wartości niższej nawet o 25 proc. niż kwota na fakturze.

– Dla firm, które mają kłopoty z opóźnionymi fakturami, rodzi to problem z ich własną płynnością – podkreślił Sławomir Grzelczak w rozmowie podczas Forum Ekonomicznego w Krynicy.

Co piąta firma wskazuje, że gdyby otrzymywała płatności za wystawione faktury w terminie, toby miała obroty wyższe o ok. 30 proc.

– Całkiem sporo firm dotkniętych tym problemem, zwłaszcza z sektora usług, myśli o upadłości. W ubiegłym roku groziło to 6 proc. poszkodowanych przedsiębiorstw. Ten problem powoduje efekt domina. Firma, która ma problem z płatnościami, powoduje problemy albo wręcz ciągnie na dno również inne firmy – mówi Sławomir Grzelczak.

Przedsiębiorcy, którzy zmagają się z zatorami płatniczymi, sami muszą szukać zewnętrznych źródeł finansowania, zwykle po to, aby utrzymać płynność i sfinansować bieżącą działalność, czyli m.in. wynagrodzenia dla pracowników czy zakup towaru. Jednym z najczęściej stosowanych rozwiązań są kredyty obrotowe – według danych Związku Banków Polskich korzysta z nich 52 proc. średnich firm oraz 41 proc. mikro i małych.

Z danych BIG InfoMonitor wynika, że sytuacja wygląda najgorzej w handlu i transporcie, gdzie aż 98 proc. przedsiębiorstw miało do czynienia z zapłatą faktur co najmniej miesiąc po terminie.

– Poprawiła się natomiast sytuacja w budowlance – mówi Sławomir Grzelczak.

Jest to efekt dobrej koniunktury na rynku budowlanym. Ograniczone moce wytwórcze w sytuacji boomu budowlanego powodują, że w interesie wykonawców jest utrzymywanie dobrych relacji z podwykonawcami, czyli m.in. płacenie im w terminie.

– Co ciekawe, firmy, które są przezorne albo już dotknęły ich problemy z zatorami, radzą, by upominać się o zapłatę jeszcze przed wymagalnością faktury, dzwonić albo wysyłać e-maile. Jeśli to nie skutkuje, warto jest stosować narzędzia miękkiej windykacji, które skłaniają dłużnika do zapłacenia. Może to być wpis do rejestru dłużników, wywiadownia gospodarcza, różnego rodzaju monity.

Prezes BIG InfoMonitor podkreśla, że przy twardej windykacji – czyli wtedy, kiedy do gry wkracza już sąd i komornik – odzyskanie pieniędzy jest znacznie droższe, a przy tym mniej prawdopodobne. Dlatego ważna jest prewencja, np. wcześniejsze sprawdzenie kontrahenta w Rejestrze Dłużników BIG. Jeżeli ma niespłacone zobowiązania, jest to poważny sygnał ostrzegawczy.

– Aż 90 proc. firm w Polsce ma opory przed tym, żeby się upomnieć o swoją płatność. Połowa nie robi tego w ogóle, a druga połowa upomina się, ale tylko u mniejszych kontrahentów. Wolą poczekać, nie chcą straszyć tych większych. Pytamy firmy, czy im się to opłaca i okazuje się, że rzadko. Upominanie się czy wezwanie do zapłaty albo wpis do rejestru dłużników to mimo wszystko tańszy sposób na odzyskanie pieniędzy niż późniejsza procedura sądowa – mówi Sławomir Grzelczak.

Firmy często nie chcą upominać się o zapłatę w obawie o to, że kontrahent źle zareaguje i zerwie współpracę. Jednak z badań BIG wynika, że reaguje tak tylko jeden na pięciu dłużników, a pozostałych czterech po prostu spłaci zaległość.

– Pytanie, jakim kontrahentem jest ten jeden, który obraża się za to, że ktoś upomniał się o swoje pieniądze i czy w takim przypadku na dłuższą metę rzeczywiście można liczyć na dobrą współpracę – mówi Sławomir Grzelczak.

Zatorom płatniczym ma przeciwdziałać przyjęta w lipcu przez Sejm ustawa, która na największe firmy nakłada obowiązek raportowania praktyk płatniczych (od stycznia 2020 roku) i umożliwia nałożenie na nie kar finansowych, jeżeli przeciągają w czasie regulowanie swoich zobowiązań. Monitorowaniem takich praktyk zajmie się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Ustawa skraca terminy zapłaty do 60 dni w przypadku kontraktów zawieranych przez duże firmy z podmiotami z sektora MŚP.

Wyłudzenia odszkodowań z polis komunikacyjnych najczęstsze na rynku ubezpieczeniowym. Popularną metodą są celowe stłuczki

Wyłudzenia odszkodowań z polis komunikacyjnych najczęstsze na rynku ubezpieczeniowym. Popularną metodą są celowe stłuczki 8

Niemal połowa wszystkich wyłudzeń odszkodowań dotyczy polis komunikacyjnych, a ich łączna wartość w 2017 roku sięgnęła 138 mln zł – wynika z danych Polskiej Izby Ubezpieczeń. Najczęściej oszust celowo doprowadza do wypadku na drodze, tak by wina nie była po jego stronie. Metody na stłuczkę czy rzucanie się pod koła, a także wyłudzenia danych to najczęściej wykorzystywane przez oszustów tricki. Wiele takich celowych wypadków może ujawnić zainstalowana kamera w samochodzie. Warto też wezwać policję, bo może się okazać, że to nie pierwsza próba wyłudzenia danej osoby.

Oszuści mają różne metody. Jedną z nich jest pozorne udzielanie pierwszeństwa przejazdu. Kiedy przepuszczany pojazd włącza się do ruchu, oszust przyspiesza, dochodzi do kolizji, która wygląda na wymuszenie pierwszeństwa – mówi agencji Newseria Biznes Andrzej Popielski, prezes porównywarki porowneo.pl. – Innym takim przypadkiem jest wyprzedzanie i bardzo ostre hamowanie po to, żeby kierowca z tyłu najechał na tył samochodu takiego oszusta. 

Do najpopularniejszych metod przestępców, przed którymi przestrzega Polska Izba Ubezpieczeń, należą celowe stłuczki (crash for cash) z reguły z udziałem aut, które mają bardzo drogie części i nie ma możliwości stosowania zamienników czy zgłaszanie tych samych uszkodzeń w różnych zakładach ubezpieczeń.

Pamiętajmy również o tym, że często oszuści posługują się bardzo sprytnymi metodami, np. wskazują na to, że ich samochód został delikatnie zarysowany po to, żeby wyłudzić nasze dane. Podpisanie oświadczenia przez nas służy temu, żeby potem wrobić nas w dużo większe zdarzenie, które nie jest jedynie rysą na ich samochodzie, ale dużo większym uszkodzeniem – mówi Andrzej Popielski.

W takich sytuacjach warto wezwać policję, bo ta może sprawdzić, czy drugi kierowca, który brał udział w stłuczce bądź w wypadku, nie zrobił tego specjalnie i czy uczestniczył wcześniej w innych tego typu zdarzeniach, tylko po to, by wyłudzić ubezpieczenie. W wykrywaniu oszustów pomóc ma działająca od lutego tego roku platforma Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, której baza danych jest dostępna dla wszystkich zarejestrowanych ubezpieczycieli. Umożliwia wymianę informacji i poszukiwanie powiązań pomiędzy szkodami.

Pomocna będzie też instalacja w aucie kamerki, która odtworzy całe zdarzenie.

Bezwzględnie powinniśmy jeździć z kamerami samochodowymi, bo to pomaga. Aczkolwiek inwencja oszustów nie zna granic i nawet na kamerze samochodowej tego typu zdarzenie będzie wyglądało tak, jakby to była nasza wina. Natomiast na pewno tego typu materiał dowodowy może pomóc w wyjaśnianiu okoliczności zdarzenia – mówi Andrzej Popielski.

Oszuści często działają bardzo sprawnie i kierowca jest na z góry straconej pozycji. Jeśli jednak pojawia się podejrzenie, że dana osoba działa celowo na naszą niekorzyść, należy zebrać jak największą liczę dowodów świadczących o naszej niewinności. Pomocne mogą się okazać zdjęcia z miejsca wypadku, zdjęcia uszkodzeń samochodów, opis zdarzenia wraz z miejscem i godziną oraz numery telefonu od osób, które były świadkami kolizji, a gdy sprawa trafi do sądu, warto zamówić opinię rzeczoznawcy, który odtworzy przebieg zdarzenia. Jest o co walczyć, bo koszt przestępstwa ubezpieczeniowego ponosi nie tylko ubezpieczyciel, lecz także kierowca, który w przyszłości będzie płacił wyższe składki.

Sektor ubezpieczeń komunikacyjnych od lat jest zagrożony największym ryzykiem przestępczości ubezpieczeniowej. Z danych Polskiej Izby Ubezpieczeń wynika, że w 2017 roku 47 proc. przestępstw ubezpieczeniowych dotyczyło polis komunikacyjnych, z czego 36 proc. dotyczyło OC komunikacyjnego majątkowego, 11 proc. – OC osobowego, a 24 proc. – autocasco. Łączna wartość wykrytych wyłudzeń związanych z polisami komunikacyjnymi wyniosła blisko 138 mln zł. To odpowiednik 70 proc. łącznej kwoty wykrytych przestępstw dotyczących ubezpieczeń osobowych i majątkowych. Wartość ta przewyższa udział produktów OC i AC w portfelu ubezpieczycieli, który wyniósł 60 proc.

Opakowanie ma większy wpływ na decyzje zakupowe niż reklama. Konsumenci coraz większą wagę przywiązują do proekologicznych rozwiązań

Opakowanie ma większy wpływ na decyzje zakupowe niż reklama. Konsumenci coraz większą wagę przywiązują do proekologicznych rozwiązań 9

Nawet 80 proc. decyzji zakupowych zapada w miejscu sprzedaży, a 70 proc. z nich ma charakter impulsowy. Blisko połowa milenialsów podczas robienia zakupów przemierza cały sklep, a decyduje się na ten produkt, który najbardziej się wyróżnia. To właśnie opakowanie, a nie reklama, jest najskuteczniejszym narzędziem promocji. Konsumenci zwracają uwagę nie tylko na kwestie wizualne, lecz także dużą wagę przywiązują do idei zero waste i przyjaznych środowisku opakowań.

– Zarówno dla konsumentów, jak i dla marketerów opakowania mają znaczenie fundamentalne w samym procesie podejmowania decyzji zakupowej. To opakowanie często decyduje o tym, czy konsument podejmie taką bądź inną decyzję zakupową. 80 proc. decyzji zapada dopiero w miejscu sprzedaży, a 70 proc. z nich ma charakter impulsowy – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Biznes Maciej Olipra, prezes Global Shopper Marketing.

Na decyzje zakupowe wpływa aranżacja sklepu, światło, muzyka w tle czy nawet temperatura panująca w sklepie. Nieoceniona jest zaś przede wszystkim rola opakowania. Badanie Stowarzyszenia Strategii Opakowań wskazuje, że opakowanie jest sześciokrotnie efektywniejszym środkiem promocji niż reklama. Jak wynika z badania DS. Smith, niemal połowa milenialsów przed wyborem produktu przemierza cały sklep i ostatecznie decyduje się na ten produkt, który przyciągnie jego uwagę.

– Klienci w opakowaniach szukają pewnej wiarygodności. Jest to element tzw. brand experience, czyli doświadczenia marki. W świecie, który jest już bardzo mocno zdigitalizowany, coraz mniej bodźców jest realnych, a opakowanie jest jednym z ostatnich, który daje realny kontakt konsumenta z produktem. Działa na szereg zmysłów, oddziałuje na nasze emocje, zapach, dotyk. To, jak skomponowane jest opakowanie, decyduje o tym, jak odbieramy produkt – tłumaczy Maciej Olipra.

Świadomość konsumentów stopniowo ewoluuje. Opakowanie, które zdecyduje o wyborze danego produktu, nie musi być kolorowe i krzykliwe. Coraz więcej osób przywiązuje wagę do proekologicznych zachowań. Już badanie Cone Communications i Ebiquity Global z 2015 roku pokazuje, że konsumenci czują się odpowiedzialni za rozwiązywanie problemów związanych ze środowiskiem.

– Nie tylko jakość samego opakowania, lecz także sposób pakowania odgrywa znaczenie. Wyzwaniem jest nie tyle ideologia zero waste, co fundamentalna potrzeba człowieka w kontekście przetrwania, zaczyna mocno oddziaływać również na rynek opakowań. Kto wie, czy za moment równie istotnym elementem procesu decyzyjnego naszego shoppera nie będzie wygląd opakowania, tylko to, czy ma ono sens – ocenia prezes Global Shopper Marketing.

DS Smith podaje, że dla mniej więcej połowy konsumentów odpady opakowaniowe stanowią problem ekologiczny i ważna jest dla nich dbałość o przyjazne środowisko. Ponad 80 proc. twierdzi, że jeśli mają wybór, wolą opakowania kartonowe niż plastikowe. Producenci dopasowują się do wymagań konsumentów – jeden ze skandynawskich start-upów wysyła kosmetyki w opakowaniach wielokrotnego użytku, a kiedy produkt się skończy, wysyła uzupełniacz w formie kostki (szampon) lub pastylek (pasta do zębów). Zupy można już kupić w kubkach upieczonych z mąki, a napoje – w jadalnych opakowaniach z wodorostów.

Tygodniowy urlop dla dwóch osób w kraju kosztował średnio 3 tys. zł. Polscy turyści spędzili je głównie nad Bałtykiem

Tygodniowy urlop dla dwóch osób w kraju kosztował średnio 3 tys. zł. Polscy turyści spędzili je głównie nad Bałtykiem 10

Jak wynika z danych Travelist, na urlop decydujemy się przede wszystkim w Polsce, na kilka dni i wykupiony z pewnym wyprzedzeniem. Najchętniej odwiedzane w tym sezonie miejscowości to Gdańsk, Kołobrzeg i Mielno oraz Zakopane i Szklarska Poręba. Za tygodniowy pobyt w tym roku płaciliśmy nieco ponad 3 tys. zł, o 14 proc. więcej niż rok temu. 40 proc. Polaków zdecydowało się na nocleg w obiekcie o nieskategoryzowanym standardzie.

– Najchętniej odwiedzane regiony przez naszych użytkowników w te wakacje to przede wszystkim miejscowości nadmorskie, czyli województwo zachodniopomorskie i pomorskie. Na kolejnym miejscu uplasowały się góry, czyli województwo małopolskie. Wśród TOP 3 miejscowości były Gdańsk, Kołobrzeg i Mielno, a na kolejnych miejscach miejscowości górskie, czyli Zakopane i Szklarska Poręba – wskazuje w rozmowie z agencją informacyjną Newseria Biznes Agata Prosińska, dyrektor sprzedaży i planowania w firmie Travelist.

Tegoroczne wakacje były nieco droższe niż ubiegłoroczne. Za tygodniowy pobyt trzeba było zapłacić średnio 14 proc. więcej niż w sezonie 2018 roku.

 Cena za osobę za dobę wynosiła 193 zł i jest to również lekki wzrost – o 10 proc. Na Mazurach wzrost cen był największy – aż o 19 proc. – wylicza Agata Prosińska. – Mazury, Karkonosze, Bałtyk, Pieniny i Suwalszczyzna to top 5 najdroższych destynacji w Polsce.

Najczęściej wyjeżdżamy na wyjazdy 5-dniowe (80 proc.). Polubiliśmy też city breaki (z dwoma noclegami). Oprócz rezerwacji last minute (20 proc.), często decydujemy się na również na rezerwację wyjazdu od 7 do 30 dni wcześniej.

– Co ciekawe, z roku na rok delikatnie rośnie liczba wyjazdów bardzo spontanicznych, czyli rezerwowanych na dzień przed wyjazdem – zauważa Agata Prosińska.

Większość Polaków ceni wygodę podczas wypoczynku, ale nie przepłaca za hotele. Według danych klubu Travelist 40 proc. turystów wybiera obiekty o nieskategoryzowanym standardzie, niemające przypisanego stopnia jakości, 35 proc. decyduje się na 4-gwiazdkowe hotele. Te najdroższe i luksusowe wybiera zaledwie 5 proc.

– Z roku na rok coraz więcej turystów wybiera obiekty niestandaryzowane, niestandardowe, np. zamki czy pałace – mówi ekspertka Travelist.

Na urlop wybieramy się we dwoje lub całą rodziną. Według badań Travelist od wprowadzenia programu „Rodzina 500+” liczba rezerwacji na rodzinne pobyty wypoczynkowe wzrosła o 28 proc.

 W tym roku wyjazdy z dziećmi stanowiły 46 proc. wszystkich rezerwacji, natomiast w zeszłym roku było to 42 proc. Widać więc wyraźny wzrost – ocenia Agata Prosińska.

Ze względu na wysokie ceny w wakacje Polacy coraz częściej decydują się na krótki urlop poza sezonem.

 Szczególnie chętnie wyjeżdżają we wrześniu i październiku. Najbardziej popularne są weekendy. W tym okresie nasi użytkownicy najchętniej wybierają Bałtyk z tego powodu, że w tym okresie można pojechać do hotelu o bardzo fajnym standardzie w znacznie niższej cenie niż w sezonie – przekonuje ekspertka Travelist.

Szkolne ubezpieczenia często gwarantują symboliczne odszkodowania. Rodzice coraz chętniej sięgają po prywatne polisy

Szkolne ubezpieczenia często gwarantują symboliczne odszkodowania. Rodzice coraz chętniej sięgają po prywatne polisy 11

Sumy i zakres ochrony oferowanej w ramach szkolnego ubezpieczenia NNW są zbyt niskie – oceniają eksperci Biura Rzecznika Finansowego. Przed zawarciem umowy rodzice powinni dokładnie sprawdzić, co obejmuje taka polisa i na jakie świadczenia mogą liczyć w razie wypadku dziecka. W praktyce często są one symboliczne, zbyt niskie, żeby pokryć chociażby koszty rehabilitacji po złamaniu ręki czy nogi. Dlatego rodzice – świadomi, że grupowe NNW w szkole nie jest obowiązkowe – coraz chętniej zawierają je indywidualnie.

Konstrukcja ubezpieczeń szkolnych ulega stopniowej poprawie, ale cały czas jest fundamentalny problem stosunkowo niskiego wsparcia w momencie, kiedy dziecko doznaje poważniejszego urazu i konieczna jest rehabilitacja. Niestety, konstrukcja umów zakłada, że w razie jakiegoś nieszczęśliwego wypadku otrzymujemy określony procent sumy ubezpieczenia, zwykle niewielki. Przykładowo, w przypadku złamania ręki czy nogi będzie to od 1 do 5 proc. Jeśli kwota szkolnego NNW wynosi zwyczajowe 10–15 tys. zł, wówczas łatwo policzyć, że jest to zaledwie kilkaset złotych. To zbyt mało, żeby zapewnić dziecku rehabilitację na odpowiednim poziomie – mówi agencji informacyjnej Newseria Biznes Marcin Jaworski, ekspert ds. komunikacji i edukacji w Biurze Rzecznika Finansowego.

Każdego roku – zwyczajowo podczas pierwszego zebrania w szkołach – rodzice dostają informację o konieczności opłacenia składki na grupowe ubezpieczenie szkolne. Taka składka wynosi często 50 zł, czyli około 4 zł za każdy miesiąc ochrony ubezpieczeniowej. Jak podkreśla Marcin Jaworski, za taką kwotę nie należy spodziewać się wysokich wypłat w razie wypadku dziecka. Kwota ubezpieczenia w zwyczajowej wysokości ok. 10 tys. zł jest maksymalną, jaką rodzic może otrzymać z takiej polisy w skrajnym przypadku trwałego inwalidztwa lub śmierci dziecka wskutek nieszczęśliwego wypadku.

– Sumy ubezpieczenia w tych polisach grupowych są zbyt niskie. Z wniosków, które do nas trafiają, widzimy, że wciąż powszechne są symboliczne sumy ubezpieczenia na poziomie ok. 10 tys. zł, chociaż zdarzają się już także wyższe, rzędu 15 czy nawet 30 tys. zł. Składki też są w związku z tym stosunkowo niskie, rodzice zwykle płacą od 30 do 50 zł – mówi Marcin Jaworski.

Kolejny problem to niejasna konstrukcja takich polis. Ze zgłoszeń, które napływają do biura Rzecznika Finansowego, wynika, że rodzice nie do końca wiedzą, jak działa szkolne NNW. Nie mają świadomości, że nie każde zdarzenie, w którym dziecko odniosło obrażenia, jest uznawane za nieszczęśliwy wypadek (np. na skutek omdlenia) albo że polisa zwykle obejmuje tylko urazy powstałe podczas lekcji WF-u.

– Widzimy też, że jeśli już na rynku pojawiają się nowe opcje, to dotyczą one urazów typu np. ugryzienie pszczoły, za które można dostać wypłatę rzędu 50-100 zł  i to też pod dodatkowym warunkiem, że na skutek takiego ugryzienia dziecko trafi do szpitala na co najmniej dwa dni. Rezygnacja z takich właśnie opcji, które zapewniają niewielkie wsparcie przy mało poważnych wypadkach, byłaby korzystna, bo w to miejsce można by zaproponować realne wsparcie przy poważniejszych zdarzeniach – mówi Marcin Jaworski.

Jak podkreśla, sytuacja i tak stopniowo się poprawia – jeszcze dwa lata temu do biura Rzecznika Finansowego napłynęło ok. 200 wniosków z prośbą o interwencję albo poradę dotyczącą szkolnego NNW. W ubiegłym roku było ich już ok. 150.

Docierają do nas z rynku sygnały, że klienci coraz chętniej sami zawierają takie umowy. W coraz większym stopniu upowszechnia się wiedza o tym, że szkolne ubezpieczenia grupowe nie są obowiązkowe – mówi Marcin Jaworski. – Jedynym obowiązkowym ubezpieczeniem są objęte wyjazdy zagraniczne uczniów, wtedy trzeba kupić polisę NNW. Pozostałe umowy, czyli np. NNW roczne czy obejmujące wycieczki szkolne w kraju, nie są obowiązkowe, chociaż oczywiście warto takie ubezpieczenie mieć.

Rzecznik Finansowy podkreśla, że powszechność i grupowa forma zawierania szkolnego NNW to szansa na uzyskanie tańszej ochrony ubezpieczeniowej niż w przypadku indywidualnych umów. Jednak dyrektorzy szkół i rodzice powinni wywierać presję na poprawę jakości takich polis. Ci drudzy – przed zawarciem umowy – powinni też dokładnie przeczytać i sprawdzić, co dokładnie obejmuje.

Rodzice wybierający szkolne NNW powinni zwrócić uwagę na to, czy umowa obejmuje zajęcia dodatkowe, np. uczestnictwo dziecka w szkolnych klubach sportowych czy zajęciach pozalekcyjnych. Nie jest standardem obejmowanie polisą tego typu wypadków. Zdarza się, że jeśli dziecko uczęszczało na przykład na prywatne lekcje tańca, zwichnęło sobie nogę, to ubezpieczyciel odmówił, gdyż zdarzenie miało miejsce poza terenem szkoły i nie odbywało się w czasie zajęć lekcyjnych – mówi Marcin Jaworski.

Kosmiczna infrastruktura 5G zapewni superszybki internet w dowolnym miejscu na Ziemi. Swoje satelity planują wysłać w kosmos najwięksi giganci

Kosmiczna infrastruktura 5G zapewni superszybki internet w dowolnym miejscu na Ziemi. Swoje satelity planują wysłać w kosmos najwięksi giganci 12

Wykorzystanie satelitów umożliwi rozszerzenie zasięgu działania systemów telekomunikacyjnych na obszary, które dotychczas były wykluczone cyfrowo. Korporacje technologiczne pokroju Tesli czy Amazonu projektują rozległe konstelacje satelitarne, które pozwolą rozszerzyć zasięg funkcjonowania usług telekomunikacyjnych na cały glob, a Europejska Agencja Kosmiczna przekonuje, że przyszłością rynku telekomunikacyjnego są satelity 5G.

– Od 5 lat możemy obserwować ogromny rozwój i zmianę na rynku telekomunikacji satelitarnej. Wcześniej ten rynek był zdominowany przez operatorów, którzy świadczyli usługi do odbiorców hurtowych na Ziemi. W ramach sektora kosmicznego i w obszarze telekomunikacji satelitarnej rynek w przyszłości będzie należał do odbiorcy indywidualnego, który będzie sam mógł decydować o tym, jakie dane odbiera i gdzie te dane odbiera – mówi agencji Newseria Innowacje Paweł Wojtkiewicz, prezes Związku Pracodawców Sektora Kosmicznego.

Zgodnie z założeniami Komisji Europejskiej wszystkie kraje członkowskie powinny do 2020 roku wdrożyć sieć 5G co najmniej w jednym mieście, a do 2025 nowa architektura telekomunikacyjna powinna się upowszechnić w całej Unii Europejskiej. Do realizacji tego ambitnego projektu potrzeba technologii, która pozwoli szybko i sprawnie rozszerzyć zasięg funkcjonowania tej sieci. Z pomocą mogą przyjść sieci komunikacji satelitarnej.

Aby sprostać temu wyzwaniu, Europejska Agencja Kosmiczna powołała do życia inicjatywę Satellite for 5G. Jej celem ma być promowanie rozwiązań z sektora technologii kosmicznych, które umożliwią wdrożenie sieci nowej generacji na szeroką skalę. Według ESA satelitarna infrastruktura 5G będzie wszechstronniejsza niż sieć bazująca na nadajnikach naziemnych, gdyż umożliwi przesyłanie danych tam, gdzie dotychczas było to niemożliwe, np. na terenach górskich bądź w krajach rozwijających się.

– Zgodnie z rynkowymi wymogami sektor kosmiczny rozwija technologie, które umożliwią świadczenie usług dla klienta indywidualnego. Użytkownik telefonu komórkowego będzie mógł korzystać z danych, które są przekazywane przez infrastrukturę satelitarną – wskazuje Paweł Wojtkiewicz.

W potencjał telekomunikacyjnych sieci satelitarnych wierzy także firma Viasat Europe, która dostarcza internet za pośrednictwem nadajników satelitarnych. Obecnie korporacja jest w stanie zapewnić dostęp do łącza o przepustowości 100 Mb/s, ale do 2021 roku planuje wystrzelić na orbitę satelity zdolne do przesyłania danych z prędkością do 1 Gb/s. Jeśli uda się spełnić te założenia, Viasat dostarczy internet o przepustowości zbliżonej do światłowodowej w dowolne miejsce Europy.

– Będziemy mieli coraz szybsze usługi, które umożliwiają odbieranie coraz większej liczby danych w krótszym czasie. Musimy jednak mieć bardziej rozbudowaną infrastrukturę, albo na Ziemi, albo właśnie w kosmosie. W tej chwili trwa wyścig. Naziemna infrastruktura telekomunikacyjna na pewno będzie się rozbudowywała, ale infrastruktura kosmiczna także nie pozostaje w tyle. Plany ESA i UE zakładają, że Europa powinna rozwijać technologię 5G także w obszarze sektora kosmicznego, co zapewni nieograniczony dostęp do usług telekomunikacyjnych – twierdzi ekspert.

Nad wdrożeniem systemów komunikacyjnych nowej generacji pracują już takie korporacje jak SpaceX. Firma Elona Muska planuje stworzyć konstelację 12 tys. satelitów Starlink, które pokryją swoim zasięgiem całą ziemię i umożliwią nawiązanie łączności satelitarnej z dowolnego miejsca. Pierwsza faza wdrożeniowa przebiegła pomyślnie – w tym roku SpaceX wysłał na orbitę okołoziemską 60 prototypowych satelitów, które mają posłużyć do przetestowania funkcjonowania systemu Starlink.

O stworzeniu własnej kosmicznej sieci telekomunikacyjnej wspominają także przedstawiciele Amazonu. Korporacja powołała do życia Projekt Kuiper, w ramach którego umieści na niskiej orbicie ponad 3 tys. satelitów funkcjonujących między 56 stopniem szerokości geograficznej północnej a 56 stopniem szerokości geograficznej południowej. Taki obszar działania ma umożliwić podpięcie do satelitarnego, szybkiego i taniego internetu ok. 95 proc. populacji.

– Informacja w dzisiejszym świecie jest naprawdę bardzo cenna i im szybciej dotrzemy z nią do odbiorcy na Ziemi, tym lepiej. Firmy przykładają coraz większą wagę do tego, żeby rozwijać te technologie. Za 15 lat będziemy mogli uzyskać dostęp do danych praktycznie z każdego miejsca na Ziemi – przewiduje Paweł Wojtkiewicz.

Według firmy badawczej Research and Markets wartość globalnego rynku technologii 5G do 2025 roku wzrośnie do 251 mld dol. W najbliższych latach ma się on rozwijać w tempie blisko 97 proc. w skali roku.

ORLEN zyskuje na likwidacji szarej strefy

ORLEN zyskuje na likwidacji szarej strefy (2)Skuteczna walka rządu z szarą strefą w branży paliwowej przynosi wymierne efekty. W ostatnich latach dynamicznie rośnie konsumpcja paliw w Polsce, co wpływa na rekordowe zyski PKN ORLEN. Wprowadzony przez premiera Mateusza Morawieckiego pakiet paliwowy realnie wzmacnia też budżet państwa, do którego trafia teraz więcej podatków z legalnej działalności firm paliwowych. Na korzyści wynikające z wdrożenia przepisów ograniczających szarą strefę wskazywali Marian Banaś, były Minister Finansów, a obecnie Prezes NIK i Daniel Obajtek, Prezes Zarządu PKN ORLEN podczas Forum Ekonomicznego w Krynicy Zdrój.

ORLEN zyskuje na likwidacji szarej strefy (1)Prezes NIK Marian Banaś podkreślał, że ograniczanie szarej strefy było możliwe dzięki skutecznym działaniom legislacyjnym, ale też wzmocnieniu bieżących działań kontrolnych i skutecznej wymianie informacji pomiędzy instytucjami. Zaznaczył, że uszczelnienie systemu podatkowego przyniosło wymierny efekt w postaci wyższych wpływów podatkowych – w 2015 r. z tego tytułu do budżetu Państwa trafiło 269 mld zł, a w 2018 r. było to już 375 mld zł.

Jednym z beneficjentów wdrożonych przepisów jest także PKN ORLEN. Od 2015 r. do 2018 r. spółka odnotowała wzrost sprzedaży oleju napędowego o 43% do 17 mln ton. W tym czasie sprzedaż benzyny wzrosła o 20% do prawie 4,5 mln ton. Dzięki ograniczeniu szarej strefy zyski spółki i sprzedaż paliw na stacjach paliw znacząco wzrosły.

ORLEN zyskuje na likwidacji szarej strefy (3)Zasady uczciwej konkurencji i przestrzeganie przepisów są dla nas bardzo ważne. Podjęte przez Premiera Mateusza Morawieckiego działania zwalczające szarą strefę pokazały, z jak olbrzymią skalą problemu mieliśmy wcześniej do czynienia. Po kilku latach obowiązywania pakietu paliwowego widzimy jego korzystny wpływ na rynek, w tym na nasze zyski. Przez ostatnie 3,5 roku wyniosły one ok. 21 mld zł. Tymczasem w latach 2008-2015 było to raptem 2,9 mld zł. Ten rekordowy wzrost nie wziął się „z powietrza” – mówi Daniel Obajtek, Prezes Zarządu PKN ORLEN.

Wprowadzone w 2016 roku przepisy uporządkowały rynek paliwowy, zwiększyły jego transparentność i uzdrowiły konkurencję, na czym znacząco zyskał też budżet państwa. Trafiło do niego więcej podatków z legalnej działalności firm paliwowych. Tylko PKN ORLEN w 2018 roku z tytułu różnych podatków wpłacił do budżetu ponad 36 mld zł. W 2015 roku, gdy pakiet paliwowy jeszcze nie obowiązywał, było to o ok. 10 mld zł mniej. W ciągu ostatniego 3,5 roku spółka odprowadziła do budżetu państwa łącznie przeszło 112 mld zł. Dla porównania, w ciągu 8 lat, kiedy walki z szarą strefą nikt skutecznie nie podjął, budżet zasiliło nieco ponad 162 mld zł.

Działania rządu uszczelniające rynek paliw korzystnie wpłynęły też na strukturę rynku w Polsce. Rafinerie pracują przy pełnym obciążeniu. Wzrósł także poziom paliw legalnie sprowadzanych do kraju. W tym celu wykorzystany został potencjał rafinerii w ramach całej Grupy ORLEN. Aby zaspokoić zapotrzebowanie na polskim rynku, PKN ORLEN zwiększył import paliw z litewskich Możejek, co przełożyło się na wyniki tej rafinerii.

Trwają prace nad kolejnymi przepisami, które umożliwią dalsze zmniejszenie szarej strefy. Spółka liczy na pozytywny efekt wdrożenia we wrześniu br. pakietu opałowego ograniczającego nielegalny handel olejem opałowym na polskim rynku. Tym bardziej, że udział GK ORLEN w jego sprzedaży w 2018 roku wyniósł ponad 50%. Wstępne szacunki branży wskazują, że oszustwa podatkowe z tego tytułu mogą wynosić co najmniej 200 mln zł rocznie.

Branża boryka się także ze zjawiskiem nielegalnego wykorzystanie gazu płynnego LPG do celów grzewczych i dokonywania oszustw akcyzowych związanych z tym procederem. Luka w legalnej konsumpcji autogazu może wynosić nawet 500 tys. ton gazu rocznie. Udział szarej strefy w tym obszarze szacowany jest na kilkaset milionów złotych rocznie. Problem rozwiązać ma rozszerzenie od 1 grudnia br. monitoringu dostaw gazu płynnego LPG na stacje paliw w ramach systemu SENT.

Rząd zamierza także uporządkować rynek smarów w Polsce oraz gospodarkę olejami odpadowymi powstającymi z eksploatacyjnego zużywania się smarów. Obecnie są one nielegalnie spalane, a powinny zostać poddane procesom odzysku i recyklingu. Szara strefa w tym obszarze znacznie ogranicza wyniki takich firm, jak PKN ORLEN. Odpowiedzią rządu będzie pakiet smarowy. Na jego wprowadzeniu zyska nie tylko spółka, ale też budżet państwa i środowisko naturalne, ponieważ przepisy te wpisują się w rządowy program „Czyste Powietrze”.

GPW rozpoczyna publikację indeksu giełd regionu Trójmorza

  • Giełdy z regionu Trójmorza podpisały list intencyjny w sprawie uruchomienia nowego indeksu – CEEplus
  • Uruchomienie indeksu zostało oficjalnie ogłoszone, w obecności Ministra Inwestycji i Rozwoju Jerzego Kwiecińskiego, podczas XXIX Forum Ekonomicznego w Krynicy-Zdroju
  • Indeks będzie obejmował największe i najbardziej płynne spółki notowane na poszczególnych rynkach Grupy Wyszehradzkiej, Chorwacji, Rumunii i Słowenii, za jego obliczanie będzie odpowiadać GPW
  • Indeks będzie instrumentem bazowym dla funduszu pasywnego zarządzanego przez TFI PZU

Prezesi giełd z Grupy Wyszehradzkiej (Polski, Czech, Słowacji i Węgier), Chorwacji, Rumunii i Słowenii podpisali list intencyjny dotyczący rozpoczęcia publikacji nowego indeksu giełd z regionu Trójmorza – CEEplus. Uruchomienie indeksu zostało oficjalnie ogłoszone, w obecności Ministra Inwestycji i Rozwoju Jerzego Kwiecińskiego, w trakcie panelu „Utworzenie wspólnego indeksu giełdowego dla regionu Trójmorza –  szanse i korzyści” podczas XXIX Forum Ekonomicznego w Krynicy-Zdroju. Giełda Papierów Wartościowych (GPW) będzie odpowiadać za kalkulację i publikację indeksu.

Mateusz Morawiecki – Wicepremier, Minister Rozwoju i Finansów
Mateusz Morawiecki

– Uruchomienie wspólnego indeksu giełdowego dla firm działających w państwach grupy V4 oraz Chorwacji, Rumunii i Słowenii to ważny krok w kierunku pogłębienia współpracy regionalnej i jednocześnie otwarcia regionu na świat. Trójmorze ma szanse stać się gospodarczym sercem Europy. Podczas gdy Unia Europejska przechodzi kryzys spowolnienia, Europa Środkowa dysponuje potencjałem, który jeszcze nie został w pełni wykorzystany. Narzędzie, jakim będzie indeks CEEplus zwiększy atrakcyjność inwestycyjną regionu i pozwoli nam rozwijać się w jeszcze szybszym tempie – podkreślił Prezes Rady Ministrów Mateusz Morawiecki.

Jerzy Kwieciński, Minister Inwestycji i Rozwoju
Jerzy Kwieciński, Minister Inwestycji i Rozwoju

– Współpracę w ramach Inicjatywy Trójmorza zainicjował sektor publiczny, jednak jej powodzenie w dużej mierze zależeć będzie od zaangażowania inwestorów prywatnych. Uruchomienie nowego indeksu – CEEplus – jest dla nich czytelnym sygnałem, że drzwi do inwestycji są szeroko otwarte. O wartości rynku Trójmorza i zapotrzebowaniu na kapitał niech świadczy to, że nakłady na same tylko inwestycje infrastrukturalne w regionie do 2030 r. powinny wynieść od 200 mld do nawet 1,1 biliona euro. Jeśli ktoś pokusiłby się o stworzenie inwestycyjnej mapy świata, my dzisiaj wbilibyśmy w nią bardzo widoczną pinezkę – powiedział Jerzy Kwieciński, Minister Inwestycji i Rozwoju.

W portfelu indeksu znajdzie się ponad 100 najbardziej płynnych spółek notowanych na rynkach regulowanych giełd z regionu Europy Środkowo-Wschodniej: Bratysławie, Bukareszcie, Budapeszcie, Lublanie, Pradze, Warszawie, Zagrzebiu. Kwalifikacja spółek do indeksu będzie bazować na kryterium płynności – średnie obroty na sesję o wartości co najmniej 90 tys. EUR w ciągu 6 miesięcy. Udział spółek w indeksie będzie wyznaczany na podstawie liczby akcji w wolnym obrocie z uwzględnieniem limitów wynikających z reguły 5/10/40 (największa spółka do 10%, spółki o wadze powyżej 5% nie mogą w sumie przekraczać w indeksie wagi 40%). Dodatkowo spółki z jednego kraju nie będą mogły stanowić więcej niż 50% portfela indeksu, co w praktyce będzie dotyczyć jedynie spółek notowanych na GPW.

Podpisanie listu intencyjnego rozpoczynającego publikację nowego indeksu regionalnego wpisuje się w współpracę pomiędzy rynkami kapitałowymi regionu. Dzięki temu projektowi głos giełd z Europy Środkowo-Wschodniej będzie lepiej słyszalny w debacie na temat rynków kapitałowych w Unii Europejskiej. To inicjatywa, która umożliwia Unii Europejskiej pozyskanie spójnego, reprezentującego cały region stanowiska.

Marek Dietl, prezes Zarządu GPW
Marek Dietl, prezes Zarządu GPW

– Coraz więcej inwestorów szuka możliwości zdywersyfikowanego inwestowania w awangardę spółek z krajów z regionu Trójmorza. Polski rynek kapitałowy należy do 25 najwyżej rozwiniętych na świecie, więc naszym zadaniem jest promowanie trójmorskich spółek. Cieszę się, że wspólnie z Giełdami oraz największą instytucją finansową regionu możemy zaoferować nowatorski produkt inwestycyjny – podkreślił Marek Dietl, Prezes Zarządu GPW.

Informacje o indeksie będą podawane raz dziennie na podstawie kursów zamknięcia, a następnie przeliczanie po kursie NBP w walutach lokalnych, euro oraz dolarze amerykańskim. CEEplus będzie indeksem cenowym, który będzie jednocześnie instrumentem bazowym dla funduszu pasywnego TFI PZU, o nazwie inPZU CEEplus. Będzie to kolejny z subfunduszy inPZU tworzących fundusz parasolowy inPZU SFIO. Fundusz będzie kierowany do klientów indywidualnych i profesjonalnych za pośrednictwem platformy inPZU, a jego sugerowany horyzont inwestycyjny to co najmniej trzy lata.

Paweł Surówka
Paweł Surówka

– Jesteśmy dumni z tego, że możemy wspólnie z warszawską giełdą i giełdami regionalnymi wziąć udział w wyjątkowym przedsięwzięciu obrazującym aktywność i ambicje gospodarek krajów Trójmorza. Dlatego nie powinien również dziwić fakt, że specjalnie z tej okazji rozpoczynamy sprzedaż funduszu opartego o indeks CEEplus. Wierzę, że jego wyniki będą odbiciem aspiracji giełd naszego regionu. Głęboko wierzę również w potencjał naszej rosnącej części Europy i jestem przekonany, że nasze kraje są doskonałymi destynacjami dla inwestorów z całego świata – powiedział Paweł Surówka, prezes Grupy PZU.

Wstępne rozmowy o utworzeniu wspólnego indeksu rozpoczęły się przy okazji pierwszego szczytu giełd z regionu Europy Środkowo-Wschodniej (CEE) w formacie V4+2, który odbył się 20 lutego 2018 r. w Pradze. Wzięli z nim udział prezesi giełd z Polski, Czech, Węgier i Słowacji oraz Rumunii i Chorwacji. Powstanie indeksu regionalnego zapowiedzieli prezesi regionalnych giełd podczas debaty „Kooperacja rynków kapitałowych regionu Europy Środkowo-Wschodniej” w trakcie XXVIII Forum Ekonomicznego w Krynicy-Zdroju.

Co dalej z Wielką Brytanią? Kolejne wybory?

Mogło się już wydawać, że Boris Johnson, zawieszając prace parlamentu, dopiął swego i doprowadzi do brexitu obojętnie od jego ostatecznego kształtu. Teraz jednak utracił większość w Izbie Gmin i zamiast o samym brexicie coraz częściej słyszymy o przedterminowych wyborach.

Na Wyspach robi się coraz ciekawiej

Przeważnie przechodzenie pojedynczych posłów pomiędzy partiami nie budzi sensacji. Czasem jednak się zdarza, że pojedynczy głos jest głosem decydującym. Wczoraj konserwatyści stracili raptem jednego posła na rzecz Liberalnych Demokratów, ale już to wystarczyło, by koalicja rządowa nie miała większości. Opozycja również takowej nie posiada. Nie zmienia to faktu, że sytuacja Borisa Johnsona, pomimo zawieszenia prac parlamentu, od połowy września wyraźnie się komplikuje. Funt przyjął tę wiadomość neutralnie. Z jednej strony brak stabilnej większości to niepewność, a niepewność szkodzi walucie. Z drugiej oddala się perspektywa brexitu bez umowy, co raczej cieszy osoby zainteresowane funtem.

Indeksy dla usług

Indeks PMI zwyczajowo podaje się dla branży przemysłowej. Ma on jednak swój bliźniaczy indeks dla usług. Został on opublikowany dzisiaj rano. Co ciekawe wypada on dużo lepiej niż ten dla przemysłu. Unia Europejska wykazała wynik 53,5 pkt, czyli o ponad 6 punktów wyższy niż w przemysłowym. Za interesujący fakt możemy uznać, że w tym wypadku dobrze wypadają Niemcy, którzy w poprzednim odczycie szorowali o dno. Problem w tym, że o ile gospodarki coraz bardziej przenoszą ciężar na branżę usługową, o tyle indeks dla usług w dalszym ciągu jest znacznie mniej istotny dla rynków od przemysłowego.

Zmiana ról w Europie

Obecnie intrygująco prezentuje się pozycja głównego motoru napędowego Unii. Bardzo długo stanowisko to zajmowali Niemcy. Stagnacja, słabe dane makroekonomiczne i fatalne indeksy koniunktury pokazują jednak, że kraj ten na jakiś czas wypisał się z tej roli. W miejsce to niespodziewanie wskoczyli Francuzi. Pokazują oni ostatnio bardzo dobre odczyty, zarówno we wzroście gospodarczym, jak i w indeksach koniunktury, gdzie jako jedyna z największych europejskich gospodarek pokazała przewagę pozytywnych odpowiedzi. Pewnym cieniem na wynikach Francji kładzie się jednak zadłużenie, które w przeciwieństwie do Niemców nie tylko nie spada, ale rośnie.

W kalendarzu danych makroekonomicznych warto zwrócić uwagę na:

  • 16:00 – Kanada – decyzja Banku Kanady w sprawie stóp procentowych,
  • 20:00 – USA – beżowa księga, czyli stenogramy z ostatniego posiedzenia FED.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w Internetowykantor.pl

Czy kierowca może być pracownikiem delegowanym? Ile może zarobić?

Delegowany czy nie? W Niemczech, Holandii, Belgii, Austrii, we Włoszech i Francji, a także w Norwegii i Finlandii nie ma to znaczenia. Tamtejsi urzędnicy za nic mają mobilny charakter pracy. Jeśli kierowca realizuje międzynarodowe przewozy drogowe, to ma zarabiać minimalne wynagrodzenie obowiązujące w danym kraju. Nawet jeśli spędza w innym państwie EU niż rodzime zaledwie kilka godzin. Bezpieczeństwo właściwego rozliczenia płacy minimalnej jest istotne w przypadku kontroli, gdyż na przykład ustawa MiLoG przewiduje aż do 500 tysięcy euro kary. Ogólnopolskie Centrum Rozliczania Kierowców (OCRK) podpowiada, jak jej uniknąć.

Kim jest pracownik delegowany?

Dyrektywa 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotycząca delegowania pracowników w ramach świadczenia usług. To ten akt prawny określa pracownika delegowanego jako zatrudnionego, który przez ograniczony czas wykonuje swoją pracę na terytorium innego państwa członkowskiego, niż to, w którym zwyczajowo pracuje. Na podstawie przepisów unijnych każdy pracownik ma prawo otrzymywania od pracodawcy wynagrodzenia co najmniej
w wysokości płacy minimalnej państwa przyjmującego.

Czy kierowca może być pracownikiem delegowanym?

Do momentu wprowadzenia pakietu mobilności dyrektywa 96/71/WE ma zastosowanie także do kierowców. Mimo mobilnego charakteru pracy kierowcy, przedsiębiorca powinien zapewnić co najmniej minimalne stawki wynagrodzenia pracownikowi wykonującemu pracę w państwie przyjmującym. Pod płacę minimalną podlegają przewozy kabotażowe, natomiast wyjęte spod tych obowiązków są przejazdy tranzytowe. W przypadku przewozów międzynarodowych z załadunkiem lub rozładunkiem w innym kraju to, czy dany przewóz podlega pod obowiązek wypłaty płacy minimalnej państwa przyjmującego, określa ten kraj w opublikowanych na dedykowanej stronie wytycznychmówi Bartłomiej Zgudziak, ekspert ds. analiz i rozliczeń z OCRK.

Ważne dla przedsiębiorcy i kierowcy

Do zagranicznej płacy minimalnej możemy wliczyć premie, ryczałt za nocleg oraz wynagrodzenie zasadnicze, które wypłacane jest za ogólną pracę kierowcy bez znaczenia, w jakim kraju jest wykonywana. Wynagrodzenie to może być zaliczane do zagranicznych minimalnych płac proporcjonalnie do godzin pracy w danym kraju.

Pozostałe składniki wynagrodzenia oraz dieta z tytułu podróży służbowej mogą być zaliczane do zagranicznej płacy minimalnej, ale tylko jeżeli dane państwo pozwoli na taką praktykę. Najczęściej stanowiska te publikowane są na stworzonych w tym celu platformach internetowych, w wytycznych dotyczących zasad rozliczania płacy minimalnej dla pracowników delegowanych. Obowiązek pełnego i jasnego dostępu do tych informacji wynika z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/67/UE z dnia 15 maja 2014 r. – dodaje ekspert OCRK.

Płaca minimalna niemiecka

Do płacy minimalnej niemieckiej, oprócz opisanych wyżej składników, zaliczane są dodatki, takie jak dyżur oraz nadgodziny wypracowane na terytorium Niemiec. Obok wynagrodzenia do płacy zaliczana jest dieta pomniejszona o 8,37 € (zgodnie z niemieckim rozporządzeniem o ubezpieczeniu społecznym). Warto także zwrócić uwagę, iż sam czas pracy na terenie Niemiec nie jest wyznacznikiem  wysokości wyrównania, jakie zostanie wyliczone kierowcy. Istotnym czynnikiem jest także jego ogólny pobyt na terytorium tego kraju. Podczas przebywania w Niemczech kierowca będzie otrzymywał diety i ryczałty z tytułu zagranicznej podróży służbowej, które będą częścią płacy minimalnej, odpowiednio pomniejszając dopłaty. Wyższa dieta zagraniczna zwiększa należności kierowcy z tytułu podróży służbowej, które są wolne od podatku i składek ZUS do wysokości limitów ustalonych w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. Wyrównania do zagranicznych minimalnych płac są wynagrodzeniem pracownika w związku z czym podlegają opodatkowaniu oraz składkom ZUS.

Przykładowe rozliczenie:Płaca minimalna niemiecka

Na wykresie nr 1 przedstawiono przykładowy czas pracy kierowcy w Niemczech. Należne wynagrodzenie minimalne za czas pracy na terenie Niemiec w tym wypadku wyniesie:

8:00 h x 9,19 € = 73,52 €

Wypłacone Polskie wynagrodzenie:

Stawka godzinowa pracownika (3 € x 8:00 h) = 24 €

Dieta (czas pobytu w Niemczech 19:00 h) = 49 €

Potracenie SVeV na wyżywienie            – 8,37 €

1 ryczałt za nocleg w Niemczech = 37,5 €

RAZEM = 102,13 €

Wyrównanie do minimalnej niemieckiej = 73,52 € – 102,13 €. W analizowanym przykładzie przedsiębiorca wypłacił wyższe wynagrodzenie niż to, wynikające z ustawy niemieckiej, w związku z czym nie musi niczego wyrównywać kierowcy. Natomiast w tabeli nr 1 pokazano, jak wysokość diety zagranicznej wpływa na ewentualną dopłatę za pracę na terytorium Niemiec. W wyliczeniach uwzględniono zaliczanie wyżej opisanych składników.

Czas pracy na terytorium Niemiec: 63:15
Wysokość diety zagranicznej: Wyrównanie do minimalnej
8 € 796,09 zł
10 € 745,73 zł
15 € 605,83 zł
20 € 465,93 zł
25 € 326,03 zł
30 € 186,13 zł
35 € 46,23 zł
49 € 0zł

Płaca minimalna francuska

Do minimalnej płacy we Francji zaliczane jest wynagrodzenie zasadnicze kierowcy oraz wypłacane dodatki za godziny nocne (tylko w przewozie rzeczy), godziny nadliczbowe i dyżury. Ponadto, przy poprawnym zapisie oraz argumentacji, częścią francuskiej płacy minimalnej może być ryczałt za nocleg. Sposób w jaki premia będzie zaliczana, zależy od jej przeznaczenia. Rozliczenie minimalnej płacy we Francji zgodnie z wytycznymi ma opierać się na francuskim kodeksie transportowym. Wysokość minimalnej stawki we Francji zależna jest od prowadzonego pojazdu, kwalifikacji kierowcy oraz rodzaju wykonywanych tras. Wyliczając minimalne wynagrodzenie należy wziąć pod uwagę szereg dodatków, o których mówią francuskie przepisy, takich jak dodatki: stażowe, za pracę
w nadgodzinach, za pracę w niedzielę i święta, za pracę w porze nocnej i amplitudy. W tabeli nr 2 przedstawiono przykładowe przeliczenie pracy kierowców na terytorium Francji w zależności od wyliczonego czasu pracy.

Minimalna płaca w Francji Czas pracy – Francja Wyrównanie
Kierowca 1 8:20:00 95,39 zł
Kierowca 2 1:52:00 0 zł
Kierowca 3 45:59:00 710,65 zł
Kierowca 4 28:50:00 44,25 zł
Kierowca 5 19:58:00 315,05 zł
Kierowca 6 35:25:00 487,41 zł
Kierowca 7 52:48:00 688,09 zł
Kierowca 8 11:21:00 0 zł

Optymalizacja kluczem do oszczędności

Bardzo istotne jest, aby wyliczenia wyrównań były wykonane prawidłowo, ponieważ za niedopełnienie tego obowiązku grożą przewoźnikowi dotkliwe kary. Zgodnie z Ustawą o regulacji ogólnej płacy minimalnej (Ustawa o płacy minimalnej – MiLoG), Rozdz. 3 § 21 (3) – naruszenie przepisów w przypadkach opisanych w ustępie 1 punkt 9 oraz w ustępie 2 może być ukarane grzywną wysokości do pięciuset tysięcy euro, w pozostałych przypadkach grzywną w wysokości do trzydziestu tysięcy euro – wyjaśnia ekspert.

Jednak nie należy rezygnować z optymalizacji rozliczeń. Takie działanie, oparte o doświadczenie i znajomość przepisów, pozwala do maksimum ograniczyć koszty przedsiębiorstwa w zakresie wypłat wyrównań. Odpowiednio dobrane należności z tytułu podróży służbowej pozwalają przedsiębiorcy ograniczać koszty związane z wynagrodzeniem kierowcy przy jednoczesnym utrzymaniu poziomu wypłaty „na rękę” kierowcy. Delegacje do limitów rozporządzenia są wolne od podatku i składek ZUS oraz jednocześnie będą wliczane do minimalnych płac (to w jakiej części, zależy od danego kraju), ograniczając możliwe dopłaty. Warto więc pytać specjalistów, którzy są na bieżąco ze wszystkimi regulacjami obowiązującymi w krajach Wspólnoty – dodaje Bartłomiej Zgudziak z OCRK.

Hossa na rynku obligacji

  • Rekordowy spadek rentowności obligacji
  • Budżet na 2020 wspiera rynek długu
  • Zagrożeniem rosnąca inflacja
Tomasz Pawluć, Zarządzający Funduszami Dłużnymi Union Investment TFI
Tomasz Pawluć, Zarządzający Funduszami Dłużnymi Union Investment TFI

Polskie rentowności osiągają kolejne rekordowo niskie wartości. Zysk na 10-letnich obligacjach skarbowych spadł do poziomu 1,70. To historycznie najniższa wartość tego wskaźnika. Polskie obligacje nie są wyjątkiem, podobne trendy obserwujemy też na innych rynkach. Widać to szczególnie w Niemczech.

Ta sytuacja jest pochodną tego, co dzieje się w globalnej gospodarce. W tym „dovish stance”, czyli gołębia postawa banków centralnych. Już dziś rynek wycenia na 100 proc., że Europejski Bank Centralny obniży stopy o 10 pb. Po lipcowym cięciu stóp procentowych przez FED i tutaj rynki oczekują dalszego poluzowania polityki fiskalnej i kolejnej obniżki stóp o 25 pb. W strefie euro również spodziewamy się działań zmierzających do pobudzenia zwalniającej gospodarki. Wszyscy boją się spowolnienia i trwa swoista rywalizacja pomiędzy bankami centralnymi, kto da więcej i podtrzyma wzrost gospodarczy. Dzisiejsze rekordowe poziomy na długu w naszej opinii nie oznaczają, że to już koniec. Naszym zdaniem wiele wskazuje na to, że możemy spodziewać się kolejnych rekordów.

Rząd opublikował projekt ustawy budżetowej. Budżet państwa ma być zrównoważony. Oznacza to, że wpływy i wydatki z budżetu zbilansują się. Taka sytuacja sprzyja obligacjom. Co prawda w przedstawionym projekcie nie uwzględniono podatku od sprzedaży detalicznej i tzw. trzynastej emerytury. W wyliczeniach uwzględniono wyższe wpływy z podatku VAT oraz składek ZUS od najlepiej zarabiających, którzy nie będą już korzystali z limitu dochodów w wysokości 30-krotności średniej pensji.

Wewnętrznym ryzykiem, na który musimy zwracać uwagę, jest sektor bankowy i to, co się wydarzy z kredytami udzielonymi we frankach. Kolejnym zagrożeniem lokalnym jest inflacja. W całym regionie w porównaniu do niskich rentowności inflacja jest dość wysoka. Zarówno Węgry i Czesi mają wysoką inflację w stosunku do długoterminowych obligacji. Rada Polityki Pieniężnej nie reaguje i w najbliższym czasie nie należy się spodziewać zmiany polityki w tym zakresie. Zakładamy, że stopy pozostaną na tym samym poziomie. Według wskaźników ekonomicznych inflacja będzie rosła do końca roku, najwyższych jej odczytów spodziewamy się na przełomie roku – w okolicach 3,5 proc. W pierwszych miesiącach przyszłego roku powinna zacząć spadać.

Formjacking rośnie: hakerzy atakują internetowe transakcje

Application Protection Report 2019[1] od F5 Labs wskazuje, że formularze online, jak strony logowania i koszyki zakupów, są coraz częściej przejmowane przez cyberprzestępców polujących na personalne dane finansowe (PFI). Formjacking przesyłający dane z przeglądarki internetowej klienta do lokalizacji kontrolowanej przez atakującego, pozostaje jedną z najczęstszych taktyk ataków. Stanowił aż 71% wszystkich analizowanych naruszeń danych w sieci w 2018, a w ostatnich dwóch latach wybija się na dominującą metodę ataków iniekcyjnych.

Tylko 83 incydenty przypisywane atakom formjacking wpłynęły w 2019 r. na bezpieczeństwo niemal 1,4 mln kart płatniczych. Najwięcej ataków (49%), które zakończyły się powodzeniem, wystąpiło w handlu detalicznym, 14% dotyczyło usług biznesowych zaś 11% skoncentrowało się na sektorze przemysłowym. Branża transportowa była atakowana tą metodą najczęściej (szczególnie personalne dane finansowe), stanowiąc aż 60% wszystkich kradzieży powiązanych z kartami kredytowymi.

Trendowi sprzyja decentralizacja usług i treści internetowych, która zwiększa możliwości ataku, coraz bardziej narażając firmy i konsumentów na kradzież haseł i kart kredytowych.

Ireneusz Wiśniewski, dyrektor zarządzający F5 Poland
Ireneusz Wiśniewski, dyrektor zarządzający F5 Poland

Formjacking przeżywa w ostatnich dwóch latach eksplozję popularności – mówi Ireneusz Wiśniewski, dyrektor zarządzający F5 Poland. Dzieje się tak, ponieważ krytyczne komponenty kodów aplikacji sieciowych (np. koszyki zakupów czy systemy płatności online) są coraz częściej outsourcowane do strony trzeciej. Deweloperzy sieciowi korzystają z bibliotek kodów, a bywa że linkują swoje aplikacje bezpośrednio do skryptów obsługiwanych przez firmy zewnętrzne. W efekcie organizacje stają się bardziej podatne, bo ich kod jest ściągnięty z dziesiątków różnych źródeł. Niemal wszystkie te źródła są poza możliwością kontroli i wykraczają poza zabezpieczenia przedsiębiorstw. Dodajmy, że wiele stron internetowych korzysta z tych samych zasobów zewnętrznych: atakujący wiedzą, że wystarczy dokonać jednej zmiany schematu danych, żeby uzyskać dostęp do ogromnej publi potencjalnych ofiar – dodaje Wiśniewski.

Wprawdzie ataki iniekcyjne nie są nowością, niemniej F5 Labs twierdzi, że pozostaną rosnącym trendem.  Zgodnie z Exploit Database[2] 11% nowo odkrytych błędów w kodach (exploitów) w 2018 r. utworzyło część łańcucha ataków formjacking, włącznie ze zdalnym wykonaniem kodu (5,4%), dołączaniem plików – arbitrary file inclusion (3,8%) i zdalnym wykonaniem CMD (1,1%).

Ataki iniekcyjne zmieniają się wraz z naszymi zachowaniami – twierdzi Ireneusz Wiśniewski. Wykrywanie i ograniczanie tego typu błędów zależy od dostosowania kontroli i oceny sytuacji, nie tylko naprawy kodu. Im więcej kodu oddajemy w obce ręce, tym mniej widzimy i  kontrolujemy – dodaje.

Zalecenia F5 Labs dla zabezpieczenia operacji:

Stworzenie inwentaryzacji aplikacji internetowych obejmującej dokładny audyt treści stron trzecich. Proces jest wart przeprowadzenia, mimo że jest skomplikowany, bo poddostawcy (trzecia strona) zazwyczaj łączą się z kolejnymi, dodatkowymi witrynami i mają niskie standardy bezpieczeństwa.

Poprawianie środowiska. Chociaż łatanie niekoniecznie naprawia błędy w treściach pobranych z zewnątrz, to utrudnia rozprzestrzenianie się błędów z punktu początkowego, tzw. zaczepienia. Ponieważ ataki iniekcyjne w sieci są wszechstronną techniką, ważne jest też poprawianie aplikacji działających samodzielnie, aby zapobiegać uszkodzeniom powodowanym przez zasoby zewnętrzne.

Skanowanie podatności. CISCO od lat rekomenduje skanowanie zewnętrzne celem uzyskania hakerskiego obrazu sytuacji. Jest to bardzo ważne w sytuacji, gdy po stronie klienta gromadzone są ogromne ilości danych.

Monitorowanie zmian kodu. Niezależnie od tego, gdzie jest hostowany kod, ważne jest uzyskanie większej widoczności, bez względu na to, czy pojawiają się nowe luki, czy nie. Oznacza to monitorowanie pakietów GitHub i AWS S3, a także natywnych repozytoriów kodu.

Uwierzytelnianie wieloczynnikowe. Powinno być wdrażane w każdym systemie łączącym się z aktywami o dużym znaczeniu, ponieważ atak iniekcyjny, jest często używany do ominięcia uwierzytelnienia, żeby uzyskać dostęp do kodu serwera www. Szyfrowanie warstwy aplikacji może idealnie uzupełniać TLS/SSL, aby zachować poufność na poziomie przeglądarki. Wiele znanych produktów WAF (zapory sieciowej) ma taką możliwość, jednak zaawansowany WAF daje wyższy poziom widoczności i kontroli warstwy aplikacji, co pomaga w zmniejszeniu ryzyka rozproszonych, polimorficznych iniekcji.

Wdrożenie potencjału narzędzi oprogramowania serwera. Utworzenie Polityki Bezpieczeństwa treści (CSP) umożliwi blokowanie nieautoryzowanych iniekcji kodu na stronie internetowej lub w aplikacji. Metody internetowe SubResource Integrity (SRI) mogą sprawdzić, czy aplikacje od innych firm nie zostały zmienione. Oba narzędzia wymagają poprawnego dopasowania do aplikacji internetowej. W tej pracy przyda się solidny, elastyczny WAF.

Monitorowanie nowo zarejestrowanych domen i certyfikatów. Służą one często do hostowania szkodliwych skryptów, a wydają się nieszkodliwe dla użytkowników końcowych.

[1] Analiza wykorzystująca dane z 760 raportów

[2] https://www.exploit-db.com/

O co chodzi z tą Grenlandią?

  • Grenlandia języczkiem u wagi mocarstw
  • Zaostrza się wojna handlowa pomiędzy USA i Chinami
  • Globalny „risk-off” osłabia złotego
Michał Milewski, Zarządzający Funduszami Union Investment TFI
Michał Milewski, Zarządzający Funduszami Union Investment TFI

Jak wyglądałyby rynki, gdyby prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump zakończył swoją aktywność na Twitterze, a Duńczycy zdecydowaliby się sprzedać deficytową Grenlandię? Tego nie wiemy i zapewne nie będziemy świadkiem żadnego z tych wydarzeń. Warto jednak przyjrzeć się działaniom gospodarza Białego Domu, które wpływają na światowe rynki.

O co chodzi z tą Grenlandią?

Skąd nagłe zainteresowanie Grenlandią? Odpowiedź jest prosta. Ocieplenie klimatu powoduje, że przez Morze Arktyczne można podróżować skracając drogę morską z Chin do Europy. Zatem ten szlak może mieć strategiczne znaczenie dla dalszego rozwoju chińskiej gospodarki. Apetyt na Grenlandię i jej bogate złoża surowców od lat ma także Rosja. Tym samym pomysł prezydenta Trumpa ma racjonalne podłoże ekonomiczne. Przejmując wyspę, Amerykanie nie tylko staliby się właścicielami licznych surowców i rzadkich minerałów, ale i zyskaliby przewagę strategiczną nad Rosją i Chinami.

To nie jest pierwszy raz, kiedy prezydent Stanów Zjednoczonych próbuje odkupić wyspę od Duńczyków. Pierwsza taka propozycja pojawiła się w latach sześćdziesiątych XIX wieku, kiedy w Białym Domu zasiadał Andrew Johnson – ten sam, który kupił od Rosji Alaskę. Druga propozycja pojawiła się po zakończeniu II wojny światowej. Prezydent Harry Truman oferował Duńczykom 100 mln dolarów za to terytorium. Dziś transakcja wydaje się niemożliwa. Chociaż ostatnie słowo mają sami mieszkańcy wyspy, którym umowa o autonomii Grenlandii daje prawo do decyzji w tej kwestii.

Tweety zamiast negocjacji

Od kilku miesięcy rynki reagują na kolejne wiadomości związane z wojną handlową pomiędzy Chinami i USA. Nastroje na globalnych rynkach wciąż kształtuje też obawa o recesję, której zapowiedzią jest spowolnienie gospodarcze. Do tego dochodzą problemy związane z brexitem.

Napięcie na linii Chiny i USA umacnia „risk-off”, który wspiera amerykańską walutę i utrzymuje hossę na obligacjach.

Zaskoczeniem była nagła decyzja Chin o nałożeniu ceł na amerykański import o wartości 75 miliardów dolarów. Pekin nie musiał długo czekać na reakcję Stanów Zjednoczonych. Wpis prezydenta Trumpa na Twitterze również zapowiedział kolejne cła na chińskie towary warte 550 miliardów dolarów rocznie. Mają one wejść w życie w dwóch etapach 1 września i 15 grudnia. Nasilenie konfliktu pociągnęło indeksy w dół, amerykański S&P500 zanotował tygodniową stratę w wysokości 1,4 proc.

Obecnie mamy do czynienia z dużą zmiennością rynków. Wystarczy przypomnieć, że w ciągu zaledwie pół roku Amerykańska Rezerwa Federalna zmieniła retorykę  o 180 stopni od zacieśnienia polityki fiskalnej do jej rozluźnienia. W lipcu br. obniżyła stopy procentowe  o 25 pb. We wrześniu rynek oczekuje kolejnej  obniżki, licząc na cięcie stóp o kolejne 25 pb. Już dziś rynek wycenia kolejne obniżki stóp na 75 proc. do końca stycznia. Wskaźniki makroekonomiczne pokazują spowolnienie, trudno jednak jeszcze dziś powiedzieć czy światowa gospodarka jest na skraju recesji. Prawdopodobieństwo recesji w najbliższych 12 miesiącach co prawda nieznacznie rośnie, wg. modelu Atlanty FEDu jej wystąpienie szacowane jest na blisko 30 proc.  Z uwagą przyglądamy się wskaźnikom wyprzedzającym i czekamy na decyzję banków centralnych i wprowadzenie zapowiadanych stymulusów fiskalnych. Czekamy na kolejne kroki FEDu, który  jest mocno naciskany przez prezydenta Donalda Trumpa.

Ryzykowne aktywa w odwrocie

Ostatni tydzień sierpnia był gorącym okresem na giełdach. Obserwowaliśmy korektę na ryzykownych klasach aktywów, takich jak akcje i surowce. Spadek zanotował MSCI World Indeks krajów rozwiniętych (- 0,8 proc.). W Niemczech wszystkie wskaźniki wyprzedzające pokazują spowolnienie gospodarki. Nasi zachodni sąsiedzi rozważają wprowadzenie stymulusów fiskalnych poprzez obniżenie podatku CIT. To dobra wiadomość dla spółek, w których budżecie zostałyby dodatkowe środki. Dla przypomnienia taki mechanizm pobudził  gospodarkę w 2017 r. w USA.

Czy wyrok TSUE zachwieje polskim rynkiem finansowym?

  • Prokonsumencki wyrok TSUE zagrożeniem dla sektora bankowego
  • Pierwsze publikacje wyników za II kwartał wyglądają obiecująco
Tomasz Matras, Zastępca Dyrektora Inwestycyjnego ds. Akcji Generali Investments TFI
Tomasz Matras, Zastępca Dyrektora Inwestycyjnego ds. Akcji Generali Investments TFI

Na rynkach kapitałowych mamy do czynienia obecnie z dużą zmiennością. Na sytuację na warszawskiej giełdzie oprócz globalnych czynników wpływ mają w dużej mierze lokalne problemy, które w ostatnich dniach wysunęły się na pierwszy plan. Pierwszy to oczekiwanie na wrześniowe orzeczenie TSUE dotyczące kredytów udzielanych we frankach szwajcarskich. Niekorzystny dla sektora bankowego wyrok może zachwiać całym sektorem finansowym w Polsce. Banki silne kapitałowo raczej nie połamią sobie zębów na tych kredytach, jednak inne banki mogą nie podołać.

Drugim powodem jest opublikowana kilka dni temu obszerna analiza Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego. Do tej pory uznawano, że problem klauzul abuzywnych, czyli umów zawierających niedozwolone zapisy, dotyczy tylko indeksowanych kredytów frankowych. Twórcy analizy twierdzą jednak, że wszystkie udzielone kredyty we frankach należy traktować tak samo. To już jest znaczny problem dla sektora bankowego. Według danych Najwyższej Izby Kontroli banki udzieliły 900 tys. kredytów we frankach szwajcarskich. Skumulowana wartość kredytów udzielonych w walucie szwajcarskiej w bankach notowanych na GPW przekracza 80 mld zł.

Tak proklienckie podejście do zawartych umów może generować gigantyczne straty dla banków i może mieć szersze konsekwencje dla całej gospodarki. Stąd właśnie silna przecena sektora bankowego, która spowodowała, że  w sierpniu indeks największych spółek WIG20 był jednym z najsłabszych na świecie.

Pierwsze wyniki spółek całkiem przyzwoite

Dobre wiadomości płyną z pierwszych publikacji wyników spółek giełdowych. Na pełne podsumowanie II kwartału br. musimy jeszcze poczekać, jednak pierwsze raporty pokazują, że – co do zasady – wyniki polskich spółek są przyzwoite. Słabsze wyniki pokazały jedynie spółki przemysłowe, szczególnie te z ekspozycją na zagranicę. Patrząc na poszczególne spółki widzimy jednak spore różnice. Bardzo dobrze radzi sobie handel detaliczny, co znalazło odzwierciedlenie w zachowaniu akcji takich spółek jak Dino, Eurocash czy właściciel Biedronki – Jeronimo Martins.

Polska atrakcyjnym rynkiem dla brytyjskich inwestorów

– Dzięki inwestycjom bezpośrednim firm z Wielkiej Brytanii w 2017 roku PKB Polski było wyższe o 15 mld zł – tak wynika z analizy Deloitte. Stało się to za sprawą napływu wiedzy, technologii oraz zwiększenia zasobu kapitału. Stopniowe zacieśnianie związków między tymi  państwami obserwuje się od 30 lat, a na ich zintensyfikowanie wpłynęły zmiany ustrojowe i wejście Polski do Unii Europejskiej. Eksperci firmy doradczej Deloitte w raporcie „Relacje gospodarcze pomiędzy Polską i Wielką Brytanią – wyjątkowe i trwałe partnerstwo” zauważają, że łączne zatrudnienie w brytyjskich firmach działających w Polsce wynosi blisko 115 tys. osób, a malejąca dysproporcja w poziomie rozwoju gospodarczego wpływa na zmianę w strukturze handlu między krajami. Od 1995 roku wymiana handlowa między Polską a Wielką Brytanią wzrosła ponad 500 proc., a w jej strukturze znajduje się coraz więcej dóbr i usług o wysokim stopniu zaawansowania.

W rankingu Banku Światowego Doing Business, czyli gospodarek z najbardziej przyjaznymi biznesowi przepisami Wielka Brytania i Polska zajmują odpowiednio 9. i 33. miejsce wśród 190 państw, wyprzedzając tym samym Czechy (35. miejsce) czy Węgry (53. miejsce.). – Znaczący odsetek przedsiębiorców, którzy inwestują nad Wisłą, pochodzi z Wielkiej Brytanii. Tym samym firmy brytyjskie, które w latach 90. XX w. pomagały tworzyć sektor prywatny w Polsce, dziś wspierają jego rozwój, a przez to innowacyjność naszej gospodarki. Polacy zaś są najliczniejszą mniejszością narodową w Wielkiej Brytanii – mówi Irena Pichola, Partner, Lider zespołu ds. zrównoważonego rozwoju w Polsce i Europie Środkowej, Deloitte.

Do 2017 r. Wielka Brytania ulokowała w naszym kraju ponad 48 miliardów zł, dzięki czemu polskie PKB w 2017 r. było o 15 mld zł wyższe.

Eksport, import, usługi

Udział Wielkiej Brytanii w eksporcie Polski wynosił 6,6 proc. w pierwszym kwartale 2019 r., a kraj ten, poza naszym głównym partnerem handlowym – Niemcami (27 proc.) – pozostaje w czołówce partnerów eksportowych Polski, z podobnym udziałem w eksporcie co Czechy (6,1 proc.).

Choć Polskę i Wielką Brytanię dzieli znaczna odległość geograficzna, kwestie importu i eksportu zbliżają te kraje regularnie od 30 lat. Podczas gdy w 1995 r. wartość wywozu produktów do Wielkiej Brytanii wyniosła niespełna miliard dolarów, to w 2018 r. było to już 16,6 miliardów w ujęciu nominalnym. Co ważne, ten wzrost został odnotowany we wszystkich głównych kategoriach produktów, a więc od elektroniki i maszyn, przez chemię i metale po minerały, produkcję tekstylną i spożywczą. Ta ostatnia zresztą może się pochwalić najbardziej spektakularną, bo ponad dwudziestokrotną zwyżką – mówi Damian Olko, Menedżer w zespole analiz ekonomicznych, Deloitte.

Eksport w tym sektorze wzrósł ze 143 milionów dolarów w 1995 r. do 3,21 miliardów w 2017 r. Najczęściej sprzedajemy do Wielkiej Brytanii produkty spożywcze, takie jak drób i czekolada.

W przypadku importu towarów brytyjskich do Polski również można mówić o znaczącym wzroście z około 1,5 miliarda dolarów w 1995 r. do 6,5 miliarda w 2018 r. Najchętniej przywozimy z Wielkiej Brytanii produkty chemiczne (ok. 25 proc. całego importu), takie jak na przykład leki oraz maszyny (ok. 19 proc. importu), w tym wyposażenie biurowe i komputery.

Po Niemczech i Szwajcarii, Wielka Brytania jest też ważnym odbiorcą usług z Polski (udział 7,3 proc.) i drugim eksporterem usług dla Polaków (udział 8,4 proc.).

Według ostatnich dostępnych danych z 2016 r. podmioty z siedzibą w Wielkiej Brytanii były najważniejszym partnerem handlowym Polski w międzynarodowej wymianie usług prawnych, księgowych oraz doradztwa w zakresie zarządzania i PR. Bilans kategorii usług z perspektywy Polski był dodatni. Udział Wielkiej Brytanii wynosił 19,9 proc. w odniesieniu do usług dostarczonych i 21,4 proc. w odniesieniu do usług nabytych przed podmioty działające w Polsce. Największą wartość usług dostarczonych do Wielkiej Brytanii wypracował sektor telekomunikacyjny i informatyczny, co miało związek z szybko rozwijającymi się centrami usług wspólnych w Polsce – mówi Irena Pichola.

Brytyjski wkład w polski wzrost

W 2016 r. nad Wisłą działało 387 brytyjskich przedsiębiorstw niefinansowych (czyli takich, których główną działalnością jest produkcja i obrót dobrami lub świadczenie usług niefinansowych) zatrudniających ponad 10 pracowników. Łącznie pracowało w nich ponad 110 tys. osób. Natomiast brytyjskie przedsiębiorstwa finansowe zatrudniają w Polsce ponad 4 tys. osób, a więc łącznie zatrudnienie w brytyjskich firmach sięga ok. 115 tys. osób.

–  Mimo zmieniającego się otoczenia międzynarodowego, relacje między Polską a Wielką Brytanią można określić mianem wyjątkowego i trwałego partnerstwa. Ostatnie stulecie, zwłaszcza okres po upadku komunizmu, to epoka rozkwitu naszych stosunków handlowych, których szybki rozwój przynosi korzyści obu krajom. Najlepszym dowodem rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej jest dynamicznie rosnąca wymiana handlowa, której wartość w latach 1995-2018 wzrosła ponad pięciokrotnie – mówi Ambasador Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Jonathan Knott.

Najwięcej, bo aż 127 firm z brytyjskim kapitałem działa w przetwórstwie przemysłowym (38 tys. pracowników). Drugi w kolejności sektor to handel z 69 brytyjskimi firmami zatrudniającymi w sumie 43,7 tysiące pracowników. Bardzo liczne są też wyspecjalizowane firmy zajmujące się działalnością profesjonalną, naukową i techniczną – w 2016 r. było ich 74, ale ze względu na ich mniejsze rozmiary zatrudniały łącznie 13 tys. pracowników.

Polska jest postrzegana pozytywnie ze względu na wielkość gospodarki i jej rosnącą integrację z gospodarką światową i rynkiem unijnym, a także dostępność krajowych dostawców dóbr i usług. Bardzo cieszy mnie fakt, że firmy z brytyjskim kapitałem planują dalszy rozwój na polskim rynku: statystycznie 3 na 4 firmy chcą zwiększać zatrudnienie i nakłady inwestycyjne. Z optymizmem patrzę w przyszłość brytyjskich firm w Polsce – mówi Antoni F. Reczek, Prezes Brytyjsko-Polskiej Izby Handlowej

Różnica, która najbardziej rzuca się w oczy to wyższa wydajność pracy firm z brytyjskim kapitałem. Na pewno w jakimś stopniu jest to związane z większą skalą działalności i zatrudnienia, które przeciętnie jest prawie 5 razy większe niż rodzimych firm. Warto zwrócić uwagę na fakt, że – poza przetwórstwem przemysłowym – wyższa wydajność nie jest jednoznacznie związana z inwestycjami w aktywa materialne – mówi Damian Olko. We wszystkich analizowanych branżach wydatki na koszty osobowe firm brytyjskich są wyższe niż w przedsiębiorstwach polskich. W 2016 r. wydawały one przeciętnie na jednego pracownika o 36 proc. więcej (75 tys. zł wobec 56 tys. zł), na czym korzystali nie tylko pracownicy, ale także fiskus. Aż 63 proc. badanych przez Deloitte dużych brytyjskich przedsiębiorstw spodziewa się, że zatrudnienie w najbliższych 5 latach będą większe niż w analogicznym okresie wstecz, taką samą opinię odnośnie inwestycji ma 73 proc. ankietowanych.

Polacy na Wyspach

Od 2010 roku Wielka Brytania pozostaje najczęściej wybieranym przez obywateli Polski kierunkiem migracji. W 2018 roku na Wyspach mieszkało 905 tys. Polaków. O skali migracji i podróży między Polską a Wielką Brytanią świadczy liczba pasażerów obsłużonych w polskich portach lotniczych – w 2018 r. niemal 22 proc. (7,8 mln) z nich leciało do Wielkiej Brytanii. Dla Brytyjczyków wzrost zatrudnienia imigrantów z Polski oznacza intensywniejszy rozwój gospodarki oraz sprzyja wzrostowi przychodów do budżetu państwa. To także szansa ekspansji dla polskich firm, zwłaszcza z branży spożywczej. Wyliczenia za 2016 rok wskazują, że prawie 35 proc. emigrantów przekazywało część swoich zarobków do Polski. W 2017 roku wartość przekazów z Wielkiej Brytanii do Polski była drugą najwyższą – po Niemczech – i wyniosła 1,15 miliarda dolarów, co stanowiło 0,22 proc. PKB Polski wobec 1,3 proc. PKB przekazów ogółem.

Potencjał dalszej współpracy – zrównoważony rozwój

Działalność operacyjna i inwestycyjna brytyjskich firm przyczynia się także do realizacji zasad zrównoważonego rozwoju. Jednym z wielu przykładów wymiany doświadczeń i obiecującym obszarem jest transformacja energetyczna, ze szczególnym uwzględnieniem morskiej energetyki wiatrowej, której potencjał w Polsce szacowany jest na 10,3 GW. Wielka Brytania jest największym w Europie producentem energii z wiatru na morzu (8 GW rocznie), a do 2030 r. planuje wytwarzać w ten sposób nawet 30 GW. Innymi perspektywicznymi obszarami są zagadnienia elektromobilności, nowoczesnej infrastruktury transportowej oraz szeroko rozumianych technologii cyfrowych.

Globalne wyzwania związane np. ze zmianami klimatu, odpowiedzialną produkcją i konsumpcją czy czystą energią to jednocześnie ogromne szanse biznesowe, które mogą napędzać rozwój współpracy między Polską a Wielką Brytanią w nadchodzących latach.

Więcej o raporcie oraz panel z udziałem przedstawicieli brytyjskich firm już dzisiaj – 4 września o 17:15 – w Pawilonie Brytyjskim podczas Forum Ekonomicznego w Krynicy.