Wraz z rozwojem technologii, coraz mocniej wkraczającą w nasze życie automatyzacją, zmieniają się potrzeby pracowników, charakter oraz definicja samej pracy. Postęp automatyzacji i sztucznej inteligencji przyczyni się do zaistnienia zupełnie nowych profesji. Jak podaje firma konsultingowa McKinsey, w wyniku rozwoju nowoczesnych technologii do 2030 roku powstanie na świecie nawet 50 mln nowych miejsc pracy, a zawód będzie musiało zmienić od 75 do 375 mln zatrudnionych. Na te zmiany będą musiały odpowiedzieć również nowoczesne biura, modyfikując swoje dotychczasowe oblicze. Jak twierdzą eksperci JLL, przestrzeń biurowa powinna odpowiadać na potrzeby pracowników w czasie rzeczywistym, a w przyszłości będą one definiowane także przez nowo powstające zawody.

Zmiany na rynku pracy są i będą napędzane przez nowoczesne technologie, które coraz częściej będą uzupełniać, usprawniać i redefiniować istniejące miejsca pracy, niż je zastępować. Skończą się czasy, w których ludzie musieli godzinami siedzieć nad arkuszami kalkulacyjnymi, przetwarzać informacje czy obsługiwać zapytania klientów. Maszyny usprawnią te zadania, a pracownicy będą mogli poświęcić czas na realizację bardziej skomplikowanych obowiązków, wymagających udziału człowieka. Ta perspektywa wpływa również na wygląd i funkcjonalność środowiska pracy.

Biura czekają zmiany

Zmieniające się obowiązki, narodziny nowych zawodów, przeformułowanie charakteru samej pracy powodują, że biuro w swojej podstawowej funkcjonalności zaczyna się dezaktualizować. Jak temu zapobiec? Według analiz JLL, można zidentyfikować trzy kluczowe poziomy, na których powinny koncentrować się firmy, aby ich biura w pełni odpowiadały na potrzeby pracowników. Tym pierwszym, namacalnym jest oczywiście wymiar fizyczny, czyli wszystko to, co widzimy, dotykamy i czujemy. To doświadczenia, który wywołuje w pracownikach design biura, jego plan, układ piętra, a także możliwość skorzystania z biurowej kawiarni, sali przeznaczonej do ćwiczeń, czy przestrzeni, w której pracownicy mogą się odprężyć i w nieformalnej atmosferze wymienić się myślami. Kluczowy jest także wymiar cyfrowy, odnoszący się do narzędzi, których pracownicy używają, by wykonać swoje zadania – urządzeń mobilnych, laptopów, rozwiązań wideokonferencyjnych, aplikacji, oprogramowania, narzędzi szkoleniowych. I w końcu, firmy muszą zwracać kluczową uwagę także na wymiar emocjonalny, czyli nadawanie sensu poszczególnym przestrzeniom. Istotny jest np. styl przywództwa, poczucie celu, jaki odczuwają pracownicy, struktura organizacyjna oraz środowisko ludzi, którzy tworzą organizację.

Aktualnie podstawę projektowania nowoczesnych przestrzeni biurowych stanowią dane. Co to oznacza? Obserwacja, mierzenie wskaźników i analiza – to one dyktują, w jaki sposób będzie wyglądać nasze biuro. Jednak w perspektywie 10 lat możemy spodziewać się przesunięcia w stronę projektowania responsywnego, które będzie miało na celu np. modyfikowanie warunków środowiska pracy w zależności od poziomu stresu. Będzie przypominać scenę teatralną – napędzaną danymi i sztuczną inteligencją przestrzeń ulegającą ciągłej zmianie. Dlaczego? Aby stworzyć pracownikom warunki, w których będą mogli odnosić sukcesy, bez problemu nawiązywać kontakt ze swoimi współpracownikami i po prostu osiągnąć maksymalne zadowolenie – mówi Guzman de Yarza Blache, EMEA Head of Workplace Strategy, JLL.

Przestrzeń szyta na miarę

Jak wynika z danych JLL, 10 lat temu firmy przeznaczały od 15 do 20 mkw. powierzchni na pracownika. W tym momencie na jedną osobę przypada od 10 do 15 mkw., a w 2029 będzie to prawdopodobnie od 5 do 10 mkw. przestrzeni. Jednocześnie rośnie udział elastycznych powierzchni do pracy w portfolio najemców, które za 10 lat mogą stanowić już 15-20% (dla porównania aktualnie wskaźnik ten oscyluje na poziomie 3-5%). Jak podkreśla Guzman de Yarza Blache, w miarę jak firmy ograniczają ilość przestrzeni przypadającej na jednego pracownika, decydują się one również na głęboką transformację swoich biur. Przestrzenie flex, miejsca dedykowane pracy kreatywnej i zespołowej – to wszystko jasno dowodzi, że pracodawcy starają się stworzyć biura szyte na miarę potrzeb swoich pracowników.

Jak pokazują ostatnie lata, elastyczne powierzchnie do pracy to jeden z najważniejszych trendów na rynkach biurowych. Segment powierzchni flex powstał na początku lat 80. – wówczas w Europie pojawiły się biura serwisowane, będące pierwszymi dostawcami elastycznych rozwiązań biurowych. W miarę rozwoju rynku, gdy coraz liczniej zaczęły pojawiać się start-upy, na popularności zyskały koncepty coworkingowe, a następnie – hybrydowe. W Polsce popyt na biura elastyczne stale rośnie. Największy jest w Warszawie, jednak rynki regionalne – Kraków, Wrocław, Trójmiasto, Katowice, Poznań czy Łódź, nadal zwiększają swoją ofertę. Łączny wolumen elastycznych powierzchni w Polsce osiągnął przeszło 250 00 mkw. Coraz większe zapotrzebowanie na powierzchnie flex ma między innymi związek z sezonowymi zmianami popytu na przestrzenie biurowe, koniecznością wynajęcia dodatkowej przestrzeni na czas dodatkowego projektu biznesowego, czy w momencie nagłego wzrostu zatrudnienia. Dodatkowo, elastyczne przestrzenie biurowe są dla firm istotnym wsparciem wobec rozwijającego się rynku pracownika, kiedy to wielu pracodawców jest zaniepokojonych coraz większymi problemami z utrzymywaniem lub przyciąganiem specjalistów.

Na wyzwania związane z rozwijającym się rynkiem pracownika odpowiadają m.in. powierzchnie flex, które są doskonałą opcją dla coraz bardziej mobilnych i poszukujących innowacyjnych przestrzeni do pracy młodych ludzi. Warto przy tym zwrócić uwagę na szereg dodatkowych elementów w ofercie operatorów. Mowa tu na przykład o różnorodnych opcjach eventowych budujących społeczność wokół danej przestrzeni biurowej. To wartość dodana, poszukiwana przez coraz więcej pracodawców, dzięki której ich kultura organizacyjna idzie z duchem czasu – podsumowuje Anna Bartoszewicz-Wnuk, Dyrektor Działu Doradztwa ds. Miejsca Pracy, JLL.

Nowe zawody zmienią świat

Gartner, jeden z największych technologicznych ośrodków analitycznych przewiduje, że wdrożenie w firmach samej sztucznej inteligencji do 2020 roku wyeliminuje 1,8 mln miejsc pracy na świecie, ale stworzy 2,3 mln kolejnych związanych z jej obsługą. Podobne zmiany mogą mieć miejsce w wielu innych branżach. Z punktu widzenia historii nie mamy jednak do czynienia z niczym nowym. Zawody znane naszym dziadkom już dawno odeszły w niepamięć, za to pojawiły się kolejne, w dużej mierze powstałe z uwagi na rozwój technologii.

Eksperci serwisu 80000hours.org przeprowadzili analizę rynku pracy, która wykazała, że mniejsze prawdopodobieństwo automatyzacji i dobrze płatna praca są zazwyczaj powiązane z umiejętnościami miękkimi. Do najważniejszych należą m.in. zdolność krytycznego myślenia, zarządzania czasem, rozwiązywania problemów, koordynacji i aktywnego uczenia się. W świecie technologii bardzo ważną rolę odgrywać będą więc cechy, które cenione są przez pracodawców, od wielu lat. Eksperci mogą przewidywać kolejne kierunki rozwoju automatyzacji i jej prędkość, natomiast to, w dużej mierze, od pracowników będzie zależeć, w jakim stopniu będą z niej korzystać – mówi Maciej Noga, Przewodniczący Rady Nadzorczej w Grupie Pracuj.

Coraz mocniej wkraczająca w nasze życie automatyzacja zwiększy produktywność pracowników, a przez to przyczyni się do wzrostu ich wynagrodzeń i oczekiwań. Z drugiej strony, nowe technologie mogą wymagać istotnych nakładów finansowych związanych z przebranżowieniem, a także zmianami środowiska pracy. Nowe kompetencje, często bardziej miękkie, ludzkie, bazujące na emocjach, kreatywności i elastyczności będą wymagały przestrzeni, które pozwolą na stymulowanie i rozwój tego, co jest tak bardzo ludzkie, odmienne od twardej robotyzacji.

Wszystkie te zmiany oznaczają dla kandydata i pracodawcy, że dziś coraz ważniejszą rolę odgrywa na rynku pracy otwarta głowa i chęć uczenia się nowych rzeczy. Automatyzacji podlegają przede wszystkim powtarzalne zadania, dlatego roboty wyeliminowały np. tak wielu maklerów giełdowych. Bez człowieka jednak technologia nie istnieje, to my nadajemy jej odpowiedni kierunek i wartość – podsumowuje Maciej Noga.

Jak podkreślają eksperci JLL biuro, w którym będzie funkcjonował pracownik przyszłości, powinno w czasie rzeczywistym odpowiadać na jego potrzeby. Modularna, zmienna przestrzeń, koncentrująca usługi, oferująca cały pakiet udogodnień, a także zapewniająca komfortowe miejsce nie tylko do pracy, ale także wyciszenia i chwili oddechu będzie tym, co może przechylić szalę zwycięstwa w wyścigu o pracownika jutra. Za 10 lat w każdym aspekcie ludzkiego życia najbardziej wartościowe, napędzające i przełamujące schematy będą doświadczenia. To co poza podstawowym produktem, usługą, można oferować klientowi, użytkownikowi czy pracownikowi będzie owocowało przewagą na rynku, również w kwestii pracy.

Funt jest wyżej po wczorajszych obradach w brytyjskim parlamencie, ale nie odbierałbym tego jako przejaw spadku szans na bezumowny brexit, ale bardziej jako wyraz kapitulacji części krótkich pozycji w obliczu coraz większej niepewności o dalszy tok wydarzeń. Funt z łatwością będzie targany w obu kierunkach w zależności, jakie nowe rewelacje przyniesie kolejny dzień.

Funt najpierw spad do 30-letnich minimów, by potem odbić w zagadkowych okolicznościach i wreszcie podciągnąć się do punktu wyjścia tego tygodnia w reakcji na wieczorne głosowania w Izbie Gmin. Zgodnie z oczekiwaniami posłowie przegłosowali wniosek o nadzwyczajne przejęcie kontroli nad tokiem obrad, co w rzeczywistości oznacza otwarcie drogi do przegłosowania aktu prawnego blokującego rządowi możliwość przeprowadzenia bezumownego brexitu. Jeśli wczorajsza większość parlamentarna utrzyma się do dzisiejszego głosowania nad legislacją, rząd będzie musiał starać się o odroczenie daty brexitu do 31 stycznia 2020 r., jeśli do 19 października nie zostanie podpisane porozumienie z UE. Z uwagi, że żadne prace nad porozumieniem nie trwają (strona brytyjska sprzeciwia się irlandzkiemu backstopowi, ale nie proponuje alternatywy), oznaczałoby to kolejne odroczenie. Jeśli ustawa przejdzie, premier Boris Johnson już jest gotowy z wnioskiem o przyspieszone wybory. Do tego jednak potrzebuje głosów opozycji (2/3 głosów Izby Gmin), a Partia Pracy uzależniła poparcie wniosku od zatwierdzenia odroczenia brexitu. To jest ryzykowna strategia, gdyż nie jest wykluczone, że rząd znajdzie furtkę, by zignorować postanowienia nowej ustawy. Ponadto wniosek o przyspieszone wybory nie zawiera w sobie terminu – co jeśli Johnson wyznaczy go po 31 października? Ponadto ustawa blokująca bezumowny brexit musi jeszcze przejść przez Izbę Lordów, by być obowiązująca – jeśli Izba Lordów nie zdąży z głosowaniem przed zawieszeniem prac parlamentu, cały plan opozycji legnie w gruzach. Dlatego uważam, że szanse na pozytywne rozstrzygnięcia dla funta wcale wyraźnie nie wzrosły. Niepewność pozostaje wysoka, a funt z łatwością będzie targany w obu kierunkach w zależności, jakie nowe rewelacje przyniesie kolejny dzień.

Indeks IMS dla przemysłu USA w sierpniu nieoczekiwanie spadł do 49,1 i pierwszy raz od trzech lat wskazał na kurczenie się aktywności w sektorze. Otrzymaliśmy dowód, że spowolnienie w globalnym przemyśle w końcu zaczyna przenikać na rynek amerykański. Sierpień jest też pierwszym miesiącem, który pokazuje reakcję firm na ostatnią eskalację wojny celnej z Chinami. W Europie i Chinach takie szokujące dane zapalałyby światło ostrzegawcze, ale w przypadku USA nie dajmy się ponieść emocjom. Dane bez wątpienia są złe, ale przemysł stanowi tylko 11 proc. PKB USA i to sektor usługowy jest dużo ważniejszy. A jak zdążyły pokazać odczyty z Eurolandu i Chin sektor usługowy pozostaje odporny na przejawy spowolnienia w przemyśle. Zatem z oceną kondycji gospodarki USA i implikacji dla wrześniowej decyzji Fed trzeba poczekać do odczytu ISM dla usług w czwartek. Mimo to nerwowość wokół USD narasta i dolar przestaje być łatwym kierunkiem ucieczki dla kapitału. Jednak jeśli kolejne odczyty (ISM, NFP) pokażą, że gospodarka ma się dobrze, USD wróci do łask.

Korekta dolara przynosi chwilę ulgi dla poturbowanych aktywów rynków wschodzących, na czym też korzysta złoty. Im dłużej panuje względny spokój na rynkach zewnętrznych, tym bardziej nieuzasadnione jest pozostawanie złotego na niskich poziomach. Ale ryzyka wciąż przeważają po negatywnej stronie, a niespodzianki takie, jak wczorajszy słaby ISM z USA, maja miejsce sporadycznie. W dłuższym okresie złoty będzie silniejszy, ale nie będzie to prosta droga.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

Tzw. specustawa mieszkaniowa albo Lex Deweloper weszła w życie 22 sierpnia 2018 roku, niedawno więc obchodziła pierwszą rocznicę swojej misji. Jest najprawdopodobniej najbardziej rewolucyjnym, a zarazem kontrowersyjnym aktem prawnym regulującym rynek nieruchomości od początku transformacji. Pytanie, na ile skutecznym z rocznej perspektywy?

Ustawa o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, potocznie zwana specustawą mieszkaniową bądź Lex Deweloper, miała w swoim założeniu przede wszystkim uprościć i maksymalnie skrócić procedury administracyjne wymagane do uruchomienia inwestycji mieszkaniowych, głównie w celu przyśpieszenia i zwiększenia skali programu Mieszkanie Plus.

Jak tłumaczą eksperci portalu RynekPierwotny.pl miało to działać na zasadzie koncepcji pozyskiwania pozwoleń na budowę na podstawie gminnej uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej, która zastępuje w tej kwestii decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Przedmiotowe przepisy miały zatem stać się cudownym panaceum na powszechne w Polsce głębokie niedobory planów zagospodarowania przestrzennego. Wreszcie misją specustawy mieszkaniowej miało być przywrócenie – zablokowanego ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego – służącego budownictwu mieszkaniowemu obrotu gruntami rolnymi położonymi w obrębach miast, połączonego z automatycznym i bezkosztowym odrolnieniem takich terenów. Pytanie, ile z tych ambitnych założeń udało się po roku działania specustawy zrealizować.

Niestety wygląda na to, że bardzo niewiele. Ustawodawca pomimo najlepszych chęci wsparcia inwestorów i pierwotnego segmentu krajowej mieszkaniówki nie przewidział skali awersji do omawianych przepisów ze strony nie tylko samorządowców, ale także całej rzeszy urbanistów, architektów, czy miejskich aktywistów. Wszyscy oni w specustawie od początku widzą przede wszystkim ogromne zagrożenie dla zachowania ładu przestrzennego poprzez umożliwienie deweloperom niekontrolowanej ekspansji, która miałaby zastąpić i wyeliminować od lat pieczołowicie konstruowany system planowania przestrzennego. W tej sytuacji władze gminne wyposażone przez ustawę w instrumenty pozwalające na skutecznie odrzucanie wniosków inwestorów o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej, odrzucają je w najlepsze i torpedują kolejne podejścia firm deweloperskich.

Jakie to instrumenty?

Nowe przepisy stały się niestety zakładnikiem własnych standardów urbanistycznych, które w pierwotnej wersji ustawy określono na bardzo wymagającym poziomie, dopuszczając dodatkowo możliwość ustalania własnych, jeszcze bardziej rygorystycznych standardów przez gminy. Jak wskazuje portal RynekPierwotny.pl chodzi o dostęp do drogi publicznej, sieci wodno-kanalizacyjnej i elektroenergetycznej, odległości od przystanków transportu publicznego i co najważniejsze – odległości od szkół i przedszkoli z wyśrubowanymi limitami przyjęć dzieci z planowanych osiedli. Co więcej, zapewnienie miejsc w szkole lub przedszkolu dla odpowiedniej liczby dzieci miało być potwierdzone zaświadczeniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, którego uzyskanie najczęściej graniczy z cudem.

Ponieważ przepisy powyższe okazały się nie do końca zgodne z prawem oświatowym, w ramach nowelizacji ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości zostały zmienione poprzez wykreślenie wymagań dotyczących przedszkoli, ale nie wyeliminowało to zamieszania jakie stało się już naturalnym środowiskiem funkcjonowania nowych przepisów. Co więcej, nowelizacja nie wprowadziła żadnych zmian, które miałyby w jakikolwiek sposób podnieść skuteczność ustawy, czyli z godnie z jej głównym celem i zadaniem kilkukrotnie skrócić okres przygotowania i realizacji inwestycji mieszkaniowych.

Co ciekawe, trudno znaleźć nawet jakiekolwiek dane na temat wolumenu wniosków, które w ramach misji specustawy mieszkaniowej doczekały się w całym kraju w ciągu roku szczęśliwego finału w postaci pozwolenia na budowę. Są źródła, które doliczyły się od kilku do kilkunastu takich sytuacji, jednak bez podawania jakichkolwiek szczegółów. W każdym razie na pewno gminnej uchwały o lokalizacji inwestycji nie doczekała się dotychczas żadna znacząca inwestycja w większym mieście. Co gorsza jednak trudno oczekiwać jakiejkolwiek zmiany tej tendencji w przewidywalnej przyszłości.

Summa summarum wiele wskazuje na to, że w przypadku specustawy mieszkaniowej mamy do czynienia z kolejnym niewypałem legislacyjnym w ramach tworzonych w ostatnich latach nieruchomościowych przepisów. Co gorsza, bezowocna pierwsza rocznica specustawy mieszkaniowej wróży jej jak najgorzej na kolejne lata jej kulejącej misji. Niestety marzenia o wysypie tanich gruntów rolnych pod budownictwo mieszkaniowe w miastach, czy tym bardziej o szybko taniejących mieszkaniach za sprawą wdrażanych w życie dobrodziejstw specustawy mieszkaniowej okazały się tylko szybko utraconym złudzeniem.

Autor: Jarosław Jędrzyński, ekspert portalu RynekPierwotny.pl

Ostatnia sierpniowa sesja na GPW przyniosła lekkie odprężenie dla Giełdowego Indeksu Produkcji (GIP60), jednak pozwoliło to jedynie na zmniejszenie skali spadków, które dominowały przez cały miesiąc. Wynik 796.90 punktów indeksu GIP60 to wartość niższa o 7.08 proc., niż przed miesiącem i aż 20.31 proc. niższa od wartości bazowej indeksu ustalonej 1 stycznia 2016 roku na poziomie 1000 punktów. 

Analitycy z DSR podsumowali Giełdowy Indeks Produkcji (GIP) za miesiąc sierpień.

W poniższym komunikacie dr Maciej Zaręba z DSR S.A. – analityk i współtwórca GIP podaje: „Dla Giełdowego Indeksu Produkcji były to najgorsze wakacje w ponadtrzyletniej historii notowań. Nienajlepszy okres dla akcji polskich producentów sprawił, że indeks GIP60 zredukował swoją wartość do najniższych poziomów w historii”.

Czy ma to związek z wynikami polskich producentów? Czy wynika raczej z obaw inwestorów o perspektywy całej branży przemysłowej w Polsce i w Europie? A może największe znaczenie ma rynek, na którym notowane są akcje producentów? Warto zastanowić się nad tym zanim powakacyjny handel akcjami zacznie się na dobre.

Czy polscy producenci są tak słabi?

Na koniec sierpnia akcje 13 z 60 spółek wchodzących w skład indeksu GIP60 miały wyższe ceny niż miesiąc wcześniej, a ceny akcji 39 spółek niższe niż przed miesiącem – przewaga spółek spadkowych jest miażdżąca. Analizując średnie stopy zwrotu dla poszczególnych branż, sytuacja wygląda jeszcze poważniej. Jedynie akcjom producentów tworzyw sztucznych udało się wypracować średnią miesięczną stopę zwrotu większą od zera, ale i tak było to marne 0,01%. Najwięcej na wartości traciły spółki z branży chemicznej (-8.5 proc.), farmaceutycznej (-8.23 proc.) oraz tzw. projektanci z branży odzieżowej (-7.93 proc.). Kolor czerwony dominował na akcjach producentów praktycznie przez cały miesiąc, z wyjątkiem ostatniej sesji sierpnia, która pozwoliła indeksowi GIP60 nieznacznie zmniejszyć głębokość strat.

Koniec sierpnia i wrzesień to okres publikacji wyników półrocznych. W  momencie powstawania tego komentarza (2 września) swoje wyniki ogłosiła już niemal co trzecia spółka z GIP60, co pozwala nam przybliżyć sytuację w branży. W 72 proc. raportów można znaleźć informacje o wzroście przychodów spółek, a 56 proc. raportów wykazuje przychody zdecydowanie większe niż przed rokiem. Niestety nie w każdym przypadku przełożyło się to na poprawę zysków operacyjnych (55 proc. spadków EBIT r/r), za to nieco lepiej spółki radziły sobie z wypracowaniem zysków netto, bo aż 56 proc. spółek poprawiło tę kategorię wyników, w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. Nielicznym spółkom udało się obniżyć zobowiązania, a prawie dwie trzecie z nich zwiększyło udział długu w swoich aktywach, jednak przeważnie do poziomów nieprzekraczających wysokości ich kapitałów własnych.

Trudno wyciągnąć głębsze wnioski na podstawie wyników tylko jednej trzeciej spółek z portfela GIP60, ale wyniki którymi dysponujemy z pewnością nie należą do najgorszych i nie uzasadniają tak dużej przeceny jak ta, z którą mamy do czynienia w ostatnich miesiącach.

Przemysłowe prosperity w pesymistycznej atmosferze

Nastroje w europejskim przemyśle od wielu miesięcy są dalekie od optymizmu. Badania przemysłowego PMI® wykazały negatywne nastroje (odczyty poniżej neutralnych 50 pkt.) niemal w każdej badanej gospodarce Europy – wyjątkami tutaj są Grecja i Holandia. Najpoważniejsza sytuacja panuje w Niemczech, gdzie nastroje spadają systematycznie od stycznia, a PMI® w tym czasie zanurkował do poziomu 43 punktów. W samym sierpniu nastroje uległy poprawie prawie w każdym zakątku Europy, jednak tylko Francji pozwoliło to wydostać się ponad pułap 50 punktów (51.1).

W Polsce nastroje również uległy poprawie, do najwyższego poziomu od trzech miesięcy, ale odczyt PMI® na poziomie 48.8 punktów ciągle sygnalizuje spowolnienie w przemyśle. Niepokojące jest to, że część ankiety dotycząca prognozy przedsiębiorców na najbliższe 12 miesięcy okazała się najgorsza od wielu lat.

Nastroje są istotne, jednak nie zawsze oddają rzeczywistą sytuację panującą w gospodarce, dlatego przyjrzyjmy się danym publikowanym przez Główny Urząd Statystyczny. Jak podaje GUS, produkcja sprzedana przemysłu poprawiła się w lipcu o 5.8 proc. r/r, co należy przyjąć z zadowoleniem po stosunkowo słabym czerwcu (-2.7 proc. r/r). Od początku roku produkcja sprzedana przemysłu rosła średnio w tempie 7.1 proc., co było wynikiem lepszym, niż w udanych pod tym względem latach 2017-2018. Mamy więc do czynienia z osłabieniem dynamiki wzrostu naszego przemysłu – komentuje Zaręba-jednak ciągle daleko do osłabienia sygnalizowanego przez wyniki ankiet wypełnianych przez pracowników firm przemysłowych.

Słabość biało-czerwonego parkietu

Skoro wyniki spółek produkcyjnych i sytuacja w całym przemyśle nie tłumaczy tak gwałtownej przeceny na akcjach tych spółek, to może źródła ostatnich niepowodzeń należy doszukiwać się w słabości całej polskiej giełdy akcji? Sytuacja na GPW w sierpniu nie oszczędzała praktycznie nikogo. Traciły zarówno największe spółki z WIG20 (-9.1 proc. m/m), jak i średnie spółki z MWIG40 (-6.3 proc. m/m) oraz małe spółki z SWIG80 (-3.2 proc. m/m), a indeks szerokiego rynku obsunął się w tym czasie o 7.2 proc.

Nie jest tajemnicą, że w ostatnim czasie warszawski parkiet jest na cenzurowanym i wzrost niepewności w skali globalnej, np. za sprawą napięcia na linii USA-Chiny, każdorazowo powoduje spadki na GPW i innych rynkach wschodzących. Spadek wartości S&P500 oraz dwucyfrowe wzrosty wartości złota, srebra, a nawet platyny, która ostatnio nie miała dobrej prasy, świadczą o tym, że w sierpniu niepewność na rynkach przybrała na sile i kapitał popłynął szerokim strumieniem w kierunku bezpieczniejszych przystani niż rynki akcji. Należy uznać, że również i tym razem staliśmy się ofiarą globalnych zawirowań.

Jednym z czynników, który dodatkowo może ciążyć akcjom spółek notowanych na warszawskiej GPW, jest plan dokończenia reformy Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE), które mają spore udziały w akcjonariacie niejednej spółki. Co prawda, dokończenie reformy OFE może obyć się bez dużej wyprzedaży akcji, jeśli spora grupa przyszłych emerytów zdecyduje się przenieść swoje środki z OFE do IKE, jednak trudno w tej chwili ocenić ile osób zdecyduje się na taki krok. Zwiększa to niepewność względem akcji, na których zaangażowanie OFE jest widoczne, a w GIP60 jest 36 takich spółek. U większości z nich (28) udział OFE w akcjonariacie przekracza 10%. Oczywiście ciągle jest możliwy scenariusz, w którym wiele osób zdecyduje się pozostawić swoje środki na giełdzie jako IKE, mimo 15% opłaty przekształceniowej, a wpływy z PPK zbalansują efekt podaży pozostałej części z OFE. Jednak jeszcze przez jakiś czas pozostaniemy w fazie domysłów, które mają negatywny wpływ na ryzyko inwestycji w polskie akcje.

Jak będzie?

Maciej Zaręba podaje w podsumowaniu: „Rozważania nad przyszłymi wartościami akcji polskich spółek produkcyjnych należy rozpocząć od analizy potencjału GPW do zerwania z dotychczasowym marazmem. Wyceny niektórych spółek znajdują się już poniżej wartości gotówki w ich kasach, a indeksy notują wieloletnie minima. Może to świadczyć o tym, że jesteśmy już blisko dna. Czy może być gorzej? Oczywiście, że może, ale wcale nie musi. Stosunkowo łatwo wyobrazić sobie scenariusz, w którym sytuacja globalna ustabilizuje się i kapitał zwróci uwagę na przecenione polskie spółki. W tej sytuacji również akcje polskich producentów mogą być bardzo ciekawą okazją inwestycyjną”.

To, jak finalnie będzie prezentowała się przestrzeń mieszkalna w akademiku LivinnX Kraków, można sprawdzić już nie tylko za sprawą odwiedzin biura wynajmu zaaranżowanego na terenie obiektu, ale i wizyty w IKEA Kraków. Na I piętrze sklepu obejrzeć można wnętrze przestrzeni przeznaczonej dla 1 osoby. Pokój z akademika LivinnX został odwzorowany z dbałością o wszystkie detale.

LivinnX Kraków to akademik powstający w ramach rewitalizacji budynku po dawnych zakładach Telpod przy ul. Romanowicza 4 w Krakowie. Już w nadchodzącym roku akademickim w obiekcie będzie mogło zamieszkać aż 710 osób. Do ich dyspozycji będzie 290 jednostek o różnej konfiguracji – 1-, 2-, 3- i 4-osobowych. Każda z nich – w pełni umeblowana – będzie posiadała strefę dzienną połączoną z aneksem kuchennym, przestrzeń sypialnianą oraz łazienkę. We wnętrzach znajdą się meble szwedzkiej marki IKEA. Firma zaopatrzy części mieszkalne akademika w sofy, łóżka, szafy, meble kuchenne oraz dodatki.

– Od początku prac nad tym projektem, zależało nam, aby mieszkańcom akademika dostarczyć nie tylko miejsca do spania, ale i takich rozwiązań, które z jednej strony pozwolą im skoncentrować się na nauce, a z drugiej – będą sprzyjały rozwojowi pasji, zawieraniu przyjaźni i kreatywnemu spędzaniu czasu. Wiedzieliśmy, że musimy stworzyć akademik, jakiego jeszcze nie było – oferujący nowoczesną i zarazem multifunkcjonalną przestrzeń o bardzo dobrym standardzie i designie. Naturalne było więc dla nas nawiązanie współpracy z IKEA – firmą, która zrewolucjonizowała rynek wnętrzarski. Doskonale zaprojektowane, nowoczesne meble IKEA idealnie wpasowały się w naszą wizję akademika. Jestem przekonany, że przyszli mieszkańcy LivinnX Kraków podzielą nasze zdanie – powiedział Jakub Bartos, Head of Residential w Golub GetHouse.

Gotowe aranżacje jednostek można obejrzeć na terenie akademika (pięć rodzajów pomieszczeń), a od niedawna także w krakowskim sklepie IKEA. Zaprezentowano tam „kawalerkę”, czyli pomieszczenie dedykowane jednej osobie.

– Mamy mnóstwo rozwiązań, które idealnie wpasują się w potrzeby studentów. Cieszymy się, że dzięki współpracy z akademikiem LivinnX, mogliśmy zaprezentować je „na żywym organizmie”. Jedno z wnętrz przenieśliśmy do naszego sklepu. Jest to kawalerka w stylu scandinavian modern, wyposażona m.in. w wygodne łóżko, które w razie potrzeby można rozłożyć, pojemną szafę i  funkcjonalny aneks kuchenny ze stołem – powiedziała Katarzyna Kuś, Kierownik ds. Projektowania Wnętrz w IKEA Kraków.

Inwestorzy akademika rozumieją, jak ważne w życiu studenckim są rozrywka, możliwość realizacji pasji, nawiązywanie kontaktów, a także poczucie przynależności do społeczności. Dlatego poza jednostkami mieszkalnymi, zlokalizowanymi na sześciu kondygnacjach budynku, w akademiku LivinnX Kraków znajdzie się także 2000 m kw. udogodnień. Do dyspozycji mieszkańców będą m. in. specjalnie zaaranżowane strefy nauki i rozrywki, duża wspólna kuchnia, całodobowa siłownia, sauna, pokój do jogi, ścianka wspinaczkowa, pracownia artystyczna, a nawet taras z jacuzzi zlokalizowany na dachu budynku. Nie zabraknie także pralni i rowerowni. Na terenie obiektu znajdą się również ogólnodostępne przestrzenie, takie jak sklep spożywczy Lewiatan, restauracja Mr. Pancake, kawiarnia oraz drogeria. Na wzór międzynarodowych kampusów, akademik będzie nadzorowany całodobową telewizją CCTV. 24 godziny na dobę będzie czynna również recepcja i biuro ochrony.

Dzięki dogodnej lokalizacji, akademik jest dobrze skomunikowany z najważniejszymi szkołami wyższymi na terenie Krakowa. Sąsiedztwo Starego Miasta oraz dzielnicy Kazimierz zapewnia z kolei dostęp do infrastruktury kulturalno-usługowej, takiej jak: muzea, galerie sztuki, kluby, restauracje oraz Bulwary Wiślane.

Akademik realizowany jest przez Golub GetHouse we współpracy z amerykańską firmą CA Ventures International. Za projekt przebudowy budynku Telpod odpowiada renomowana krakowska pracownia architektoniczna IMB Asymetria, a generalnym wykonawcą inwestycji jest UNIBEP S.A.

Nadal można dokonywać rezerwacji miejsc w akademiku.

Wiele firm wydzierżawiających pomieszczenia handlowe nie jest świadomych ryzyka poniesienia odpowiedzialności za sprzedaż towarów opatrzonych podrobionymi znakami towarowymi, której sami bezpośrednio nie prowadzą.

16 marca 2019 r. weszły w życie przepisy nowelizujące ustawę prawo własności przemysłowej, które wprowadziły wiele istotnych zmian w systemie ochrony tych praw własności intelektualnej, m.in. bezpośrednią podstawę dla odpowiedzialności za tzw. pośrednie naruszenie prawa do znaku towarowego.

Zgodnie ze zmienionym art. 296 ust. 3 PWP, z roszczeniami przewidzianymi za naruszenie prawa do znaku towarowego, a zatem roszczeniem o zaniechanie naruszeń, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a w razie zawinionego naruszenia również naprawienia wyrządzonej szkody, można wystąpić również przeciwko osobie z usług której korzystano przy naruszeniu prawa ochronnego na znak towarowy.

Omawianą zmianę i rozszerzenie odpowiedzialności na dostawców usług, z których korzystano przy naruszeniu prawa ochronnego na znak towarowy uzasadniano w projekcie koniecznością uwzględnienia w polskim systemie prawnym dyspozycji wynikających z zapadłego jeszcze w 2016 r. wyroku Trybunału Sprawiedliwości ws. C-494/15, a także uzupełnienia implementacji art. 11 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 2004/48/WE w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (dalej „dyrektywa Enforcement”). Zgodnie z nim Państwa członkowskie powinny zapewnić właścicielom praw własności intelektualnej możliwość składania wniosku o zakaz wobec pośredników, z usług których korzysta strona trzecia do naruszania prawa własności intelektualnej.

Dotychczasowe orzecznictwo w zasadzie przesądziło o odpowiedzialności pośrednika internetowego przy naruszeniach prawa własności intelektualnej. Przy czym w przywołanym wcześniej wyroku TS podkreślił jednak, iż z treści dyrektywy Enforcement nie wynika, że jej zakres stosowania jest ograniczony do handlu elektronicznego. Wobec tego Trybunał uznał, iż zakresem pojęcia pośrednika, z usług którego korzysta osoba trzecia do naruszania prawa własności intelektualnej w rozumieniu przywołanego art. 11 – objęty jest również podmiot wydzierżawiający hale targowe innym podmiotom handlującym, spośród których część prowadzi sprzedaż towarów opatrzonych podrobionymi znakami towarowymi.

– Analogiczną odpowiedzialność będzie zatem ponosić również wynajmujący powierzchnie w centrum handlowym lub powierzchnie magazynową. Jednak zakres podmiotowy omawianej regulacji oraz przesłanki odpowiedzialności pośredników usług nie są jednoznaczne – mówi w rozmowie z MarketNews24 Mikołaj Stępkowski, radca prawny z kancelarii Zięba&Partners. – Nazbyt szeroka wykładnia pozwalałaby na kierowanie nakazów do podmiotów świadczących podstawowe usługi, nawet jeśli ich powiązanie z dokonanym naruszeniem jest bardzo odległe. Niewątpliwie zatem przesłanki te powinny być doprecyzowane w orzecznictwie z uwzględnieniem wskazań TS i celów dyrektywy Enforcement.

Mimo, iż omawiane zmiany weszły w życie już jakiś czas temu, wiele podmiotów, szczególnie na rynku nieruchomości nie jest świadomych ryzyka poniesienia odpowiedzialności w powyższym zakresie. Sporna pozostaje kwestia, jak dalece np. ewentualny wynajmujący powinien posuwać się w działaniach zapobiegających naruszeniom i jakich aktywności można od niego wymagać. W szczególności, czy musi podejmować aktywne działania w tym celu, przykładowo kontrolować stoiska handlowe i weryfikować oryginalność towarów. Oczywiście taki obowiązek wiązałby się dla niego z koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów i byłby w praktyce trudny do realizacji.

– W celu zabezpieczenia właściciela przed pociągnięciem do odpowiedzialności sugeruje się wprowadzenie klauzul umownych chroniących przed odpowiedzialnością cywilnoprawną za naruszenie, np. w postaci klauzul indeminifikacyjnych, stosowanego rozszerzenia karach umownych lub możliwość natychmiastowego wypowiedzenia umowy najmu czy dzierżawy bezpośredniemu naruszycielowi – wyjaśnia prawnik z Zięba&Partners..

Należy przy tym wspomnieć, iż znowelizowany art. 296 ust. 3 PWP ogranicza odpowiedzialność dostawców usług do sytuacji w których dochodzi do naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy oraz prawa z rejestracji oznaczenia geograficznego. Natomiast nie obejmuje przykładowo prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, co nie znajduje uzasadnienia wobec zakresu regulacji dyrektywą Enforcement. Wobec tego można przypuszczać, iż w zakresie praw wyłącznych, nie objętych zmienionym art. 296 ust. 3 PWP, uprawnieni będą w dalszym ciągu zmuszeni odwoływać się do regulacji zawartych w art. 422 i 439 KC, których stosowanie nastręcza jednak dodatkowych problemów.

Na światowej arenie politycznej wzrok przyciąga narastający konflikt między Iranem i USA – który według ekspertów może doprowadzić do kolejnej wojny – nie tylko w regionie Bliskiego Wschodu, lecz także na arenie światowej. Mimo tego, że wojna taka zniszczyłaby militarny potencjał Iranu i byłaby bardzo szkodliwa dla irańskiego systemu politycznego, wojskowego i społecznego – polityka Iranu pozostaje otwarcie agresywna. Głównym celem tej agresji jest Izrael, którego istnienie i niezależność od lat przeszkadza krajom islamskim. Otwarcie konfliktowa polityka i możliwe posiadanie przez Iran broni nuklearnej jest dla Izraela dużym zagrożeniem. Konflikt ten nie pozostaje jednak tylko sprawą regionu, ponieważ sojusz Izraela ze Stanami Zjednoczonymi jest szczególnie silny. W przypadku konfliktu zbrojnego USA byłoby liczącym się graczem w rozgrywającej się wojnie i to nie tylko ze względu na gospodarcze interesy Ameryki na Bliskim Wschodzie.

– Tu chodzi nie tylko o ropę naftową, ale także o konflikt między Iranem, a Izraelem. Iran odgrywa znaczną rolę w finansowaniu różnych grup, które destabilizują sytuację na Bliskim Wschodzie i zagrażają Izraelowi – powiedział serwisowi eNewsroom Stanisław Gomułka, główny ekonomista BBC. – Konflikt ten angażuje również innych dużych graczy globalnej polityki. To wszystko stwarza ryzyko jeśli nie otwartej, dużej wojny – to na pewno znacznego zwiększenia kłopotów, również gospodarczych. To ryzyko jest brane pod uwagę przez rynki finansowe. Istnieje więc zagrożenie podwyższenia cen ropy – co stwarza problemy dla Polski i innych krajów importujących. Jest jednak czymś korzystnym dla Rosji, której zależy na podwyższeniu cen i zwiększaniu dochodów z eksportu. Tak więc działanie Iranu, chociaż szkodliwe dla samego Iranu, jest korzystne dla Rosji i angażuje USA – jest więc problemem w skali światowej – ocenia Gomułka.

Cyberprzestępcy nieustannie szukają nowych okazji na ataki w przestrzeni cyfrowej i z coraz większą wprawą wykorzystują sposoby na unikanie wykrycia oraz techniki antyanalityczne. Z kolei indeks krajobrazu zagrożeń (Threat Landscape Index) jest wyższy o 4% w porównaniu z poprzednim rokiem. Za wzrost wskaźnika odpowiada przede wszystkim wzmożona aktywność eksploitów i innych rodzajów złośliwego oprogramowania.

Nowe standardy unikania wykrycia

Wiele nowoczesnych narzędzi typu malware zawiera funkcje unikania interakcji z oprogramowaniem ochronnym i innymi środkami wykrywania zagrożeń. Cyberprzestępcy dążą jednak do jeszcze skuteczniejszych sposobów unikania detekcji, korzystając z technik tzw. zaciemniania kodu i antyanalizy.

Za przykład wykorzystywania tych praktyk może służyć kampania spamu w Japonii. W jej trakcie do e-maili phishingowych dodawany był załącznik z uzbrojonym plikiem Excel zawierającym złośliwe makra. Zaprojektowano je w taki sposób, aby wyłączało narzędzia zabezpieczające, wykonywało dowolne komendy, wywoływało problemy z pamięcią urządzenia i działało tylko na japońskich systemach.

Kolejny przykład to jedna z wersji trojana bankowego Dridex, który przy każdym logowaniu użytkownika zmieniał nazwy i hashe plików, utrudniając odnalezienie złośliwego oprogramowania w zainfekowanym systemie. – Coraz powszechniejsze wykorzystywanie antyanalizy i praktyk unikania detekcji przypomina o potrzebie korzystania z ochrony wielowarstwowej i behawioralnego wykrywania zagrożeń – mówi Jolanta Malak, dyrektor polskiego oddziału firmy Fortinet.

Długoterminowa strategia ukrytych ataków

Złośliwe oprogramowanie Zegost było zastosowane w kampanii spearphishingowej, która wykorzystywała kilka ciekawych technik. Tak jak w przypadku innych rodzajów oprogramowania typu infostealer, głównym celem Zegosta jest zbieranie i potajemne wydobywanie informacji o urządzeniu ofiary. Wyróżnia go jednak unikalna konfiguracja, która ma chronić przed wykryciem. Zegost wyposażony jest np. w funkcję czyszczenia zapisów zdarzeń, co nie jest zazwyczaj charakterystyczną cechą złośliwego oprogramowania. Kolejną ciekawą funkcją wyróżniającą Zegosta jest komenda, która utrzymywała go w uśpieniu przed 14 lutego 2019. Dopiero po tej dacie rozpoczął się cykl infekowania.

Osoby odpowiedzialne za rozpowszechnianie Zegosta wykorzystują cały arsenał eksploitów, a więc luk w zabezpieczeniach, aby nawiązać i utrzymać połączenie z ofiarą. Dlatego jest to o wiele bardziej długoterminowe zagrożenie w porównaniu z innymi odpowiednikami tego oprogramowania.

Ukierunkowane ataki ransomware

Popularność ransomware’u nie zanika – oprogramowanie to stanowi poważne zagrożenie, czego dowodzą liczne ataki na infrastruktury miejskie czy lokalne jednostki samorządowe. Przestępcy korzystający z ransomware odchodzą od strategii szeroko zakrojonych kampanii celujących w przypadkowe ofiary, a skupiają się na ukierunkowanych atakach na ofiary mające możliwości lub powody, aby zapłacić okup. W niektórych przypadkach cyberprzestępcy przeprowadzali dokładny rekonesans przed skierowaniem ransomware’u na starannie dobrane systemy, aby zwiększyć szansę powodzenia ataku.

Dla przykładu ransomware o nazwie RobbinHood zaprojektowano w taki sposób, aby atakował infrastrukturę sieci przedsiębiorstwa. Oprogramowanie było w stanie wyłączać usługi Windows chroniące przed szyfrowaniem danych oraz przerywać połączenie ze współużywanymi dyskami.

Istnieje też nowszy ransomware, Sodinokibi, który pod względem funkcjonalności nie różni się znacznie od innych dostępnych narzędzi. Stwarza jednak problem, ponieważ wykorzystuje nową podatność – umożliwia uruchamianie dowolnych skryptów bez konieczności interakcji z użytkownikiem, w porównaniu np. z ransomware’em dostarczanym przez e-maile phishingowe.

Należy więc pamiętać o tym, jak ważne są regularne aktualizacje i szkolenia na temat bezpieczeństwa. Co więcej, podatności typu RDP (Remote Desktop Protocol), takie jak BlueKeep, wskazują, że zdalny dostęp do usług może stanowić okazję dla cyberprzestępców i być wykorzystany jako wektor ataku do rozpowszechniania ransomware’u.

Nowe możliwości w przestrzeni cyfrowej

Jednak domowe drukarki i infrastruktura krytyczna w przedsiębiorstwach to niejedyne cele cyberprzestępców. Pomiędzy nimi „wyrosła” nowa kategoria produktów odpowiedzialnych za kontrolowanie rozwiązań IT w gospodarstwach domowych oraz małych firmach. Tego typu inteligentne systemy nie przyciągają dużej uwagi cyberprzestępców w porównaniu z systemami przemysłowymi, ale wkrótce może się to zmienić. W wyniku niedawnych obserwacji zanotowano zwiększoną liczbę przypadków, gdzie celem ataków były urządzenia kontrolujące środowisko, kamery i systemy bezpieczeństwa. Co prawda tylko 1% podmiotów zanotował wykrycie złośliwego oprogramowania atakującego rozwiązania do zarządzania budynkami, ale jest to większy odsetek niż zauważa się zazwyczaj w przypadku rozwiązań typu ICS lub SCADA.

Cyberprzestępcy szukają też nowych sposobów na przejęcie kontroli nad urządzeniami w domach i przedsiębiorstwach. Niekiedy są to urządzenia, na które nie zwraca się uwagi przy tradycyjnym zarządzaniu środowiskiem IT. Należy przykładać szczególną uwagę do ich bezpieczeństwa, zwłaszcza że uzyskanie do nich dostępu przez cyberprzestępców może nieść poważne konsekwencje. Jest to szczególnie ważne w środowisku pracy zdalnej, gdzie bezpieczny dostęp odgrywa kluczową rolę.

Jak chronić swoją firmę: rozległe, zintegrowane i zautomatyzowane zabezpieczenia

Dynamiczna, proaktywna i dostępna w czasie rzeczywistym analiza zagrożeń może pomóc w przedstawieniu ewolucji metod cyberataków, a także rozpoznawaniu trendów i wskazywaniu priorytetów higieny cyberbezpieczeństwa,. Reagowanie na informacje o zagrożeniach traci na wartości, jeśli takie działania nie odbywają się w czasie rzeczywistym na każdym urządzeniu. Tylko działające w szerokiej skali, zautomatyzowane i zintegrowane rozwiązania zabezpieczające mogą zapewnić szybką i rozległą ochronę całemu środowisku sieci, od IoT po brzeg sieci, jej rdzeń oraz systemy wielochmurowe.

Informacje o raporcie i indeksie

Najnowszy „Threat Landscape Report” firmy Fortinet to regularny przegląd informacji zebranych w drugim kwartale 2019 r. przez FortiGuard Labs dzięki sieci sensorów rozlokowanych na całym świecie. Raport obejmuje również indeks krajobrazu zagrożeń (Threat Landscape Index) złożony ze wskaźników dotyczących jego trzech głównych obszarów (exploitów, złośliwego oprogramowania i botnetów) oraz prezentujący ich rozpowszechnienie i częstotliwość występowania w danym kwartale.

Na mapie Polski pojawia się coraz więcej lokalnych punktów gastronomicznych, sklepów oraz punktów usługowych należących zarówno do wielkich sieci, jak i tych mniejszych, prywatnych lub rodzinnych biznesów. Każdemu z tych miejsc przyświeca jednak ten sam cel – jak najefektywniej dotrzeć do klientów ze swoją ofertą.

Każda lokalna firma szuka swojej przestrzeni w mediach społecznościowych, aby zwrócić uwagę potencjalnych klientów oraz komunikować się z obecnymi. Jak jednak podejść do prowadzenia profilu na Facebooku, aby użytkownik nie tylko zainteresował się naszym przekazem, ale również odwiedził dane miejsce i został z nim na dłużej?

Poznajmy swoich klientów

Podstawowe informacje o klientach i naszej grupie docelowej znajdziemy w Facebook Insights lub raportach Sotrender.  Na ich podstawie możemy postarać się określić, kto jest sympatykiem naszej firmy – osoby jakiej płci i w jakim wieku przeważają w statystykach. Należy też zwrócić uwagę na pewne zbieżności lub różnice w dostępnych danych demograficznych. Jednak niezależnie od tego czy fanami danego lokalnego biznesu w większości są kobiety czy mężczyźni, jedno jest pewne – prowadząc profil w social mediach, o klientach powinniśmy wiedzieć jak najwięcej. Przed podjęciem działań komunikacyjnych i marketingowych należy określić kim są nasi odbiorcy, gdzie mieszkają, co robią w pobliżu firmy czy jaki tryb życia prowadzą. Wszystko to pozwoli nie tylko lepiej przygotować publikowane treści, ale również odpowiednio je zaplanować i reklamować wśród potencjalnych klientów.

Określmy mocne i słabe strony naszej firmy oraz najbliższej konkurencji

Spójrzmy krytycznym okiem na to, co oferujemy swoim klientom. Zadajmy im pytanie, za co lubią nasz lokal, usługę, produkty? Odpowiedź pozwoli nam nie tylko dowiedzieć się co możemy poprawić, ale również na co nasi klienci zwracają szczególną uwagę podczas wyboru oferty. W ten sposób pozyskamy gotowe tematy do komunikacji w mediach społecznościowych. Jeśli cenią wystrój – publikujmy więcej zdjęć wnętrza, jeśli kochają nasz personel – przygotowujmy więcej materiałów, na których będą widoczni pracownicy. Sprawdźmy też jak działa konkurencja, zarówno ta bliższa jak i dalsza, ale… nie kopiujmy ich. Szukajmy przestrzeni dla siebie. Budujmy unikalny i wyjątkowy wizerunek.

Śledźmy rynek i trendy

To bardzo ważny punkt. Musimy być zawsze na bieżąco nie tylko w kwestii upodobań klientów i sezonowości oferty, ale również w temacie lokalnych wydarzeń i zmieniających się trendów w mediach społecznościowych. Nie zapominajmy, że nasz wirtualny profil dociera szerzej niż lokalny punkt, który jest podstawą naszego biznesu. Należy starać się wykorzystać bieżące trendy do promocji naszych działań. Działajmy sezonowo – wykorzystajmy okres wakacji na wyeksponowanie w ciekawy sposób oferty lodów lub chłodnych napoi na wynos w kontekście podróży, urlopu czy letniej rekreacji. Takie działania RTM doskonale sprawdzają się w angażowaniu potencjalnych klientów.

Jako agencja prowadzimy profile zarówno dużych marek, jak i lokalnych firm. W każdym przypadku staramy się monitorować na bieżąco sytuację rynkową i dopasowywać komunikację nie tylko do aktualnej oferty, ale również oczekiwań fanów. Efekty naszej pracy obserwujemy regularnie w raportach NapoleonCat oraz Sotrender. W znacznej mierze to owoc wieloletniej współpracy na linii klient-agencja, której nadrzędnym celem jest dbanie o dobrą komunikację z odbiorcami, jak również ciągłe stawianie sobie pytań: kim są klienci, jakie są mocne i słabe strony oferty. Zawsze również jesteśmy na bieżąco z najnowszymi trendami i śledzimy rynek. To tworzy klucz do skutecznej komunikacji.

Paweł Karaś – absolwent kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji na SGGW w Warszawie. Wieloletni ekspert digital marketingu z bogatym doświadczeniem zawodowym zdobytym, m.in. w Grupie ARBOmedia, gdzie odpowiadał za obsługę największych klientów agencyjnych sieci ARBOnetwork, w tym kierowanie brandem Facebook Now – działem sprzedaży serwisu Facebook. Współtworzył pierwsze w Polsce kampanie targetowane na iPhone’s oraz współpracował przy przygotowaniu i realizacji kompleksowych działań reklamowych w Internecie, m.in. dla takich klientów jak: Coca-Cola, McDonald’s, Nike, Avon, Orbis, LG czy TOSHIBA. Od kwietnia 2014 CEO Mint Media.

Viewability (widoczność) to wskaźnik, który powoli staje się podstawową „walutą”, w której rozliczane są reklamy w kampaniach online. Reklamodawcy oczekują jakości i pewności, że użytkownicy zobaczą ich przekaz reklamowy. Aktualnie niespełna 60% reklam w Internecie jest widocznych dla odbiorców, tym samym wydawcy serwisów muszą się dostosować i wprowadzić zmiany, które wpłyną na wzrost poziomu viewability.      

Rynek reklamy internetowej przez ostatnie lata uległ ogromnemu przeobrażeniu – pojawiły się nie tylko nowe rozwiązania i narzędzia, ale zmieniły się również oczekiwania reklamodawców. Zaczęli oni oczekiwać lepszej efektywności, a co się z tym wiąże – bardziej precyzyjnych pomiarów swoich kampanii. Reklamodawcy inwestując w reklamę – liczą na zwrot, dlatego chcą płacić za jakość oraz otoczenie, a nie liczbę pustych odsłon.

Czym jest widoczność w reklamie internetowej?

Przede wszystkim należy podkreślić, że pojawienie się wskaźnika viewability było odpowiedzią na potrzebę zwiększenia efektywności kampanii reklamowych w Internecie, w szczególności w zderzeniu z reklamami w tradycyjnych mediach i reklamą ATL. Wskaźnik ten pokazuje nam, czy użytkownik rzeczywiście widzi daną reklamę. Za widoczną (zgodnie ze standardami przyjętymi przez IAB Polska)      uznaje się kreację reklamową, gdzie nie mniej niż 50% jej pikseli jest widoczne w aktywnym oknie       przeglądarki przez minimum sekundę. Do tego standardu zaliczają się również reklamy wideo, ale tutaj minimum 50% pikseli reklamy musi być widoczne przez co najmniej 2 sekundy. Upraszczając – użytkownik musi przez sekundę zobaczyć minimum połowę kreacji graficznej b w ciągu 2 sekund połowę kreacji materiału wideo. Widoczność nie równa się odsłonom, a określa czy dany użytkownik miał styczność z reklamą.

Wskaźnik widoczności na wzroście

Sporządzany kwartalnie raport „Viewability Benchmark Report” firmy Meetrics pokazuje, że wskaźnik viewability (widoczności) w Polsce sukcesywnie rośnie. Chociaż wskaźnik ten w II kwartale tego roku zanotował spadek o jeden punkt procentowy, w porównaniu z I kwartałem tego roku, z 59% do 58%, to i tak jest on o 4 punkty procentowe wyższy niż w IV kwartale 2018 roku (w III kw. 2018 wynosił 53 proc., a w II kw. 50%). Do góry poszybowała również widoczność reklam wideo wyświetlanych w kampaniach typu display i w II kwartale tego roku wyniosła aż 60% – dla porównania w IV kw. 2018 było to 49%.

Obecnie widoczność staje się „walutą”, w której rozliczane są reklamy. Wynikiem tego jest pojawienie się nowych modeli rozliczeń, w tym vCPM, w którym płaci się za 1000 widocznych odsłon. Dążenie do podwyższenia skuteczności reklam jest ważne dla obu stron, dlatego nasze oferty mogą zapewnić nawet 90% widoczności, kiedy rynkowy benchmark wynosi zaledwie 58%. Pozwalają na to nasze narzędzia (w tym autorska technologia tri-table), dokładne monitorowanie rynku i zachowań internautów oraz specjalistyczna wiedza.

Plusy dla wydawców i reklamodawców

Na przestrzeni lat wydawcy stron internetowych dokładali kolejne miejsca reklamowe (często na dole strony, w miejscach niewidocznych dla użytkownika, tzw. “below the fold”), przez co zwiększali swoje dochody. Jednak z punktu widzenia reklamodawcy, nie było to korzystne, bowiem użytkownicy nie widzieli wszystkich reklam w danym serwisie. Wydawcy muszą pamiętać, że dodawanie kolejnych miejsc reklamowych, zmniejsza szansę na to, że użytkownik kliknie w daną kreację. Wydawców należących do naszej sieci reklamowej już od dłuższego czasu zachęcamy do optymalizacji miejsc reklamowych.

Bardzo często sugerujemy wydawcom rezygnację z takich nieefektywnych placementów, ze względu na uczciwość względem reklamodawców, ale i dużą świadomość ich nieskuteczności. Stale monitorujemy widoczność miejsc reklamowych na witrynach, które należą do sieci reklamowej Społeczności, przykładem jest tutaj popularny serwis Kwejk.pl. Zmieniliśmy na nim lokalizację reklam, a część usunęliśmy całkowicie. W wyniku tego działania średnia widoczność reklam w witrynie wzrosła z 40 do ponad 70 procent.

Dobrym przykładem jest również serwis Fotka.com, gdzie zredukowaliśmy liczbę miejsc reklamowych z 7 do 3, co przełożyło się nie tylko na wzrost dochodów Fotki, ale również na znaczne podniesienie wskaźnika widoczności reklam w serwisie. Reklamy stały się lepiej widoczne i tym samym częściej klikane przez użytkowników. Dla nas dużym plusem tej zmiany jest fakt, że klienci zdecydowanie chętniej realizują kampanie reklamowe w tym serwisie, bowiem widzą ich realne efekty, a jednocześnie nie przepłacają na placementach reklamowych, które dla użytkowników serwisu są niezauważalne.

Mniej reklam, ale bardziej skutecznych (np. w innych niż dotychczas lub lepiej dopasowanych miejscach na witrynie) przekłada się na bardziej efektywne kampanie dla reklamodawców, natomiast wydawcy osiągają wyższe stawki. Obserwujemy, że właściciele serwisów internetowych coraz chętniej skłaniają się ku ograniczaniu miejsc reklamowych. Zaczynają dostrzegać, że więcej reklam na stronie wcale nie oznacza więcej środków na rachunku bankowym.

Widoczność to wyższy CTR!

Wzrost widoczności reklamy bezpośrednio przekłada się na wyższy CTR (Click Through Rate – współczynnik kliknięć do wyświetleń reklamy), co jest m.in. dowodem na intencję użytkownika, który klika w reklamę. Dodatkowo, wraz ze wzrostem widoczności, rośnie świadomość treści reklamowych. Użytkownik wie, co ogląda i na jaką stronę się przeklikuje. To natomiast pomaga w optymalizacji kampanii, np. współczynnika odrzuceń. Możemy rezygnować z miejsc, z których ruch na stronę docelową jest bezwartościowy. Optymalizacja kampanii pod kątem widoczności polega m.in. na utrzymywaniu wskaźnika na poziomie oczekiwanym przez klienta. Zatem jeżeli klient oczekuje kampanii z minimum 80 procentową widocznością, takie założenia możemy zrealizować na witrynach zrzeszonych w naszej sieci reklamowej. Mamy wiele placementów reklamowych, które spełniają założenia dla kampanii z minimalną widocznością 60, 70, 80 czy nawet 90 procentową.

Należy pamiętać, że widoczność nie jest celem samym w sobie, ale jest to metoda pozwalająca zrealizować założone cele. Im większy poziom widoczności, tym lepsza realizacja zakładanych celów.

Rafał Barański, Senior traffic manager – Sieć reklamowa Społeczności

System reklamowy Google, który wyświetla reklamy tekstowe w wyszukiwarce Google i reklamy graficzne w sieci reklamowej, został uruchomiony w 2000 roku. Na początku nic nie wskazywało na to, że kilkanaście lat później będzie to jeden z najbardziej efektywnych systemów reklamowych.

Google Ads umożliwia tworzenie zaawansowanych kampanii reklamowych, kierowanie ich szczegółowo pod kątem lokalizacji czy docelowego odbiorcy oraz mierzenie efektów działań z dużą dokładnością. Samo korzystanie z narzędzia jest całkowicie darmowe, a najpopularniejszym modelem rozliczeń jest PPC czyli Pay Per Click – płacenie za kliknięcie w reklamę.

Przez kilkanaście lat działania, wokół Google Ads urosło sporo mitów. Jakie są najbardziej popularne z nich i ile w nich prawdy? Postaramy się odpowiedzieć.

Mit 1. Nikt nie klika w reklamy Google

To chyba mit, który obalić najprościej. Gdyby był on prawdą, to biorąc pod uwagę model rozliczeń (za kliknięcie), Google nie byłoby dzisiaj największą firmą mediową na świecie, a firmy, które zajmują się prowadzeniem kampanii Google Ads dla swoich klientów dawno by upadły. Mit ten może wynikać z tego, że faktycznie są osoby, które rzadko klikają w reklamy. Są to zazwyczaj użytkownicy szukający odpowiedzi na swoje pytanie, a nie konkretnego produktu. Wiedząc, że pod reklamą zazwyczaj kryje się oferta sprzedaży, celowo ją omijają.

Mit 2. Reklama w internecie jest uciążliwa dla użytkownika

Przyjęło się, że reklama graficzna w internecie jest uciążliwa, miga błyszczy i razi w oczy użytkownika. Do tego często wyskakuje w formie pop-upów. Sam Google odradza stosowania wyskakujących okienek, a reklama uciążliwa raczej nie będzie działać, dlatego większość firm jej już nie stosuje. W przypadku nieuczciwych praktyk, jak uciekający przycisk zamykający okno, Google może zablokować konto właściciela strony w systemie Google Ad Sense.

Mit 3. Reklama w Google to tylko wyszukiwarka

Google oferuje szeroki wachlarz możliwości reklamowania się w internecie. Reklama w wyszukiwarce to nie tylko reklama tekstowa ale też np. reklama produktowa, idealna dla sklepów internetowych.

Innymi formami jest reklama graficzna w sieci reklamowej Google (m.in. Gazeta.pl. Interia.pl, Onet.pl), reklama video na YouTube, reklamy na mapach Google, w poczcie Gmail czy w sklepie Google Play.

Mit 4. Nie sprzedaję w Internecie – nie potrzebuję Google Ads

Nawet jeśli Ty nie sprzedajesz w internecie to nie znaczy, że Twoi klienci nie będą Cię tam szukać. Coraz częściej użytkownicy szukają usługi lub produktu w internecie, a następnie kupują go stacjonarnie. Może być też odwrotnie – ktoś dostanie Twoją ulotkę, zobaczy plakat czy mignie mu gdzieś nazwa sklepu i będzie jej szukać w Google. Jeśli nie znajdzie Twojej strony może odejść do konkurencji, a Ty stracisz potencjalnego klienta.

Mit 5. Nie warto reklamować się na frazę brandową

Fraza Brandowa to inaczej nazwa Twojej firmy. Jeśli Twoja strona nie pojawia się wysoko na frazę brandową to reklama w Google Ads jest dobrym rozwiązaniem aby pojawić się na pierwszej stronie Google. Ale nawet jeśli organicznie wyświetlasz się wysoko to pamiętaj, że konkurencja nie śpi. Reklamowanie się na frazę brandową konkurencji, która nie jest zastrzeżona, jest legalne, więc konkurencja może zgarnąć Twoich potencjalnych klientów.

Mit 6. Nie ma znaczenia, na jaką stronę będę kierować reklamy

Ma, i to spore. Po pierwsze użytkownik klikając w reklamę spodziewa się już czegoś. Jeśli reklamujesz sukienki nie możesz użytkownika kierować na stronę ze spodniami. Taki użytkownik szybko ucieknie z Twojej strony, nie zadając sobie trudu wyszukania na niej sukienek.

Po drugie, Google również zwraca uwagę co jest na stronie. Jakość strony docelowej jest jednym z czynników wpływających na ranking Twojej reklamy. W skład oceny jakości wchodzą:

• użyteczne, oryginalne i odpowiadające zapytaniu treści,
• przejrzystość strony,
• zaufanie użytkowników,
• łatwa nawigacja,
• szybkie ładowanie i działanie strony 

Mit 7. Nie widzę mojej reklamy w Google – to nie działa

Wszystko wydaje się ok – kampanie aktywne, konto doładowane i w panelu informacja o wyświetleniach reklamy. Ty jednak wpisując frazy w wyszukiwarce nie widzisz swoich reklam. Jeśli Twoje reklamy prowadzi agencja to bardzo możliwe, że wykluczyła Twoje IP aby uniknąć przepalenia budżetu. Jeśli sprawdzasz swoje reklamy to prawdopodobnie w nie nie klikniesz (żeby nie zapłacić za niepotrzebne kliknięcie). Wówczas CTR spada, a tym samym spada wynik jakości co może spowodować wzrost stawki za kliknięcie i w rezultacie Twoje reklamy będą droższe. Dalej chcesz sprawdzać czy reklama działa? Lepiej zrobić to w panelu Google Ads ?

To tylko kilka mitów związanych z reklamami Google Ads – z pewnością słyszałeś o innych, które krążą w internecie. Nic w tym dziwnego, że o tym co popularne mówi się dużo. Jeśli chcesz zobaczyć czy kampania Google opłaci się dla Twojego biznesu, nie czekaj tylko wypróbuj ten model reklamy. Google Ads to dużo pracy na koncie, optymalizacje kampanii i testowanie nowych rozwiązań. Google dostarcza sporo wskaźników monitorujących efektywność kampanii, z których możesz wyciągnąć wnioski i sam zweryfikować wszystkie mity, pojawiające się w sieci.

Kolejne próby utworzenia rządu we Włoszech oznaczają dalsze emocje na rynkach walutowych. Niby wiadomo, że kraj ten często dostarcza rozrywki w postaci niezbyt stabilnej władzy, ale patrząc na program stworzony przez przyszłych koalicjantów (oczywiście, jeśli będzie on realizowany), to możemy spodziewać się następnych konfliktów z urzędnikami europejskimi, którzy boją się powtórki greckiego scenariusza.

Kryzys rządowy na południu Europy

Włosi przyzwyczaili nas już, że o wiele częściej zmieniają się tam rządy, niż odbywają wybory. Dzisiaj z internetowego głosowania (odbywającego się na stronie jednego z przyszłych koalicjantów) dowiemy się, czy powstanie kolejny rząd. Tym razem ma do niego wejść populistyczny Ruch Pięciu Gwiazd i centrolewicowa Partia Demokratyczna. Obie formacje nie zaskoczyły programem koalicyjnym wyborców, ale udało im się to w przypadku analityków. Większość obywateli jest świadoma, że nikt nam tyle nie da, co polityk w trakcie kampanii wyborczej obieca. Problem w tym, że niektórzy mają wystarczająco rozwagi, by potem wszystkiego nie realizować. Teraz w kraju zadłużonym po uszy wdrożony ma być program obniżki podatków i zwiększonych wydatków. Czeka nas zatem bardzo szybka reakcja Unii Europejskiej i procedura nadmiernego deficytu. Warto zwrócić uwagę, że w tej chwili tylko niskie stopy procentowe w strefie euro pozwalają Włochom domykać budżet z tak małym deficytem. Niestety zasadniczo w tej sytuacji nie ma dobrego rozwiązania dla wspólnej waluty. Jeżeli w głosowaniu zostanie zaakceptowana nowa konstrukcja rządu, to prawdopodobnie zobaczymy większą dziurę w kasie państwa, a co za tym idzie nieuchronny konflikt z europejskimi instytucjami. Jeśli nowy gabinet jednak się nie ukonstytuuje, to czeka nas jeszcze większy chaos, który również będzie złym sygnałem dla EUR.

Dokąd dopłyną na Wyspach?

Dzisiaj kończy się przerwa wakacyjna w brytyjskim parlamencie. Nietrudno się domyślić, że głównym tematem pozostaje brexit. Pojawiały się zapowiedzi zablokowania negocjacji premiera Borisa Johnsona w celu wymuszenia 3-miesięcznego opóźnienia w opuszczeniu Wspólnoty. Efektem byłoby kolejne przełożenie ostatecznego terminu, który tym samym zostałby przesunięty już niemal o rok w porównaniu do pierwotnych założeń. W tle konfliktu majaczy kwestia potencjalnych przyspieszonych wyborów, aczkolwiek wątpliwe jest, aby konserwatyści rzeczywiście chcieli do nich doprowadzić, biorąc pod uwagę wyniki sondaży. Efektem tych danych jest nurkowanie kursu funta. Jeszcze pod koniec tygodnia za brytyjską walutę płacono 4,85 zł, a dzisiaj są to okolice 4,78 zł. Jest to w dalszym ciągu prawie 15 groszy ponad dołek z połowy sierpnia, ale widać powrót niepewności u inwestorów.

Australia nie zmienia stóp procentowych

Po dwóch obniżkach w czerwcu i lipcu obecnie mamy drugi miesiąc bez zmian stóp procentowych w Australii. Ze względu na pogarszającą się koniunkturę na świecie, skutkującą spadkiem popytu na surowce przemysłowe, stopy w tym kraju są obniżane szybciej, aby wspomóc gospodarkę w trudnym momencie. Obniżka stóp to tańszy kredyt, który zachęca do wydawania, a nie oszczędzania. Dodatkowym efektem jest osłabienie waluty, skutkujące poprawą sytuacji eksporterów.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w Internetowykantor.pl

CPK i PAŻP podpisały umowę o współpracy, której celem jest przeprojektowanie przestrzeni powietrznej, zwiększenie przepustowości polskiego nieba i realizacja infrastruktury niezbędnej do obsługi Portu Lotniczego Solidarność.

Zawarcie umowy zostało ogłoszone dziś podczas Forum Ekonomicznego w Krynicy. PAŻP zobowiązał się w niej do podjęcia działań mających na celu zwiększenie przepustowości przestrzeni powietrznej nad Polską, która jest niezbędna do funkcjonowania CPK. Umożliwi to rozwój rynku pasażerskiego w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej przy jednoczesnym zachowaniu najwyższego poziomu bezpieczeństwa w ruchu lotniczym. Dodatkowe ustalenia są takie, że PAŻP włączy się w prace nad planem generalnym (tzw. master planem) Portu Lotniczego Solidarność, który spółka CPK planuje zlecić na początku przyszłego roku
.
W związku z powstaniem nowego lotniska PAŻP planuje m.in. budowę i wyposażenie nowoczesnej wieży kontroli lotów (TWR) oraz przygotowanie infrastruktury łączności, nawigacji i dozorowania ruchu lotniczego (CNS). Przygotowania do obsługi CPK wymagają od PAŻP znaczących inwestycji w ludzi: do momentu otwarcia Portu Lotniczego Solidarność Agencja zamierza wyszkolić 400 dodatkowych kontrolerów. Tradycyjna służba kontroli lotniska ma być też uzupełniona o innowacyjne komponenty, np. tzw. zdalne wieże.

– Przesunięcie największego polskiego lotniska o 40 km na zachód oznacza daleko idące zmiany w funkcjonowaniu polskiej przestrzeni powietrznej. Budowa CPK to dla nas wyzwanie, ale też ogromna szansa, którą zamierzamy wykorzystać – zapewnia Janusz Janiszewski, pełniący obowiązki prezesa PAŻP. – Rozpoczęty właśnie proces przygotowań wymaga od nas zaangażowania specjalistów, a także licznych prac w obszarze technologicznym. Chcemy, żeby CPK był w pełni „cyfrowym” nowoczesnym lotniskiem, a wdrożone rozwiązania okazały się innowacyjne w skali regionu – dodaje.

– W tej chwili jesteśmy w trakcie konsultacji założeń portu lotniczego z partnerami strategicznymi CPK. W naszej ocenie, rola PAŻP jako podmiotu odpowiedzialnego za zarządzanie polska przestrzenią powietrzną jest w tym procesie kluczowa. Planując CPK, chcemy działać w bezpośrednim kontakcie z PAŻP na rzecz dynamicznego rozwoju sektora lotnictwa pasażerskiego w Polsce i dla bezpieczeństwa użytkowników przyszłego portu lotniczego – mówi Piotr Malepszak, pełniący obowiązki prezesa CPK.

W kwietniu spółka CPK rozpoczęła proces uzgodnień strategicznych z partnerami branżowymi, w tym z PAŻP. W lipcu zaczął działać powołany przez Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) komitet konsultacyjny CPK, w skład którego wchodzą przedstawiciele dużych światowych linii lotniczych korzystających obecnie z Lotniska Chopina.

IATA to także partner PAŻP przy pierwszej edycji Strategii Rozwoju Przestrzeni Powietrznej dla Polski (Airspace Strategy for Poland). Ogłoszony w listopadzie 2018 r. dokument obejmuje m.in. plany budowy CPK i wynikające z nich istotne zmiany w strukturach przestrzeni powietrznej. Aktualnie strategia jest aktualizowana i uzupełniana o dodatkowe elementy. Do 30 września PAŻP prowadzi konsultacje, do których zaprosił m.in. przedstawicieli linii lotniczych, portów regionalnych i aeroklubów.

W planach na najbliższe miesiące jest wybór partnera strategicznego CPK, czyli międzynarodowego podmiotu z doświadczeniem w zakresie projektowania, budowy i zarządzania lotniskami przesiadkowymi. Zadaniem doradcy będzie bieżąca współpraca ze spółką CPK i jej merytoryczne wsparcie na każdym etapie realizacji projektu. Spółka przygotowuje się do zlecenia master planu, który przedstawi m.in. prognozowany rozwój portu lotniczego w perspektywie ponad 10 lat, prognozy ruchu lotniczego, precyzyjne zwymiarowanie planowanej infrastruktury, etapowanie budowy i szczegółowy model biznesowy inwestycji.

Część lotniskowa CPK przeszła Test Prywatnego Inwestora wykonany przez niezależną firmę konsultingową z tzw. wielkiej czwórki. Wyniki testu pokazały opłacalność budowy CPK dla potencjalnego inwestora prywatnego: zakładana stopa zwrotu wynosi ponad 10 proc. TPI pokazuje, że budowa CPK ma uzasadnienie ekonomiczne i dowodzi opłacalności z perspektywy potencjalnego inwestora prywatnego.

Według wyliczeń Urzędu Lotnictwa Cywilnego, w 2035 r. z usług lotniczych w Polsce skorzysta 94 mln pasażerów, czyli ponad dwukrotnie więcej niż w ubiegłym roku.

PKB, czyli produkt krajowy brutto, uznawany jest za podstawowy miernik rozwoju gospodarczego. Wyraża on łączną wartość towarów i usług, które zostały wytworzone w danym miejscu przez wybrany okres. Najczęściej podaje się go w przeliczeniu rocznym bądź kwartalnym. Istnieje kilka metod przeliczania tego wskaźnika. Którą z nich stosuje się najczęściej? Dlaczego PKB rodzi tak wiele kontrowersji?

PKB – co mierzy?

PKB służy do określania ilości dóbr i usług, które zostały wytworzone na terenie danego kraju w wybranym przedziale czasowym. Kwestia lokalizacji ma tutaj podstawowe znaczenie. Nieistotne jest bowiem pochodzenie kapitału, w tym przypadku kryterium stanowi miejsce produkcji (odwrotnie niż w przypadku PNB – Produkt Narodowy Brutto). PKB przelicza się na różne sposoby w zależności od wybranej metody. Spotkać można się również ze wskaźnikiem PKB per capita, czyli PKB podawanym w przeliczeniu na jednego mieszkańca.

Metody mierzenia PKB

Najczęściej wspomina się o trzech metodach mierzenia produktu krajowego produktu. Zalicza się do nich:

• metoda dochodowa – polega na zsumowaniu dochodów uzyskanych przez wszystkich właścicieli produkcji w danym kraju,
• metoda wydatkowa – w tym przypadku nie patrzymy na dochody, ale wydatki – zakłada się zatem, że PKB to suma wydatków wszystkich nabywców dóbr, które zostały wytworzone ciągu roku. Mowa jedynie o dobrach finalnych,
• metoda produkcyjna – zgodnie z jej założeniami PKB to suma wartości dodanej, która
  została wytworzona przez podmioty gospodarujące. W praktyce oznacza to, że od wartości wytworzonych towarów bądź usług odejmuje się koszty produkcji.

Więcej na ten temat można przeczytać na stronie https://kapitalni.org/pl/porady-eksperta/tomasz-jaroszek/co-oznacza-pkb-produkt-krajowy-brutto-czemu-sluzy-jak-jest-obliczany-i-jak-go-rozumiec/id/354

PKB realny i nominalny

Pisząc o PKB warto przybliżyć jeszcze jeden podział dotyczący jego definicji. Wprowadza on rozróżnienie pomiędzy PKB realnym a nominalnym. Za PKB nominalne uznaje się realną wartość pieniądza. W przypadku PKB realnego pod uwagę brana jest również inflacja. Realna wartość pieniądza pomniejszona zostaje zatem o inflację (PKB nominalne dzielone jest przez indeks cen).

PKB – o czym nas informuje?

Wiemy już czym jest PKB i w jaki sposób się go mierzy. Co właściwie można z niego wywnioskować? Często mówi się, że jest to najważniejszy wskaźnik wzrostu gospodarczego. Znaczenie ma nie sam jego poziom, ale dynamika zmian. Jeśli PKB z roku na rok rośnie, to znak, że gospodarka danego kraju się rozwija. Jest to bardzo uproszczony wskaźnik, z tego też względu często poddaje się go krytyce. Zarzuca mu się m.in., że nie mierzy jakości życia w wybranym kraju i nie uwzględnia dystrybucji dochodu. Dane mogą być również nieco zaniżone, ponieważ PKB nie uwzględnia szarej strefy. Nie bierze przy tym pod uwagę wydatków z kredytów, traktując je tak samo jak każdy inny dochód.

Mimo że wskaźnik PKB poddawany jest krytyce, to obecnie jeden z najczęściej wykorzystywanych wskaźników do oceny stanu gospodarki. Choć trudno go uznać za idealny, to z pewnością pozwala wywnioskować czy możemy mówić o rozwoju czy regresie gospodarczym.

Polskie prawo podatkowe w ramach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz wytyczne OECD w sprawie cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz administracji podatkowych formułuje pięć zasadniczych metod ustalania cen transakcyjnych, skupionych w ramach dwóch kategorii – metod tradycyjnych i metod zysku transakcyjnego.

Jak wybrać metodę weryfikacji cen transferowych?

Ceny transferowe weryfikuje się, stosując metodę, która jest najbardziej odpowiednia w danych okolicznościach. Ustawowy katalog przewiduje pięć możliwych sposobów: metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej, ceny odprzedaży, rozsądnej marży „koszt plus”, marży transakcyjnej netto oraz podziału zysku, którą określa się za pomocą analizy rezydualnej oraz analizy udziału. Dodatkowo na mocy nowelizacji ustawy o CIT od 1 stycznia 2019 r. istnieje możliwość zastosowania również innej metody, o ile nie jest możliwe zastosowanie którejś z metod wskazanych powyżej.

Metoda MPCN

Metoda MPCN była przez długi czas najczęściej stosowaną metodą określania dochodów podmiotów powiązanych. Polega ona na porównaniu ceny danego przedmiotu transakcji ustalonej w transakcjach między podmiotami powiązanymi z ceną stosowaną w innych, porównywalnych transakcjach przez podmioty od siebie niezależne. W ten sposób można określić wartość rynkową transakcji zawartej między podmiotami powiązanymi. Można przy tym brać pod uwagę ceny stosowane przez dany podmiot na tym samym lub porównywalnym rynku w transakcjach z podmiotami niezależnymi albo ceny stosowane w porównywalnych transakcjach przez inne podmioty niezależne. Elementem wyróżniającym tę metodę jest przede wszystkim czynnik, który podlega porównaniu. W pozostałych metodach kryterium porównania stanowią określone wskaźniki rentowności. Tutaj natomiast przedmiotem badania jest cena transakcji.

Metoda ceny odprzedaży

Drugą metodą weryfikacji cen transferowych jest metoda ceny odprzedaży. Polega na obniżeniu ceny określonej w transakcji danego podmiotu z podmiotem niezależnym o marżę ceny odprzedaży. Oczywiście przyjmuje się, że dobra lub usługi zostały uprzednio nabyte przez dany podmiot od podmiotu z nim powiązanego. Z kolei marża ceny odprzedaży to suma, która zapewnia podmiotowi odprzedającemu pokrycie jego kosztów bezpośrednich i pośrednich związanych z dokonaną transakcją oraz gwarantuje zysk. Metoda odprzedaży możliwa jest do zastosowania jedynie w ściśle określonych przypadkach: gdy istnieje łańcuch kupna-sprzedaży, gdy nie ma zmian przedmiotu transakcji oraz gdy okres pomiędzy zakupem towaru a jego odprzedażą jest stosunkowo krótki.

Metoda rozsądnej marży („koszt plus”)

Z kolei metoda „koszt plus” opiera się na określeniu poziomu sumy bazy kosztowej i narzutu zysku kalkulowanego w odniesieniu do bazy kosztowej. Rynkowa wartość narzutu zysku może zostać określona dzięki poziomowi zysku, jaki dany podmiot uzyskuje w porównywalnych transakcjach z podmiotami niepowiązanymi w kontekście takiej samej bazy kosztowej lub chociażby porównywalnej bazy kosztowej. Trudność zastosowania tej metody polega na konieczności zachowania tożsamości kategorii kosztów bezpośrednich, pośrednich i kosztów ogólnych zarządu w transakcji badanej i transakcjach porównywalnych.

Metoda marży transakcyjnej netto

Jedną z alternatywnych metod jest metoda marży transakcyjnej netto. Jej celem jest określenie wskaźnika finansowego, który odzwierciedlałby relację pomiędzy marżą zysku netto a odpowiednią bazą. Marżą zysku netto jest natomiast odliczenie od przychodu osiągniętego w wyniku danej transakcji kontrolowanej kosztów związanych z realizacją tej transakcji. W praktyce metoda marży transakcyjnej netto jest dość podobna do metody „koszt plus” lub metody ceny odprzedaży. Wszystko zależy natomiast od specyfiki danej branży i istotnych okoliczności transakcji. Co ważne, w metodzie marży transakcji netto dobór odpowiednich kryteriów porównywalności nie odgrywa szczególnej roli.

Metoda podziału zysków (MPZ)

Wspomniane wyżej metody, czyli metoda MPCN, ceny odprzedaży i „koszt plus”, w praktyce powodują wiele problemów. Nie zawsze możliwe jest bowiem ich zastosowanie. Dzieje się tak przede wszystkim w przypadku, gdy przedmiotem transakcji są znaczące aktywa niematerialne lub transakcje o dość skomplikowanym charakterze. Alternatywą do metod transakcyjnych są tzw. metody zysku transakcyjnego, czyli metoda podziału zysków i metoda marży transakcyjnej netto. Metoda podziału zysków polega natomiast na określeniu łącznych zysków, jakie podmioty powiązane osiągnęły w związku z daną transakcją, a także podziału tych zysków. Oczywiście podziału dokonuje się w takiej samej proporcji, w jakiej tego podziału dokonałyby podmioty niezależne. Co również istotne, podziałowi podlega nie tylko zysk, ale również ewentualna strata. Metoda podziału zysków w odróżnieniu od wcześniej wymienionych metod transakcyjnych nie wymaga ścisłej porównywalności przedmiotu transakcji. Ważniejsze są w tym kontekście kryteria porównywalności.

Techniki wyceny

Nowelizacja, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., umożliwiła stosowanie metod poza tymi wyszczególnionymi w katalogu z ustawy o CIT. W branży budowlanej w odniesieniu do zbywanych nieruchomości popularna jest na przykład tzw. szósta metoda weryfikacji, czyli techniki wyceny. W tym przypadku pomija się dane porównawcze, ponieważ najczęściej trudno je znaleźć. Specyficzne nieruchomości różnią się zarówno przeznaczeniem, jak i lokalizacją oraz wykończeniem. Zasadne jest zatem wzięcie pod uwagę wyceny dokonanej przez niezależnych ekspertów.

Hierarchia stosowania metod weryfikacji cen transferowych

Co do zasady nie ma żadnej hierarchii stosowania metod weryfikacji cen transferowych. Podmiot zobowiązany powinien jedynie wybrać metodę najbardziej odpowiednią w danej sytuacji. Ten wybór musi zostać odpowiednio opisany w analizie porównawczej lub analizie zgodności. Niewątpliwie jednak podmioty powiązane winny się w tej kwestii kierować ogólną zasadą, zgodnie z którą ceny powinny zostać ustalone na warunkach, jakie zaakceptowały podmioty niepowiązane w podobnych okolicznościach.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

• Aż 80 proc. polskich pracowników optymistycznie myśli o swojej karierze w aktualnym miejscu pracy w perspektywie kolejnych 5 lat.
• 86 proc. zatrudnionych jest przekonanych, że posiada odpowiednie umiejętności do osiągnięcia sukcesu zawodowego.

Stereotyp Polaka jako wiecznie narzekającego na swoją pracę odchodzi w zapomnienie. Jak wskazują wyniki corocznego raportu ADP „Workforce View in Europe” aż 80 proc. badanych Polaków optymistycznie myśli o następnych 5 latach w swoim aktualnym miejscu pracy. Polscy pracownicy są też bardziej pewni własnych umiejętności zawodowych. W porównaniu z zeszłorocznym raportem odsetek pracowników przekonanych, że posiada kwalifikacje, które gwarantują im sukces zawodowy, wzrósł o 6 p.p.

Optymizm wśród pracowników młodych i w średnim wieku

Do swojej przyszłości zawodowej bardzo optymistycznie podchodzą młodzi ludzie, którzy dopiero wchodzą na rynek pracy. Według badania ADP myśli tak aż 79 proc. z nich. Pozytywnie swoją ścieżkę kariery oceniają także osoby niewiele starsze – aż 81 proc. pracowników od 25 do 34 roku życia. 86 proc. z nich jest również przekonana, że posiadane kwalifikacje przyczynią się do sukcesu w pracy. W swoje umiejętności najbardziej wierzą jednak respondenci w wieku 35-44, którzy mają już dłuższy staż pracy i większe doświadczenie. 89 proc. z nich odpowiedziało, że posiada kwalifikacje, które przyczynią się do sukcesu zawodowego.

– Pracownik, który dobrze czuje się w miejscu pracy – jest doceniany przez pracodawcę, awansuje oraz spełnia się w projektach – z reguły optymistycznie myśli o swojej przyszłości w pracy. Pozytywnie swoje umiejętności postrzegać będą również osoby, które mają okazję np. brać udział w bezpłatnych szkoleniach czy kursach oraz posiadają gruntowne wykształcenie. Osoba pewna siebie i swoich kwalifikacji na pewno przyczyni się też do rozwoju firmy – mówi Anna Barbachowska, Country HR Business Partner ADP Polska.

Kultura i sztuka – najbardziej pesymistyczna branża?

Branże, w których pracownicy są najbardziej optymistycznie nastawieni względem swojej kariery zawodowej, to sprzedaż, media i marketing – 89 proc., architektura i branża budowlana – 87 proc. oraz podróże i transport – 86 proc. Na przeciwnym biegunie jest kultura i sztuka. Wyniki raportu „Workforce View in Europe 2019” wskazują, że aż 33 proc. respondentów pracujących w tym obszarze pesymistycznie ocenia swoją przyszłość w miejscu pracy. Dodatkowo, aż co 5. osoba pracująca w instytucjach związanych z kulturą i sztuką nie jest pewna, czy posiada odpowiednie umiejętności, żeby osiągnąć sukces zawodowy.

Optymizm w całej Europie

Krajem, w którym pracownicy najbardziej pozytywnie myślą o swojej przyszłości w pracy, jest Holandia. Optymistycznie na swoją karierę zawodową w ciągu kolejnych 5 lat patrzy aż 86 proc. jej mieszkańców. Natomiast to najbardziej pesymistycznie postrzegają swoją przyszłość zawodową Francuzi – tylko 73 proc. z nich odpowiedziało, że optymistycznie ocenia swoją karierę w perspektywie następnych 5 lat. W porównaniu do innych krajów europejskich Polska plasuje się dokładnie na środku stawki.

– Średnia dla całej Europy i Polski jest podobna. Pokazuje to, że standardy w Unii Europejskiej się ujednolicają – rynek pracy staje się tożsamy, a więc pracownik zatrudniony w Polsce bez żadnych problemów odnajdzie się np. w tej samej firmie w Wielkiej Brytanii. Szeroki wachlarz możliwości, dzięki którym pracownik ma większe szanse na znalezienie odpowiadającej mu pracy, dopasowanej do jego kwalifikacji i zainteresowań znacząco przyczynia się do optymistycznego postrzegania przez Europejczyków swojej przyszłości zawodowej – podsumowuje Anna Barbachowska, Country HR Business Partner ADP Polska.

Raport „The Workforce View in Europe 2019” jest dostępny pod adresem: http://bit.ly/raport_ADP_2019

O badaniu

„The Workforce View in Europe 2019” przedstawia opinie pracowników na temat aktualnego środowiska pracy oraz ich oczekiwania związane z przyszłością. Badanie zostało przeprowadzone przez niezależną agencję badań rynku Opinion Matters na zlecenie ADP w październiku 2018 r. Wśród z 10 585 dorosłych pracujących osób z ośmiu krajów Europy: Francji, Niemiec, Włoch, Holandii, Polski, Hiszpanii, Szwajcarii oraz Wielkiej Brytanii.

Premier Mateusz Morawiecki oraz Wiceprezydent Stanów Zjednoczonych Mike Pence podpisali wspólną deklarację dotyczącą budowy sieci 5G. Porozumienie może oznaczać wykluczenie niektórych dostawców z procesu budowy sieci piątej generacji w naszym kraju. „Polska zgodnie z zasadą strategii win-win, dąży do budowy sieci 5G w bezpieczny sposób, a jednocześnie do stworzenia korzystnego ekosystemu dla rozwoju tej technologii w kraju” – komentuje Izabela Albrycht, Prezes Instytutu Kościuszki.

Budowa sieci 5G w Europie wciąż wywołuje emocje. Od kilku miesięcy Stany Zjednoczone próbują zablokować udział chińskich producentów w procesie tworzenia sieci piątej generacji nie tylko w USA, ale i na Starym Kontynencie. Podczas niedawnej wizyty Donalda Trumpa w Bukareszcie, prezydenci USA i Rumunii podpisali deklarację mogącą wykluczyć z procesu budowy sieci 5G podmioty niespełniające kryteriów bezpieczeństwa. Wczoraj podobne porozumienie Wiceprezydent Mike Pence podpisał z premierem Mateuszem Morawieckim.

Porozumienie dla bezpieczeństwa

„Ochrona tych sieci łączności następnej generacji przed zakłóceniami czy manipulacją oraz zapewnienie prywatności i indywidualnych swobód obywatelom Polski, Stanów Zjednoczonych i innych krajów ma zasadnicze znaczenie” – czytamy we Wspólnej Deklaracji Polski i USA na temat 5G. O konieczności zadbania o bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni, a także potrzebie wykorzystania technologii pochodzącej tylko od zaufanych dostawców, wiele razy mówili eksperci Instytutu Kościuszki – organizatorzy Europejskiego Forum Cyberbezpieczeństwa – CYBERSEC. Według Izabeli Albrycht i dr Joanny Świątkowskiej – autorek raportu „Przyszłość 5G czyli Quo Vadis, Europo?”, podejmowane przez europejskich decydentów państwowych inicjatywy i deklaracje w sprawie budowy sieci piątej generacji będą miały ogromne znaczenie w kontekście wypracowania przyszłej pozycji gospodarczej Unii Europejskiej na świecie. Dlatego zalecają one aktywny udział europejskich podmiotów w telekomunikacyjnym wyścigu o 5G, również biorąc pod uwagę wykorzystanie własnego potencjału technologicznego. Pierwsze kroki w tym kierunku podjął już premier Mateusz Morawiecki, poruszając temat inwestycji w rozwój sieci 5G i cyberbezpieczeństwo podczas spotkania z prezesem firmy Ericsson.

Zdolność weryfikacji partnerów kluczem porozumienia

Jak alarmowała dr Joanna Świątkowska, dyrektor programowa CYBERSEC, ważne jest aby w Europie współpracować z państwami zaliczanymi do grupy „podobnie myślących”, takimi jak kraje sojuszu północnoatlantyckiego, Japonia czy Korea Południowa. Korzystając z rozwiązań dostarczanych przez dostawców zewnętrznych, państwa powinny mieć możliwość weryfikowania i kontrolowania ich produktów i usług. Do tego też zmierza podpisana ze Stanami Zjednoczonymi deklaracja dotycząca budowy sieci 5G w Polsce. Zakłada ona konieczność uważnej i kompetentnej oceny producentów oprogramowania stosowanego do stworzenia sieci piątej generacji.

„Wierzymy, że wszystkie kraje muszą dopilnować tego, żeby w naszych sieciach uczestniczyli jedynie zaufani i niezawodni dostawcy, co uchroni je przed nieuprawnionym dostępem lub zakłócaniem” – czytamy w deklaracji. Wg. dokumentu analiza dostawców powinna pozwolić ocenić, czy jest on kontrolowany przez obcy rząd. Pod uwagę brana jest m.in. analiza struktury własności. Weryfikacji podlega także to, czy dostawca kieruje się etyką biznesową oraz czy podlega porządkowi prawnemu, który zapewnia przejrzystość działalności firm.

W podpisanym dokumencie Stany Zjednoczone i Polska opowiedziały się za Propozycjami Praskimi, które kładą nacisk na tworzenie sieci 5G na bazie wolnej i uczciwej konkurencji, a także przejrzystości i rządów prawa. „Propozycje Praskie postulują rygorystyczną ocenę dostawców technologii 5G. Dziś pytanie brzmi: ile z pozostałych państw członkowskich UE pójdzie w ślady Polski?” – komentuje Izabela Albrycht, Prezes Instytutu Kościuszki. Dodaje także, że za dwa miesiące w Katowicach w czasie CYBERSEC w dyskusji o bezpieczeństwie sieci 5G w Unii Europejskiej udział weźmie m.in. Sir Julian King – unijny komisarz ds. Unii Bezpieczeństwa, Ciaran Martin – szef National Cyber Security Center z Wielkiej Brytanii, Arne Schönbohm – szef niemieckiego Office for Information Security, Karol Okoński – pełnomocnik polskiego rządu ds. cyberbezpieczeństwa, a także Rob Strayer – zastępca sekretarza Departamentu Stanu ds. Cyber and International Communications and Information Policy z USA. W tym czasie poznamy także wyniki ogólnounijnej oceny ryzyk związanych z budową sieci 5G, którą w Katowicach przedstawi osobiście Komisarz King.

Czy Polska jest zagrożona?

Podczas konferencji prasowej, która odbyła się po spotkaniu wiceprezydenta USA z Andrzejem Dudą, polski prezydent przyznał, że służby kontrwywiadowcze wykryły w ostatnim czasie działania, które mogą być zakwalifikowane jako szpiegostwo. Obecnie w tej sprawie toczy się postępowanie polskiej prokuratury, które może zakończyć się wniesieniem aktu oskarżenia. Jednakże zagrożenia wynikające z użycia sieci 5G nie odnoszą się jedynie do działań szpiegowskich. Izabela Albrycht podkreśla fakt, że 5G, będzie kolejnym narzędziem projekcji soft i hard power. Jest to szczególnie istotne z tego względu, iż w przyszłości sieć 5G będzie miała kluczowe zastosowanie militarne. W tym kontekście, odpowiedni dobór partnerów technologicznych oraz szczegółowa ich ocena wydaje się być tym bardziej uzasadniona.

Następne kroki

Po podpisaniu deklaracji, rzecznik rządu Piotr Müller zapowiedział, że kolejnym krokiem powinno być podjęcie się działań badawczo-rozwojowych w zakresie 5G, tworzenie ram bezpieczeństwa dla nowej sieci telefonii komórkowej, a docelowo trzeba będzie również wybrać dostawcę technologii, co już dziś budzi kontrowersje.

W warunkach słabnącego globalnego wzrostu gospodarczego i utrzymujących się napięć handlowych pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Chinami, Nick Getaz i Matt Quinlan z zespołu Franklin Equity Group dostrzegają sygnały świadczące o tym, że niektórzy inwestorzy mogą tracić zainteresowanie akcjami charakteryzującymi się wysokim wzrostem, które były popularne podczas ostatniej hossy na amerykańskim rynku. Autorzy tłumaczą, dlaczego inwestorzy mogą w tej sytuacji zainteresować się „spółkami wypłacającymi coraz wyższą dywidendę” lub stabilnymi spółkami o potwierdzonej historii wzrostu dywidendy w różnych warunkach rynkowych.

W ciągu trzech ostatnich lat akcje spółek wyróżniających się wysokim wzrostem, w tym papiery niektórych przedsiębiorstw z sektora technologicznego, wywindowały hossę na amerykańskim rynku akcji na rekordowo wysokie poziomy. Te akcje osiągały lepsze wyniki na tle szerokiego rynku akcji, nawet w okresach geopolitycznej niepewności.

Niemniej jednak podczas ostatnich wzmożonych wahań rynkowych zauważyliśmy sygnały świadczące o tym, że wielu inwestorów skoncentrowanych na wzroście prawdopodobnie zaczyna nieco inaczej postrzegać sytuację. W warunkach utrzymujących się tarć w stosunkach handlowych pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Chinami oraz oznak spadku dynamiki wzrostu gospodarczego na świecie rynek najwyraźniej jest w większym stopniu zainteresowany stabilnymi spółkami o potwierdzonej historii zrównoważonego wzrostu dywidendy.

Dywidenda, często stanowiąca część zysków, to jeden ze sposobów, w jaki spółki mogą wynagradzać inwestorów. Dywidenda wypłacana jest zwykle w postaci regularnych, na przykład kwartalnych lub rocznych, wypłat środków pieniężnych.

Nie wszystkie spółki wypłacające dywidendę można jednak traktować jednakowo, a zarządzając naszą strategią, nie koncentrujemy się na wysokim dochodzie z dywidendy. Jako długoterminowi inwestorzy interesujemy się przede wszystkim spółkami o rosnącej dywidendzie lub spółkami, które w przeszłości notowały znaczący lub zrównoważony wzrost dywidendy, z kilku powodów omówionych poniżej.[1]

1. Spółki wypłacające rosnącą dywidendę notują dobre wyniki w dłuższej perspektywie

Uważamy, że generujące wysoki dochód akcje spółek wysokiej jakości mogą stanowić atrakcyjną alternatywę dla inwestycji na rynku obligacji, ale często nie zapewniają stabilnego potencjału wzrostowego, który mogą oferować spółki wypłacające coraz wyższą dywidendę.

Według naszych analiz spółki podwyższające dywidendę zwykle notują większe wzrosty kursów akcji w dłuższej perspektywie w porównaniu ze spółkami, które utrzymują dywidendę na stałym poziomie lub jej nie wypłacają. Takie przedsiębiorstwa zwykle wyróżniają się także mniejszą zmiennością na tle pozostałych spółek.

Uważamy, że ta przewaga jest efektem solidnych modeli biznesowych i zaangażowania zarządów w wypłatę coraz wyższej dywidendy w warunkach wzrostów i spadków rynkowych.

2. Spółki podwyższające dywidendę zwykle należą do rynkowych liderów

Uważamy, że spółki, które spełniają nasze wymagania dotyczące wzrostu dywidendy, już na starcie mają sporą przewagę. Koncentrujemy się jednak na identyfikowaniu atutów, które zapewniają spółkom największe szanse na utrzymanie i umocnienie tej konkurencyjnej przewagi także w przyszłości.

Poszukujemy spółek wypłacających coraz większą dywidendę, które:

• są liderami w swoich branżach lub niszach rynkowych;
• mają ekspozycję na atrakcyjne możliwości sekularnego wzrostu, pozwalające liczyć na większą rentowność oraz
• są zarządzane przez zespoły, które udowodniły, że potrafią podejmować trafne decyzje dotyczące alokacji kapitału, włącznie z inwestowaniem w przyszły wzrost i zwiększaniem dywidendy wypłacanej inwestorom.

Zauważyliśmy, że okres 10 lat rosnącej dywidendy to dobry wskaźnik solidnej kondycji spółki. Sądzimy, że na przestrzeni dekady większość spółek najprawdopodobniej doświadcza słabszego okresu ekonomicznego. Nasze doświadczenie podpowiada nam, że niektóre przedsiębiorstwa wykazują się jednak względnie większą odpornością.

Uważamy, że spółki, które potrafiły podwyższać dywidendę przez osiem z dziesięciu minionych lat (bez żadnych obniżek), potwierdziły tym samym swoją solidną kondycję finansową. Szukamy także przedsiębiorstw, które w takim horyzoncie czasowym przynajmniej podwoiły dywidendę wypłacaną inwestorom.

3. Spółki wypłacające coraz wyższą dywidendę pojawiają się w coraz większej liczbie sektorów

Od czasu kryzysu finansowego w latach 2008-2009 grono spółek podnoszących dywidendę staje się coraz większe i bardziej zróżnicowane. Przed kryzysem ta kategoria była w większym stopniu zdominowana przez spółki finansowe, jednak w okresie kryzysu wiele banków obniżyło lub przestało wypłacać dywidendę.

Wiele spółek z sektora finansowego od tamtej pory zanotowało poprawę kondycji i konsekwentnie podwyższa dywidendę, powoli dołączając do grona przedsiębiorstw spełniających nasze kryteria. Jednocześnie spółki z innych sektorów, takich jak technologie, w pierwszych latach nowego stulecia inicjowały programy dywidendowe.

Obecnie znajdujemy coraz więcej spółek technologicznych spełniających nasze kryteria zwyżkującej dywidendy oraz dostrzegamy wypłacające coraz wyższe dywidendy przedsiębiorstwa przemysłowe.

Połączenie wszystkich elementów

W ramach naszej strategii korzystamy z czterech ilościowych filtrów pozwalających nam określić ramy spektrum inwestycyjnego obejmującego spółki wypłacające dywidendę oraz z filtra opartego na wartości, dzięki któremu upewniamy się, że nasz proces inwestycyjny przestrzega odpowiedniej dyscypliny w tym zakresie.

Nie wszystkie wysokiej jakości spółki spełniają kryteria naszej selekcji, ale ten proces pozwala nam wybrać przedsiębiorstwa z potwierdzoną historią zrównoważonych i przewidywalnych wyników. To dla nas punkt wyjścia, w którym możemy skoncentrować się na wyszukiwaniu spółek mających, według nas, największe szanse na utrzymanie tej dobrej passy także w przyszłości.

Choć staramy się identyfikować spółki, które mają szansę utrzymać strumienie przychodów także w trudnych warunkach rynkowych, nie uważamy się za defensywnych inwestorów. Szukamy przedsiębiorstw o solidnym potencjale wzrostowym w sprzyjających warunkach rynkowych oraz zdolności do wykazania się większą odpornością, gdy sytuacja na rynkach staje się trudniejsza.

Uważamy, że kombinacja wzrostu dywidendy i solidnego modelu biznesowego, w połączeniu z rozsądną alokacją kapitału, powinna przekładać się na większe zyski i wzrost przepływów wolnej gotówki, co z kolei często stymuluje przyszłe inwestycje w dalszy wzrost, napędzając cykl wzrostowy i generując stabilny oraz rosnący strumień dochodów z dywidendy.

[1] Dywidendy nie są gwarantowane i mogą wzrosnąć, spaść lub zostać całkowicie wyeliminowane bez uprzedniego powiadomienia.

Nowoczesne aplikacje chmurowe znajdują coraz więcej zastosowań – wiele organizacji decyduje się na takie rozwiązania, prostsze w obsłudze i utrzymaniu niż aplikacje lokalne. Jednak, aby przeniesienie do chmury zakończyło się sukcesem, nie można zapominać, że taka transformacja to przede wszystkim rewolucja kulturowa w organizacji.

Cytując za Beth Boettcher, wiceprezes Oracle ds. konsultingu w zakresie aplikacji: „przedsiębiorstwa, w których procesy decyzyjne mają charakter ściśle hierarchiczny — lub wręcz przeciwnie, są w zbyt dużym stopniu uzależnione od wypracowania konsensusu — będą miały trudności z dostosowaniem się do chmury. Jeśli kultura organizacji jest mało dynamiczna, proces migracji będzie znacznie wydłużony lub w pewnym momencie nawet zupełnie zatrzymany. Decydując się na implementację rozwiązania chmurowego, menedżerowie powinni zatem zmianę kultury potraktować jako nieodzowny element wdrożenia, na każdym jego etapie. I taka zmiana musi zaczynać się od samej góry”.

Po co nam chmura i kto tak naprawdę ją wdroży?

Pytani przez Boettcher szefowie firm rozważających migrację do chmury o ich cele, najczęściej odpowiadają, że chcą zmniejszyć złożoność, obniżyć koszty utrzymania, aby uwolnić zasoby na potrzeby bardziej innowacyjnych zadań, i poprawić doświadczenia użytkownika.

Jednak każdy z tych celów musi być częścią większej zmiany strategicznej i kulturowej.

Aplikacje chmurowe zapewniają pracownikom dostęp do znacznie większej ilości danych, a co za tym idzie – do zdecydowanie szerszego zakresu informacji. Co ważne, pracownicy muszą umieć działać na ich podstawie. Oddanie takiego stopnia sprawczości i decyzyjności to dla wielu organizacji ogromna zmiana – zmiana, która musi się rozpocząć na wczesnym etapie wdrażania chmury. Tylko przy takim założeniu realizacja projektu może zostać utrzymana na odpowiednim kursie.

„Jeśli jakaś decyzja podejmowana w trakcie implementacji chmury nie ma nic wspólnego z budżetem, zakresem lub harmonogramem i nie wpływa na nadrzędną strategię biznesową — co dotyczy ok. 80% decyzji podejmowanych podczas wdrażania chmury — nie ma potrzeby, aby zespół wdrożeniowy konsultował się z kadrą kierowniczą” — mówi Beth Boettcher. „Zespół musi mieć możliwość podejmowania takich decyzji oraz być obdarzony zaufaniem. Dla wielu menedżerów takie oddanie kontroli bywa naprawdę trudne”.

Decyzje, oczekiwania… czyli jak tworzyć wizję kultury opartej na chmurze

W procesie wdrażania chmury istotne jest, aby projekty zarządzane były wspólnie przez osoby odpowiedzialne – zwykle jest to dyrektor ds. IT współpracujący z szefem odpowiedniego obszaru biznesowego, np. dyrektorem działu kadr i/lub dyrektorem finansowym (w zależności od zakresu projektu). Te osoby muszą wypracować razem cele projektu, ale również, a może przede wszystkim, zastanowić się, czym ma się cechować przyszła kultura firmy oparta na chmurze oraz jak ją kształtować od samego początku projektu wdrożeniowego.

Dyrektor HR może na przykład założyć, że w ciągu 18 miesięcy w każdym kraju proces onboardingu nowego pracownika będzie się odbywał przy użyciu jednego systemu i składał z konkretnych, z góry ustalonych kroków. Wyjątki są przy tym niedopuszczalne (poza tymi wymaganymi lokalnym prawem pracy).

Jak mówi Boettcher, ten poziom konkretności zarysowuje bardzo wyraźny obraz oczekiwań i wyznacza parametry dla wszystkich osób podejmujących decyzje w trakcie wdrożenia. Stworzenie takiego konkretnego obrazu może pomóc w adaptacji do nowej kultury opartej na chmurze, gdzie procesy obsługiwane są według globalnych standardów. Przestarzała kultura oparta na systemach lokalnych często mogła skłaniać pracowników do ręcznych obejść procesu – mniej rozwinięta technologia nie zawsze zapewniała rozwiązania na miarę właściwych potrzeb biznesu. Następnie dyrektor HR powinien wyznaczyć właściciela każdego procesu biznesowego w obrębie określonego zakresu prac. Osoby te muszą mieć odpowiednią moc decyzyjną oraz wsparcie ekspertów z zespołu wdrożeniowego.

Grono decyzyjne powinna stanowić niewielka grupa ludzi – a uczestnicy projektu powinni być zorganizowani wokół osób odpowiedzialnych za poszczególne procesy. Dzięki temu właściciele danych obszarów będą w pełni rozumieć nowe możliwości aplikacji chmurowej i objęte projektem nowe procesy biznesowe. Będą też odpowiadać za aplikację i odczuwać dumę z jej udanego wdrożenia zarówno po uruchomieniu, jak i podczas stabilnego wprowadzania nowych funkcji.

Dodatkowe drogi do sukcesu w chmurze

Decydując się na transformację organizacji i implementację rozwiązań chmurowych, liderzy, chcąc kształtować nową kulturę, powinni zwrócić uwagę na kilka dodatkowych aspektów. Cytując Boettcher, można wyróżnić następujące, warte rozważenia, zagadnienia:

– Nowe spojrzenie na organizację – jeśli zespół wdrożeniowy złożony będzie z osób, które w firmie przepracowały wiele lat, jest bardzo prawdopodobne, że będzie im trudno zaakceptować bez zastrzeżeń nowe procesy, sposób pracy etc., w myśl zasady „od lat wykonywaliśmy to zadanie w taki sposób, więc nie ma powodu, by to zmieniać”. Takie osoby będą się domagać dostosowania systemu zamiast wykorzystać dobre praktyki i standardy wbudowane w rozwiązania chmurowe. Dodatkowo, wszelkie personalizacje tak naprawdę przynoszą zbędne komplikacje. Zatem, o ile nie jest to absolutna konieczność, lepiej powstrzymać się od przystosowywania systemu chmurowych do indywidualnych wymogów organizacji.

– Nowe formy współpracy pomiędzy IT i biznesem – wdrożenie rozwiązania chmurowego to nowy podział obowiązków – osoby odpowiedzialne za poszczególne obszary biznesowe nie wręczają już listy wymagań funkcjonalnych systemu działowi IT, aby wrócić do swoich obowiązków i czekać na gotowe rezultaty. Przy implementacji chmury biznes musi ręka w rękę współpracować z działem IT, aby mieć pewność, że procesy działają zgodnie z założeniem. Co więcej, z każdą aktualizacją systemu ta współpraca musi się odnawiać – osoby z biznesu muszą na bieżąco sprawdzać, jak nowe cechy systemu wpłyną na wykonywanie procesów oraz wyniki.

– Liderzy jako „agenci zmiany” – osoby zarządzające organizacjami muszą stale śledzić, jakie nowe możliwości oferuje rozwój nowoczesnej technologii. Sztuczna inteligencja, machine learning, internet rzeczy, blockchain stwarzają nowe opcje dla biznesu. Liderzy powinni analizować te możliwości, sprawdzać, jakie benefity mogą one przynieść oraz propagować je w swoich organizacjach.

– Nowe sposoby myślenia – nowoczesne organizacje, których kultura oparta jest na chmurze, potrzebują osób, które będą tę kulturę rozwijały poprzez nowe podejście do rozwiązywania problemów i myślenie projektowe. Firmy o takiej kulturze powinny skupić się na klientach wewnętrznych i zewnętrznych oraz kształtowaniu procesów w taki sposób, aby były one mniej oparte na hierarchii i biurokracji, a bardziej skłaniały pracowników do analizy informacji i działania. Przy pozyskiwaniu nowych talentów ważne jest, aby stawiać na osoby demonstrujące inteligentną niezależność.

Opracowanie artykułu: Antonina Hołówko, Principal Sales Consultant w Oracle

Jak wynika z informacji podanej przez bank Nomura, na początku września mogą nastąpić podobne spadki na amerykańskiej giełdzie, jak w 2008 roku. W opublikowanej prognozie analitycy zwracają uwagę m.in. na fundusze hedgingowe, które wycofują się z rynku. Do tych przewidywań odnosi się ekonomista – prof. Krzysztof Piech. Zdaniem eksperta, żaden analityk nie jest w stanie podać dokładnego terminu kryzysu. Obecnie nie widać też takiego zagrożenia na rynku. Wojna handlowa czy konflikt między USA i Chinami nie spowodują nagłego krachu giełdowego. A jeśli on nastąpi, to z pewnością odczuje go też GPW. Można zabezpieczyć się na trudniejsze czasy, np. zwiększając zapasy złota. I tak zrobił nasz bank centralny. Dobra koniunktura przecież kiedyś się skończy.

Analitycy znanego japońskiego banku Nomura prognozują rychły krach na Wall Street. Ich zdaniem, najpóźniej na początku września może dojść do podobnych spadków, jak w 2008 roku. Czy to realny scenariusz?

Prof. Piech: Generalnie krach jest możliwy i pewnie jeszcze będzie ich wiele na Wall Street. Natomiast nikt nie wie, kiedy do tego dojdzie. Każdy, kto mówi, że jest w stanie to przewidzieć, zwłaszcza wskazując określone dni, mija się z prawdą, bo tego nie da się zrobić. Terminy kryzysów są najtrudniejszą rzeczą do przewidzenia, jaka może się zdarzyć w naukach ekonomicznych. Nie ma takiego noblisty czy analityka, który byłby w stanie to dokładnie przepowiedzieć. Zresztą najpóźniej za kilkanaście dni się przekonamy, czy ww. bank miał rację.

Pan Profesor podchodzi z dystansem do tej prognozy?

Prof. Piech: Ta notatka dla inwestorów nie zawierała pogłębionej analizy sytuacji, np. modelu makroekonomicznego czy rynku finansowego. Nie było w niej niczego, co mogłoby pokazać konsekwencje pewnych reakcji. Każdy z nas może coś podobnego napisać. To jest kwestia odpowiednich zasięgów i to będzie czytane. Warto też zastanowić się nad tym, jaki interes miał bank w publikowaniu tego typu informacji. Na pewno wzrośnie przez to jego rozpoznawalność. Poprzedni kryzys z 2008 roku przewidziało raptem kilkanaście osób na świecie, w naszej części Europy – tylko ja. Powiedzieć, że coś się zdarzy, to jest jedna rzecz. Ale ważniejsze jest wskazanie przyczyn. A to nie jest już takie proste.

Według Nomury, z rynku wycofują się fundusze hedgingowe. To zwiększa ryzyko krachu?

Prof. Piech: Analitycy Nomury wskazali, że handel algorytmiczny zyskuje na znaczeniu, a to jest truizmem od wielu lat. Wiemy, że kryzys może być w jakiś sposób spowodowany przez ciąg zleceń wykonywanych przez boty i algorytmy. Takie rzeczy się zdarzają, ale jednak bardzo szybko się to koryguje, gdy okazuje się, że jest np. zlecenie, które uruchomiło wiele innych. To jeszcze nie jest coś, co może wywołać krach, najwyżej drobne tąpnięcie. Handel algorytmiczny to jest końcówka spirali, taki zapalnik. Co jest amunicją tej broni, tego za bardzo nie widać. Jest szereg czynników, ale na chwilę obecną żaden z nich nie jest na tyle alarmujący, żeby był w stanie uruchomić kryzys Wall Street.

Co mogłoby być takim czynnikiem?

Prof. Piech: Ostatni kryzys był na rynku nieruchomości, co dostrzegliśmy niespełna 2 lata przed upadkiem Lehman Brothers. Widać było spadki cen, tylko nie zauważyliśmy, jak poważnie w tę sytuację były zaangażowane banki amerykańskie. To dopiero wyszło na jaw w 2008 roku. Dziś nie widać takiego zagrożenia, w które rynek byłby zaangażowany. Można więc mówić o bańce spekulacyjnej, przynajmniej w niektórych miastach i krajach. Jednak to, co bardzo często się wiąże z kryzysem, w porównaniu ze zwykłą recesją, to element zaskoczenia. Naprawdę nie widać czegoś takiego, co realnie mogłoby rozpalić rynek.

Są jednak sytuacje, które budzą niepokój wśród inwestorów.

Prof. Piech: Tak. Jednak najważniejsze z nich, czyli wojna handlowa i konsekwencje sporu między Chinami a Stanami Zjednoczonymi, nie mogą spowodować nagłego krachu giełdowego. Bo impulsy kryzysowe, które przez ten kanał się rozchodzą, są bardzo, bardzo powolne. To jest coś, co może wywołać w długim czasie większe spowolnienie, ale nie krach jako taki. Analitycy Nomury wskazują na fundusze hedgingowe, ale one też reagują na jakieś bodźce, bardziej z pogranicza rynków finansowych i realnych, a tego przecież nie ma.

W jaki sposób ewentualny krach na Wall Street wpłynąłby na GPW?

Prof. Piech: Na naszą gospodarkę na pewno nie zadziałałby w jakiś znaczący sposób, ale na giełdę – może bardziej. Nie wykluczam również wpływu na polskiego złotego. Jednak ciekawsze jest to, co stanie się później, tzn. jak głęboki będzie to kryzys, ile czasu potrwa itd. Jeśli pojawi się duża niepewność, to wtedy uruchomią się nastroje pesymistyczne. Niepewność jest jak zła informacja, a może nawet jeszcze gorsza dla rynku, bo nie wiadomo, co trzeba dalej robić.

W jaki sposób przygotować się do takiej sytuacji?

Prof. Piech: Ponad rok temu mówiłem, że trzeba się zabezpieczyć przed kryzysem. Wtedy zasugerowałem zwiększenie zapasów złota i NBP posłuchał. Wynik banku centralnego na koniec roku będzie zapewne bardzo pozytywny i bardzo ucieszy ministra finansów, ktokolwiek nim będzie. I oczywiście to będzie się dobrze przekładało na budżet czy dodatkowe możliwości. Wiadomo, że dobra koniunktura kiedyś się skończy. Jednak trudno powiedzieć, czy będzie to za kilka miesięcy, czy może za 2-3 lata.

Co wtedy?

Prof. Piech: Mam pewne obawy. O ile poprzednio udało się wyjść obronną ręką, tak teraz gospodarka jest strasznie rozgrzana, ale mocą konsumpcji, której nie towarzyszy niestety wzrost oszczędności. W naszym kraju nie ma wystarczających zapasów, żeby przetrzymać dłużej recesję. Pesymizm może dość mocno uderzyć w PKB. I wtedy od mistrzostwa PR-owego rządu będzie zależało, czy społeczeństwo rzeczywiście ograniczy wydatki, czy może uda się je w jakiś sposób podtrzymać. W takiej sytuacji wyjdzie na jaw, czy mamy kompetentny rząd.

Z roku na rok wartość rynku mody i dóbr luksusowych nieustannie rośnie, co sprawia, że o aktywa w tym sektorze starają się zarówno inwestorzy branżowi, jak i fundusze private equity. Na światowym rynku Fashion & Luxury Goods w 2018 roku przeprowadzonych zostało 265 fuzji i przejęć (M&A) o średniej wartości 233 mln dolarów. Według autorów raportu firmy doradczej Deloitte „Fashion & Luxury Private Equity and Investors Survey 2019”, wśród sektorów cieszących się największym zainteresowaniem znalazła się branża hotelowa oraz producenci luksusowej odzieży i akcesoriów. Optymistyczne prognozy dotyczą także kosmetyków, perfum oraz mebli – inwestorzy przewidują stały wzrost tych sektorów o ponad 10 proc. rocznie.

Autorzy czwartej edycji raportu Deloitte uwzględnili ponad dziesięć kategorii składających się na rynek Fashion & Luxury (F&L). Celem przeprowadzonego badania było wskazanie trendów rynkowych w poszczególnych segmentach oraz oczekiwań dotyczących aktywności M&A.

Liczba fuzji i przejęć rośnie

Kolejny rok z rzędu rynek mody i dóbr luksusowych okazał się być dobrym miejscem dla działalności inwestorów, którzy oczekują ponadprzeciętnej stopy zwrotu z inwestycji. W 2018 roku odnotowano 265 transakcji, czyli o 47 więcej niż w poprzednim roku, co zaowocowało wzrostem o 22 proc. Średnia wartość umów M&A wyniosła natomiast 233 mln dolarów (o 3 mln więcej r. do r.). Sektor osobistych dóbr luksusowych zanotował przyrost liczby fuzji i przejęć o 11, na co największy wpływ miała aktywność w obszarze kosmetyków i perfum – wzrost o 16 transakcji w porównaniu do 2017 roku. Branża ta stanowiła 17 proc. liczby wszystkich fuzji i przejęć na rynku Fashion & Luxury w 2018 roku. Z kolei spadek odnotowały branże zegarków i biżuterii (11 proc.), odzieży oraz akcesoriów (28 proc.) – odpowiednio o 1 oraz 4 transakcje.

W porównaniu do poprzednich lat, kiedy poza sektorem osobistych dóbr luksusowych liczba transakcji M&A nie zmieniała się radykalnie, rok 2018 był okresem najdynamiczniejszego rozwoju dla branży hotelarskiej. W tym sektorze odnotowano 28 proc. ogółu transakcji na rynku mody i dóbr luksusowych. Niedoceniony dotąd sektor hotelarski, w 2018 r. stał się bardziej atrakcyjny dla inwestorów branżowych, jak również dla funduszy private equity, będąc tym samym najliczniejszy pod względem ilości fuzji i przejęć – mówi Kamil Kucharczyk, Wicedyrektor w dziale doradztwa finansowego Deloitte.

Wzrost inwestycji był widoczny zwłaszcza w Europie, Ameryce Północnej, a także w regionie Azji i Pacyfiku. Analizy ekspertów Deloitte pokazują, że segment ten będzie rósł średnio 5-10 proc. rocznie.

Europa znów najaktywniejsza

Wraz ze wzrostem liczby fuzji i przejęć w sektorze mody i dóbr luksusowych średnia ich wartość zwiększyła się o 3 mln dolarów w porównaniu z rokiem ubiegłym. Największy wzrost rok do roku, o 561 proc., a także największą przeciętną wartość (945 mln dolarów), osiągnęły transakcje w sektorze samochodów luksusowych (w tym samochodów elektrycznych), jachtów oraz hoteli (odpowiednio o 407 proc. i 174 proc.). Spadki średniej wartości transakcji w minionym roku zaliczyły natomiast kategorie odzieży i akcesoriów, zegarków i biżuterii oraz kosmetyków i perfum, odpowiednio o 46, 15 oraz 84 proc.

Najpopularniejszym kierunkiem inwestorów w 2018 r. okazała się Europa. Do 150 transakcji M&A, czyli o 41 więcej niż rok wcześniej, doszło właśnie tutaj. Ponad połowa z nich dotyczyła segmentu hoteli oraz odzieży i akcesoriów. Niewielkie wzrosty zanotowano także w regionie Azji i Pacyfiku oraz Japonii, głównie dzięki branży zegarków i akcesoriów. Najsłabiej na tle innych wypadła Ameryka Północna oraz Bliski Wschód, które zanotowały, co prawda niewielki, ale jednak spadek liczby przeprowadzonych transakcji fuzji i przejęć – mówi Kamil Kucharczyk.

Największe fuzje i przejęcia

Największą transakcją (3,6 mld dolarów) w segmencie motoryzacji było przejęcie Beijing Electric Vehicle (firmy zajmującej się głównie produkcją i sprzedażą nowych pojazdów elektrycznych) przez BAIC BluePark. Z kolei na rynku hoteli jako największą transakcję można uznać umowę między siecią luksusowych hoteli marki Belmond a francuskim koncernem LVMH – wartość przejęcia osiągnęła 3,3 mld dolarów. Belmond to brytyjski koncern, który jest właścicielem nie tylko sieci 36 luksusowych hoteli, m.in. we Włoszech, Hiszpanii, Rosji, Wielkiej Brytanii czy USA, ale także firm oferujących luksusowe podróże koleją czy rejsy rzeczne. Nabycie udziałów włoskiego domu mody Versace przez amerykański koncern Michael Kors Holdings zostało uznane za największą akwizycję w segmencie odzieży i akcesoriów. Wartość tej transakcji wyniosła około 2,1 mld dolarów.

Dalsze wzrosty

Autorzy raportu Deloitte swoją uwagę skupili na tym jak inwestorzy postrzegają potencjalne wzrosty w branży mody i dóbr luksusowych w nadchodzących latach. Zdaniem respondentów, którzy uczestniczyli w badaniu, wskaźnik sprzedaży kluczowych graczy na rynku osobistych dóbr luksusowych do 2021 roku osiągnie 1,1-krotność jego obecnej wartości (ok. 4 proc. CAGR w okresie 2018-2021 r.). W przypadku innych rynków wynik ten wzrośnie 1,2-krotnie, co stanowi około 6 proc. CAGR (skumulowany roczny wskaźnik wzrostu).

Według analityków Deloitte, kolejne trzy lata powinny być udane dla całego rynku dóbr luksusowych, który będzie rósł średnio o 5-10 proc. w skali roku. Dużą aktywność funduszy private equity zanotuje przede wszystkim sektor kosmetyków i perfum oraz mebli ze wzrostem ponad 10 proc. rocznie. Przyrost od 5 do 10 proc. w ciągu roku odnotuje także segment odzieży i akcesoriów, hoteli oraz restauracji. Stabilna sytuacja utrzyma się natomiast w branży zegarków i biżuterii oraz selektywnej sprzedaży detalicznej.

Kierunki działań strategicznych

Według szacunków ekspertów Deloitte, w celu wzmocnienia lub dezinwestycji swoich portfeli w branży F&L, do wyprzedaży aktywów w 2019 r. może przystąpić około 43 proc. funduszy, doprowadzając do wzrostu rok do roku o 8,2 proc.

Dla wielu z nich powodem jest nie tylko możliwość dalszego inwestowania środków i osiągnięcie większej stopy zwrotu, ale także obawa związana z niedopasowaniem się do trendów rynkowych oraz utratą szans na efektywne zakończenie przeprowadzonych inwestycji – mówi Kamil Kucharczyk.

Możliwość inwestycji w branżę mody i dóbr luksusowych rozważa w tym roku 70 proc. wszystkich funduszy. Największy odsetek zainteresowany jest ulokowaniem swojego kapitału w sektorze odzieży i akcesoriów oraz kosmetyków i perfum (po 79 proc.). Z kolei 57, 36 i 29 proc. respondentów zainwestuje kolejno w rynek mebli, zegarków i biżuterii oraz w selektywną sprzedaż detaliczną.

Internacjonalizacja i poprawa efektywności są obecnie głównymi kierunkami strategicznymi przyjętymi przez inwestorów branży mody i dóbr luksusowych w celu zwiększenia wartości ich aktywów – dodaje ekspert.

Zgodnie z raportem firmy Forrester „How To Build A Healthcare IoT Platform”, dyrektorzy ds. informatyki w placówkach medycznych powinni stworzyć strategie wdrażania IoT lub ryzykować utratę rynku na rzecz bardziej zaangażowanych cyfrowo konkurentów. IoMT (Internet przedmiotów medycznych) dramatycznie zmienia krajobraz branży, a Deloitte Center for Healthcare Solutions twierdzi, że całkowity rynek IoMT ma wzrosnąć z 41 miliardów dolarów w 2017 roku do 158 miliardów dolarów w 2022 roku.

Rynek już teraz obfituje w inteligentne urządzenia zdrowotne i fitness – od zegarków po wagi – zdolne do przechwytywania danych takich jak masa ciała, dzienne zestawy ćwiczeń, tętno, poziom ciśnienia krwi i glukozy. A ponieważ innowatorzy tacy jak Apple, Fitbit i inni znajdują sposoby wykorzystania swoich urządzeń do diagnozowania migotania przedsionków, monitorowania depresji i zapewnienia poprawności przyjmowanych przez pacjenta leków, dostawcy usług medycznych będą mieli coraz większy dostęp do solidnej puli danych pacjentów, które mogą wykorzystać do lepszego diagnozowania, monitorowania, leczenia i zapobiegania chorobom oraz schorzeniom.

– Potencjał zwiększenia poziomu opieki nad pacjentem przy jednoczesnym obniżeniu jej kosztów jest ogromny. Jednak wszystkie nowe dane, generowane przez podłączone do sieci urządzenia, stawiają przed menedżerami IT w placówkach ochrony zdrowia kilka poważnych wyzwań, poczynając od faktu, że istniejąca infrastruktura nie jest po prostu przygotowana, aby poradzić sobie z napływem tak dużej ilości nowych danych – mówi Gerard Dermont, Head of Territory Sales Management w firmie Vertiv Poland. – Następnie, oczywiście, należy wziąć pod uwagę kwestie związane z bezpieczeństwem i regulacjami prawnymi.

Ponieważ działy IT wciąż poszukują sposobów na dalsze wspieranie rozwoju IoMT, oto kilka aspektów, na które eksperci Vertiv zwracają szczególną uwagę.

Fog computing zwiększy przepustowość

Warto wykorzystać potencjał przetwarzania w modelu fog computing w zarządzaniu zwiększoną ilością danych. Jest to działanie podobne do koncepcji mikrocentrów danych wdrażanych na brzegu sieci. Zasadniczo może pomóc w kontrolowaniu tego, co dostaje się do systemu, więc tylko najbardziej wartościowe i możliwe do wykorzystania dane są do niego wprowadzane.

Należy pamiętać o interoperacyjności

IoMT to nie jedyne urządzenia, które zwiększają ilość wyzwań związanych z interoperacyjnością w placówkach opieki zdrowotnej. W miarę jak branża zmierza w kierunku sprawnego przepływu danych pacjentów pomiędzy dostawcami, płatnikami i nimi samymi, głównym celem jest tworzenie standardów interoperacyjności. W przypadku IoMT wyzwania mogą być jeszcze bardziej złożone z powodu samej liczby urządzeń i ich producentów na rynku, także faktu, że urządzenia te mają różne sposoby komunikacji z siecią. IoMT opiera się również na technologiach łączności i interoperacyjności pomiędzy standardami bezprzewodowymi.

Ustanowienie strategii zarządzania cyberbezpieczeństwem specyficznej dla ochrony zdrowia

IoMT wprowadza zupełnie nowy katalog zagrożeń dla cyberbezpieczeństwa w placówkach medycznych. Każde z tysięcy urządzeń wykorzystywanych mogłoby stanowić punkt wejścia do sieci dla cyberprzestępców. Zespoły IT potrzebują więc sposobów na śledzenie wszystkich urządzeń, identyfikowanie ich i ustalanie priorytetów dla tych, które stanowią największe zagrożenie dla bezpieczeństwa. Konieczne jest także prowadzenie regularnych kontroli, które przede wszystkim powinny obejmować ocenę stanu bezpieczeństwa.

Być na bieżąco z regulacjami

Zwiększone wykorzystanie urządzeń IoMT niewątpliwie skomplikuje wymóg zapewnienia prywatności pacjentów. Rzeczywiście, obecne przepisy dotyczące ochrony prywatności okazują się w pewnym stopniu przeszkodą w osiągnięciu celów interoperacyjności. W miarę jak IoMT będzie się rozszerzać, regulacje będą również musiały ewoluować. Instytucje będą musiały dołożyć starań, aby być na bieżąco z wymogami prawnymi.

Nadążać za zmianami

Biorąc pod uwagę szybkie zmiany w ilości i rodzajach przetwarzanych danych, elastyczność i skalowalność stają się bardzo istotne dla sieci. Działy IT potrzebują technologii i wstępnie skonfigurowanych rozwiązań infrastrukturalnych, które ułatwiają łączenie sprzętu w sieci i szybkie skalowanie w miarę potrzeb. Potrzebują one również pełnej widoczności i większej kontroli nad wszystkimi operacjami zależnymi od IT w sieci opieki zdrowotnej. Inwestowanie w inteligentne rozwiązania infrastrukturalne i usługi wspierające mogą pomóc w łatwiejszym zarządzaniu rosnącą złożonością IT w placówkach ochrony zdrowia oraz w przygotowaniu się na przyszłe zmiany.

W I półroczu 2019 roku zarobki pracowników z Ukrainy zwiększyły się o 10% r/r. Na koniec tego roku wzrost może wynieść nawet 20% – wynika z danych Personnel Service. Eksperci firmy, która zajmuje się zatrudnianiem Ukraińców na potrzeby pracodawców w Polsce, zwracają uwagę, że w ciągu 5 lat zarobki pracowników z Ukrainy zwiększyły się o ponad 70%. Prym wiedzie branża budowlana, w której płace wzrosły niemal dwukrotnie. Można się jednak spodziewać, że zwiększające się zapotrzebowanie na kadrę zza granicy oraz zagrożenie odpływem Ukraińców do Niemiec jeszcze bardziej przyspieszy proces przyznawania podwyżek.

– Pracownicy z Ukrainy upatrują dużej szansy dla siebie w otwierającym się niemieckim rynku pracy. Już teraz część kadry ze Wschodu, ze względu na atrakcyjne zarobki, decyduje się pracować tam nielegalnie. Dla nas oznacza to oczywiście zaostrzoną konkurencję o Ukraińców, na co wskazują rosnące płace. Tylko w  pierwszym półroczu 2019 roku musieliśmy zwiększyć stawki godzinowe dla pracowników z Ukrainy o 10%. Spodziewamy się, że w całym 2019 roku podwyżki sięgną nawet 20% rok do roku. Sam wzrost płac to jednak za mało. Potrzebujemy dodatkowych zachęt, które zatrzymają Ukraińców w Polsce – mówi Krzysztof Inglot, Prezes Personnel Service.

Jeszcze w 2014 roku średnie zarobki pracowników z Ukrainy utrzymywały się w okolicach 7,3 zł netto za godzinę, czyli były zbliżone do oferowanej wtedy stawki minimalnej. W ciągu pięciu lat wynagrodzenia Ukraińców zwiększyły się o ponad 70%, do poziomu oscylującego w okolicach 12 zł netto na godzinę (różnice w zależności od branży).

Budowlanka płaci najwięcej, nawet 18 zł netto na godzinę

Duży wpływ na oferowaną stawkę godzinową ma branża, w której kadra ze Wschodu znajduje pracę. Prym wiodła wtedy i wiedzie nadal budowlanka. W 2019 roku Ukrainiec pracujący na budowie może spodziewać się nawet 18 zł netto na godzinę netto. W przetwórstwie zarobki są nieco niższe i oscylują na poziomie 12,5 zł netto na godzinę. Podobny poziom wynagrodzeń oferuje branża produkcyjna – 12 zł netto na godzinę. Natomiast w usługach, czyli m.in. gastronomii, hotelarstwie czy fryzjerstwie, pracownik ze Wschodu zarobi 11,75 zł netto na godzinę. Rolnictwo nadal pozostaje w ogonie ze średnią stawką godzinową na poziomie stawki minimalnej, czyli 11,5 zł netto na godzinę.

– Branża budowlana zdecydowanie się wyróżnia. Tak było od początku masowego zatrudniania pracowników z Ukrainy na polskim rynku pracy. W perspektywie pięcioletniej stawka godzinowa zwiększyła się nawet dwukrotnie, co pokazuje rosnące potrzeby kadrowe tego sektora. Branża budowlana mocno się rozwija, na co wskazują nastroje przedsiębiorców. Jak wynika z danych GUS, jeszcze w kwietniu tego roku wskaźnik koniunktury w budownictwie wyniósł wysokie +8,9, ale od tego momentu systematycznie spada. Można się domyślać, że firmy budowlane raczej nie martwią się o przyszłe zamówienia, a warunki realizacji obecnych inwestycji w obliczu wyzwań kadrowych – mówi Krzysztof Inglot, Prezes Personnel Service.

Ukraińcy zarabiają, ale też wydają więcej

Rosnące zarobki Ukraińców wpływają bezpośrednio na ich wydatki w Polsce. Z najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego za I kwartał 2019 roku wynika, że osoby z Ukrainy wydały w Polsce 1,59 mld zł, co w porównaniu do analogicznego okresu 5 lat temu oznacza wzrost o aż 45%.

Czy podwyżki wystarczą, żeby zatrzymać Ukraińców?

Decyzja niemieckiego rządu o obniżeniu barier dla wykwalifikowanych pracowników spoza Unii Europejskiej to potencjalne zagrożenie dla polskiego rynku pracy. Zmiany dotyczące imigrantów posługujących się językiem niemieckim mają wejść w życie już w 2020 roku. Personnel Service szacuje, że w efekcie z Polski może odpłynąć nawet 250 tys. Ukraińców i to nie tylko specjalistów, ale też słabiej wykwalifikowanych pracowników, którzy zasilą szarą strefę.

– Polska na razie nie może walczyć z niemieckimi stawkami, dlatego swoich przewag musimy szukać gdzie indziej. Pamiętajmy, że dotychczasowy charakter imigracji z Ukrainy w jakiejś części miał charakter osiedleńczy. Ci pracownicy z nami zostaną i o takich powinniśmy walczyć. Powinniśmy stworzyć dla Ukraińców warunki nie tylko do pracy, ale do życia. Dostęp do edukacji dla ich dzieci, pakiet ubezpieczeń społecznych, dostęp do służby zdrowia – podsumowuje Krzysztof Inglot.

Funt jest najsłabszy do dolara od października 2016 r., gdyż spośród możliwych scenariuszy dotyczących brexitu większość nie rokuje pozytywnie dla Wielkiej Brytanii i jej waluty. Po wakacyjnej przerwie Westminster wraca do obrad i posłowie przeciwni polityce Borisa Johnson chcą zablokować jego dążenia do bezumownego brexitu. Ale Johnson nie zamierza poddać się bez walki, nawet jeśli oznaczałoby to przyspieszone wybory jeszcze przed datą brexitu 31 października.

Dziś po południu brytyjscy parlamentarzyści wracają do obrad i już pierwszego dnia czeka ich wiele pracy. Anty-Johnsonowy front w postaci partii opozycyjnych oraz buntowników z Partii Konserwatywnej szykuje legislację, która ma zablokować dążenia rządu do opuszczenia UE 31 października z porozumieniem lub bez, co faktycznie oznacza bezumowny brexit. Ale Boris Johnson nie zamierza bezczynnie czekać na wyrok i najpierw wystąpił z groźbami wobec pro-europejskich członków Partii Konserwatywnej – jeśli poprą ustawę wymuszającą na rządzie przedłużenie negocjacji (do 31 stycznia) w przypadku braku porozumienia, mogą pożegnać się z miejscem na w następnych wyborach. Jednak rebelianci powołali się na wyższość dobra kraju niż lojalność partyjną i Boris musiał zmienić strategię. Jeśli ustawa zostanie przegłosowana, Johnson zgłosi wniosek o wotum zaufania dla rządu i po przegranej ogłosi nowe wybory 14 października. By do wyborów doszło, Johnson potrzebuje 2/3 głosów w Izbie Gmin za wnioskiem, co oznacza, że potrzebuje głosów opozycji. Biorąc pod uwagę nawoływania lidera Partii pracy Jeremy’ego Corbyna do odwołania rządu, Johnson powinien te głosy dostać. Wówczas czekamy na wynik nowych wyborów, po których zostanie bardzo mało czasu do szczytu UE (18-19 października), gdzie podjęte będą ostateczne decyzje odnośnie porozumienia lub odroczenia brexitu. Pierwsze w przypadku przegranej Johnsona w wyborach, drugie – gdy odzyska większość parlamentarną.

Co wydaje się wąskim drzewkiem scenariuszy, szybko się jednak rozrasta. Nieporozumienia wśród brytyjskich posłów nie będą czymś niezwykłym i albo ustawa blokująca rząd nie znajdzie wystarczającego poparcia, albo poparcie dla partii przeciwnych Johnsonowi będzie na tyle rozdrobnione, że nie uda się skonstruować trwałego rządu. Hipotetycznie opozycja może nie poprzeć wniosku o przyspieszone wybory, by uwiązać premiera w zobowiązanie odroczenia brexitu. Ale wtedy rząd może starać nie respektować nowej ustawy i szukać furtki, by dalej dążyć do bezumownego wyjścia z UE 31 października – takie rozwiązania nie wykluczył minister ds. brexitu Michael Gove. Wreszcie nie można wykluczyć, że w ostatniej chwili złagodnieje pozycja UE i przy wizji bezumownego brexitu dojdzie do podpisania pobocznych porozumień ułatwiających „rozwód” z Wielką Brytanią. Scenariusze można mnożyć, a historia uczy nas, że w brytyjskiej polityce wszystko jest możliwe, nawet odkopywanie zapisów nieaktywnych od XVII w. Pozytywne dla funta rozstrzygnięcia są w zdecydowanej mniejszości, co potęguje niepewności i skłonność inwestorów do zabezpieczania się przez ryzykiem najgorszego. Dyskutowałbym, że na samej niepewności (i przy małych, ale zawsze, nadziejach na szczęśliwe zakończenie) pole do dalszego osłabienia funta nie zostało duże (ok. 1-2 proc.). Jednocześnie jednak nie można niczego wykluczyć, jeśli chodzi o wpływ brytyjskiej polityki na GBP. Niczego.

Konrad Białas
Dom Maklerski TMS Brokers S.A.

Dobrze zdefiniowane i odpowiednio zarządzane procesy biznesowe w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu mogą stanowić istotną przewagę konkurencyjną firmy. Na co należy zwrócić uwagę podczas pracy nad strategią optymalizacji procesów, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia błędów?

Brak priorytetyzacji procesów

Aby dobrze przygotować organizację do wdrożenia zmian należy przeprowadzić wielowymiarową analizę, obejmującą określenie stadium dojrzałości procesowej. Wiele firm prace nad zwiększaniem swojej efektywności zaczyna bez określenia wagi poszczególnych procesów i odniesienia ich do podstawowej działalności przedsiębiorstwa. Wskazanie w jaki sposób dany proces wspiera wizję, misję i strategię organizacji pomoże w kolejnym kroku określić hierarchię procesów i wytypować  proces główny, który określa kluczowy cel działalności organizacji. Będzie to miało duże znaczenie przy alokowaniu zasobów do realizacji procesu. W ten sposób będą wykorzystane w najbardziej efektywny sposób.

Nie zdefiniowanie celu procesu

Drugim często popełnianym błędem jest brak określenia dokładnego celu procesu.

W wielu firmach dany proces jest wykonywany „od zawsze” i nikt nie zastawia się nad tym, czemu tak naprawdę służy.  Tymczasem może okazać się, że produkt końcowy procesu nie jest nikomu potrzebny. Tak dzieje się np. w przypadkach kiedy zostało zlikwidowane stanowisko, które było beneficjentem procesu, a pracownicy realizujący proces nie zostali o tym powiadomieni – mówi Jacek Włodarczyk, Consulting Senior Manager Crowe.

Jeśli proces nie ma celu lub go utracił wykonywanie go niepotrzebnie absorbuje zasoby i generuje koszt, kluczowa jest więc jak najszybsza reakcja na taką zmianę.

Niewłaściwa komunikacja

Bardzo powszechnym problemem w zarządzaniu procesowym – i nie tylko – jest brak komunikacji.

Kadra kierownicza bardzo często może mieć zupełnie inne wyobrażenie przebiegu procesu niż pracownicy, którzy go realizują. Pojawia się wówczas efekt „ukrytej fabryki” – proces jest realizowany, ale tak jak chcą lub mogą go wykonać pracownicy bezpośrednio w ten proces zaangażowani – mówi Jacek Włodarczyk.

Przyczyny tego stanu rzeczy mogą być różne. W wariancie pozytywnym pracownicy sami wypracowują model, który działa dużo sprawniej niż zaproponowana odgórnie wersja. Może też zdarzyć się sytuacja, w której proces jest realizowany w inny sposób dlatego, że tak jest pracownikom wygodniej.  Często w takich sytuacjach pojawia się stwierdzenie „że inaczej się nie da”, dlatego kluczowe jest wyjaśnienie zespołowi przyczyn, z powodu których proces powinien być realizowany w inny sposób.

Opór przed zmianą

Większość zmian budzi w pracownikach poczucie niepewności, czasem lęku.

Optymalizacja procesów jest postrzegana jako konieczność nauczenia się nowych rzeczy czy zmiany dotychczasowych przyzwyczajeń, co często skutkuje próbą zachowania „status quo” – dodaje Jacek Włodarczyk.

Bardzo ważne w tym przypadku jest informowanie o proponowanych zmianach i skutkach jakie mogą one przynieść. Kluczowe jest podkreślenie korzyści dla organizacji i tego, jak przełożą się na pozytywne rezultaty dla poszczególnych członków zespołu.

Brak graficznego odwzorowania procesów

W trakcie przygotowania strategii optymalizacji procesów istotne jest również podejście do ich modelowania i opisywania. Obecnie trudno jest mówić o procesach nie uwzględniając w ich opisie systemów informatycznych. Dlatego bardzo ważne jest aby sposób, w który będą modelowane i optymalizowane, mógł w przejrzysty sposób być pokazany w formie diagramu lub innej grafiki. Pozwoli to zobrazować wsparcie danego procesu czy pojedynczego zadania przez system lub systemy i pokazać, np. jakie dokumenty i w którym systemie mają zostać wytworzone.

Ostatnie tygodnie nie były dobre dla złotego. Widać to szczególnie w kursie wobec franka szwajcarskiego i dolara.

Frankowicze mają powody do zmartwień. Frank kosztuje już regularnie powyżej 4 zł. Kurs dolara zbliża się do tej bariery. I nie bardzo widać powody do zmian.

– Za słabością złotego stoi przede wszystkim kiepska europejska koniunktura gospodarcza – mówi w rozmowie z MarketNews24 dr Przemysław Kwiecień, główny ekonomista XTB. – EBC już utrzymuje ujemne stopy procentowe, a oczekiwania są takie, że będzie je jeszcze obniżał i dlatego europejskie waluty naszego regionu są pod presją.

Z powodu obaw o światowe spowolnienie gospodarcze nie radzą sobie również inne waluty krajów wschodzących spoza Europy. Pesymizm narasta z powodu wojen handlowych.

Gdy osłabia się chiński juan, który jest najtańszy od lat, inwestorzy oceniają, że w relacji do juana nie mogą się wzmacniać inne waluty krajów wschodzących, bo każdy nich jest w jakimś stopniu handlowo powiązany z chińską gospodarką.

– Fundamenty złotego nie wyglądają źle, ale złoty traci z powodu zawirowań na światowych rynkach – komentuje ekspert XTB.

• Spadek wartości obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń[1] na Głównym Rynku o 4,0% rdr do 16,2 mld zł w sierpniu 2019 r.
• Wzrost średniej dziennej wartości obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń na Głównym Rynku o 0,6% rdr do 771,8 mln zł w sierpniu 2019 r.
• Wzrost łącznego wolumenu obrotu instrumentami pochodnymi o 20,9% rdr do poziomu 643,9 tys. szt. w sierpniu 2019 r.
• Wzrost łącznego wolumenu obrotu energią elektryczną o 18,4% do poziomu 21,2 TWh w sierpniu 2019 r.
• Wzrost łącznego wolumenu obrotu gazem ziemnym o 6,6% rdr do 14,9 TWh w sierpniu 2019 r.
• Wzrost wolumenu obrotu prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia związanych z efektywnością energetyczną („białe certyfikaty”) na rynku spot o 283,1% rdr do 70,8 ktoe w sierpniu 2019 r.

Łączna wartość obrotu akcjami na Głównym Rynku GPW wyniosła 16,4 mld zł w sierpniu 2019 r., czyli o 4,6% mniej niż w analogicznym okresie rok wcześniej. Wartość obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń spadła w sierpniu 2019 r. o 4,0% rdr do poziomu 16,2 mld zł. Średnia dzienna wartość obrotu akcjami w ramach arkusza zleceń wyniosła w sierpniu 2019 r. 771,8 mln zł, o 0,6% więcej niż rok wcześniej. Wartość indeksu WIG na koniec sierpnia 2019 r. wyniosła 56 739,53 pkt i była o 5,7% niższa niż przed rokiem.

Na rynku NewConnect w sierpniu 2019 r. odnotowano spadek łącznej wartości obrotu akcjami o 23,9% rdr do poziomu 137,9 mln zł. Wartość obrotów akcjami w ramach arkusza zleceń na rynku NewConnect w sierpniu spadła o 23,2% rdr i wyniosła 129,2 mln zł.

W sierpniu 2019 r. łączny wolumen obrotu instrumentami pochodnymi wyniósł 643,9 tys. szt., czyli o 20,9% więcej niż rok wcześniej. Wolumen obrotu kontraktami na indeksy wzrósł o 35,6% rdr do poziomu 378,5 tys. szt., a wolumen obrotu kontraktami na akcje wzrósł o 42,5% rdr do 135,7 tys. szt. Kontrakty na waluty odnotowały spadek o 26,5% rdr do poziomu 96,6 tys. szt.

W sierpniu 2019 r. zanotowano wzrost wartości obrotu produktami strukturyzowanymi o 110,1% rdr do poziomu 135,4 mln zł oraz wzrost obrotów ETF-ami o 170,7% rdr do 14,1 mln zł.

Wartość notowanych na rynku Catalyst emisji obligacji nieskarbowych wyniosła 91,7 mld zł na koniec sierpnia 2019 r. wobec 80,5 mld zł w analogicznym okresie ubiegłego roku. Wartość obrotu obligacjami nieskarbowymi na rynku Catalyst w ramach arkusza zleceń wzrosła w sierpniu 2019 r. o 117,0% rdr do poziomu 241,3 mln zł.

Łączna wartość obrotu obligacjami na TBSP sięgnęła w sierpniu 2019 r. 18,5 mld zł i była o 29,7% niższa niż rok wcześniej.

Łączny wolumen obrotu energią elektryczną na rynkach spot i terminowym w sierpniu 2019 r. wyniósł 21,2 TWh, co oznacza wzrost o 18,4% rdr. Wolumen obrotu energią elektryczną na rynku spot wzrósł o 23,4% rdr do poziomu 2,5 TWh. Na rynku forward wolumen wzrósł o 17,7% rdr do poziomu 18,7 TWh.

Łączny wolumen obrotu gazem ziemnym wzrósł w sierpniu o 6,6% rdr do 14,9 TWh. Na rynku spot wolumen obrotu wzrósł o 94,2% do poziomu 1,3 TWh. Na rynku terminowym odnotowano wzrost o 2,3% rdr do poziomu 13,6 TWh.

Wolumen obrotu prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia, z wyłączeniem praw ze świadectw związanych z efektywnością energetyczną („białe certyfikaty”)^[2], na rynku spot wyniósł w sierpniu 2019 r. 1,6 TWh, co oznacza spadek o 64,4% rdr. Sierpniowe dane w tej linii biznesowej są jednak nieporównywalne rdr z uwagi na zakończenie notowań certyfikatów kogeneracyjnych, które nastąpiło w czerwcu 2019 r.

Wolumen obrotu prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia związanych z efektywnością energetyczną („białe certyfikaty”) wzrósł o 283,1% rdr osiągając w sierpniu 2019 r. poziom 70,8 ktoe^[3].

Kapitalizacja 410 spółek krajowych notowanych na Głównym Rynku na koniec sierpnia 2019 r. wyniosła 546,12 mld zł (124,56 mld EUR).

Łączna kapitalizacja 460 spółek krajowych i zagranicznych notowanych na Głównym Rynku sięgnęła na koniec sierpnia 2019 r. 1 086,2 mld zł (247,7 mld EUR).

Na rynku Catalyst w sierpniu 2019 r. zadebiutowały obligacje Polskiego Holdingu Nieruchomości (wartość oferty wyniosła 160 mln zł).

W sierpniu 2019 r. na GPW odbyły się 21 sesje giełdowe, w porównaniu do 22 sesji rok wcześniej.

[1] transakcje sesyjne, bez transakcji pakietowych

[2] świadectwa pochodzenia związane z efektywnością energetyczną (tzw. białe certyfikaty) są wystawiane, notowane i rozliczane w innych jednostkach metrycznych niż pozostałe świadectwa na TGE (toe – tona oleju ekwiwalentnego; energetyczny równoważnik jednej metrycznej tony ropy naftowej o wartości opałowej równej 10.000 kcal/kg)

[3] ktoe = 1000 toe, Mtoe = 1000 000 toe

W czerwcu bieżącego roku rząd wprowadził ustawę zerowego PITu dla młodych. Oznacza to, że po złożeniu oświadczenia, pracownicy poniżej 26 roku życia zwolnieni są z płacenia podatku od swojego dochodu. Mimo negatywnych prognoz przeciwników ustawy, zwolnienie młodych z podatku PIT nie odbije się znacząco na wpływie do budżetu. Przewidywana luka we wpływach z PITu wynosi między 2 a 2,5 miliarda złotych – co przy ponad stu miliardowym wpływie do budżetu państwa i budżetów samorządowych nie jest znaczącą stratą. Zostanie ona dodatkowo zamortyzowana dzięki rosnącym płacom – a także przez to, jak wygląda w Polsce struktura wynagrodzeń. Młodzi pracownicy zarabiają dużo mniej, niż osoby starsze stażem. Taka korelacja wynagrodzeń, a co za tym idzie małe zarobki i brak bezpieczeństwa finansowego, prowadzi do masowych emigracji w tej grupie wiekowej. I to temu problemowi ma zaradzić ustawa o zerowym podatku dochodowym.

– Misja niefiskalna tego projektu jest dla państwa najważniejsza. Polega na zwiększeniu dochodów realnych ludzi młodych i powstrzymaniu ich migracji. Ucieczka ludzi w tym wieku jest najgroźniejsza pod względem demograficznym i finansowym. Ktoś, w kogo zainwestowaliśmy jako w obywatela i pracownika, nie zwraca swoja pracą i płaconymi dochodami wydatków państwa, które zostały na niego poczynione – powiedział serwisowi eNewsroom profesor Witold Modzelewski, prezes Instytutu Studiów Podatkowych. – Jeżeli uda nam się powstrzymać proces ucieczki młodego pokolenia, to warto będzie na to wyłożyć parę miliardów złotych. To stosunkowo mały koszt do osiągnięcia tego efektu. Miejmy nadzieję, że ten sygnał dla młodego pokolenia będzie dobrze odczytany i spełni swoje zadanie. Jednak żeby ocenić skuteczność ustawy musimy zobaczyć, co przyniosą następne lata – wskazuje Modzelewski.

Warto sprawdzić, które dzielnice Warszawy szczególnie upodobali sobie krajowi deweloperzy oraz ich klienci. Lista takich popularnych dzielnic zmieniła się w 2018 r.

Warszawa to miasto, które może się pochwalić zdecydowanie największą w Polsce ofertą rynku pierwotnego. Ta oferta nowych mieszkań jest ponad dwa razy większa niż w przypadku Krakowa i Wrocławia. Stolica zdecydowanie przoduje również pod względem liczby mieszkań oddawanych do użytku przez deweloperów. Na podstawie danych GUS postanowiliśmy sprawdzić, w których dzielnicach takie mieszkania powstają najczęściej. Wzięliśmy pod uwagę dane z 2017 roku oraz 2018 roku. Pokazują one, że w ujęciu rocznym doszło do ciekawych zmian.

W 2018 r. znacznie więcej mieszkań ukończono na Białołęce

Nawet wielu analityków nie wie o tym, że Główny Urząd Statystyczny podaje dokładne informacje o liczbie mieszkań ukończonych w poszczególnych dzielnicach Warszawy. Poniższa tabela prezentuje takie statystyki zaczerpnięte z Banku Danych Lokalnych GUS. Wskazują one, że w ujęciu rocznym (2018 rok/2017 rok) liczba ukończonych mieszkań deweloperskich z poszczególnych dzielnic zmieniła się następująco:

• Bemowo – brak istotnych zmian
• Białołęka – wzrost o 81%
• Bielany – spadek o 9%
• Mokotów – wzrost o 31%
• Ochota – spadek o 25%
• Praga – Południe – wzrost o 34%
• Praga – Północ – wzrost o 171%
• Rembertów – wzrost o 1144%
• Śródmieście – spadek o 75%
• Targówek – wzrost o 161%
• Ursus – wzrost o 64%
• Ursynów – spadek o 49%
• Wawer – spadek o 11%
• Wesoła – wzrost o 148%
• Wilanów – spadek o 47%
• Włochy – wzrost o 67%
• Wola – wzrost o 17%
• Żoliborz – spadek o 45%

W skali całego stołecznego rynku bardzo ważny był duży wzrost liczby mieszkań oddawanych do użytku na terenie Białołęki. „Ta wysunięta na północ dzielnica Warszawy w 2018 r. tylko nieznacznie wyprzedziła Wolę i zdystansowała Pragę – Południe oraz Mokotów (zobacz poniższa tabela). Warto wspomnieć, że rok wcześniej to właśnie Wola była dzielnicą ze zdecydowanie największą liczbą ukończonych mieszkań deweloperskich” – podkreśla Leszek Markiewicz, ekspert portalu NieruchomosciSzybko.pl.

Wzrost liczby mieszkań oddawanych do użytku m.in. na terenie Białołęki, Woli oraz Mokotowa sprawił, że cały warszawski rynek pierwotny zakończył 2018 r. z wynikiem znacznie wyższym niż poprzednio. Mowa o osiemnastoprocentowym wzroście liczby oddawanych do użytku mieszkań deweloperskich. Leszek Markiewicz z portalu NieruchomosciSzybko.pl informuje, że od stycznia do grudnia 2018 r. inwestorzy działający w Warszawie ukończyli aż 22 552 takie mieszkania.

Dla deweloperów oraz klientów znaczenia nabiera Targówek

Poniższa tabela prezentuje również zmiany udziału poszczególnych dzielnic Warszawy w łącznej liczbie mieszkań deweloperskich oddawanych do użytku w 2017 roku oraz 2018 roku. Można stwierdzić, że w ujęciu rocznym mocno na znaczeniu zyskał między innymi Targówek. Analizowany udział tej dzielnicy wzrósł bowiem z 4% do 8%. Tym samym Targówek wyprzedził między innymi Bemowo, Wilanów, Bielany, Włochy, Ursus i Ursynów.

Wzrost znaczenia Targówka na deweloperskiej mapie Warszawy to ciekawe zjawisko. Można je powiązać między innymi z poszukiwaniem przez deweloperów nowych obszarów do budowy niedrogich mieszkań. „Sporym atutem Targówka w stosunku Białołęki lub Ursusa jest bardzo dobre połączenie z centrum miasta za pośrednictwem nowo wybudowanej linii metra. Mieszkańcy wspomnianej dzielnicy niebawem będą mogli korzystać ze stacji Targówek Mieszkaniowy oraz Trocka” – komentuje Leszek Markiewicz, ekspert portalu NieruchomosciSzybko.pl.

Analizowane informacje dotyczą projektów sprzed dwóch lat

W ramach podsumowania warto podkreślić, że informacje prezentowane poniżej odzwierciedlają decyzje inwestycyjne deweloperów sprzed około dwóch lat. Tyle bowiem trwa budowa przeciętnego mieszkania przez dewelopera. Trudno przypuszczać, że w przypadku Warszawy taki czas pomiędzy rozpoczęciem i zakończeniem prac budowlanych jest znacząco krótszy lub dłuższy. „Wiele osób mogłoby być zainteresowanych informacjami o liczbie mieszkań, które deweloperzy w 2018 r. lub pierwszej połowie 2019 r. rozpoczęli na terenie poszczególnych dzielnic naszej stolicy. Główny Urząd Statystyczny niestety nie podaje tak dokładnych informacji dotyczących nowych inwestycji mieszkaniowych w Warszawie” – podsumowuje Leszek Markiewicz, ekspert portalu NieruchomosciSzybko.pl.

Źródło: Leszek Markiewicz, NieruchomosciSzybko.pl (prosimy o podlinkowanie w miarę możliwości)

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS

Indeks Conference Board obrazujący nastroje konsumenckie w USA obniżył się w sierpniu do 135,1 pkt. z 135,8 pkt. w lipcu, jednak spadek był mniejszy od oczekiwań analityków. Konsensus rynkowy dotyczący wartości indeksu w sierpniu wynosił 130,0 pkt. Dane te wskazują, że nastroje konsumentów pozostają bardzo dobre pomimo eskalacji wojen handlowych między USA a Chinami, słabej koniunktury w przemyśle i rosnącej niepewności dla globalnego wzrostu.

Drugi tydzień z rzędu GPW w Warszawie notuje wzrosty. Indeks szerokiego rynku WIG wzmocnił się w ciągu tygodnia o 1,23%. Notowania największych spółek tworzących indeks WIG20 wzrosły o 1,50%, natomiast Indeksy małych i średnich spółek odnotowały nieco słabszy wynik: sWIG80 zyskał na wartości 0,27%, z kolei mWIG40 wzmocnił się o 0,39%.

W nadchodzącym tygodniu uwagę inwestorów będą przykuwać dane napływające z USA. We wtorek (03.09.2019) poznamy indeks PMI dla przemysłu. W środę (04.09.2019) będą ujawnione dane dotyczące bilansu handlu zagranicznego Stanów Zjednoczonych. W czwartek (05.09.2019) nadejdzie kolej na dane o zasiłkach dla bezrobotnych, raport ADP, indeks aktywności biznesowej oraz dane o zamówieniach na dobra trwałe. Jednak najbardziej istotne dla inwestorów dane nadejdą w piątek (06.09.2019), wtedy poznamy dane dotyczące płacy godzinowej, zatrudnienia w sektorze pozarolniczym, długości tygodnia pracy oraz stopę bezrobocia.

Departament Zarządzania i Analiz
SUPERFUND TFI S.A.

Na obecnym rynku pracy, na którym to pracownik dyktuje warunki, pracodawcy i zatrudniane przez nich agencje HR stosują najróżniejsze strategie employer brandingowe, by spełnić oczekiwania kandydatów. Wydaje się, że na przestrzeni lat, najbardziej zmieniło się podejście do rekrutacji. Firmy prześcigają się w wynajdywaniu nowych technik rekrutacyjnych, dzięki którym mogą ściągnąć do siebie ekspertów i młode talenty, które coraz częściej okazują się niezbędne w utrzymaniu przewagi rynkowej. Niestety, „rekrutacja 2.0” kończy się na tym, że nowy pracownik  pojawia się pierwszego dnia w biurze, jest oprowadzany po firmie, przełożony przekazuje mu podstawowe informacje o czekających obowiązkach i dalej „nowy” jest pozostawiony sam sobie… Pracodawcy często zapominają o tym, jak ważny jest proces wspierania i aklimatyzacji nowych członków zespołu w „obcym” środowisku pracy, i że pierwsze wrażenie można zrobić tylko raz. To, jak pracownik odbierze swoje pierwsze dni w nowej pracy, może wpływać na jego motywację i efektywność. W tym przypadku, z pomocą przychodzi onboarding. Aż 91 proc. pracowników przyjętych do firm, w których  zostało wdrożone to rozwiązanie, postanowiło zostać w nich na dłużej[1]. Co to jest onboarding i jak go stosować?

Zrekrutowanie ambitnego, kompetentnego pracownika, który nie odejdzie z firmy po kilku miesiącach albo jeszcze szybciej – to marzenie każdego pracodawcy. Aby pracownik został w firmie na dłużej, musi czuć się w niej komfortowo już od pierwszego dnia. Dlatego ważne jest poznanie wszystkich narzędzi, które dotyczą onboardingu. To nic innego, jak odpowiednie przywitanie pracownika i przygotowanie go do objęcia danego stanowiska. Na ten proces składa się wiele elementów. – Szacuje się, że aby pracownik poczuł się pewnie w nowym środowisku i zintegrował z zespołem, zaczął naprawdę rozumieć markę, w której pracuje i jej misję, potrzeba od 3 do 6 miesięcy. Ten czas zazwyczaj pokrywa się
z okresem próbnym, na który przeważnie na początku przyjmowana jest nowa osoba, mający na celu sprawdzenie, czy poradzi sobie ze wszystkimi obowiązkami. Odpowiednio przeprowadzony okres próbny, podczas którego wykazać się musi nie tylko pracownik, ale i pracodawca w połączeniu z odpowiednimi technikami onboardingowymi sprawia, że można budować trwały i zgrany zespół – uważa Agnieszka Surowiec, Dyrektor HR i Komunikacji w Intrum i dodaje, że profesjonalne podejście do onboardingu wcale nie jest trudne.

Onboarding: dlaczego ma to znaczenie?

Mówi się, że firma jest tak silna i dobra jak ludzie, którzy w niej pracują. Dlatego tym bardziej ważne jest, aby umiejętnie zmotywować zespół do pozostania w niej na dłużej. Potwierdzają to badania, które wykazały, że aż 9 na 10 pracowników przyjętych do firm z systemem onboardingowym pozostało w niej na dłużej. Co więcej, ponad połowa osób poszukujących pracy uważa, że najważniejszym aspektem decydującym o pozostaniu w firmie jest dobra komunikacja oraz jasno określone oczekiwania[2]. – Dzięki działaniom z obszaru onboardingu nowi pracownicy szybciej integrują się z zespołem, wdrażają się w nowe obowiązki. Działania, które podejmiemy w tym obszarze, dają możliwość dokładnego określenia naszych oczekiwań jako pracodawcy i wyjaśnienia pracownikowi jakichkolwiek wątpliwości, jeżeli nie zostały one rozwiane podczas rekrutacji. W ten sposób niwelujemy ryzyko wystąpienia nieporozumień, które mogą się pojawić w przyszłości – zaznacza Agnieszka Surowiec, Intrum.

Należy jednak pamiętać o tym, że rozwiązania z obszaru onboardingu, które chcemy zastosować w firmie, muszą być dopasowane do potrzeb pracujących w niej osób (i różnych stanowisk), i ukierunkowane na cele, które chce się osiągnąć. Nie wystarczy uruchomić jednorazowo zestawu działań pod nazwą „onboarding”, które będą powielane za każdym razem, kiedy zatrudniamy nową osobę. Wyznaczona ścieżka postępowania jest ważna, ale liczy się również indywidualne podejście. To jest ważne, ponieważ okazuje się, że aż 74 proc. pracowników uważa, że praktyki onboardingowe wciąż nie zostały odpowiednio wykorzystane w firmach, w których pracują[3]. Jak zatem stosować onboarding, by był skuteczny?

Cztery bardzo ważne „C”

Wśród porad ekspertów od employer brandingu i w opracowaniach tworzonych przez osoby zajmujące się profesjonalnie obszarem HR znajdziemy wiele definicji mówiących o tym, co to jest onboarding i jeszcze więcej pomysłów na to, jak go wdrożyć
w firmie, jakie konkretne kroki trzeba podjąć. Pracodawca niezaznajomiony z tym tematem może wręcz pogubić się w gąszczu informacji. Jeżeli w danej firmie nigdy wcześniej takie rozwiązania nie funkcjonowały, warto zacząć od podstaw i skupić się na „metodzie” nazwanej 4C. Nazwa podchodzi od najważniejszych obszarów, z którymi spotyka się nowy pracownik, i o które należy zadbać, aby „nowy na pokładzie” szybko stał się efektywnym pracownikiem, na którego będziemy mogli liczyć przez wiele lat[4].

1. Compliance

Chodzi o dopełnienie wszelkich niezbędnych formalności, które wiążą się bezpośrednio z zatrudnieniem nowego pracownika, np. wypełnienie dokumentacji i przygotowanie umowy, stworzenie adresu mailowego czy przekazanie sprzętu potrzebnego do pracy
i niezbędnych dostępów (np. platformy i programy informatyczne wykorzystywane w firmie). – Pracownik musi mieć swoje stanowisko pracy i zapewniony komputer (oczywiście w przypadku pracy biurowej). To wydaje się oczywiste, ale zdarzają się firmy, w których nowy pracownik przez pierwsze dwa tygodnie jest „przestawiany z kąta w kąt” i nie ma stałego miejsca, co jest złe. Nowo zatrudniona osoba już pierwszego dnia powinna otrzymać podpisaną umowę o pracę – to jest ważne dla komfortu psychicznego pracownika. Niestety, nie we wszystkich firmach jest to na porządku dziennym – zaznacza Agnieszka Surowiec.

2. Clarification

Nawet jeżeli jasno wynika to ze szczegółowo skonstruowanej umowy o pracę, bezpośredni przełożony powinien poświęcić czas na rozmowę z nowym pracownikiem i dokładnie wyjaśnić, jakie obowiązki czekają na niego na danym stanowisku, czego się od niego oczekuje, jakie ma cele do zrealizowania. – Właściwe przekazanie nowemu pracownikowi jego zadań i obowiązków jest równie ważne dla niego samego, jak i dla innych członków zespołu, do którego dołączy. Nowa osoba wkracza do zgranego, a przynajmniej znającego się zespołu. Ta sytuacja musi być w pełni komfortowa dla obu stron. Dobrym pomysłem jest także zaplanowanie kilku szkoleń wprowadzających pracownika w nowe zadania czy też serii spotkań z pracownikami starszymi stażem, a wykonującymi podobne zadania. Jest to okazja do tego, by nowy pracownik z pierwszej ręki dowiedział się, na czym będzie polegała jego praca albo jak w praktyce wygląda struktura organizacyjna firmy. Wprowadzenie mentoringu lub kogoś w postaci starszego opiekuna, który będzie „opiekował się” przydzielonym mu nowo zatrudnionym pracownikiem, w ogóle jest świetnym pomysłem na to, aby nowi członkowie zespołu szybko się zaaklimatyzowali – podpowiada Agnieszka Surowiec.

3. Culture

Każda firma ma swoje własne zasady. Niektóre są oficjalne i spisane, a inne funkcjonują na zasadzie umowy koleżeńskiej. Wszyscy pracownicy powinni je znać. Może chodzić o zasady dotyczące np. godzin pracy, dress codu, kontaktów z klientami, organizowania zebrań i spotkań służbowych, celebrowania ważnych wydarzeń związanych z pracownikami (np. urodzin), czy nawet te mówiące o tym, w których pomieszczeniach można spożywać posiłki. Im więcej informacji nowy pracownik otrzyma w ciągu kilku pierwszych dni, tym szybciej poczuje się w firmie „jak w domu” i przede wszystkim będzie rozumiał to, co się dzieje.

4. Connection

Jaki pracownik nie odejdzie z firmy w krótkim czasie po pozytywnym przejściu procesu rekrutacji? Taki, który będzie czuł się
w niej dobrze i będzie się utożsamiał z misją oraz wizją danej marki, będzie przekonany o tym, że praca, którą wykonuje ma sens
i jest potrzebna innym. Trzeba zadbać o relacje, o budowanie więzi między nowym pracownikiem (pracownikami), a resztą zespołu. Dlatego nie tylko bezpośredni przełożony, ale wszyscy pracownicy powinni być zaangażowani we wprowadzanie do firmy tych nowych. Nowo zatrudniane osoby nie powinny być wykluczane z udziału w różnych akcjach i wydarzeniach firmowych. Muszą dostawać taką samą dawkę informacji, jak pozostali, nawet jeżeli pozornie dotyczą one mało istotnych kwestii. – Uczymy się poprzez przykład, patrząc na zachowanie innych osób. Dlatego zespół odgrywa znaczącą rolę w działaniach onboardingowych – dodaje Agnieszka Surowiec.

Onboarding w praktyce

Podręczniki, instruktaże dla nowych pracowników, rozmowy z przełożonymi, pomoc kolegów – to wszystko jest ważne i niezbędne w onboardingu, ale czasami również warto postawić na mniej konwencjonalne metody i rozwiązania. Nowozatrudnionemu pracownikowi można wręczyć „pakiet powitalny” zawierający np. wizytówki kolegów, kubek z jego imieniem, smycz firmową, gotowy identyfikator, kalendarz czy notes. Są to pozornie mało znaczące drobnostki, ale doświadczenie HR-owców pokazuje, że się liczą i są doceniane przez zrekrutowanych pracowników. Każda nowa osoba może otrzymać zadanie do wykonania-quiz – odpowiedzieć na 15-20 „nietypowych” pytań dotyczących własnej osoby, a potem podzielić się wynikami ze swoim zespołem.

– Planując wdrożenie pracownika w nowe obowiązki, warto przekazać mu również najważniejsze wartości, na których opiera się działalność danej firmy. W Intrum służy nam do tego Add Value, czyli karciana gra zespołowa dedykowana pracownikom w całej Grupie. Pozwala graczom lepiej rozumieć zasady funkcjonujące w naszej firmie, dotyczące sposobu postępowania i kontaktu z kolegami z pracy, z klientami i naszymi partnerami biznesowymi oraz pomaga budować świadomość na temat znaczenia czterech wartości, czyli Empathy, Ethics, Dedication oraz Solutions, na których jest oparta nasza misja oraz wizja. Wyrażają one wszystko, w co wierzymy oraz wskazują nam drogę w każdym aspekcie naszych działań i w procesie podejmowania decyzji. Gra ma wartość edukacyjną, ale także zapewnia dobrą zabawę i co w tym kontekście najważniejsze – pozwala poznać kolegów z pracy i zżyć się z zespołem  – wyjaśnia Agnieszka Surowiec, Intrum.

Bez względu na to, jakie narzędzia onboardingowe zdecydujemy się wdrożyć, każde takie działanie powinno być przemyślane i pozytywnie wpływać na budowanie silnego i zgranego zespołu. Onboarding to sprawdzona recepta na zmniejszenie rotacji pracowników, a co za tym idzie, wyeliminuje koszty, które ponosi pracodawca w związku
z prowadzeniem „nieustającej” rekrutacji…

[1] Glassdoor for Employers, 50 HR and Recruiting Stats for 2019.

[2] Tamże.

[3] Tamże.

[4] Talya N. Bauer, Onboarding New Employees: Maximizing Success.

Polpharma Biologics podpisała globalną umowę na komercjalizację leku biopodobnego do natalizumabu ze spółką Sandoz AG. Lek jest obecnie w III fazie badań klinicznych w terapii rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego (RRMS). Zgodnie z umową, Polpharma Biologics będzie odpowiadać za rozwój i wytwarzanie leku będącego przedmiotem współpracy. 

Polpharma Biologics jest europejską firmą biotechnologiczną, która zajmuje się opracowywaniem i  produkcją leków biopodobnych, a także innowacyjnych leków biologicznych. Wraz z innymi spółkami wchodzącymi w skład Grupy Polpharma Biologics, firma oferuje w pełni zintegrowany łańcuch usług biotechnologicznych, począwszy od rozwoju linii komórkowych, a skończywszy na dostarczaniu produktów gotowych do sprzedaży.

„Umowa dotycząca komercjalizacji stanowi kolejny krok w konsekwentnej realizacji zobowiązania spółki Polpharma Biologics do wytwarzania wysokiej jakości biofarmaceutyków dostępnych w przystępnej cenie dla pacjentów na całym świecie” — powiedział Jerzy Starak, przewodniczący Rady Nadzorczej Polpharma Biologics. „Cieszymy się z możliwości połączenia ekspertyzy z naszym partnerem, spółką Sandoz AG, dzięki czemu możliwe będzie rozszerzenie dostępu do tak ważnej opcji terapeutycznej
w leczeniu rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego (RRMS). Natalizumab jest pierwszym z kilku leków w zaawansowanej fazie rozwoju w naszym portfolio, o których już wkrótce będziemy mówić.”

Blisko 85% pacjentów chorujących na stwardnienie rozsiane (SM) cierpi na postać rzutowo-remisyjną (RRMS)¹. Chorzy na SM i ich rodziny na całym świecie zmagają się nie tylko z obciążeniem wynikającym z samej choroby, ale muszą też mierzyć się z poważnymi ograniczeniami w dostępie do leków na SM w przystępnej cenie. Raport Międzynarodowej Federacji Stwardnienia Rozsianego wskazuje, że kwestia ceny stanowi najczęstszy problem związany z dostępnością leczenia SM aż w 46% z 90 badanych krajów¹. Umożliwienie dostępu do leków modyfikujących przebieg schorzenia cierpiącym na SM, stanowi poważne wyzwanie dla systemów ochrony zdrowia².

Natalizumab, lek modyfikujący przebieg choroby, stanowi dla pacjentów niezwykle cenną opcję terapeutyczną w leczeniu RRMS. Sandoz AG, partner spółki Polpharma Biologics, wprowadzi lek do sprzedaży i dystrybucji po zarejestrowaniu go na wszystkich rynkach na podstawie globalnej wyłącznej licencji. Pozostałe warunki zawartej umowy są poufne.