W rankingu wskazującym 1000 najszybciej rozwijających się firm w Europie jest aż 14 polskich spółek IT. Pierwsze miejsce wśród nich zajmuje SoftwareHut z Białegostoku. Polska spółka produkująca oprogramowanie ma wzrost przychodów na poziomie 3000%. Ten wynik zagwarantował SoftwareHut 34. miejsce w zestawieniu opiniotwórczego brytyjskiego dziennika Financial Times,

SoftwareHut to:

• wzrost przychodów na poziomie 3090,2% w latach 2015 -2018
• przychód 32,8 mln PLN na koniec 2019 r. (wynik niezaudytowany)
• 8 oddziałów programistycznych w Polsce
• 10 obsługiwanych rynków

Ranking Financial Times powstał na bazie porównania tempa wzrostu przychodów firm z 32 europejskich krajów. Dotyczy lat 2015 – 2018. Do finalnego zestawienia 1000 spółek trafiły 44 polskie firmy. W poprzednim roku było ich tylko 23. Najszybciej rozwijające się technologiczne spółki z Polski to: SoftwareHut, RTB House, Virtus Lab, Global Control 5, CSHARK, ITFS, AppUnite, TenderHut, Hostersi, Solwit, J-Labs, Future Mind, Codedose, Luxon. W rankingu trzeci rok z rzędu zostało ujętych 90 firm, w tym 4 spółki z Polski.

SoftwareHut na koniec 2018 roku odnotował przychód w wysokości 19,9 mln PLN (4,68 mln Euro), co w zestawieniu z rokiem 2015, gdzie przychód spółki wynosił 0,62 mln PLN (0,15 mln Euro), zaowocowało wzrostem na poziomie 3090,2%. Średni wskaźnik rocznego wzrostu (CAGR) w latach 2015-2018 wyniósł 217,2%. Większość obrotu firmy (95%) generowane jest na rynkach zagranicznych. – Naszą wizją było skonsolidowanie polskiej branży IT oraz tworzenie oprogramowania głównie dla zagranicznych klientów. Oba cele z założenia były ambitne, ale przez ostatnie 4 lata skutecznie, krok po kroku, realizowaliśmy tę wizję przejmując lokalne firmy IT. Założyliśmy SoftwareHut w 2015 roku jako firmę oferującą oprogramowanie i outsourcing IT wspierającą programistycznie inne spółki w grupie. Teraz to najprężniej rozwijająca się spółka w całej Grupie TenderHut i zgodnie z tym, co twierdzi Financial Times, również najszybciej rozwijająca się spółka IT w Polsce – mówi Robert Strzelecki, prezes zarządu SoftwareHut i Grupy Kapitałowej TenderHut.

Początki spółki sięgają 2015 roku. Dziś SoftwareHut ma programistów nie tylko w Białymstoku, ale również w Warszawie, Szczecinie, Wrocławiu, Poznaniu, Przemyślu, Olsztynie, Trójmieście, a także w duńskiej spółce SoftwareHut Nordic. – Był moment, że rośliśmy w takim tempie, że z dnia na dzień pojawiało się u nas kilkudziesięciu nowych pracowników. Wdrożenie strategii rozwoju przyjętej przez zarząd było dużym wyzwaniem. Ale dbając o pracowników i poziom technologiczny udało się nad tym zapanować – wspomina Marcin Bartoszuk, CTO SoftwareHut, odpowiedzialny w spółce za dobór najwłaściwszych programistów. Mierząc się z wyzwaniem dynamicznego wzrostu firma stworzyła swoją czołową aplikację do zarządzania biurem, czyli Zonifero. Obecnie obsługuje 10 globalnych rynków, a dla wielu klientów pełni rolę partnera i doradcy w cyfrowej transformacji.

Gdzie leży tajemnica sukcesu polskiego software house’u? – Podchodząc do projektu staramy się zawsze patrzeć przez pryzmat korzyści, jakie z wdrożenia może osiągnąć klient. Nowe oprogramowanie powinno usprawnić działanie firmy, przynieść jej wymierne korzyści, a nie stanowić tylko pozycję kosztową. Przejmując kolejne firmy na polskim rynku IT poszerzaliśmy swoje kompetencje technologiczne i zwiększaliśmy zakres usług dla klientów. W tym momencie jesteśmy dla nich miejscem, w którym mogą zaspokoić swoje wszystkie technologiczne potrzeby. Wyzwaniem było scalenie programistów z różnych środowisk w jedną efektywną organizację. Ale ten proces nadal trwa – tłumaczy Jacek Zadrąg, COO SoftwareHut, dbający o operacyjną efektywność organizacji. Według Roberta Strzeleckiego, prezesa GK TenderHut, oprócz kompleksowego podejścia do obsługi klienta, tajemnicą sukcesu jest globalne patrzenie na rynek oraz współpraca między spółkami należącymi do całej grupy.  

W ubiegłorocznej edycji rankingu FT1000 najwyższe miejsce z polskich firm zajęła spółka matka SoftwareHut, czyli Grupa Kapitałowa TenderHut. Firma wraz z 3 innymi polskimi spółkami znalazła się po raz trzeci w zestawieniu. Najlepsza polska spółka w rankingu FT1000 2020 – Domator24.com, która zajęła 30 miejsce, mimo, że została ujęta w kategorii meblarskiej, jest również w pewnym sensie powiązana z branżą technologiczną, ponieważ produkuje fotele dla graczy. Gratulacje.

Decydując się na pozycjonowanie z pomocą profesjonalnej agencji, wielu właścicieli firm zadaje sobie pytania: czego mogę się teraz spodziewać? Czy usługa będzie błyskawiczna? Jakie działania będą na mojej stronie podejmować specjaliści? Kwestie te często są podstawą do rozpoczęcia rozmowy z opiekunem SEO i prowadzą do wyjaśnienia wielu wątpliwości. Jeżeli więc myślisz nad inwestycją w pozycjonowanie, przeczytaj poniższy artykuł. Znajdziesz w nim odpowiedzi na podstawowe pytania, z którymi w swojej pracy spotykają się eksperci SEO.

Spodziewaj się kompleksowych działań w witrynie i poza nią

Warto wiedzieć, że usługa pozycjonowania stron nie kończy się na jednorazowym działaniu mającym na celu wyniesienie strony Klienta do czołówki wyników wyszukiwania. Nie jest to też sam audyt połączony z zaleceniami optymalizacyjnymi. Specjalistyczna agencja marketingowa, taka jak INSEO (https://www.inseo.pl/), od audytu dopiero rozpoczyna pracę. Podczas sprawdzania witryny internetowej przygotowywana jest cała strategia pozycjonowania: optymalizacja techniczna, dobór słów kluczowych, wdrożenie skonstruowanych pod SEO treści, budowanie sieci wartościowych linków i wprowadzanie sugerowanych udoskonaleń. Na tym jednak nie koniec – wymienione czynności to tylko przykładowa praca, jaką wykonują specjaliści. Każda strona jest bowiem zbudowana inaczej i ma inne potrzeby, dlatego końcowy zestaw zalecanych działań jest zawsze przygotowywany indywidualnie.

Dostaniesz cennik idealnie dopasowany do Twoich potrzeb

Podejmując decyzję o pozycjonowaniu strony z pomocą wykwalifikowanej agencji, chcesz być pewien, że nie zaskoczą Cię żadne niespodzianki. Dlatego profesjonaliści tuż po przeprowadzeniu audytu prezentują ofertę i dostępne pakiety, a także informują, jakie prace wchodzą w ich zakres. Możesz zatem spać spokojnie – nawet, jeżeli będziesz chciał dodać jakąś usługę do wybranego pakietu, najpierw otrzymasz jej wycenę. Eksperci z Agencji INSEO zgodnie twierdzą, że wygląd pakietów pozycjonerskich nie jest przypadkowy. Znajduje się w nich bowiem wszystko, co ma wpływ na pozycję witryny w wynikach wyszukiwania, a wszelkie inne działania są wykonywane jedynie na wyraźne życzenie Klientów.

Otrzymasz wymierne efekty, na które warto było poczekać

Ostatnia kwestia, nad którą często zastanawiają się właściciele przedsiębiorstw i sklepów internetowych, to czas trwania współpracy z agencją SEO. Zdarza się, że niektóre z nich oferują szybkie wywindowanie strony firmowej do TOP3. To może zadziałać – ale na krótko. Pozycjonowanie jest inwestycją długofalową, a termin, w którym zauważysz rezultaty, uzależniony od wielu czynników. Są to na przykład: rozmiary konkurencji, wybrane słowa kluczowe, dotychczasowy wygląd strony i profil prowadzących do niej linków. Nietrudno się zatem domyślić, że pozycjonowanie, które w przypadku firmy Twojego kolegi trwało dwa miesiące, w Twoim sklepie internetowym może przynieść oczekiwane efekty dopiero po pół roku. Dobrą wiadomością jest fakt, że już samo wprowadzenie optymalizacji skutkuje stopniowym wzrostem ruchu w witrynie, co po pewnym czasie przekłada się na konwersje i wyższe pozycje w rankingu Google.

Źródło: https://www.inseo.pl/

JR HOLDING ASI S.A., Spółka notowana na rynku NewConnect od 2012 r., poinformowała o podpisaniu przez spółkę portfelową Adelante Sp. z o.o. umowy z Dr n. med. Wojciechem Orłowskim. Jej przedmiotem jest wspólny rozwój projektu i wdrożenie w ośrodkach leczniczych terapii stwardnienia rozsianego.

Adelante Sp. z o.o. będąca spółką portfelową JR HOLDING ASI S.A. podpisała umowę z Dr n. med. Wojciechem Orłowskim, której przedmiotem jest rozwój projektu i wdrożenie w ośrodkach leczniczych terapii stwardnienia rozsianego. Współpraca będzie odbywać się pomiędzy Dr n. med. Wojciechem Orłowskim i Adelante na zasadach wyłączności w zakresie wykorzystania w terapii stwardnienia rozsianego w najszerszym możliwie zakresie metody autologicznego transferu komórek macierzystych szpiku kostnego oraz związanego z tą metodą patentu uzyskanego przez Doktora oraz wykorzystania w terapii stwardnienia rozsianego praw własności przemysłowej i autorskich praw majątkowych, które przysługują Doktorowi. Adelante wraz Dr n. med. Wojciechem Orłowskim zamierzają uzyskać w przyszłości patent pt. „Cell product for treating autoimmune diseases” oraz inne patenty opracowane w ramach realizacji zawartej umowy, a także wdrożyć terapię stwardnienia rozsianego w komercyjnym leczeniu klinicznym w oparciu o ww. metodę, patenty, inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie, know-how, wiedzę i doświadczenie. Strony będą także dążyły do rozwoju terapii stwardnienia rozsianego autologicznym transferem komórek macierzystych szpiku kostnego oraz terapii innych schorzeń w tym schorzeń autoimmunologicznych. Zarząd JR HOLDING ASI S.A. bardzo dobrze ocenia potencjał pierwszego projektu z branży biotechnologicznej.

„Jestem niezwykle zadowolony, że nasza spółka portfelowa Adelante podpisała umowę o współpracy z Dr. n. med. Wojciechem Orłowskim. Jest to wybitny specjalista w swojej dziedzinie nauki, a dzięki połączeniu tego potencjału z naszym doświadczeniem na rynku kapitałowym, powinniśmy zbudować podmiot posiadający niesamowite perspektywy do dalszego rozwoju. W mojej opinii opracowana metoda leczenia stwardnienia rozsianego będzie stanowić przełom w medycynie. Gdy ją skomercjalizujemy to będziemy mogli wyleczyć wiele osób cierpiących na to schorzenie. W ten sposób oprócz samej misji wzrostu wartości Grupy dla naszych Akcjonariuszy będziemy mogli także stać się też Spółką społecznie odpowiedzialną za biznes.” – wyjaśnia January Ciszewski, Prezes Zarządu Spółki JR HOLDING ASI S.A.

Do podstawowych obowiązków Doktora Orłowskiego wynikających z umowy należy m.in. koordynowanie projektu i doradztwo w zakresie jego rozwoju w tym terapii stwardnienia rozsianego autologicznym transferem komórek macierzystych szpiku kostnego oraz komercyjnego wprowadzania jej w ośrodkach leczniczych na terenie Polski oraz zagranicą. Z kolei Adelante jest odpowiedzialne za zapewnienie niezbędnego wsparcia organizacyjnego, marketingowego, finansowego i prawnego dla projektu, zapewnienie usług pomocniczych dla jego realizacji oraz podpisanie umów z laboratoriami, bankami tkanek i komórek, ośrodkami leczniczymi i innymi podmiotami. Podstawową rolą JR HOLDING ASI S.A. jest zapewnienie finansowania pierwszego etapu projektu, wyznaczanie celów i kierowanie całością projektu. Operacyjnie projekt realizowany będzie w ramach Adelante.

„Cały projekt został bardzo dobrze przemyślany i podzieliliśmy kompetencje oraz obowiązki. Każdy doskonale wie, za jaki obszar odpowiada. Uważam, że w ten sposób możemy efektywnie wykorzystać potencjał drzemiący w poszczególnych podmiotach i osobach. Naszym celem jest stworzenie prężnie działającego globalnego podmiotu, który pomaga ludziom odzyskać sprawność i wrócić do normalnego funkcjonowania.” – zakończył Prezes Ciszewski.

Terapia polega na leczeniu stwardnienia rozsianego autologicznym przeszczepem komórek macierzystych szpiku kostnego. Przechodzi ona testy kliniczne, które zostaną uzupełnione o dodatkowe niezbędne dane oraz uzyska dopuszczenie do zastosowania jako zabiegi lecznicze wykonywane zgodnie ze wskazaniami, które wynikają z aktualnej wiedzy medycznej. Dzięki zastosowaniu terapii wszystkie osoby chore na stwardnienie rozsiane, które uczestniczyły w terapii, zostały bezpiecznie i skutecznie leczone, z wysokim stopniem obniżenia skali niepełnosprawności spowodowanej chorobą w ocenie neurologicznej (≥ 50%). Dodatkowo, w ramach projektu, prowadzone będą dalsze badania nad wykorzystaniem zastosowanych w terapii rozwiązań w leczeniu innych chorób, w tym autoimmunologicznych.

JR HOLDING ASI S.A. opublikowała w listopadzie ub. roku strategię rozwoju na lata 2020-2022, która przewiduje wyjście z segmentu nieruchomościowego i reinwestycję środków w nowe projekty inwestycyjne z obszaru odnawialnych źródeł energii, gier komputerowych oraz nowych technologii, zwłaszcza sztucznej inteligencji. Spółka planuje także przenieść notowania na rynek główny GPW w Warszawie. JR HOLDING ASI S.A. będzie prezentowała wartość portfela inwestycyjnego poprzez kwartalną aktualizację wyceny aktywów, w szczególności aktywów notowanych na giełdzie. Ambicją Zarządu Spółki jest osiągnięcie do końca 2022 r. aktywów o wartości 1 mld zł.

W portfelu inwestycyjnym JR HOLDING ASI S.A. znajduje się obecnie kilka spółek publicznych. Jedną z nich jest notowana na rynku NewConnect Columbus Energy S.A. będąca liderem na rynku mikroinstalacji fotowoltaicznych w Polsce. JR HOLDING S.A. jest także akcjonariuszem Setanta S.A. – spółki notowanej na Głównym Rynku GPW w Warszawie, która jest w trakcie połączenia z wydawnictwem gier komputerowych ALL IN! GAMES Sp. z o.o. Kolejną spółką portfelową z rynku NewConnect jest ONE MORE LEVEL S.A. będąca producentem gier komputerowych, która pracuje obecnie nad swoją największą produkcją – grą „Ghostrunner”. Innym podmiotem portfelowym JR HOLDING ASI S.A. jest spółka z rynku NewConnect – Thunderbolt S.A. Podmiot ten buduje globalną platformę szkoleniowo-edukacyjną TopLevelTennis.com, na której zamieszczane będą nagrania z największymi światowymi gwiazdami tenisa ziemnego. JR HOLDING ASI S.A. jest także akcjonariuszem notowanej na rynku NewConnect Spółki Premium Fund S.A., która podpisała Term Sheet w sprawie nabycia 100% udziałów Mousetrap Games Sp. z o.o. działającej w branży gier mobilnych. JR HOLDING ASI S.A. posiada też akcje notowanej na rynku NewConnect spółki Synerga.fund S.A., która posiada 8% udziałów w spółce ALL IN! GAMES Sp. z o.o. oraz podpisała Term Sheet, zgodnie z którym będzie odpowiadała za marketing i skalowanie terapii na świecie oraz budowę globalnej marki Adelante i produktu oraz terapii.

Luzowanie przez banki centralne ponownie okazuje się jedynym panaceum na kolejne tarapaty światowej gospodarki i rynków finansowych. Najgorszy tydzień na Wall Street od 2008 roku zaktywizował Rezerwę Federalną. Na początku tygodnia murem z Fed staje Bank Japonii.

Skoordynowana odpowiedź na paraliż globalnych łańcuchów dostaw i spiralę wyprzedaży na rynkach akcji ratuje nastroje. W jej wyniku rynek zakłada, ze Fed zetnie w tym roku stopy o około 100 pb. Swoje trzy grosze, ale nie tylko werbalnie lada moment dorzuci Reserve Bank of Asutralia, który za 24 godziny będzie już prawdopodobnie po obniżce stóp procentowych. Jak szybko i z jaką mocą władze monetarne będą odpowiadać na zagrożenie , w dużej mierze będzie zależne od informacji napływających z gospodarek.

Naszym scenariuszem bazowym na początek tygodnia jest próba wygenerowania odbicia na rynkach akcji i poprawa nastrojów inwestycyjnych. W przypadku kontraktu na indkes DAX pozytywnym symptomem byłoby wyjście ponad 12000 pkt.

W obecnym środowisku, w szerszym horyzoncie powinno zyskiwać również złoto – o wzrostach rentowności długu należy zapomnieć. Nie widzimy natomiast dużej przestrzeni do dalszego osłabienia dolara względem euro. EUR/USD wyszedł nad 1,10, ale istnieje spore ryzyko, że z obecnych okolic będzie zawracać pomimo zwrotu w retoryce dokonywanego właśnie przez Fed. Amerykańska gospodarka nadal pozostaje znacznie silniejsza od pozostałych z grupy G-10 a może się okazać, że błyskawiczne zdyskontowanie silnego luzowania to kolejne w ostatnich tygodniach przestrzelenie fundamentów przez rozchwiane i niestabilne rynki finansowe. Złoty ma potencjał by nieco zyskać. EUR/PLN powinien dryfować do 4,30, ale nie sądzimy by możliwe było szybkie zejście do 4,25.

Przed indeksami ISM dla przemysłu (pon) i usług (śr) oczekiwania przeważają po stronie rozczarowania po tym, jak słabo wypadły wstępne szacunki PMI. Mimo to relatywnie dane z USA wypadają mocniej niż w pozostałych głównych gospodarkach, co od strony pływu na USD powinno być czynnikiem łagodzącym. Odczytem tygodnia będzie raport NFP (pt), gdzie spodziewane jest podtrzymanie silnego tempa przyrostu zatrudnienia (175 tys.) przy spadku stopy bezrobocia (3,5 proc.). Będzie interesujące czy dobre dane będą w stanie przywrócić stabilizację na rynki finansowe. W tle danych i doniesień o COVID-19 odbędzie się Super Wtorek, kiedy mieszkańcy 14 stanów będą głosować w prawyborach kandydata na prezydenta z Partii Demokratycznej. Sondaże wskazują na umocnienie się Berniego Sandersa na pozycji lidera. Jego program polityczny jest uznawany za negatywny dla gospodarki i rynku kapitałowego w USA i może to być czynnik ryzyka, który będzie ciążył na Wall Street, choć dopiero w drugiej połowie roku bliżej terminu wyborów prezydenckich.

Rewizje indeksów PMI w Europie (pon, śr) będą analizowane pod kątem wpływu COVID-19. Wstępne odczyty wypadły zaskakująco mocno, choć dane były oparte o ankiety z początku miesiąca, kiedy obawy o epidemię nie były tak duże. Ponadto wzrost indeksów brał się częściowo z wydłużonego czasu dostaw, co zwykle oznacza rosnący popyt na towary, ale tym razem odzwierciedla opóźnienia w realizacji dostaw z Chin, gdzie prace w zakładach produkcyjnych zostały wstrzymane w związku z epidemią. Zamówienia przemysłowe Niemiec (pt) raczej nie zaskoczą pozytywnie, biorąc pod uwagę załamanie popytu na samochody z Chin. Ostatnio EUR zyskało na wartości, ale by to skutek panicznego domykania krótkich pozycji i nie powinien być oznaką wewnętrznej siły waluty.

Podejście do finalnych odczytów PMI z Wielkiej Brytanii (pon-śr) jest takie samo, jak dla Eurolandu (patrz wyżej), zatem ryzyka dla GBP przeważają po negatywnej stronie.

W Polsce PMI dla przemysłu (pon) powinien wskazać skromny wzrost (prognoza TMS: 47,9, poprz. 47,4) na bazie poprawy sentymentu wśród firm na początku roku, zanim w gospodarkę globalną uderzył COVID-19. Jednak w związku z wydarzeniami ostatnich dni z danych nie będą wyciągane żadne znaczące wnioski, gdyż marcowa aktualizacja może przynieść zupełnie inne obraz. Po RPP nie spodziewamy się zmian stóp procentowych (śr) przy powtórzeniu przekazu o prawdopodobnej stabilizacji kosztu pieniądza co najmniej do połowy 2022 r. Komunikat powinien przyjąć ostrożnościowy ton w obliczu globalnej epidemii wirusa, choć bez sugestii rychłej zmiany polityki. Złoty pozostaje pod wpływem zmian w nastawieniu inwestorów do ryzyka.

Sporządził:
Bartosz Sawicki
Departament Analiz
Dom Maklerski TMS Brokers

Rynek magazynowo-logistyczny w Polsce jest jednym z najszybciej rozwijających się sektorów nieruchomości w Europie. Jak wynika z danych BNP Paribas Real Estate Poland, całkowita powierzchnia wszystkich obiektów w tym segmencie podwoiła się w ciągu zaledwie pięciu lat, a ilość projektów w budowie pokazuje, że w najbliższym czasie tempo rozwoju nie zamierza zwolnić. Niemniej, od początku ubiegłego roku obserwowany był stopniowy wzrost wskaźnika pustostanów.

Rekord nowej podaży

W ciągu dwunastu miesięcy ubiegłego roku oddano do użytku obiekty magazynowe o łącznej powierzchni 2,7 milionów m kw., czyli o 24% więcej niż w 2018 r. – wynika z najnowszego raportu BNP Paribas Real Estate Poland. Uzyskany wynik stanowi absolutny rekord rocznego wolumenu nowej podaży na polskim rynku. Najwięcej powierzchni magazynowej przybyło w rejonie Polski Centralnej (604 tys. m kw.) oraz na Górnym Śląsku (555 tys. m kw.), a do największych obiektów przekazanych w ręce najemców należały obiekty dedykowane gigantom branży e-commerce.

Światowi liderzy e-commerce inwestują w Polsce, skąd obsługują klientów w całej Europie
W 2019 r. ukończono budowę kilku dużych obiektów, które w całości zajmą światowi liderzy branży handlu elektronicznego. Na szczególną uwagę zasługuje centrum logistyczne położone w Gliwicach dedykowane firmie Amazon.

Na czterech kondygnacjach o łącznej powierzchni 210 tys. m kw. zatrudnienie znajdzie nawet tysiąc pracowników i niemal cztery tysiące robotów. Co ciekawe, nie była to jedyna inwestycja realizowana w Polsce dla amerykańskiego giganta e-commerce. W drugiej połowie zeszłego roku zakończono pracę nad dwoma innymi obiektami, które co prawda pod względem powierzchni nie dorównują lokalizacji w Gliwicach, ale mimo wszystko również imponują wielkością – Igor Roguski, Dyrektor Działu Powierzchni Przemysłowych i Logistycznych, BNP Paribas Real Estate Poland

Wspomniane centra logistyczne położone są w okolicach Bolesławca oraz Łodzi i powiększyły zasoby powierzchni magazynowej użytkowanej przez Amazona w Polsce o odpowiednio 60,5 tys. m kw. i 45 tys. m kw.

Drugim największym obiektem magazynowym oddanym w zeszłym roku do użytku był Distribution Park Olsztynek o łącznej powierzchni 120 tys. m kw. Jego najemcą został inny, światowy przedstawiciel branży e-commerce – firma Zalando. Nowy magazyn ma obsługiwać dostawy dla klientów klubu zakupowego Zalando Lounge, liczącego aktualnie około 15 milionów członków na 13 europejskich rynkach. Lokalizacja Zalando jest doskonałym przykładem potwierdzającym dwa z najsilniejszych obecnie trendów obserwowanych na polskim rynku. Po pierwsze to ogromne centrum dystrybucyjne obsługuje głównie klientów poza Polską. Inwestycja ta wpisuje się również w trend powstawania nowych lokalizacji logistycznych dzięki rozwojowi sieci dróg szybkiego ruchu oplatających cały kraj. Obiekt położony jest bowiem w bliskim sąsiedztwie niedawno oddanego fragmentu trasy S7. Jest to region, który do niedawna w ogóle nie był kojarzony z tego typu przedsięwzięciami.

Kolejne projekty w realizacji, główne rynki motorem napędowym

Rekordowy poziom nowej podaży w 2019 r. nie zniechęca deweloperów do rozpoczynania nowych inwestycji. Według raportu BNP Paribas Real Estate Poland, na koniec grudnia ubiegłego roku wolumen realizowanej powierzchni osiągnął poziom niemal 1,9 mln m kw. Najwięcej budowanej powierzchni przypada na rejon Górnego Śląska (478 tys. m kw.) oraz Warszawy II (425 tys. m kw). Hanna Milczarek, Dyrektor, Magazyny i Logistyka w dziale Rynki Kapitałowe z BNP Paribas Real Estate Poland, podkreśla wciąż dominującą rolę głównych klastrów magazynowych w całkowitej wielkości nowej podaży obiektów logistycznych.

Mają one duży, bo aż prawie 70-proc. udział w całkowitym wolumenie powierzchni w budowie. Za to wśród klastrów rozwojowych, czyli takich o wielkości nieprzekraczającej miliona m kw. powierzchni magazynowej, warto zwrócić uwagę na Trójmiasto. Budują się tam obiekty magazynowe o łącznej powierzchni przekraczającej 260 tys. m kw., w tym jeden z największych obecnie powstających w Polsce obiektów – Panattoni Park Gdańsk Airport (68,5 tys. m kw.). – Hanna Milczarek, Dyrektor, Magazyny i Logistyka w dziale Rynki Kapitałowe z BNP Paribas Real Estate Poland

Już wkrótce ma wprowadzić się tam pierwszy najemca – home&you, a docelowo kompleks ma składać się z czterech budynków magazynowych.

Jak szacują eksperci z BNP Paribas Real Estate Poland, planowe przekazanie w ręce najemców wszystkich budowanych obecnie obiektów sprawi, że w 2020 roku zostanie złamana kolejna granica – całkowite zasoby powierzchni przemysłowo-logistycznej w Polsce przekroczą pułap 20 milionów m kw.

Popyt na magazyny nie słabnie

W raportowanym okresie popyt na powierzchnie magazynowo-przemysłowe utrzymywał się na stabilnym, bardzo wysokim poziomie. W efekcie, trzeci rok z rzędu łączny wolumen przekroczył granicę 4 milionów m kw. Największym zainteresowaniem cieszył się obszar Warszawa II, gdzie wynajęto prawie 1,1 miliona m kw. Dzięki bliskości stolicy, rozbudowanej sieci transportowej oraz atrakcyjnym kosztom najmu dużych powierzchni, obszar ten jest szczególnie popularny wśród firm logistycznych oraz sieci handlowych.

Wysoki poziom popytu w połączeniu z rosnącymi kosztami pracy i materiałów budowalnych przyczyniły się do systematycznego, aczkolwiek powolnego, wzrostu stawek czynszów, głównie tzw. stawek bazowych.

Z drugiej strony duża konkurencja na rynku zmuszała wynajmujących do walki o klienta poprzez oferowanie różnorodnych zachęt czynszowych, które w efekcie przyczyniają się do redukcji wysokości kosztów efektywnych po stronie najemców. Przed znaczącym wzrostem kosztów najmu powierzchni chroni wysoki poziom nowej podaży, zarówno tej zrealizowanej w roku minionym jak spodziewanej w ciągu najbliższych kwartałów. – Robert Pawłowski, Zastępca Dyrektora, Dział Powierzchni Przemysłowych i Logistycznych, BNP Paribas Real Estate Poland

Wskaźnik powierzchni niewynajętej powoli rośnie, branża na razie obserwuje rozwój sytuacji

W ciągu 2019 r. wskaźnik pustostanów w Polsce wzrósł o 2,3 p. proc. do 7,4% na koniec IV kwartału, w ten sposób osiągając poziom najwyższy od pięciu lat. Biorąc pod uwagę rekordowo szybki przyrost nowej podaży w ostatnich latach, udział dostępnej powierzchni pozostaje wciąż na relatywnie niskim poziomie. Duża w tym zasługa projektów typu BTS, czyli magazynów „szytych na miarę” oraz specyfiki całego segmentu, w którym obiekty w budowie wynajęte są średnio w 49%, a w momencie oddania do użytku są już często w całości zapełnione najemcami. Najwyższy odsetek niewynajętej powierzchni – 13% – zanotowano w rejonie Warszawa I, a najniższy w strefie Zachód obejmującej lokalizacje wzdłuż granicy polsko – niemieckiej, gdzie istniejące budynki są wynajęte w 100%. Niski poziom wskaźnika pustostanów odnotowano także w regionach: Wschód (1,9%), Szczecin (2,9%) i Dolny Śląsk (3,2%).

Dzięki postępującej cyfryzacji społeczeństwa odrodziła się w ostatnich latach gospodarka współdzielenia. Sposób korzystania z dóbr, świadczenia usług i zakupu produktów – który wcześniej mógł istnieć tylko pomiędzy znajomymi lub członkami rodzin – dzięki platformom internetowym uzyskał drugie życie. Ekonomia współdzielenia przeciwstawia się zasadzie ekonomii klasycznej – w której jeden usługodawca lub producent obsługuje dużą ilość klientów, a jego działanie jest scentralizowane.

W ekonomii współdzielenia, zwanej także ekonomią współpracy, usługodawstwo jest rozproszone w sieci społecznej. Jeden człowiek świadczy usługę drugiemu. 

Przykładem nowoczesnego zastosowanie ekonomii współdzielenia są usługi Ubera, gdzie konkretny kierowca podwozi swojego klienta. Platforma cyfrowa pozwala na przeniesienie płatności do strefy uregulowanej, co pozwala na budowanie zaufania. Na takiej zasadzie działa również portal Airbnb – dzięki któremu właściciele mieszkań mogą wynająć krótkoterminowo swoje posiadłości turystom, bez konieczności zakładania działalności gospodarczej. Jednak eksperci wskazują na to, że ekonomia współdzielenia wcale nie jest taka neoliberalna, na jaką pozuje.

– Mimo zasady rozproszenia, dana platforma cyfrowa zawsze ma swojego właściciela. Również użytkownicy są też koniec końców twardymi posiadaczami tej czy innej akcji danej platformy. Podstawą ekonomii współdzielenia pozostaje więc własność – powiedział serwisowi eNewsroom Andrzej Sadowski, prezydent Centrum im. Adama Smitha. – Gospodarka własności, czyli liberalizm gospodarczy, zawsze będzie się dobrze trzymał. Kraje, które dochodzą do ściany w wyniku różnego rodzaju eksperymentów, na koniec przywracają wolność gospodarczą – aby móc się rozwijać. To był przypadek chociażby naszego kraju. Socjalizm skończył się przyjęciem najbardziej wolnościowej, liberalnej gospodarczo ustawy, która przywracała w Polsce wolność gospodarczą. Możliwość własności i samodzielności na wolnym rynku jest podstawą działania współczesnej gospodarki. Wątpliwe więc, żeby gospodarka współdzielenia zrewolucjonizowała kapitalizm – przewiduje Sadowski.

Rozszerzająca się panika na rynkach finansowych spowodowana epidemią koronawirusa powoduje, że inwestorzy szukają bezpiecznego sposobu na ulokowanie kapitału, dzięki czemu zyskują obligacje skarbowe i to od wschodu do zachodu, na całym globie, w tym w Polsce. Popyt na dług nie słabnie, dzięki czemu kolejne rekordy zostały ustanowione np. na papierach amerykańskich czy polskich.

Popyt na dług jest nie tylko spowodowany przetransferowaniem kapitału np. z rynku akcji do rynku obligacji, czyli z rynku uważanego za bardziej ryzykowny, na rynek uważany za bardziej bezpieczny. Istotnym czynnikiem jest to, że inwestorzy obawiają się o negatywne skutki dla gospodarki spowodowane epidemią i niższy wzrost PKB poszczególnych krajów i całego świata, a nawet możliwością wystąpienia recesji w niektórych krajach, jak w Japonii czy w Niemczech. W rezultacie rosną szanse na obniżki stóp procentowych. W Stanach Zjednoczonych, według rynku, szanse na cięcie stóp w tym roku są blisko 100-procentowe. Mowa jednak nie o jednej, a o dwóch obniżkach. Szanse na cięcie stóp w strefie euro również są w pełni wyceniane do 2021 roku. Dodatkowo na rynku stopy procentowej wzrosły szanse na obniżkę stóp procentowych również w Polsce.

Z reguły oczekiwania co do niższego poziomu stóp procentowych w przyszłości powodują, że inwestorzy wolą już dziś kupować dług, przez co rośnie jego cena, niż w przyszłości, gdy będzie już po obniżce stóp, a zatem i dług będzie niżej oprocentowany. To kolejny argument za hossą na rynku obligacji skarbowych. Stąd też w Stanach Zjednoczonych rentowności 10 i 30-letnich obligacji ustanowiły nowe historyczne minima. W Niemczech rentowność bundów spadła do -0,6 proc. Również w Polsce, na koniec lutego, został ustanowiony rekord na 10-letnich obligacjach Skarbu Państwa. Ich rentowność spadła do 1,65 proc.

Należy jednak odnotować również fakt wypłaszczenia polskiej krzywej na odcinku 2 do 5 lat. Jeszcze miesiąc temu spread wynosił 0,36 pkt proc., a obecnie spadł do 0,12 pkt proc. Wypłaszczanie krzywej rentowności jest obawą inwestorów o mniejszy wzrost gospodarczy w Polsce w najbliższej przyszłości, co również uzasadnia wycenę większego prawdopodobieństwa cięcia stóp procentowych przez RPP. Spread względem niemieckiego długu wynosi w piątek 232,9 p.b., a względem amerykańskiego 54,4 p.b.

Z danych makroekonomicznych, które pojawiły się w tym tygodniu, nie sposób nie wspomnieć o wzroście stopy bezrobocia w Polsce. W październiku 2019 r. stopa bezrobocia kształtowała się na poziomie 5 proc. Od tamtego momentu systematycznie rośnie, z miesiąca na miesiąc, do 5,5 proc. w styczniu. Jest to najwyższy poziom bezrobocia od kwietnia 2019 r., co także budzi obawy o przyszłą kondycję polskiej gospodarki i sytuację gospodarstw domowych oraz konsumpcji, która była jednym z głównych składników dla wzrostu PKB.

Departament Zarządzania Aktywami, Copernicus Capital TFI S.A.

John Bolton, niedawny doradca prezydenta ds. bezpieczeństwa narodowego napisał wspomnienia o swojej pracy w Białym Domu, które, jak wynika z ujawnionych fragmentów, mogą okazać się prawdziwą bombą atomową w sprawie impeachmentu D. Trumpa. Zgodnie z obowiązującym prawem rękopis został przesłany do Białego Domu, do standardowej kontroli. Biały Dom może wykorzystać procedurę do opóźnienia publikacji albo nawet całkowicie ją zablokować. Wiadomo, iż Bolton zamieścił w swoim pamiętniku opis fatalnej decyzji prezydenta Trumpa o wstrzymaniu pomocy wojskowej dla Ukrainy w wysokości 400 mln dolarów. Jako urzędnik, który posiadał poświadczenie bezpieczeństwa, nie może publikować książki czy postów na blogu o swojej pracy w rządzie, bez uprzedniego przedstawienia materiału oficjalnym cenzorom.

Istniejące prawo umożliwia agencjom, takim jak CIA czy Departament Obrony, sprawdzanie pracowników, którzy piszą książki i inne materiały pod kątem ujawnienia tajemnic. Rząd argumentuje, że jest to uprawnione, ponieważ pracownicy podpisują stosowne umowy o nieujawnianiu informacji niejawnych.

Niektóre organizacje protestują przeciw takim rozwiązaniom, uważając, iż system cenzury jest niejasny, brakuje bowiem ograniczeń i gwarancji wymaganych przez sądy. Agencje wywiadowcze mogą kontrolować publikacje byłych pracowników, nawet osoby, które nigdy nie miały dostępu do informacji niejawnych. Standardy są trudne do ustalenia, nie ma wyznaczonych terminów, a cenzorzy agencji zwykle nie uzasadniają swoich decyzji. W przypadku pozwów sądy zwykle przychylają się do decyzji agencji.

Pomimo pozycji Johna Boltona Biały Dom nie dał gwarancji, że książka zostanie szybko oceniona i ukaże się drukiem. Wysłał natomiast list wyraźnie ostrzegający przed opublikowaniem książki. Przypadek Boltona jest szczególny, więc możliwe, że presja opinii publicznej i Kongresu zmusi Biały Dom do szybkiej i rzetelnej oceny rękopisu. O jego niebezpieczeństwie dla prezydentury Trumpa świadczyć może fakt, iż Senat przegłosował wniosek o niepowoływaniu kolejnych świadków w sprawie impeachmentu. Czołowi Republikanie próbują zaś przekonywać Boltona do „wycofania” książki lub przynajmniej do ograniczenia grona jej odbiorców do senatorów prowadzących sprawę przeciwko Trumpowi.

Według The New York Times przypadek Boltona pokazuje, jak doniosła jest potrzeba reformy cenzury rządowej.

Źródło: The New York Times z 31.01.2020 r.

Wystarczył jeden weekend, by diametralnie odmienić postrzeganie wpływu koronawirusa na rynki. Wirus przestał być problemem wyłącznie Chin, a strach przed rozprzestrzenianiem dotyka całego świata. Wielką niewiadomą jest dalsza skala ewolucji epidemii i w jaki sposób wpłynie ona na globalną gospodarkę. W krótkim terminie powinniśmy obserwować defensywne podejście do ryzyka, a zmienność cen aktywów pozostanie podwyższona przy dużej wrażliwości na dobre i złe informacje.

Przed miesiącem zachowanie rynków finansowych w obliczu epidemii koronawirusa wyglądało zupełnie inaczej niż teraz. Na przełomie stycznia i lutego śledziliśmy wzrost liczby przypadków zachorowań w samych Chinach, konsekwencją czego było zamknięcie fabryk i badanie tego, jak to wpłynie na globalną gospodarkę od strony przerwania łańcucha dostaw. Jednak nagły wybuch epidemii w Korei Południowej i Włoszech, rosnąca liczba chorych w Iranie oraz ostrzeżenia o niemal pewnym rozprzestrzenieniu się wirusa w USA uświadomiły, że kryzys epidemiologiczny nie zakończy się w kilka tygodni, jak pierwotnie zapewniano.

Na tę chwilę nikt już nie podejmuje się określić, w jaki sposób będzie postępować dalsza ewolucja epidemii i na ilu płaszczyznach uderzy w światową gospodarkę. Wstępnie ryzyko leżało po stronie dostaw z Chin, osłabienia turystyki, spadku liczby lotów pasażerskich i ograniczeniu popytu na paliwa. Obecnie niepewność rozlewa się na interakcje handlowe i społeczne poza kontaktem z Państwem Środka. Przy otwartych granicach w Europie epidemia we Włoszech jest zagrożeniem dla całego kontynentu. Niewiele trzeba, by w USA podjęto decyzje o zamknięciu na transport i ruch pasażerski z Europy.

Ponieważ potencjalne postępy w opracowywaniu szczepionki na COVID-19 bardziej będą odpowiedzią na wybuch epidemii grypy w przyszłości, aktualnie bardziej prawdopodobna jest przewaga negatywnych informacji, które będą potęgować zmienność i awersję do ryzyka na rynkach. Przy opóźnionym odbiciu szkód ekonomicznych w danych, inwestorzy będą bardziej polegać na szacunkach i opiniach, w których przeważać będzie ostrożne i konserwatywne podejście do szans szybkiego odreagowania. Pocieszeniem powinny być działania banków centralnych i innych władz na rzecz przeciwdziałania wpływowi epidemii. Rekordowo niskie rentowności obligacji skarbowych implikują, że rynek przeszedł do dyskonta luzowania polityki Fed, ale też EBC, BoE, RBA, RBNZ i BoC. Wsparcie fiskalne (głównie w strefie euro) jest realne, choć na tym etapie trudne do oszacowania co do skali i momentu wdrożenia.

Na rynku walutowym rozwój wydarzeń i podwyższona zmienność powinny przemawiać za utrzymaniem siły USD względem walut ryzykownych/surowcowych. Jakkolwiek dalej zakładamy, że w kolejnych miesiącach Fed dokona obniżki stóp procentowych, nie powinno być to czynnikiem blokującym dolara, jeśli luzowanie polityki będzie się odbywać w środowisku podobnych działań innych banków centralnych. Przy rynku już dyskontującym 78 pb cięcia do końca roku, pole do dalszego negatywnego wpływu na USD z tego tytułu jest ograniczone. Jednocześnie USD powinien mieć solidniejsze fundamenty. USA przede wszystkim stoją rynkiem usług i są najbardziej zamkniętą gospodarką w G10, dlatego powinny być względnie odizolowane od globalnego spowolnienia w handlu i produkcji.

Sądzimy, że AUD, NZD, NOK i CAD mocno ucierpią na szoku gospodarczym Chin i konsekwencjach dla perspektyw surowców przemysłowych. Uważamy, że podwyższone jest ryzyko cięcia stóp procentowych w Australii, Nowej Zelandii i Kanadzie. JPY i CHF zachowają status bezpiecznej przystani w dobie awersji do ryzyka.

Jesteśmy zmuszeni zrewidować nasze oczekiwania w stosunku do EUR, gdyż globalna epidemia COVID-19 przekreśla szanse na wsparcie waluty poprzez odbicie ożywienia gospodarczego. Dane makro z Eurolandu były słabe jeszcze przed ujęciem skutków koronawirusa, a silne powiązanie gospodarki strefy euro z Chinami (szczególnie Niemiec) czyni ją narażoną na relatywnie mocniejsze odczuwanie negatywnego szoku. Chociaż wątpimy w rozszerzenie ekspansji monetarnej EBC, tak obawiamy się, że spekulacje rynkowe w tym temacie nie ucichną, co dodatkowo będzie ciążyć na wycenie EUR. Szybkie zgaszenie ryzyka rozprzestrzeniania się wirusa lub zdecydowane działania na polu polityki fiskalnej w strefie euro mogłyby diametralnie odmienić perspektywy EUR, ale obecnie widzimy niewielkie szanse dla takiego scenariusza.

Pozostajemy z neutralnym nastawieniem do perspektyw złotego, ale z uwzględnieniem podwyższonej awersji do ryzyka na rynkach zewnętrznych. Pogorszenie krajowych fundamentów oraz pasywność RPP w stosunku do podwyższonej inflacji nie są czynnikami, które znajdują istotne przełożenie na rynek walutowy. Podobnie spór z KE o regułę praworządności czy kwestia kredytów frankowych pozostaje bladym tłem (choć z niezerowym ryzykiem eskalacji w pewnym momencie w przyszłości). Nie można wykluczyć, że spirala rynkowej paniki przyniesie rajd EUR/PLN ponad 4,35, ale tak, jak zwykle, powinny być to krótkotrwałe epizody.

Konrad Białas, DM TMS Brokers

Zachodnie agencje wywiadowcze potwierdziły, że przywódcą tzw. Państwa Islamskiego ISIS został po raz pierwszy człowiek spoza krajów arabskich. Pogłoski o nowym przywódcy zaczęły krążyć już w kilka godzin po zabiciu przez siły amerykańskie samozwańczego kalifa Abu Bakr al-Baghdadiego. 27 października 2019 r. magazyn Newsweek poinformował, że ISIS mianowało na swojego przywódcę człowieka znanego jako Abdullah Qardash. Według magazynu nazwisko Qardash było czasami pisane po angielsku jako Karshesh. Ponadto niekiedy występował on pod pseudonimem Hajji Abdullah al-Afari.

Początkowo nazwiska ujawniane przez Newsweek nie były rozpoznawalne dla zachodnich wywiadów i ekspertów, którzy monitorują Państwo Islamskie. Obecnie według The Guardian zachodnie służby wywiadowcze doszły do wniosku, że mężczyzna zwany Abdullah Qardash został istotnie w październiku ubiegłego roku nowym przywódcą ISIS. Gazeta ujawniła, że jego rodowe nazwisko brzmi Amir Mohammed Abdul Rahman al-Mawli al-Salbi. Prawdopodobnie nie jest Arabem, ale irackim Turkiem, którego rodzina pochodzi z Tal Afar, północno-zachodniego miasta irackiego, położonego blisko granic Syrii i Turcji.

Al-Salbi jest uważany za pierwszego nie-arabskiego przywódcę grupy bojowników ISIS. Podobnie jak większość jego założycieli, al-Salbi poznał Baghdadiego w 2004 r. w Camp Bucca, amerykańskim więzieniu w Umm Qasr. Al-Salbi ma wykształcenie islamskie, co umożliwiło mu szybkie awansowanie w szeregach ideologów ISIS i wywieranie znaczącego wpływu. Do 2018 r. Al-Salbi stał się głównym decydentem w grupie i był w stanie kształtować jej działalność i politykę na Bliskim Wschodzie oraz poza nim.

The Guardian twierdzi, że al-Salbi jest „zahartowanym weteranem w tym samym stylu, co al-Baghdadi”. To oznacza, że nie będzie większych zmian w strategii Państwa Islamskiego pod jego kierownictwem.

Źródło: The Guardian z 20.02.2020 r.

Płaca minimalna wzrosła do 2 600 zł, a po uwzględnieniu parytetu siły nabywczej jesteśmy wśród 10 krajów UE, w których wynagrodzenie minimalne jest najwyższe.

– Płaca minimalna to ok. 50 proc. średniego wynagrodzenia w Polsce. W porównaniu do mediany, czyli najczęściej wypłacanego wynagrodzenia jest to już poziom 60 proc. – mówi w rozmowie z MarketNews24 dr Sławomir Dudek, główny ekonomista, Pracodawcy RP.

To oznacza, że płaca minimalna w Polsce jest tym bardziej wysoka, a niepokojące jest, że rząd zaproponował jej wzrost do 4 000 zł od 2023 r.

– Po uwzględnieniu siły nabywczej byłby to wzrost do poziomów w Niemczech czy Luksemburgu, to byłby duży eksperyment i zagrożenie dla istnienia polskich przedsiębiorstw – komentuje ekspert Pracodawców RP.

Nadchodzące spowolnienie gospodarcze powinno ochładzać skłonność do podwyższania płacy minimalnej, tym ciekawsze jest jaki jej wzrost od początku 2021 r. rząd wkrótce zaproponuje.

Bieżący tydzień był jednym z najciekawszych okresów na rynkach od bardzo długiego czasu. Niezależnie od tego, jakie aktywa obserwowaliśmy, na wykresach wyraźnie widać było przeradzający się w panikę strach.

Strach związany z wpływem koronawirusa na globalną gospodarkę zupełnie zmienił dotychczasową sytuację – obserwowaliśmy drastyczne spadki aktywów postrzeganych za ryzykowne i wyraźne wzrosty tych uznawanych za bezpieczne. W ostatnich kilku dniach największe zmiany można było zaobserwować na rynkach akcji, a panikę można było odczuć zwłaszcza w trakcie sesji amerykańskich. Ostatnie pięć z nich przyniosło spadek kluczowych amerykańskich indeksów (S&P 500, Dow Jones Industrial Average, Nasdaq Composite) o ponad 10%. Pod presją znalazły się również akcje po naszej stronie Atlantyku, w tym polskie spółki – patrząc na sytuację rano wydawało się, że WIG20 zamknie tydzień ze stratą rzędu 15%.

Obawy te wpłynęły również na istotną zmianę oczekiwań względem działań światowych banków centralnych. Rynek spodziewa się, że spora część kluczowych banków, które mogą pozwolić sobie na rozluźnienie polityki pieniężnej, zdecyduje się na taki krok. Zgodnie z kontraktami fed funds futures, implikowane prawdopodobieństwo cięcia stóp procentowych podczas najbliższego spotkania FOMC wynosi ponad 100%. Oznacza to, że rynek jest obecnie przekonany, że dojdzie do obniżki stóp o 25 pb. i częściowo wycenia nawet większy ruch. Za ciekawostkę w tym kontekście uznać można to, że wyraźna zmiana oczekiwań względem działań banków centralnych nie ominęła również Polski. Kontrakty FRA 12×15 w PLN jeszcze kilka godzin temu sugerowały, że – nie zważając na wysoką tak bieżącą, jak i oczekiwaną inflację – rynek wyceniał dwie obniżki stóp procentowych w Polsce za rok (obecnie oczekiwania nieco spadły, rynek nadal wycenia jednak co najmniej jedno cięcie). Powyższe dane przywołuję nie po to, aby zasugerować, że taki scenariusz może nas czekać (w moim przekonaniu tego typu ruch ze strony RPP jest mało prawdopodobny), tylko aby pokazać skalę „przetasowań” na rynkach od nieco innej strony.

Autor: Roman Ziruk, Ebury Polska

Szef rosyjskiej agencji wywiadowczej Siergiej Naryszkin z okazji obchodów 100-lecia służby ujawnił tożsamość kilku tajnych oficerów KGB i jego następcy, rosyjskiej służby wywiadu zagranicznego (SVR).

Przemawiając na konferencji prasowej w Moskwie, Naryszkin ujawnił nazwiska i przeczytał krótkie notatki biograficzne siedmiu oficerów tzw. nielegałów, określanych w języku rosyjskim jako „pазведчики-нелегалы”. Termin odnosi się do oficerów wywiadu, którzy są potajemnie delegowani do pracy za granicę, bez ochrony dyplomatycznej. Nie mają oficjalnych związków z rosyjską placówką dyplomatyczną, a niektórzy nawet udają obywateli państw trzecich.

Tzw. nielegałowie funkcjonują w KGB od 1922 r., a po 1991 r. w dyrekcji SVR „S”, której oficjalny tytuł to Pierwszy Główny Zarząd lub Pierwsza Naczelna Dyrekcja. Zwyczajem służb jest utrzymywanie w tajemnicy ich tożsamości, również po przejściu na emeryturę, a nawet po śmierci. Jednak jeszcze w grudniu ubiegłego roku Naryszkin zaskoczył wielu obserwatorów, ogłaszając, że wkrótce ujawni tożsamość wielu byłych członków, jak to określił „specjalnego personelu rezerwowego”.

Ujawnił nazwiska siedmiu osób i dość szeroko opisał ich pracę. Ujawnieni oficerowie to: Jurij Anatolijewicz Szewczenko (ur. 1939), Jewgienij Iwanowicz Kim (1932-1998), Michaił Anatoljewicz Wasenkow (ur. 1942), Witalij Wiaczesławowicz Nieetyksa (1946-2011) i jego małżonka Tamara Iwanowna Nieetyksa (ur. 1949), Władimir Josifowicz Lokhov (1924-2002) i Witalij Aleksiejewicz Nuykin (1939-1998).

Załączone biografie opublikowane przez SVR nie ujawniają żadnych szczegółów na temat krajów, w których działali, rodzaju realizowanych operacji i konkretnych dat, w których byli aktywni. Większość z nich działała od końca lat 60. do wczesnych lat 90. XX wieku.

Źródło: portal intelNews.org z 29.01.2020 r.

Szefowie wywiadu Turcji i Syrii – dwóch ostro rywalizujących państw w wojnie domowej w Syrii –spotkali się w poniedziałek 13 stycznia 2020 r. w Rosji, co zaskoczyło wszystkich obserwatorów. Spotkanie odbyło się w Moskwie, potwierdziły je obie strony. Jest to prawdopodobnie pierwszy od ponad dekady kontakt na tak wysokim szczeblu między wywiadem tureckim i syryjskim.

Turecki rząd prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana otwarcie wzywał do obalenia syryjskiego przywódcy Baszara al-Assada, a jego samego określał mianem „terrorysty” i obwiniał o tajne wspieranie paramilitarnych Kurdów, którzy od kilku dziesięcioleci toczą wojnę secesyjną z Turcją.

Jednak sytuacja w regionie jest dynamiczna, zwłaszcza od początku 2017 r., kiedy to Stany Zjednoczone zaczęły się wycofywać z konfliktu. W następnych miesiącach Waszyngton wycofał poparcie dla rebeliantów walczących z prezydentem Syrii. W ubiegłym roku wojsko amerykańskie opuściło północną Syrię i pozwoliło siłom tureckim najechać region i wyprzeć uzbrojone jednostki kurdyjskie z granicy syryjsko-tureckiej.

W tym okresie krążyły pogłoski o koordynacji działań wywiadowczych między Ankarą i Damaszkiem, ale nigdy nie wydano oficjalnego potwierdzenia. Dopiero 13 stycznia 2020 r. syryjska agencja informacyjna SANA ujawniła, że w Moskwie odbyło się spotkanie szefów wywiadu Syrii i Turcji. Niedługo potem wielu anonimowych tureckich urzędników potwierdziło te doniesienia.

Reuters, cytując tureckiego urzędnika, poinformował, że obie strony omówiły stan zawieszenia broni w północno-zachodniej prowincji Syrii oraz przyszłe kroki, mające na celu koordynację działań przeciwko kurdyjskim separatystom w północnych regionach Syrii.

Źródło: portal intelNews.org z 14.01.2020 r. [za:] syryjska agencja SANA i Reuters z 13.01.2020 r.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, dr Marek Ciecierski, Profesjonalny Wywiad Gospodarczy „Skarbiec” Sp. z o.o.

Ceny akcji wielu firm produkcyjnych nadal niskie mimo, że ich kondycja ekonomiczna jest dobra. Nie zaobserwowano spadku eksportu, a nawet w ostatnich miesiącach ubiegłego roku jego wartość pokonywała historyczne maksima. Czy to jest dobry moment na zakupy akcji polskich producentów?  

Rok 2019 zaczął się dla akcji największych polskich producentów bardzo dobrze. W pierwszym kwartale Giełdowy Indeks Produkcji (GIP60) wzrósł o 8,44% i z wartością 936,73 pkt zbliżył się do swojej wartości bazowej (1000 pkt) ustalonej na dzień 1 stycznia 2016 roku. Niestety w kolejnych kwartałach GIP60 już tylko tracił: w Q2 spadł o 6,61%, w Q3 o kolejne 5,56%, a w ostatnim kwartale zredukował swoją wartość o kolejne 4,11% do poziomu 792,21 pkt, co oznacza sumaryczny roczny spadek o 8,29%. Takie warunki doprowadziły do ustanowienia nowego historycznego minimum, które na początku grudnia wyniosło 778,95 pkt. Traciły głównie największe spółki, które zaważyły na słabym wyniku całego GIP60, co w znacznej mierze współgra z sytuacją panującą w ubiegłym roku na całej GPW – indeks SWIG80 zyskał 13,9% podczas, gdy WIG20 spadł o 5,6%.

Najlepsze spółki

W ubiegłym roku najczęściej na podium miesięcznych rankingów GIP60 trafiała spółka MERCATOR MEDICAL, która dwukrotnie znalazła się na pierwszym miejscu (w styczniu i w grudniu) i tyle samo razy zajęła trzecie miejsce tej klasyfikacji (w czerwcu i w październiku). I mimo, że spółka nie może zaliczyć ubiegłego roku do najlepszych pod względem budowy wartości rynkowej – masywny spadek wartości spółki, który trwał od połowy lutego do połowy maja był tak głęboki, że akcje spółki sumarycznie straciły w 2019 roku 7,87% – to wykazała duży potencjał do wzrostów. Na początku 2020 roku nastąpił skokowy wzrost popytu na produkty spółki w wyniku zataczającej coraz szersze kręgi epidemii koronawirusa. W konsekwencji akcje spółki są jedną z nielicznych bezpiecznych przystani inwestycyjnych w obecnej sytuacji kryzysowej, które od października podrożały już niemal trzykrotnie.

Na podiach comiesięcznych rankingów GIP60 w zeszłym roku gościliśmy aż 27 spółek, co stanowi prawie połowę całego portfela indeksu GIP60. Spektakularne wzrosty, jakich byliśmy świadkami w nienajlepszym przecież roku, mogą zdradzać niemały sentyment inwestorów do sektora produkcyjnego (dostanie się na podium GIP60 w 2019 roku wymagało przeważnie zwrotu przewyższającego 25% m/m), choć z drugiej strony część z tych „sukcesów” to było po prostu odreagowanie zbyt gwałtownych korekt, których doświadczały spółki.

Dlatego tradycyjnie o zwycięzcy rocznego rankingu GIP60 decyduje względna stopa wzrostu ceny akcji liczona od ceny otwarcia pierwszej sesji roku do ceny zamknięcia ostatniej. Największy roczny wzrost wartości rynkowej w 2019 roku zanotowała spółka ZPUE, dla której cena akcji wzrosła z 58,5 zł do 147 zł (+151,28%). Na drugim miejscu wrocławska SELENA FM za wzrost wartości akcji o 83,43%, a na trzecim miejscu spółka ES-SYSTEM, której wartość rynkowa w ciągu roku wzrosła o 65,71%. Warto w tym miejscu nadmienić, że spółki z branży elektromaszynowej zdominowały nie tylko podium rocznej klasyfikacji (1 i 3 miejsce), ale aż 6 spółek znalazło się w górnej dziesiątce rocznego rankingu, a średni roczny wzrost wartości rynkowej dla spółek z tej branży wyniósł 20%.

Przemysł zwalnia

Jak podaje GUS, w całym 2019 roku produkcja sprzedana przemysłu zwiększyła się o 4%. Zestawiając ten wynik z dynamiką na poziomie 5,8%, którą obserwowano w 2018 r. i 6,5% w 2017 r. nietrudno zauważyć spowolnienia w polskim przemyśle. Na szczęście skala tego spowolnienia jest mniejsza niż ma to miejsce np. w Niemczech, gdzie indeks produkcji obliczany przez niemiecki urząd statystyczny spadł do poziomów z początku 2015 roku (dane z końca listopada).

Osłabienie krajowego przemysłu, mimo że na tle naszych partnerów handlowych ciągle niewielkie, znajduje odzwierciedlenie w badaniach ankietowych przeprowadzanych regularnie na pracownikach działu logistyki wybranych spółek produkcyjnych. Wskaźnik PMI® pod koniec 2018 roku wynosił 47,6 pkt, a rok 2019 zakończył z wynikiem 48,0 pkt, zaliczając w październiku dołek na poziomie 45,6 pkt. Każdy odczyt poniżej neutralnego poziomu 50 pkt oznacza, że ankietowani zauważają spadek aktywności w branży produkcyjnej. Nie jest najlepiej, ale znowu nie najgorzej jeśli weźmiemy pod uwagę wyniki analogicznych badań przeprowadzonych w Niemczech (spadek z 51,5 do 43,7 pkt). Powagi obecnej sytuacji dodaje jeszcze fakt, że fala negatywnych nastrojów opanowała pracowników niemalże wszystkich krajów europejskich uczestniczących w badaniach firmy IHS Markit z wyjątkiem Grecji, która utrzymała PMI w okolicach 54 pkt.

Sytuacja naszych sąsiadów niewątpliwie stawia krajowy przemysł pod presją, z którą jak już zauważyliśmy, radzi on sobie nie najgorzej. Jak dotąd nie zaobserwowano spadku eksportu, a nawet w ostatnich miesiącach ubiegłego roku jego wartość pokonywała historyczne maksima. Gdyby taka sytuacja utrzymała się w najbliższym roku, a popyt wewnętrzny zachowywał się stabilnie, to stworzyłoby to w przemyśle przyzwoite warunki do dalszego rozwoju. Nie trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że źródłem naszej przewagi konkurencyjnej są niskie koszty produkcji, a to oznacza, że należy przyglądać się również postępującym zmianom w poziomach cen. Rosnąca inflacja, która osiągnęła wysokie poziomy np. w usługach, prędzej czy później musi przełożyć się na wzrost cen wyrobów. Duże znaczenie będzie tu miała również sytuacja na rynku walutowym. Oczywiście nie można również zapominać o epidemii COVID-19, która doprowadziła już do paraliżu chińskiego przemysłu i paniki na rynkach akcji, więc w najbliższym czasie, a może nawet w całym roku, będzie to istotny czynnik zarówno dla wyników polskich spółek produkcyjnych, jak również ich wyceny rynkowej.

W ciągu ostatnich 5 lat liczba czynnych adwokatów w Polsce wzrosła o prawie 5,5 tys. Przybyło też ponad 1,5 tys. tych, którzy nie wykonują zawodu. W przypadku aplikantów mówimy o spadku o blisko 1,8 tys. Z kolei grupa radców prawnych powiększyła się o przeszło 12 tys. Te dane dotyczą okresu od 2013 roku do połowy ub.r. Jeśli chodzi o doradców podatkowych, w styczniu br. było ich o ponad 200 więcej niż w 2015 roku. Teoretycznie przez ww. kwestie usługi powinny być tańsze. Jednak, jak podkreślają eksperci, dzieje się zupełnie odwrotnie.

Według danych Naczelnej Rady Adwokackiej, na koniec ubiegłego roku było dokładnie 19 142 adwokatów wykonujących zawód. Patrząc na ostatnie lata, liczba ta stopniowo wzrastała. W 2014 roku wyniosła 13 749, w 2015 roku – 15 028, a w 2016 roku – 16 094. Natomiast 3 lata temu adwokatów było 17 448, a 2 lata wstecz – 18 554.

– Dla rynku, w tym zwykłego Kowalskiego, to paradoksalnie niekoniecznie pozytywne wiadomości. Mitem jest bowiem to, że wraz ze wzrostem liczby adwokatów, spadają ceny. Dzieje się wręcz przeciwnie. Nasze usługi to nie jest bułka, którą trzeba sprzedać za wszelką cenę, bo inaczej się zeschnie. To jest uboczny skutek bardzo szerokiego otwarcia zawodu. Nie przewidzieli go ci, którzy wprowadzali zmiany, bo przecież zapowiadano więcej specjalistów i niższe ceny – komentuje Rafał Dębowski, sekretarz Naczelnej Rady Adwokackiej.

Z obserwacji NRA wynika, że od lat popyt jest na tym samym poziomie. W efekcie liczba spraw wpływających miesięcznie do danej kancelarii jest statystycznie mniejsza. Ponadto dane wskazują na rosnącą grupę adwokatów, którzy nie wykonują zawodu. W 2014 roku było ich 2515, a rok później – 2836. W kolejnych latach liczba ta stopniowo się zwiększała i wynosiła odpowiednio 3076 (2016 rok), 3544 (2017 rok), 3900 (2018 rok) i 4041 (2019 rok).

– Część osób traktuje aplikację jako dodatkowe wykształcenie umożliwiające alternatywną ścieżkę zawodową. Prawda jest też taka, że nie wykonują, nie rozpoczynają albo zawieszają swoją działalność ze względów ekonomicznych. Nie mają zbyt wielu klientów i spraw indywidualnych, więc szukają innych sposobów zarobkowania. Jak widać, dzieje się to ze skutkiem pozytywnym – wyjaśnia sekretarz Dębowski.

W latach 2014-2018 liczba aplikantów regularnie spadała, natomiast w ubiegłym roku już wzrosła. Na początku analizowanego okresu było ich 6556, a następnie – 6551 (2015 rok) i 6191 (2016 rok). Później ta grupa zmniejszyła się do 4543 (2017 rok) i 3904 (2018 rok). Natomiast w ubiegłym roku nastąpił wzrost do 4759.

– Młodzi adepci prawa, którzy obserwują rynek, wiedzą o tym, że po aplikacji nie zarabia się kokosów. Po niej trzeba się jeszcze mocno natrudzić, żeby osiągnąć satysfakcjonujący poziom rozwoju zawodowego. I z tego się bierze mniejsze zainteresowanie takim działem w ostatnich latach – stwierdza sekretarz Naczelnej Rady Adwokackiej.

Widać też wzrost liczby radców prawnych. Według stanu z 30 czerwca 2019 roku, było ich 46 838. Natomiast statystyki Krajowej Rady Radców Prawnych na koniec 2013 roku wskazywały na 34 576, a 12 miesięcy później – 36 582. Dane za 3 kolejne lata to odpowiednio – 39 321, 43 606 oraz 45 305.

– To bardziej zwiększa konkurencyjność samych kancelarii radców prawnych niż wpływa na rynek od strony klienta. Z badań wynika, że Polacy nie korzystają z usług prawnych i nie widzą takiej potrzeby. Wiele osób zwraca się o pomoc do radcy prawnego dopiero wtedy, kiedy problem urósł do ogromnych rozmiarów. Ciągle popyt na usługi prawne jest o wiele mniejszy niż podaż. Natomiast ceny usług są różne, zależą od renomy kancelarii, trudności sprawy czy miasta. Każdy klient znajdzie pomoc dostępną dla niego cenowo – mówi Grzegorz Furgał, doradca Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych ds. mediów i PR.

Jak informuje Krajowa Izba Doradców Podatkowych, w styczniu br. było 9017 doradców podatkowych. W 2015 roku ich liczba wyniosła 8792, a następnie wzrosła do 8837 (2016 rok) i 8858 (2017 rok). Natomiast 2 lata temu spadła do 8836, aby w ubiegłym roku podskoczyć do 8916.

– Dla klientów to bardzo dobra wiadomość, że jest coraz więcej doradców podatkowych. Usługi stają się dzięki temu bardziej dostępne. Wraz z rozwojem gospodarczym i wzrostem zainteresowania kwestiami podatkowymi, rośnie popyt na usługi profesjonalistów w tym zakresie. Z pewnością jest to pozytywne zjawisko – stwierdza Paweł Prus, rzecznik prasowy KIDP.

Na początku br. najwięcej doradców podatków było w województwie mazowieckim (2621). Wysokie liczby odnotowano kolejno w śląskim (1048), wielkopolskim (922), dolnośląskim (807) i małopolskim (753). Natomiast najmniej przedstawicieli tego zawodu znajdowało się w świętokrzyskim (117), opolskim (132), lubuskim (150), podlaskim (151) oraz warmińsko-mazurskim (189). W 2019 roku wpisano 327 nowych doradców wstępujących do zawodu. We wcześniejszych latach było ich mniej, 256 (2015 rok), 244 (2016 rok), 212 (2017 rok) i 185 (2018 rok).

– W teorii, zgodnie z prawami rynku, wzrost liczby doradców może wpłynąć na obniżenie cen tych usług. Ale prawidłowość rozliczeń podatkowych wpływa na bezpieczeństwo każdej firmy, również tej niewielkiej. Z punktu widzenia naszych klientów, cena jest ważna, ale większe znaczenie mają jakość i korzyści dla biznesu. Można zaryzykować stwierdzenie, że dobry doradca swoimi działaniami jest w stanie z dużą nadwyżką zarobić na siebie. Finalnie więc firma wręcz skorzysta finansowo na zatrudnieniu takiego eksperta – podsumowuje Paweł Prus z Krajowej Izby Doradców Podatkowych.

Amerykańska waluta ma już prawie za sobą jeden z najgorszych tygodni od dłuższego czasu. Cena dolara względem złotego nie pokazuje skali spadków, gdyż złoty w tym tygodniu również traci.

Dobre dane z USA a dolar traci

Wczoraj poznaliśmy pakiet danych z USA. Zamówienia na dobra nie są na wysokich poziomach, ale są wyraźnie powyżej oczekiwań analityków, którzy spodziewali się znacząco słabszych wyników. Delikatnie słabiej wypadły dane na temat wniosków o zasiłek dla bezrobotnych, ale są to dane tygodniowe, więc drobne zmiany nie mają przeważnie wpływu na rynki. Na koniec korzystnie wypadł również indeks podpisanych umów kupna domów. Pomimo tych wszystkich czynników wciąż trwała wczoraj ucieczka inwestorów od dolara. Na chwilę przerwana po dobrych danych. W ciągu tygodnia dolar stracił już dwa centy względem euro, odrabiając połowę strat poniesionych od początku roku.

Dobre dane z Japonii

W nocy poznaliśmy odczyty z Kraju Kwitnącej Wiśni. Z jednej strony wzrosło bezrobocie do poziomu 2,4%, z drugiej lepiej od oczekiwań zachowała się zarówno produkcja przemysłowa jak i sprzedaż detaliczna. Inwestorzy najwyraźniej uznali te ostatnie wskaźniki za ważniejsze od rynku pracy, gdyż zareagowali wzrostami na japońskim jenie. Zyskiwał on nie tylko względem mającego wyraźne problemy w tym tygodniu dolara, ale również względem innych głównych walut w tym euro. Drożał on też względem polskiego złotego od rana rosnąć z 3,59 zł na 3,62 zł.

Czy mocny frank naprawdę szkodzi?

Wielu analityków obawia się wpływu ostatnich wzrostów wartości franka szwajcarskiego na tamtejszą gospodarkę. Wpływ ten jest zdaniem komentatorów połączony ze wzrostem napięć na rynku w związku z epidemią Koronawirusa. Dane makroekonomiczne nie cierpią na razie aż tak bardzo. Delikatnie słabiej wypadła co prawda sprzedaż detaliczna, ale z drugiej strony indeks instytutu KOF osiągnął 100,9 pkt. Odczyty powyżej 100 sugerują pozytywne oczekiwania menedżerów związane z przyszłością. Analitycy spodziewali się 97,5 pkt, jednak jak widać Szwajcarzy pozytywnie patrzą w przyszłość.

Maciej Przygórzewski – główny analityk w Internetowykantor.pl

Od kilku dni warszawska giełda odnotowuje ogromne spadki związane z rozprzestrzenianiem się koronawirusa. Wbrew powszechnej panice, praktycy rynkowi wskazują, że epidemia to nie czas na sprzedaż akcji, ale najlepszy moment na udane zakupy inwestycyjne “po przecenie”.

Wyprzedaż na Warszawskiej Giełdzie trwa już kilka dni. Jak podaje Gazeta Wyborcza, w miniony poniedziałek indeks WIG 20 stracił 4,2 proc. wartości, a akcje wielu polskich spółek notowanych na giełdzie osiągnęły najniższy poziom na przestrzeni ostatnich 52 tygodni. We wtorek obniżki były jeszcze wyższe. Przykładowo, akcje Orlenu spadły o 4,77 proc., a akcje Lotosu straciły w ciągu dwóch dni 7,9%.  Wczoraj po południu silne spadki odnotowały również takie spółki jak One More Level (-7,01), KGHM (-3,68), CCC (-5,80), TAURON (-3,11) czy Setenta, której akcje spadły aż o 13,17 proc.

– Koronawirus jest czymś nowym i dlatego nie jesteśmy pewni, jak w danej sytuacji zachowa się rynek. Ludziom towarzyszy wszechobecna panika, która udziela się również inwestorom. Dochodzi do sytuacji, w której  giełdy dołują pomimo tego, że sytuacja spółek jest bardzo dobra. Powodem takiego stanu rzeczy jest zachowanie ludzi, którzy w panice wycofują pieniądze, aby zabezpieczyć się na tzw. czarną godzinę. Wypłacanie funduszy wpływa automatycznie na zwiększenie liczby transakcji sprzedaży. Więcej osób chce sprzedać, a mniej kupić, dzięki temu cena spada. Nazywając rzeczy po imieniu, mamy obecnie do czynienia z prawdziwymi przecenami akcji, które nie są spowodowane złą sytuacją spółki, tylko paniką rynkową. W związku z tym, jest to najlepszy moment na inwestycję dla osób, które dysponują wolnymi środkami oraz odpowiednim horyzontem czasowym – podkreśla Cezary Chybowski prezes Reliance Polska, właściciel portalu inwestycyjnego Obligain. – Spodziewamy się jeszcze większych przecen akcji w momencie, gdy koronawirus dotrze do Polski. Jednakże wierzymy, że z biegiem czasu sytuacja będzie się normowała, a w efekcie większość spółek wyjdzie z tej sytuacji obronną ręką – dodaje.

Aktualna sytuacja globalna związana z rozprzestrzenianiem się występowania zachorowań na COVID-19 (zapalenie płuc spowodowane nowym koronawirusem SARS-CoV-2) wywołuje bardzo duży niepokój w wielu dziedzinach życia społeczno-ekonomicznego. Informacje, które docierają za pośrednictwem mediów, w tym społecznościowych mają także wpływ na nastroje związane z podróżowaniem, a przez to konkretne zachowania konsumentów. Mówiąc dosłownie – zawieszeniu w wielu przypadkach ulegają plany wyjazdowe Polaków, a branża turystyczna stoi przez ryzykiem poważnych problemów i wielu niejasności. W praktyce wiąże się to z m.in. wstrzymaniem lotów przez linie lotnicze czy odwołaniem wycieczek. Pojawiające się najczęściej pytanie ze strony konsumentów dotyczy ewentualnej rezygnacji i odzyskania wpłaconych zaliczek lub wręcz całych kwot.

Kiedy możemy odstąpić od umowy z biurem podróży?

W tej sytuacji, w przypadku klientów, którzy wykupili pakiety turystyczne biur podróży swoje zastosowanie mogą znaleźć zapisy Ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz. U. 2017 poz. 2361).

W artykule 47 ust. 4 przywołanej ustawy zapisano bowiem, że „Podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Podróżny może żądać wyłącznie zwrotu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym zakresie.”

Podróże do Chin i północnych Włoch

Tak stanowi prawo, natomiast idąc krok dalej – sporą dyskusję wywołuje interpretacja zacytowanych powyżej zapisów. Nie ma bowiem wątpliwości, że zapisy te dotyczą niewątpliwie Chin i rejonu Wuhan, gdzie rozpoczęła się globalna ekspansja koronowirusa czy północnych Włoch – regionu Lombardii, gdzie również przez władze formalnie zostały odizolowane niektóre rejony. Znajduje to również swoje potwierdzenie w działaniach poszczególnych podmiotów – m.in. w odwołaniu połączeń przez PLL LOT do Pekinu i możliwości odzyskania pieniędzy za bilety lub ich przebukowania przez klientów czy anulacji wycieczek biur podróży, analogicznie – z możliwością pełnego zwrotu dla konsumentów.

Wyjazdy w regiony z pojedynczymi przypadkami zachorowań

W przypadku jednak wielu innych miejsc regionów, z których poprzez media płyną komunikaty o występowaniu pojedynczych przypadków zarażenia koronowirusem, sytuacja dotycząca prawa do rezygnacji i wyjazdu i automatycznego odzyskania całej wpłaconej kwoty pozostaje bardziej złożona. Warto bowiem zauważyć, że nie ma oficjalnego stanowiska np. rządu RP poprzez wytyczne MSZ lub władz danych krajów o formalnym zakazie wjazdu do miejsc, gdzie wystąpiły przypadki zachorowania koronowirusem. Do chwili obecnej nie pojawiły się bowiem formalne ogłoszenia o epidemii lub nie zostały w praktyce zamknięte granice. Ponadto od organów sanitarno-epidemiologicznych (w przypadku Polski Głównego Inspektora Sanitarnego) płyną komunikaty dla podróżujących (aktualizowane codziennie, na podstawie danych EDCC oraz WHO), mające jednak charakter ewidentnie doradczy, a nie wartość decyzji formalnej. Użyte w nich sformułowanie brzmi „GIS nie zaleca podróżowania… “. Ponadto w przypadku niektórych destynacji – dotyczy on nie jednoznacznie całego kraju, lecz szczególności wybranych regionów – tak jak ma to miejsce w przypadku Włoch, gdzie rekomendowane jest powstrzymanie się od podróży do przede wszystkim regionów północnych.

Co na to biura podróży?

Jak zatem może zostać rozwiązany sytuacja pojawiających się w ostatnich dniach zapytań klientów o możliwości rezygnacji z wycieczek do wielu innych miejsc? Jak zaznaczono powyżej – jest ona złożona i wręcz w pewnym momencie może stać się dosłownie „walką na argumenty”. Z perspektywy organizatora turystyki może pojawić się stanowisko, iż nie zachodzą wystarczające przesłanki do automatycznego anulowania całej wycieczki. Sytuacja klienta jest zatem określona przez tzw. „ogólne warunki uczestnictwa” każdego organizatora, stanowiące integralną część umowy z biurem podróży. Klient ma zawsze prawo do anulacji/rezygnacji z imprezy turystycznej, tylko pojawia się pytanie – jakie ma to konsekwencje w praktyce? W ramach poszczególnych zapisów organizatorzy turystyki wskazują konkretne graniczne terminy rezygnacji i wynikające z tego konsekwencje finansowe, na ogół wyrażone za pomocą procentowych potrąceń. Czy biura podróży uznają racje klientów i np. przychylą się do pozytywnej odpowiedzi poprzez zwrot całościowy kosztów lub zmianę terminu wyjazdu? To pytanie na tę chwilę wydaje się mocno subiektywne, bowiem zapewne każda sytuacja będzie rozpatrywana oddzielnie, biorąc pod uwagę konkretne warunki brzegowe itd.

Jeszcze inaczej wygląda sytuacja, gdy Klient ma wykupione ubezpieczenie od kosztów rezygnacji w formie konkretnej polisy. W tym przypadku za każdym razem należy weryfikować także zapisy „ogólnych warunków uczestnictwa” pod kątem zawarcia właśnie epidemii/sytuacji kryzysowych wśród wystarczających powodów do uznania roszczenia.

Dwie dodatkowe uwagi warte wspomnienia o charakterze praktycznym:

Przywołane powyżej zapisy ustawy mają charakter w miarę nowy, wynikają z implementacji do polskiego prawa zapisów dyrektywy unijnej. Oznacza to w praktyce, że nie ma jeszcze jednoznacznej interpretacji tych przepisów, poprzez m.in. wyroki sądów itd. Stąd powyższe komentarze o złożoności sytuacji itd.

Biura podróży z punktu ich funkcjonowania nie mogą od razu/w jednej chwili zwracać klientom środków, bowiem… są tak naprawdę ich dysponentami, przekazując wpłaty klientów do poszczególnych dostawców usług, a więc linii lotniczych, obiektów noclegowych, atrakcji turystycznych, a samemu pracując na często kilkuprocentowych marżach. Dopóki zatem formalnie np. na skutek anulacji lotów przez linię lotniczą nie odzyskają tych środków może zostać zaburzona ich płynność finansowa, co może wywołać kolejną lawinę, w najgorszym wypadku upadku organizatorów turystyki.

Może w tym kontekście potrzebna jest dyskusja o nie tylko zabezpieczeniu interesu klientów, ale i właśnie organizatorów turystyki od takich sytuacji, na wzór np. pomocy państwowej dla ofiar klęsk żywiołowych itd.?

O autorze: Dr Piotr Kociszewski, prodziekan Wydziału Turystyki i Rekreacji w Szkole Głównej Turystyki i Hotelarswa Vistula, jest ekspertem w zakresie turystyki i prawa turystycznego. Wykłada także na Uniewersytecie Warszawskiem i jest właścicielem Biura Podróży PITUR.

Dlaczego w interesie pracodawcy leży prawidłowe przeprowadzenie wysłuchania pracownika przed wymierzeniem kary? Po pierwsze, pozwala ustalić obiektywne okoliczności naruszenia obowiązków. Po drugie, w razie sporu sądowego o uchylenie kary, może uchronić pracodawcę przed zarzutem niedopełnienia obowiązków.

Zastosowanie kary upomnienia, nagany, a w niektórych przypadkach kary pieniężnej, to powszechnie znany i stosowany środek dyscyplinowania pracowników. Pracodawcy często zapominają jednak o tym, że koniecznym elementem procedury gwarantującej skuteczność kary porządkowej jest wysłuchanie pracownika. Uniemożliwienie podwładnemu wypowiedzenia się lub też stworzenie fikcji wysłuchania ma poważne konsekwencje – w razie sporu sądowego jest podstawą uchylenia kary porządkowej.

Przykład:

Przełożony dowiaduje się o spóźnieniu pracownika. Podpisuje karę upomnienia i czeka z nią na spóźnionego podwładnego, wręczając mu ją natychmiast po pojawieniu się w pracy. Taki sposób postępowania jest błędny i w razie sporu sądowego – daje pracownikowi podstawy do żądania uchylenia kary.

Jak prawidłowo wymierzyć karę porządkową?

Przede wszystkim należy pamiętać, że możliwość zastosowania tego środka jest ograniczona w czasie. Kary nie można wymierzyć po upływie 2 tygodni od momentu, w którym pracodawca dowiedział się o naruszeniu obowiązku przez pracownika i po upływie 3 miesięcy od zaistnienia tego naruszenia. Ponadto kara może być zastosowana tylko po uprzednim wysłuchaniu pracownika. Wysłuchanie jest na tyle istotne, że jeśli z powodu nieobecności w miejscu zatrudnienia pracownik nie może być wysłuchany, bieg dwutygodniowego terminu na zastosowanie kary nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. W pierwszym przypadku, pracodawca będzie miał na wymierzenie kary dwa tygodnie od chwili powrotu pracownika do pracy (ale nie więcej, niż 3 miesiące od momentu naruszenia obowiązku). W drugim przypadku termin dwóch tygodni biegnie na nowo dopiero od dnia powrotu pracownika.

Celem wysłuchania jest umożliwienie pracownikowi złożenia wyjaśnień i przedstawienia swoich racji. Pozwala jednocześnie pracodawcy zdobyć wiedzę o zdarzeniu z perspektywy pracownika. W trakcie wysłuchania często wychodzą na jaw okoliczności, których pracodawca nie mógł poznać z innych źródeł, a które mają wpływ na ocenę sytuacji. Zatem podjęcie decyzji o ukaraniu i o rodzaju zastosowanej kary przed wysłuchaniem pracownika jest nie tylko sprzeczne z przepisami Kodeksu pracy, ale także nieracjonalne. Pracodawca podejmuje wówczas decyzję bez pełnego oglądu sytuacji.

Przepisy Kodeksu nie regulują przebiegu wysłuchania. Z orzecznictwa natomiast wynika, że chodzi o stworzenie pracownikowi możliwości swobodnego zaprezentowania swojego stanowiska w sprawie. Do  podwładnego należy decyzja, czy z tej możliwości skorzysta. Nie ma wymogu protokołowania wysłuchania, ale na wypadek ewentualnego sporu warto sporządzić przynajmniej notatkę. Jeśli pracownik złoży wyjaśnienia, ich treść powinna znaleźć się w notatce, a w przypadku odmowy  – warto zamieścić wzmiankę na ten temat. Wiarygodność notatki będzie większa, gdy zostanie podpisana przez osobę, która ją sporządziła oraz przez obwinionego pracownika. W razie postępowania przed sądem taki dokument będzie stanowić dowód potwierdzający stworzenie pracownikowi możliwości wypowiedzenia się. Poza tym notatka może zawierać informacje potrzebne do weryfikacji późniejszych wersji przedstawionych przez strony w toku postępowania sądowego o uchylenie kary.

Kto może prowadzić wysłuchanie?

Wysłuchanie może być przeprowadzone przez każdą osobę wyznaczoną przez pracodawcę. Nie musi to być członek zarządu, czy dyrektor, ale na przykład bezpośredni przełożony, czy pracownik działu HR. Dobrą praktyką służącą zachowaniu obiektywizmu i bezstronności jest obecność podczas wysłuchania członka kadry kierowniczej, który nie jest bezpośrednio zaangażowany w relacje z pracownikiem. Jeśli decyzję o ukaraniu podejmuje inna osoba niż ta, która uczestniczyła w wysłuchaniu, należy jej przekazać informacje o wyjaśnieniach złożonych przez pracownika.

Pracownik może złożyć wyjaśnienia osobiście, na piśmie, w formie wiadomości e-mail lub telefonicznie. Ta ostatnia opcja uniemożliwia jednak potwierdzenie treści notatki przez pracownika bezpośrednio po zakończeniu wysłuchania.

SN a pozorne wysłuchanie

Zdarza się, że pracodawca organizuje wysłuchanie pracownika, ale na spotkanie z nim przychodzi z gotowym zawiadomieniem o ukaraniu. Takie postępowanie może wskazywać, że wysłuchanie ma charakter pozorny i nie realizuje celu, w jakim jest przeprowadzane. Wprawdzie Sąd Najwyższy w jednym z orzeczeń ocenił, że pracodawca może ostatecznie nie wręczyć pracownikowi dokumentu (np. go podrzeć), jeśli jednak tak się nie stanie i pracownik udowodni, że decyzja o ukaraniu zapadła już przed wysłuchaniem, to ma realną szansę na uchylenie kary przez sąd.

5 najczęściej popełnianych błędów przy wysłuchaniu pracownika

1. Przełożony przedstawia pracownikowi wyłącznie własny punkt widzenia, nie dając mu szans na wyjaśnienia.
2. Przełożony przychodzi na spotkanie z pracownikiem z gotowym zawiadomieniem o ukaraniu podpisanym przez dyrektora, który nie bierze udziału w wysłuchaniu, a następnie wręcza dokument pracownikowi na koniec spotkania.
3. Przełożony nie daje pracownikowi dokończyć wypowiedzi.
4. Wysłuchanie przeprowadza się po upływie terminu do zastosowania kary porządkowej.
5. Przełożony przeprowadzający wysłuchanie nie przekazuje wyjaśnień pracownika pracodawcy, który podejmuje decyzję o ukaraniu.

Podsumowanie

Zanim pracodawca zdecyduje się na wymierzenie środka dyscyplinującego pracownika, powinien w prawidłowy sposób przeprowadzić wysłuchanie. Dzięki temu można zapobiec wystąpieniu przez podwładnego z pozwem o uchylenie przez sąd kary, a w razie zaistnienia sporu uchronić się przed zarzutem niedopełnienia obowiązków związanych ze stosowaniem kar porządkowych.

Karolina Kołakowska, adwokat w Kancelarii Brzezińska Narolski Adwokaci (http://bnadwokaci.pl/). Ekspert z zakresu indywidualnego i zbiorowego prawa pracy oraz ochrony danych osobowych, trener i szkoleniowiec.

Od czasu sięgnięcia po władzę w 2015 r. partia rządząca obiecywała reformę systemu wymiaru sprawiedliwości, która usprawni działania sądów. Nie wdając się w oceny słuszności zmian w sądownictwie podjętych w pierwszej fazie tych reform, należy jedynie odnotować, że żadna z nich nie była nawet pozornie ukierunkowana na uproszczenie procedur i przyspieszenie załatwiania spraw zwykłych obywateli. Jednak w 2019 r. przyjęta została nowelizacja przepisów procedury cywilnej, która wprowadziła wiele nowych rozwiązań, w tym między innymi możliwość rozpoznawania spraw w drugiej instancji na posiedzeniu niejawnym. Czy ta zmiana znacząco przyspieszy postępowania odwoławcze? Czy jednocześnie będzie mieć wpływ na ich wynik?

Wolne sądy, najwolniejsze…

Długotrwałość postępowania sądowego, nadmierna biurokracja i formalizacja procedur – to jedne z najczęstszych skarg klientów, z jakimi styka się prawnik procesowy w Polsce. Trudno nie zgodzić się z taką tezą w sytuacji, gdy nawet w biurze obsługi interesanta Sądu Apelacyjnego w Warszawie można usłyszeć, że na wyznaczenie terminu rozprawy czeka się ponad rok, a postępowanie w drugiej instancji w tym sądzie, które w lwiej części składa się z wymiany dwóch pism procesowych – apelacji i odpowiedzi na nią – oraz jednego posiedzenia sądowego – rozprawy.

Mając na względzie wprowadzone zmiany, ustawodawca uznał, że to właśnie rozprawy są największym „hamulcowym” wymiaru sprawiedliwości i postanowił wprowadzić szereg zmian, które odwracają wcześniejszy trend kładzenia nacisku na ustność procesu cywilnego. Zmiany, które wprowadzono do Kodeksu Postępowania Cywilnego (dalej „KPC”) w 2012 r., zmierzały do ograniczania niczym wcześniej nielimitowanej liczby pism procesowych, którymi strony zasypywały sądy. I tak historia zatoczyła koło, bo po siedmiu latach obowiązywania tych przepisów wprowadzono nowe, które mają koncentrować proces cywilny w pismach, a rozprawy mają być wyznaczane tylko, gdy zachodzi taka potrzeba.

Druga instancja bez rozprawy – czy to dobrze?

Jednym z przepisów, który wszedł w życie 7 listopada 2019 r., jest art. 374 KPC w nowym brzmieniu. Wprowadza on uprawnienie sądu drugiej instancji do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeśli sąd nie widzi potrzeby wyznaczania rozprawy. Przyjmując tok rozumowania Ustawodawcy, że to odbywanie się rozpraw powoduje przedłużanie procesu cywilnego, odrzucenie tego modelu postępowania apelacyjnego wydaje się rozsądnym ruchem. Jednak czy aby na pewno? Skoro sądy pierwszej instancji wyznaczały rozprawy i trwało to kilkanaście miesięcy, to jeśli tę samą liczbę spraw będą musiały rozpoznać na posiedzeniach niejawnych, czy czas oczekiwania na rozstrzygnięcie skróci się zauważalnie?

Nie ulega wątpliwości, że sądom odpadnie kilka formalności do załatwienia. Nie będzie trzeba pisać i wysyłać zawiadomień do stron, rezerwować po przynajmniej 30 minut na każdą rozprawę czy ogłaszać wyroków. Sędziowie w zaciszach swoich gabinetów będą rozpatrywać sprawy, analizując wyłącznie dokumenty. Nie zmniejszy to jednak liczby spraw do rozpoznania.

Strona może jednak niejako przymusić sąd do wyznaczenia rozprawy, składając stosowny wniosek w apelacji lub odpowiedzi na apelację, ale czy strona niereprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będzie o tej możliwości wiedziała?

Bez pełnomocnika, bez rozprawy, bez szans

Załóżmy na chwilę, że szybkość procedowania w postępowaniach w drugiej instancji rzeczywiście wzrośnie, ale czy nie odbędzie się to kosztem stron niezastępowanych przez profesjonalnych pełnomocników?

Weźmy pod rozwagę następujący przykładowy układ procesowy:

Powód działający samodzielnie w pierwszej instancji przegrał proces, jednak uważa, że wyrok nie odpowiada prawu i postanawia złożyć od niego apelację. Poniósł na początku koszty wpisu sądowego, następnie musi ponieść koszty wpisu od apelacji, składa odwołanie od wyroku, jednak nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy. Po kilku miesiącach otrzymuje pocztą rozstrzygnięcie, od którego nie ma odwrotu i odwołania. Czy to dobrze? Czy strona niezastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika na pewno wyraziła precyzyjnie wszystkie swoje zarzuty? Czy wychwyciła wszystkie uchybienia w subsumpcji normy prawnej, których mógł dopuścić się sąd pierwszej instancji? Patrząc natomiast z perspektywy pozwanego, czy precyzyjnie odpowiedział na wszystkie zarzuty? Czy mógł napisać więcej? Czy na pewno nie należało go dopytać o niektóre z użytych w piśmie sformułowań?

Odpowiedzi na postawione wyżej pytania nie są oczywiste. Ignorantia iuris nocet, można powiedzieć. Można, ale czy o to chodzi w wymiarze sprawiedliwości? Trzeba było czytać pouczenia, można powiedzieć. Można, ale ich konstrukcja jest taka, że bez biegłości w czytaniu i rozumieniu przepisów nie pomagają one zbyt efektywnie. Sędziowie będą wyznaczać rozprawy, jeśli będą mieć wątpliwości, można powiedzieć. Można, ale czy pokusa załatwienia sprawy bez oglądania stron nie zwycięży? Trzeba było wziąć pełnomocnika, można powiedzieć. Można, i do tego trzeba zachęcać, bo gąszcz przepisów, w których poruszać się musi strona procesu cywilnego, zdaje się gęstnieć z każdą kolejną zmianą.

Autor: radca prawny Robert Nogacki, Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

Wartość polskich inwestycji bezpośrednich za granicą wyniosła na koniec 2018 r. 92,5 mld PLN. Według raportu „Zagraniczna ekspansja inwestycyjna polskich przedsiębiorstw – tendencje, perspektywy” przygotowanego przez Polski Instytut Ekonomiczny zdecydowanie najważniejszą motywacją (93 proc.) badanych eksporterów do inwestowania za granicą jest zwiększenie rynku zbytu. Tylko 9 proc. planuje inwestycje bezpośrednie za granicą w latach 2020-2021.

Pod względem największych skumulowanych wartości bezpośrednich inwestycji za granicą, Polska (28,5 mld USD) zajęła na koniec 2018 roku 3. miejsce wśród krajów Europy Środkowo-Wschodniej – wyprzedziły nas tylko Czechy (34,8 mld USD) i Węgry (29 mld USD). Za nami znalazły się m.in. Estonia (8 mld USD) i Słowenia (6,7 mld USD). Na koniec 2018 r. aż 90 proc. polskich inwestycji bezpośrednich za granicą zlokalizowanych było w Europie.

Polski Instytut Ekonomiczny zaprezentował wyniki wieloletnich badań ankietowych prowadzonych we współpracy z Głównym Urzędem Statystycznym na grupie 600 wyselekcjonowanych polskich przedsiębiorstw eksportujących. Ostatnie badanie przeprowadzono w październiku 2019 r. Wynika z niego, że inwestycje bezpośrednie za granicą podejmują głównie duże przedsiębiorstwa, zatrudniające 250 i więcej pracowników. Inwestujących za granicą eksporterów cechuje na ogół wysoki stopień orientacji eksportowej – dodaje Hanna Kępka, analityk zespołu handlu zagranicznego PIE. – Połowa z nich eksportowała ponad 50 proc. swojej produkcji, zaś tylko w co piątym udział eksportu w sprzedaży nie przekraczał 10 proc. Blisko 60 proc. polskich inwestorów za granicą ocenia swój poziom techniki jako średniowysoki.

Na przestrzeni lat 2006-2019 przedsiębiorstwa zmieniały preferencje w zakresie kierunków geograficznych swoich inwestycji. W 2006 roku większe znaczenie niż kraje UE-28 miały dla nich Ukraina oraz Białoruś. Tendencje te odwróciły się po kryzysie finansowo-gospodarczym 2008 roku. W latach 2010-2012 wzrosło z kolei zainteresowanie eksporterów-inwestorów rynkiem chińskim. W latach 2016-2017 dla około 30 proc. planowanych inwestycji w UE jako lokalizację wskazywano państwa członkowskie UE z Europy Środkowej, w tym dla blisko 1/3 z nich Czechy.

Czemu przedsiębiorcy nie inwestują za granicą?

Zdecydowana większość badanych przedsiębiorstw nie inwestuje za granicą – wynik w badaniach ankietowych PIE utrzymuje się od lat w granicach 91-93 proc., z wyjątkiem 2010 r., kiedy wzrósł do 97 proc. Główną przyczyną jest niezmiennie brak potrzeby inwestycji. W 2019 roku nie inwestowało za granicą 90 proc. respondentów, a brak potrzeby takich inwestycji wskazało za przyczynę 68 proc. spośród nich. W przypadku 16 proc. inwestowanie nie mieści się w strategii grupy kapitałowej, a więc brakuje samodzielnej polityki inwestycyjnej.

Na przestrzeni lat brak środków finansowych był coraz mniejszą przeszkodą dla przedsiębiorstw w podejmowaniu decyzji o umiędzynarodowieniu. W latach 2007-2008 miało to znaczenie dla ok. 10 proc. respondentów – w 2014 r. już tylko dla 5 proc. W ostatnich dwóch badaniach odsetek wskazań nieco wzrósł (w 2017 r. – 6 proc., w 2019 r. – 7 proc.), jednak nie na tyle, by stwierdzać jednoznacznie, że sytuacja finansowa przedsiębiorstw uległa pogorszeniu.