Przepisy regulujące stosowanie kontroli operacyjnej przez Policję w Polsce nie zapewniają właściwego poziomu ochrony prawa do prywatności i ochrony danych osobowych – ocenił Urząd Ochrony Danych Osobowych. To wniosek wynikający z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 4 października 2024 r. w sprawie C-548/21, CG v Bezirkshauptmannschaft Landeck.
Zastępczyni prezesa UODO, Agnieszka Grzelak, skierowała w tej sprawie pismo do ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego, wskazując na konieczność pilnych zmian legislacyjnych.
Stanowisko TSUE
Trybunał uznał, że zatrzymanie telefonu komórkowego przez Policję i korzystanie z niego w celu pozyskania zawartych w nim danych stanowi przetwarzanie danych osobowych w rozumieniu dyrektywy policyjnej 2016/680 – nawet w sytuacji, gdy organ ścigania nie uzyska faktycznego dostępu do tych danych ze względów technicznych.
TSUE podkreślił, że dostęp do pełnej zawartości telefonu oznacza poważną ingerencję w prawa podstawowe jednostki, gdyż pozwala na odtworzenie szczegółowego obrazu życia prywatnego. Dane mogą obejmować m.in. wiadomości, zdjęcia, historię przeglądania Internetu czy informacje o stanie zdrowia, orientacji seksualnej i poglądach politycznych.
Zgodnie z wyrokiem, możliwość uzyskania przez organy wglądu do danych osobowych w celu zapobiegania przestępstwom i ich ścigania jest dopuszczalna, ale tylko wtedy, gdy przepisy:
- precyzyjnie określają katalog przestępstw, w związku z którymi można sięgnąć po takie środki,
- przewidują gwarancje proporcjonalności,
- oraz uzależniają ich stosowanie – poza pilnymi, wyjątkowo uzasadnionymi przypadkami – od uprzedniej kontroli sądu lub niezależnego organu administracyjnego.
Zastrzeżenia wobec polskich regulacji
W ocenie UODO, obowiązujące przepisy – w szczególności art. 19 ustawy o Policji – nie spełniają wskazanych standardów. Aktualne rozwiązania:
- nie wymagają od sądu uzasadnienia postanowienia o zarządzeniu kontroli, co czyni kontrolę sądową iluzoryczną,
- nie przewidują poinformowania osoby o zastosowaniu wobec niej kontroli operacyjnej,
- nie zapewniają prawa do skorzystania ze środka odwoławczego,
- a ponadto posługują się zbyt szerokim katalogiem przestępstw, który może stanowić podstawę zastosowania kontroli.
Postulat zmian legislacyjnych
Po analizie orzeczenia TSUE, prezes UODO stwierdził, że konieczne jest pilne dostosowanie polskich regulacji do wymogów wynikających z prawa unijnego oraz Karty praw podstawowych UE. Jak wskazano, tylko wtedy możliwe będzie zapewnienie realnej ochrony prawa do prywatności i ochrony danych osobowych osób objętych działaniami Policji.
