W obliczu postępującej globalizacji, obywatele polscy, coraz częściej łączą się w pary z osobami pochodzącymi z innych, często odległych stron świata. Co wtedy, kiedy w związku kobiety i mężczyzny pojawia się problem transgraniczny i jedno z nich musi starać się o zapewnienie możliwości legalnego przebywania w Polsce – kraju swojego partnera?
Procedura legalizacji pobytu cudzoziemca, chcącego przebywać z zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelem polskim, jest realizacją naturalnego prawa człowieka do zakładania rodziny i trwania w niej, bez względu na narodowość i ograniczenia wynikające z istnienia granic państwowych. Nawiązuje do tego już sam art. 18 Konstytucji, który mówi o tym, że rodzina i małżeństwo, jako związek kobiety i mężczyzny, znajdują się pod ścisłą ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Jest również realizacją prawa międzynarodowego, a dokładnie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jej zapisy wskazują m.in. na prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Mówi też o nierozerwalności życia rodzinnego, nazywając wszelką ingerencję władzy publicznej w korzystanie z tego prawa – niedopuszczalną.
Polskie ustawodawstwo, daje cudzoziemcowi będącemu w uznawanym przez polskie prawo związku małżeńskim, możliwości zalegalizowania swojego pobytu w Polsce, począwszy od rozwiązań tymczasowych, aż po nabycie obywatelstwa swojego małżonka i stanie się równoprawnym członkiem narodu polskiego.
Rejestracja pobytu obywatela UE
Cudzoziemcowi, będącemu obywatelem Unii Europejskiej, przysługuje prawo pobytu przez okres dłuższy niż 3 miesiące, w sytuacji gdy jest małżonkiem obywatela polskiego. Jednakże w takim wypadku, jest on zobowiązany zarejestrować swój pobyt. Rejestracja pobytu jest czynnością deklaratoryjną i kończy się wydaniem zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE. Należy jednak pamiętać, że przepisy wymagają, by dokonanie tej czynności poprzez złożenie odpowiedniego wniosku, nastąpiło niezwłocznie.
Po upływie 5 lat nieprzerwanego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obywatel UE nabywa prawo stałego pobytu.
Zezwolenie na pobyt czasowy dla małżonka obywatela Polskiego
Jest to podstawowa forma zezwolenia dla cudzoziemców będących obywatelami państw trzecich (nie wchodzących w skład Unii Europejskiej). Udziela się go, tak jak większość zezwoleń na pobyt czasowy – na okres od 3 miesięcy, do 3 lat. Praktyka pokazuje jednak, że pierwsze zezwolenia, udzielane są zazwyczaj na rok i stanowią pewnego rodzaju próbę trwałości związku. Po tym okresie można starać się oczywiście o uzyskanie kolejnego zezwolenia.
Do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na małżeństwo z obywatelem RP, należy przede wszystkim załączyć dokument tożsamości małżonka będącego obywatelem polskim, akt małżeństwa w odpowiedniej formie, a także inne dokumenty potwierdzające okoliczności wskazane we wniosku. Uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy przez cudzoziemca na podstawie związku małżeńskiego z polskim obywatelem zwalnia go z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na terytorium RP.
Zezwolenie na pobyt stały dla małżonka obywatela polskiego
Jest to kolejna możliwość, otwierająca się jednak dopiero po uzyskaniu zezwolenia na pobyt czasowy. Warunkiem jego udzielenia jest pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim przez co najmniej 3 lata, z których dwa ostanie należy spędzić nieprzerwanie na terytorium RP, przebywając na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w związku z tym małżeństwem lub w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Ze względu na rangę oraz daleko idące przywileje, jakie daje zgoda na pobyt stały, formularz wniosku o udzielenie tego rodzaju zezwolenia, powinien zawierać staranne i precyzyjne uzasadnienie.
Nabycie obywatelstwa na podstawie małżeństwa z obywatelem polskim
Jest to jedna z dróg nabycia obywatelstwa przez cudzoziemca, poprzez uznanie go przez państwo polskie, za swojego obywatela. Może się o to starać cudzoziemiec, który przebywa w Polsce nieprzerwanie od co najmniej 2 lat na podstawie zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE i jednocześnie pozostaje od co najmniej 3 lat w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim. Cudzoziemiec ubiegający się o obywatelstwo w tym trybie, musi wykazać się jednak dostateczną znajomością języka polskiego, co najmniej na poziomie B1.
Gdzie składa się wnioski i jaki jest ich koszt?
Cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia, tudzież uznanie za obywatela, składa wniosek osobiście, do wojewody właściwego ze względu na miejsce pobytu. Osoba przebywająca za granicą, może tego dokonać za pośrednictwem konsula. Opłata skarbowa w przypadku wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wynosi 340 zł, zezwolenia na pobyt stały 640 zł, a uznania za obywatela polskiego 219 zł. Wniosek o zarejestrowanie pobytu obywatela UE jest zwolniony od opłaty skarbowej.
Jak długo trwa postępowanie?
Opisane wyżej postępowania, w teorii i co do zasady – nie powinny przekroczyć dwóch miesięcy. Wyjątkiem jest postępowanie ws. udzielenia zezwolenia na pobyt stały, na przeprowadzenie którego, ustawodawca wyznaczył termin trzech miesięcy. W praktyce sprawy te trwają po kilka, a nawet kilkanaście miesięcy, w zależności od sprawności organów i współpracę samych wnioskodawców, albo ich przedstawicieli.
Należy mieć również na uwadze, że w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia, organ który prowadzi postępowanie, jest obowiązany ustalić, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przepisów. Dlatego też, powszechnie przyjętą praktyką jest wzywanie cudzoziemca wraz z partnerem/ką na przesłuchanie, w celu złożenia zeznań potwierdzających okoliczności, o których mowa we wniosku oraz okoliczności dotyczących intencji zawartego przez nich małżeństwa.
Więcej na temat prawa imigracyjnego w Polsce
