Upowszechnienie wykorzystywania mediacji i arbitrażu w sprawach cywilnych, zwłaszcza pomiędzy przedsiębiorcami to główny cel przygotowanego przez Ministerstwo Gospodarki we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości projektu ustawy o wspieraniu polubownych metod rozwiązywania sporów. Dokument 12 maja 2015 r. przyjęła Rada Ministrów
Nowe przepisy mają przede wszystkim podnieść świadomości przedsiębiorców, że mediacja może być alternatywą wobec procesu sądowego. Takie rozwiązanie umożliwia też zakończenie konfliktu w tańszy, szybszy i mniej sformalizowany sposób.
Projekt wprowadza m.in system uprawnień proceduralnych i organizacyjnych oraz bodźców ekonomicznych. Wprowadzone zostaną również regulacje dotyczące kwalifikacji mediatorów stałych. Wśród proponowanych rozwiązań są również zachęty podatkowe. Projekt ustawy wprowadza możliwość rozliczania faktury korygującej i innych dokumentów korygujących w zakresie korekty przychodu oraz kosztów uzyskania przychodów (korekta podstawy opodatkowania w PIT i CIT) w bieżącym okresie rozliczeniowym, co zmniejszy uciążliwości w stosunku do dzisiejszego obowiązku dokonywania korekty wstecz.
Ustawa pozwoli ponadto na zaliczenie kosztów mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd do wydatków sądowych. Zmianie ulegną także niektóre opłaty sądowe związane z prowadzeniem postępowania mediacyjnego. Rozwiązania zaproponowane w projekcie mają skłaniać strony do podejmowania prób polubownego rozwiązywania sporu zamiast kierowania sprawy do sądu.
Do najistotniejszych propozycji w zakresie mediacji należą m.in. wprowadzenie obowiązku poinformowania w pozwie, czy strony podjęły próbę mediacji lub innej alternatywnej metody rozwiązania sporu,
- dokonywanie na każdym etapie procesu przez sędziego oceny czy sprawa może zostać zakończona
polubownie i nakłanianie stron do mediacji, - zwolnienie od opłaty sądowej wniosku o zatwierdzenie ugody pozasądowej zawartej przed
mediatorem, - możliwość zwolnienia od kosztów mediacji sądowej osób ubogich,
- ułatwienie wyboru mediatora z publicznie dostępnej listy stałych mediatorów,
- jak najszybsze przekazywanie danych kontaktowych stron mediatorowi.
W zakresie arbitrażu proponowane rozwiązania dotyczą m.in..
- wprowadzenia jednoinstancyjności prowadzonych w sądach powszechnych spraw o uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroków krajowych sądów polubownych oraz postępowań ze skarg o uchylenie wyroku sądu polubownego (tzw. postępowania postarbitrażowe),
- skrócenia terminu na wniesienie skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego z trzech do
dwóch miesięcy, - wprowadzenia równego standardu dla postępowań sądowych i arbitrażowych w przypadku upadłości przedsiębiorcy. Pomimo ogłoszenia upadłości zapis na sąd polubowny nie będzie tracił mocy, a toczące się przed sądem polubownym postępowania będą kontynuowane.
Rozwiązanie sporu w drodze polubownej ułatwi przedsiębiorcom prowadzenie działalności i pozwoli kontynuować współpracę pomiędzy firmami, co z reguły nie jest możliwe po długotrwałym i kosztownym procesie sądowym.
