Jedenaście polskich uczelni otrzymało dofinansowanie na utworzenie lub rozwinięcie centrów wiedzy o dostępności, które mają propagować zasady projektowania uniwersalnego i współpracować z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) przeznaczy na ten cel niemal 47 mln zł w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS).
W wyniku ogłoszonego przez NCBR konkursu „Centra wiedzy do dostępności” wybrano 11 projektów uczelni, których średnia wartość dofinansowania wynosi ponad 4,3 mln zł. Uroczyste podpisanie umów odbyło się w Warszawie z udziałem rektorów i przedstawicieli najważniejszych polskich ośrodków akademickich, w tym Politechniki Warszawskiej, Sopockiej Akademii Nauk Stosowanych oraz Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie.
Dostępność jako cel strategiczny uczelni i kraju
– Działania na rzecz dostępności mają znaczenie ogólnokrajowe. Zapewniają studentom o szczególnych potrzebach szansę na dobre wykształcenie i przyszłą karierę – podkreślił dr inż. Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego. – Centra wiedzy będą upowszechniać projektowanie uniwersalne i dzielić się wiedzą, z której skorzystają wszyscy, także osoby ze szczególnymi potrzebami.
Według danych z 2021 roku, około 5,4 mln Polaków deklaruje niepełnosprawność, a grupa osób ze szczególnymi potrzebami może liczyć nawet do 7 mln. Wspieranie dostępności w różnych obszarach – od edukacji, przez przestrzeń publiczną, aż po usługi – jest więc istotnym wyzwaniem społecznym i gospodarczym.
NCBR ma bogate doświadczenie w tym zakresie – w latach 2014–2020 około 200 uczelni zrealizowało projekty za blisko 690 mln zł, które m.in. likwidowały bariery w dostępie do kształcenia. W poprzednich konkursach finansowano także działania związane z projektowaniem uniwersalnym.
Uczelnie jako liderzy innowacji społecznych
Wybrane do dofinansowania projekty obejmują m.in.:
- Politechnikę Warszawską, która powiększy działalność Centrum Projektowania Uniwersalnego, tworząc interdyscyplinarne „Centrum Dostępnych Rozwiązań PW”. Będzie ono integrować inżynierów, urbanistów i osoby z doświadczeniem niepełnosprawności, rozwijać badania, edukację oraz praktyczne narzędzia poprawiające dostępność w transporcie i przestrzeni miejskiej.
- Sopocką Akademię Nauk Stosowanych, która utworzy „Centrum Wiedzy o Dostępności SANS” specjalizujące się w projektowaniu uniwersalnym w architekturze, architekturze wnętrz i krajobrazie. Centrum będzie regionalnym ośrodkiem kompetencji, oferując wsparcie dla projektantów, deweloperów i samorządów oraz wdrażając system certyfikacji „Dostępne dla Wszystkich”.
- Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, gdzie powstanie „Innowatorium Dostępności Miast (IDM)”. Skupione na urbanistyce i technologiach miejskich IDM będzie łączyć działania badawcze, edukacyjne i wdrożeniowe z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi, takich jak symulatory rzeczywistości wirtualnej czy systemy nawigacji miejskiej dla osób z niepełnosprawnościami.
Łączna wartość projektów to około 48,4 mln zł. Pozostałe uczelnie biorące udział w programie to m.in. Uniwersytet w Siedlcach, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Politechnika Wrocławska, Collegium Verum, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego oraz Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie.
Wsparcie z Funduszy Europejskich pozwoli nie tylko na rozwój naukowo-badawczy i edukacyjny, lecz także na praktyczne działania, takie jak tworzenie punktów konsultacyjno-informacyjnych, prowadzenie szkoleń, warsztatów empatyzujących czy kampanii informacyjnych skierowanych do różnych grup społecznych.
Eksperci podkreślają, że celem jest trwała zmiana w podejściu do kształtowania przestrzeni publicznej i prywatnej, aby była ona bezpieczna, dostępna i inkluzywna dla wszystkich – niezależnie od wieku czy sprawności. Inicjatywy te mają istotne znaczenie dla integracji społecznej, poprawy jakości życia oraz rozwoju innowacyjnych produktów i usług opartych na uniwersalnym projektowaniu.
