Polska gospodarka weszła w drugi kwartał 2026 roku w warunkach wyraźnie podwyższonej niepewności. Przedsiębiorcy coraz częściej koncentrują się nie na ekspansji, lecz na utrzymaniu płynności finansowej i kontroli kosztów. Z najnowszego badania „Skaner MŚP”, przygotowanego dla BIG InfoMonitor i BIK, wynika, że aż 87 proc. firm doświadcza opóźnień w płatnościach ze strony kontrahentów.
Problem nieterminowych rozliczeń przestaje być jedynie niedogodnością administracyjną. Dla wielu firm staje się realnym zagrożeniem dla bieżącego funkcjonowania. Przeterminowane należności negatywnie wpływają na kondycję biznesu w przypadku 74 proc. badanych przedsiębiorstw. Oznacza to, że zatory płatnicze coraz mocniej ograniczają zdolność firm do regulowania własnych zobowiązań, finansowania zakupów, utrzymywania zatrudnienia oraz planowania inwestycji.
Skala problemu widoczna jest również w danych BIG InfoMonitor i BIK. Na koniec lutego 2026 roku łączna kwota zaległości kredytowych i pozakredytowych przedsiębiorstw przekroczyła 46,2 mld zł. W ciągu roku wzrosła o prawie 2,5 mld zł, czyli o 5,7 proc. Na jednego niesolidnego dłużnika przypada obecnie średnio niemal 150 tys. zł zaległych zobowiązań.
Na problemy płatnicze nakłada się presja kosztowa. Według badania 37 proc. firm wskazuje wzrost ogólnych kosztów prowadzenia działalności jako jedno z najważniejszych wyzwań 2026 roku. Szczególnie dotkliwa pozostaje nieprzewidywalność cen energii, gazu i paliw, którą jako kluczowe ryzyko wymienia 29 proc. przedsiębiorców. Dodatkową presję tworzą składki ZUS, niekorzystne zmiany podatkowe oraz rosnące koszty pracy.
Niepewność kosztową wzmacnia sytuacja geopolityczna, w tym napięcia na Bliskim Wschodzie, które wpłynęły na ceny ropy i gazu. Według danych GUS inflacja w Polsce w marcu 2026 roku wyniosła 3 proc. rok do roku oraz 1,1 proc. miesiąc do miesiąca, co oznaczało przyspieszenie względem lutego.
W efekcie firmy coraz częściej odkładają decyzje rozwojowe. Prawie połowa przedsiębiorstw ogranicza plany ekspansji lub wstrzymuje nowe projekty. Co trzeci przedsiębiorca zmniejsza nakłady na modernizację, a ponad 13 proc. całkowicie je zawiesza. Łącznie 45 proc. badanych przyznaje, że obecny klimat gospodarczy zniechęca ich do inwestycji.
Niemal 40 proc. przedsiębiorców negatywnie ocenia wpływ obecnej sytuacji gospodarczej i geopolitycznej na funkcjonowanie swojego biznesu. Firmy coraz częściej przechodzą w tryb defensywny: ograniczają ryzyko, skracają terminy płatności, weryfikują kontrahentów i rozważają wprowadzanie przedpłat. Według badania 76 proc. przedsiębiorców planuje aktywne działania mające ograniczyć ryzyko zatorów płatniczych.
Obecna sytuacja pokazuje, że dla wielu firm najważniejszym wyzwaniem najbliższych miesięcy będzie nie wzrost sprzedaży, lecz odporność finansowa. Bez poprawy dyscypliny płatniczej i stabilizacji kosztów skłonność przedsiębiorstw do inwestowania może pozostać ograniczona. To z kolei może spowolnić modernizację polskiego biznesu oraz wdrażanie nowych technologii.
