Blisko 93 mln mieszkańców Unii Europejskiej nadal jest zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Polska na tym tle wypada wyraźnie lepiej od średniej unijnej – wskaźnik wynosi u nas 15 proc. i jest jednym z najniższych w całej UE. Jednocześnie Polska należy do państw o stosunkowo niewielkich nierównościach dochodowych, a Polacy są w europejskiej czołówce pod względem deklarowanego zadowolenia z życia. Taki obraz wyłania się z najnowszej edycji raportu Eurostatu o warunkach życia w Europie.
Eurostat opublikował 17 września raport „Key figures on European living conditions – 2026 edition”. To szerokie zestawienie dotyczące dochodów, ubóstwa, sytuacji gospodarstw domowych, kosztów życia, zdrowia, niepełnosprawności oraz zadowolenia z życia. Większość najnowszych danych odnosi się do 2025 roku. Tegoroczna edycja zawiera też nowe wskaźniki dotyczące kosztów mieszkania, usług opieki domowej i stylu życia.
Jedna z najważniejszych liczb pozostaje jednak bardzo wysoka. W 2025 roku 92,7 mln osób, czyli 20,9 proc. mieszkańców UE, było zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. To około 600 tys. osób mniej niż rok wcześniej.
W Polsce odsetek ten wyniósł 15,0 proc. Niższy wynik odnotowano jedynie w Czechach – 11,5 proc. Tuż za Polską znalazła się Słowenia z wynikiem 15,5 proc. Na drugim końcu zestawienia znalazły się Bułgaria – 29,0 proc., Grecja – 27,5 proc. i Rumunia – 27,4 proc.
Ryzyko ubóstwa lub wykluczenia społecznego w UE
Sam wskaźnik trzeba jednak czytać właściwie. „Zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym” nie oznacza wyłącznie niskich dochodów. Eurostat zalicza do tej grupy osoby spełniające przynajmniej jeden z trzech warunków: zagrożenie ubóstwem dochodowym, poważną deprywację materialną i społeczną albo życie w gospodarstwie domowym o bardzo niskiej intensywności pracy. Ta sama osoba nie jest przy tym liczona kilka razy.
Dochody rosną, a Polska należy do państw o małych nierównościach
W 2025 roku mediana rocznego dochodu rozporządzalnego w całej UE wyniosła 22 630 PPS na mieszkańca. PPS, czyli standard siły nabywczej, pozwala porównywać dochody po uwzględnieniu różnic w poziomie cen pomiędzy krajami.
Rozpiętość pozostaje ogromna. W Luksemburgu mediana sięgnęła 37 673 PPS, w Austrii 32 002 PPS, a w Holandii 29 714 PPS. Na dole zestawienia znalazły się Węgry z 11 958 PPS, Rumunia z 12 861 PPS oraz Grecja z 13 612 PPS.
Jeszcze ciekawiej wygląda zmiana dochodów w dłuższym okresie. Po uwzględnieniu inflacji mediana dochodu rozporządzalnego w UE była w 2025 roku o 25,4 proc. wyższa niż w 2010 roku. Polska znalazła się w grupie państw, w których realny wzrost przekroczył 50 proc. Największą zmianę zanotowała Rumunia – aż 160,2 proc. W Grecji realna mediana dochodów była natomiast o 22,3 proc. niższa niż w 2010 roku.
Polska wyróżnia się także rozkładem dochodów. Unijny współczynnik Giniego wyniósł w 2025 roku 29,2. W Polsce znalazł się poniżej 25. Do tej samej grupy należały jedynie Słowacja, Belgia, Czechy i Słowenia. Najwyższe nierówności Eurostat odnotował w Bułgarii – 37,7, na Łotwie – 35,6 i Litwie – 35,5.
Prawie połowa Europejczyków nadal czuje presję na domowy budżet
Niski wskaźnik skrajnej deprywacji nie oznacza, że codzienne wydatki nie stanowią problemu. W 2025 roku 42,5 proc. mieszkańców UE deklarowało przynajmniej pewne trudności z wiązaniem końca z końcem. W Grecji było to aż 87,1 proc., a w Bułgarii 76,9 proc. Najmniejszy odsetek odnotowano w Niemczech – 18,3 proc. i Holandii – 19,8 proc.
Ponad jedna czwarta Europejczyków – 27,5 proc. – nie mogła pozwolić sobie na tygodniowy wyjazd wypoczynkowy raz w roku. 8,5 proc. nie było stać na posiłek zawierający mięso, rybę, drób lub odpowiednik wegetariański co drugi dzień, a 2 proc. nie mogło pozwolić sobie na domowe połączenie z internetem.
Presja na domowe budżety w UE
Problemem pozostają również koszty energii. 8,8 proc. mieszkańców UE nie było w 2025 roku stać na odpowiednie ogrzanie mieszkania lub domu, wobec 9,2 proc. rok wcześniej. Najwyższy wynik odnotowano w Grecji – 18,1 proc., a najniższy w Finlandii – 2,6 proc.
Dzieci są bardziej narażone na ubóstwo niż seniorzy
Średnia unijna maskuje też znaczne różnice pomiędzy grupami społecznymi. Najwyższe ryzyko ubóstwa lub wykluczenia społecznego dotyczyło w 2025 roku dzieci poniżej 18. roku życia – 24,3 proc. Wśród osób w wieku co najmniej 65 lat wskaźnik wynosił 18,8 proc.
Jeszcze większą różnicę widać w przypadku sytuacji zawodowej. Wśród bezrobotnych aż 66,3 proc. było zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem. Wśród pracujących wskaźnik wynosił 10,9 proc. Poziom wykształcenia także miał duże znaczenie: w grupie osób z niskim wykształceniem zagrożonych było 34,2 proc., natomiast wśród osób z wyższym wykształceniem 10,3 proc.
Raport pokazuje również wyraźną różnicę w sytuacji osób z niepełnosprawnościami. W całej UE 28,8 proc. osób w wieku co najmniej 16 lat deklarujących długotrwałe ograniczenia aktywności związane ze zdrowiem było zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Wśród osób bez takich ograniczeń było to 17,7 proc. Różnica występowała we wszystkich państwach UE.
Polacy wysoko oceniają swoje życie
Na końcu raportu pojawia się wskaźnik, którego nie da się sprowadzić wyłącznie do poziomu dochodu: deklarowane zadowolenie z życia.
Polska uzyskała 7,7 punktu w skali od 0 do 10. Taki sam wynik zanotowały Dania i Austria. Wyżej znalazły się tylko Rumunia i Finlandia – po 7,8. Najniższą ocenę w UE odnotowano w Bułgarii – 6,3. W przypadku Polski Eurostat zaznacza jednak niską wiarygodność statystyczną danych za 2025 rok, dlatego wynik należy traktować z odpowiednią ostrożnością.
Zadowolenie z życia w wybranych krajach UE
Polska wypada dobrze na tle UE, ale jeden wskaźnik nie opisuje całych warunków życia
Najnowsze dane pokazują dość spójny obraz Polski na tle Unii: relatywnie niskie ryzyko ubóstwa i wykluczenia społecznego, niewielkie nierówności dochodowe, szybki wzrost realnych dochodów w perspektywie kilkunastu lat oraz wysoka deklarowana satysfakcja z życia.
Nie oznacza to jednak, że problemy dochodowe zniknęły. Przykładowo w Polsce, podobnie jak w kilku innych państwach Europy Środkowo-Wschodniej, subiektywne poczucie ubóstwa jest najwyższe wśród osób starszych.
Warto też pamiętać, że większość danych pochodzi z badania EU-SILC. Obejmuje ono ludzi mieszkających w prywatnych gospodarstwach domowych, natomiast osoby przebywające w gospodarstwach zbiorowych i instytucjach zasadniczo nie są objęte badaną populacją. W przypadku danych o dochodach okresem odniesienia jest zazwyczaj poprzedni rok kalendarzowy lub podatkowy.
Źródło: Eurostat, „Key figures on European living conditions – 2026 edition”, EU-SILC.
