Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego. Dokument ma dostosować polskie prawo do realiów transformacji energetycznej i jednocześnie zabezpieczyć interesy pracowników oraz społeczności lokalnych. Nowe przepisy umożliwią samodzielną likwidację kopalń przez spółki górnicze, ograniczą skalę dopłat do bieżącego funkcjonowania zakładów oraz wprowadzą pakiet świadczeń osłonowych dla pracowników odchodzących z sektora.
– Nowelizacja to konkretna odpowiedź na wyzwania transformacji energetycznej i realne wsparcie dla tysięcy górników. Zależy nam, by proces zmian przebiegał w sposób odpowiedzialny, z poszanowaniem lokalnych społeczności – podkreślił minister energii Miłosz Motyka. Jak dodał, tereny pogórnicze mają szansę stać się podstawą nowych inwestycji i źródłem nowych miejsc pracy.
Co zakłada nowelizacja?
Nowy projekt ustawy wprowadza kilka kluczowych rozwiązań:
- możliwość samodzielnej likwidacji kopalń przez spółki górnicze, przy wsparciu finansowym państwa,
- pakiet świadczeń osłonowych – m.in. urlopy górnicze i przeróbkarskie oraz jednorazowe odprawy dla pracowników,
- stopniowe ograniczanie dopłat do utrzymywania zdolności produkcyjnych kopalń,
- możliwość przekazywania terenów pokopalnianych w formie darowizny na cele publiczne, inwestycyjne lub rewitalizacyjne.
Co istotne, ochrona socjalna nie obejmie wyłącznie pracowników największych spółek (PGG, PKW, Węglokoks Kraj). Nowelizacja przewiduje rozszerzenie systemu także na Jastrzębską Spółkę Węglową i LW Bogdanka, jeśli zostanie podjęta decyzja o ich włączeniu.
Jak wykorzystane będą tereny pokopalniane?
Nowe przepisy otwierają drogę do szerokiego zagospodarowania majątku likwidowanych kopalń. Mienie będzie mogło być przekazywane samorządom lub państwowym instytucjom – pod warunkiem realizacji celów publicznych lub gospodarczych. Przewidziano m.in.:
- inwestycje gospodarcze i przemysłowe,
- budowę i modernizację infrastruktury,
- projekty rewitalizacyjne i rozwojowe,
- utrzymywanie systemów odwadniających zlikwidowane kopalnie.
Samorządy będą mogły przekazywać te tereny innym podmiotom, pod warunkiem zachowania przeznaczenia zgodnego z umową i przepisami o pomocy publicznej.
Wygaszanie górnictwa – ale w sposób kontrolowany
Projekt nowelizacji realizuje ustalenia Umowy Społecznej z 2021 r., która zakłada stopniowe odchodzenie od wydobycia węgla energetycznego przy zapewnieniu stabilności społeczno-gospodarczej regionów. Rząd podkreśla, że nie chodzi o gwałtowne zamykanie zakładów, ale o kontrolowany, przewidywalny i społecznie akceptowalny proces transformacji.
Nowelizacja ma wejść w życie jeszcze przed rozpoczęciem kolejnego etapu rozmów z Komisją Europejską o notyfikacji pomocy publicznej dla sektora.
