- 9-go listopada Sejm uchwalił ustawę o tzw. podzielonej płatności VAT – z ang. split payment
- Ministerstwo Finansów uszczelnia w ten sposób systemu poboru podatku VAT od przedsiębiorstw
- Mechanizm podzielonej płatności uderzy jednak też w uczciwych przedsiębiorców, szczególnie budowlańców i tych z sektora MŚP
Od kwietnia 2018 przedsiębiorca kupujący towar lub usługę należność będzie przelewał na dwa rachunki sprzedawcy: na jeden tylko kwotę netto, kwota podatku VAT będzie trafiać na odrębny rachunek. Firma otrzymująca wynagrodzenie, chociaż będą to jej pieniądze, nie będzie mogła nimi swobodnie dysponować, a kwota VAT będzie zablokowana przez 25 dni. W początkowym okresie stosowanie mechanizmu będzie dobrowolne.
Eksperci są zgodni, że założenia i cel ustawy o split payment są słuszne, jednak wadą tego rozwiązania jest to, że może uderzyć rykoszetem także w znaczną liczbę uczciwych przedsiębiorców. Trudno na razie szacować jaka część gospodarki zdecyduje się na funkcjonowanie w modelu podzielonej płatności.
– Dla wielu przedsiębiorców problemem może być to, że na kilka tygodni zostaną „zamrożone” ich własne pieniądze, te przelewane na rachunek VAT. Wiele firm działa na granicy opłacalności albo inwestuje cały zysk. Ograniczenie dostępu do części ich środków zmusi takich przedsiębiorców do wstrzymywania inwestycji lub szukania innych źródeł bieżącego finansowania – ocenia Joanna Rembelska, Dyrektor ds. ryzyka i audytu wewnętrznego w eFaktor.
Bank może, ale nie pomoże
Przedsiębiorcom szukającym dodatkowych środków raczej nie pomogą banki. Dane z trzeciego kwartału wskazują, że w przypadku kredytów dla małych i średnich firm udział należności zagrożonych od kilku miesięcy pozostaje na dość wysokim poziomie 10% (dla porównania w kredytach hipotecznych to zaledwie 2,9%). To dosyć dużo zważywszy na dobre dane o wzroście gospodarczym.
Niskie bezrobocie utrudnia działanie szczególnie w pracochłonnych branżach. Brak ludzi do pracy powoduje opóźnienia w realizacji kontraktów, a co za tym idzie naraża przedsiębiorców na kary. Stąd już tylko krok do utraty bieżącej płynności. To prowadzi do wzrostu ryzyka kredytowania ogółu podmiotów z branż, które już od dawna nie mają łatwo, takich jak budowlanka, transport czy rolnictwo. W rezultacie o kredyt będzie im jeszcze trudniej.
– Oceniamy, że wiele firm będzie chciało się ratować innymi niż kredyt sposobami finansowania, w tym także faktoringiem. Utrudnieniem w udzieleniu takiego finansowania jest dobrowolność rozwiązania split payment, a także brak określenia w projekcie czy można wybrać wszystkie czy np. jedną fakturę do rozdzielonego przelewu. Prawdopodobnie powszechne przy faktoringu będzie żądanie dodatkowego oświadczenia od przedsiębiorcy wyjaśniające czy korzysta z mechanizmu podzielonej płatności. Inna możliwość to finansowanie faktur w kwotach pomniejszonych o VAT. Z pewnością jednak wejście w życie ustawy utrudni przedsiębiorcom z sektora MŚP panowanie nad swoim budżetem i efektywne zarządzanie nim – mówi Joanna Rembelska z eFaktor.
Najbardziej dotkliwe zamrażanie środków na rachunku VAT będzie dla działalności rozliczających się z 23% podatku, bo stosunkowo duża część należności będzie zablokowana. Inny wrażliwy punkt w kontekście split payment to faktury z płatnościami odroczonymi, np. na 90 dni.
