SprawdzaMY: 34 propozycje deregulacyjne dla obronności, w tym 22 dotyczące dronów. Przedsiębiorcy apelują o pilne zmiany

SprawdzaMY – Inicjatywa Przedsiębiorcy dla Polski opublikowała pakiet deregulacyjnych propozycji z obszaru obronności. To aż 34 rozwiązania, w tym 22 dotyczące dronów. Propozycje mają na celu pilne wprowadzenie ułatwień w zakresie produkcji, rejestracji i używania statków bezzałogowych – tak, aby Polska w krótkim czasie mogła dysponować wielomilionowym bezzałogowym zabezpieczeniem ofensywnym i defensywnym. Propozycje zostaną przekazane politykom w ciągu najbliższego tygodnia z oczekiwaniem pilnego ich wdrożenia.

– Pakiet rozwiązań deregulacyjnych na rzecz obronności to specjalna inicjatywa, podjęta w celu przyspieszenia i ułatwienia w zakresie bezpieczeństwa Polski. Inicjatywa SprawdzaMY – Inicjatywa Przedsiębiorcy dla Polski odpowiada na pilne potrzeby w zakresie bezpieczeństwa narodowego, by jak najszybciej odblokować potencjał polskich firm, zwłaszcza w branży dronowej. Nasze propozycje to także przyspieszenie zakupów w celu budowy zabezpieczenia wojskowego oraz wsparcie obywateli, przykładowo w zakresie odszkodowań. Przedsiębiorcy mówią wprost: Polska powinna jak najszybciej zbudować silne zaplecze dronowe – zarówno do celów obronnych, jak i ofensywnych. Ważne, by nasz kraj był w stanie zareagować szybko i elastycznie na zmieniające się zagrożenia. Nie za 5 lat. Teraz. W grę wchodzą takie rozwiązania, jak uproszczone procedury rejestracji, szybsze ścieżki certyfikacyjne, łatwiejszy dostęp do technologii i komponentów, ograniczenie biurokracji i większe wsparcie dla firm, które są gotowe zaangażować się w produkcję dronów na potrzeby wojska. To ruch, który może naprawdę dużo zmienić. Polska ma ogromny potencjał technologiczny i mnóstwo firm z branży bezzałogowców – tylko dziś wiele z nich tonie w przepisach, procedurach i barierach administracyjnych – wskazał Rafał Brzoska, Pomysłodawca Inicjatywy SprawdzaMY i członek Komitetu Sterującego.

– Nasze propozycje pokazują, że trzeba maksymalnie ułatwić produkcję dronów, ich rejestrację, użycie i zabezpieczenie przed atakami bezzałogowców – tak, by Polska mogła szybko zbudować solidne zaplecze dronowe, zarówno ofensywne, jak i defensywne. Celem jest stworzenie realnej siły opartej o bezzałogowce – coś na wzór ukraińskiego modelu, ale na własnych zasadach i przy zaangażowaniu polskich firm. Propozycje pilnie trafią do polityków – z wyraźnym sygnałem: działajcie szybko! Nasze rozwiązania mają na celu wzmocnienie bezpieczeństwa państwa przez rozwój technologii strategicznych i zwiększenie odporności gospodarczej. Wprowadzenie takich działań przyczyni się do rozwoju sektora technologii wysokich, a także poprawi relacje przemysłu z sektorem obrony i sektorem cyfrowym. Efektem końcowym będzie zwiększona innowacyjność i konkurencyjność polskiej gospodarki w obszarze technologii zaawansowanych – dodała Joanna Makowiecka-Gatza, Prezeska Pracodawców RP, członkini Komitetu Sterującego w Inicjatywie SprawdzaMY.

– Polscy przedsiębiorcy nie czekają z założonymi rękami. Inicjatywa SprawdzaMY opublikowała pakiet aż 34 konkretnych propozycji zmian w prawie, które mają odblokować potencjał Polski w obszarze obronności. Co ciekawe – aż 22 z tych propozycji dotyczy dronów. O co chodzi? Głównym celem jest przyspieszenie i uproszczenie wszystkiego, co związane z produkcją, rejestracją i używaniem bezzałogowców. Jeśli te regulacje faktycznie zostaną uproszczone, możemy w krótkim czasie zbudować coś na wzór ‘armii dronów’, tak jak zrobiła to Ukraina – ale w naszym stylu, przy udziale rodzimego biznesu. Propozycje mają trafić na biurka polityków w ciągu kilku dni. Teraz kluczowe pytanie brzmi: czy państwo będzie potrafiło działać z taką samą determinacją, jakiej oczekuje od obywateli? Bo jeśli nie teraz, to kiedy? To może być ten moment, w którym sektor prywatny realnie przyczynia się do wzmocnienia bezpieczeństwa Polski – nie tylko przez podatki, ale przez konkretne rozwiązania technologiczne. I chyba czas najwyższy, żeby mu na to pozwolić – podkreślił Ryszard Chmura, Prezes Corporate Connections, członek Komitetu Sterującego w Inicjatywie SprawdzaMY.

Postulaty Inicjatywy SprawdzaMY:

1. Dalsze ułatwienia dla zakupu dronów wojskowych i bojowych oraz systemów antydronowych poza PZP – dalsze ułatwienia w zakresie możliwości produkcji, nabywania i wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych i bezzałogowych systemów uzbrojenia, jak również środków ich zwalczania oraz zakupu poza reżimem ustawy Prawa zamówień publicznych.
2. Zniesienie zbędnych barier rejestracyjnych dla wojskowych dronów i systemów antydronowych – zniesienie wymogu z Zarządzenia Nr 3/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prowadzenia rejestru wojskowych statków powietrznych (Dz. Urz. MON 2004/2/18 ze zm.), zgodnie z którym: Wojskowy statek powietrzny może być użytkowany po pisemnym potwierdzeniu dokonania wpisu do rejestru, a tym samym przyspieszenie momentu wprowadzenia dronów do użytkowania przez polskie siły zbrojne.
3. Przyspieszenie rejestracji wojskowych dronów i systemów antydronowych – odformalizowanie i skwantyfikowanie w czasie procedury wpisu z Zarządzenia Nr 3/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prowadzenia rejestru wojskowych statków powietrznych (Dz. Urz. MON 2004/2/18 ze zm.).
4. Wyłączenie dronów bojowych spod kompetencji cywilnych komisji badania wypadków – kategoryczne wyłączenie zdarzeń, wypadków i incydentów z udziałem krajowych albo obcych (niewchodzących w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej) dronów bojowych/dronów wojskowych z kompetencji Komisji Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego oraz z kompetencji Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych i powierzenie tej materii wyłącznej kompetencji organów administracji wojskowej.
5. Ułatwienia inwestycyjne dla zakładów produkujących drony i systemy antydronowe w kontekście ustaw z dnia 25 lipca 2025 r. – wprowadzenie licznych ułatwień i uproszczeń proceduralnych w ramach procesu inwestycyjno-budowlanego dotyczącego zakładów wytwarzających bezzałogowe statki powietrzne.
6. Wyeliminowanie niepewności wypłat ubezpieczeniowych po incydentach z dronami wojskowymi –pewność wypłat odszkodowań dla poszkodowanych po atakach dronów wojskowych, eliminując niejasności związane z klauzulami wyłączeniowymi w ubezpieczeniach, która zostanie osiągnięte dzięki przeglądowi OWU, umów ubezpieczenia oraz procedurze wypłat ex gratia.
7. Uproszczenie procedury koncesyjnej dla produkcji i obrotu dronami wojskowymi – uproszczenie (odformalizowanie) procedury uzyskiwania koncesji na wytwarzanie i obrót dronami wojskowymi i dronami bojowymi w Polsce.
8. Utworzenie funduszu BGK dla rozwoju krajowych technologii dronowych – utworzenie przez Bank Gospodarstwa Krajowego alternatywnego funduszu inwestycyjnego inwestującego w technologie dronowe.
9. Gwarancje BGK/KUKE dla polskich producentów technologii dronowych – utworzenie przez Bank Gospodarstwa Krajowego/KUKE programów gwarancji dla krajowych producentów technologii dronowych.
10. Likwidacja nierówności VAT przy zakupach dronów przez polskie wojsko – zrównanie stawki VAT dla zakupów dronów przez polskie siły zbrojne (23%) ze stawką VAT 0% stosowaną w przypadku zakupu dronów przez sojusznicze siły zbrojne NATO.
11. Środki na B+R dla polskich technologii dronowych – zapewnienie środków pieniężnych na B+R w obszarze technologii dronowych, które to środki nie będą niedozwoloną pomocą publiczną.
12. Zwolnienie dronów morskich z rejestracji na etapie projektowym – wyłączenie obowiązku rejestracji dronów morskich na etapie projektu i testów w rejestrze prowadzonym przez starostę.
13. Uporządkowanie obowiązków koncesyjnych i administracyjnych dla dronów – w przedmiocie obowiązku posiadania koncesji/zezwoleń administracyjnoprawnych.
14. Jasne przepisy dotyczące statusu prawnego dronów – precyzyjne przesądzenie o statusie prawnym dronów jako uzbrojenia, gdzie do tej kategorii powinny być zaliczane wyłącznie drony bojowe i drony wojskowe.
15. Międzynarodowa umowa z Ukrainą dla rozwoju i współpracy w obszarze dronów – zawarcie pomiędzy Polską a Ukrainą umowy międzynarodowej, która byłaby „konstytucją” (tak w obszarze prawa prywatnego, jak i prawa publicznego) dla współpracy w obszarze technologii dronowej.
16. Stworzenie spójnych regulacji prawnych dla rynku dronów w Polsce – wprowadzenie rozwiązań regulacyjnych w zakresie środków zwalczania bezzałogowych statków powietrznych i systemów uzbrojenia, a także możliwości produkcji, nabywania i wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych i bezzałogowych systemów uzbrojenia.
17. Wprowadzenie zachęt podatkowych w zakresie środków zwalczania bezzałogowych statków powietrznych i systemów uzbrojenia, a także możliwości produkcji, nabywania i wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych i bezzałogowych systemów uzbrojenia.
18. Wprowadzenie rozwiązań operacyjnych w zakresie środków zwalczania bezzałogowych statków powietrznych i systemów uzbrojenia, a także możliwości produkcji, nabywania i wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych i bezzałogowych systemów uzbrojenia
19. Zniesienie barier reputacyjnych dla finansowania sektora obronnego – umieszczenie na stronie internetowej przez Ministerstwo Finansów lub Komisję Nadzoru Finansowego komunikatu opracowanego przez organy unijne, który potwierdzi, że finansowanie sektora obronnego jest zgodne z zasadami ESG, zgodnie z interpretacjami UE. Projekt ma na celu usunięcie barier regulacyjnych i reputacyjnych, które ograniczają zaangażowanie instytucji finansowych w sektor obronny, wspierając tym samym strategie bezpieczeństwa państwa i zrównoważony rozwój.
20. Koordynacja wsparcia dla technologii dual-use i dronizacji w SSE – powołanie Wiceministra lub Pełnomocnika ds. rozwoju technologii dual-use i dronizacji, opracowanie rekomendacji wsparcia i organizację cyklicznych szkoleń dla przedsiębiorców (rozwiązanie na wzór pełnomocnika do spraw energii atomowej). Celem jest stworzenie spójnej strategii rozwoju nowoczesnych technologii, zwiększenie konkurencyjności polskich firm w sektorze obronnym i innowacyjnym, oraz zapewnienie lepszej koordynacji działań rządowych.
21. Preferencje inwestycyjne w PSI dla firm sektora obronnego – w ramach programu Polska Strefa Inwestycji (PSI) wprowadzenie specjalnych preferencji inwestycyjnych dla przedsiębiorstw z sektora obronnego, aby wspierać krajowy przemysł obronny, zwiększyć bezpieczeństwo narodowe i stymulować rozwój technologiczny w kraju.
22. Dostosowanie zasad kontaktów MON z wykonawcami do współczesnych realiów – aktualizacja zasad współpracy między Ministerstwem Obrony Narodowej a firmami innowacyjnymi, szczególnie startupami i przedsiębiorstwami dual-use, aby ułatwić dialog techniczny, przyspieszyć wdrażanie nowych technologii i zwiększyć konkurencyjność sektora obronnego w Polsce.
23. Większa przewidywalność systemu zakupów sprzętu wojskowego dla przemysłu obronnego – wprowadzenie systematycznego i transparentnego planowania zakupów sprzętu wojskowego, aby zwiększyć przewidywalność i konkurencyjność sektora obronnego, poprawić współpracę z przemysłem krajowym oraz wzmocnić bezpieczeństwo państwa poprzez lepsze wykorzystanie potencjału przemysłu obronnego.
24. Wsparcie podatkowe dla producentów technologii wojskowych – wdrożenie zmian w przepisach podatkowych, które ułatwią finansowanie i rozwój firm produkujących technologie wojskowe. Działania obejmują zwiększenie limitów odliczeń strat, umożliwienie rozliczania ulg inwestycyjnych w trakcie roku, a także wprowadzenie preferencyjnych stawek VAT. Celem jest poprawa płynności finansowej przedsiębiorstw oraz urzeczywistnienie potencjału innowacyjnego sektora obronnego. Propozycje mają także na celu wsparcie rozwoju krajowego przemysłu zbrojeniowego, podniesienie bezpieczeństwa państwa oraz zwiększenie atrakcyjności inwestycji w Polsce. Działania te mają umożliwić szybszą realizację projektów badawczo-rozwojowych oraz zwiększą konkurencyjność branży technologii wojskowych na rynku międzynarodowym. Ostatecznie, zmiany te przyczynią się do wzrostu innowacyjności i odporności strategicznych sektora gospodarczego. Projekt jest kluczowy dla rozwoju sektora obronnego i bezpieczeństwa Polski.
25. Status zaufanego podatnika dla firm sektora obronnego – wprowadzenie specjalnego statusu 'zaufany podatnik’ dla przedsiębiorstw z sektora obronnego, co pozwoli na przyspieszenie zwrotów VAT, ułatwienia w rozliczeniach i tworzenie Podatkowych Grup Kapitałowych. Projekt ma na celu wspieranie krajowego przemysłu obronnego, poprawę jego płynności finansowej i zwiększenie bezpieczeństwa państwa poprzez rozwój zdolności produkcyjnych. Zmiany obejmują skrócenie terminów rozliczeń oraz zniesienie niektórych limitów kapitałowych, co ułatwi działalność firm z branży zbrojeniowej. Ma to kluczowe znaczenie w kontekście wzrostu napięć międzynarodowych i konieczności samozaopatrzenia wojska. Projekt przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności sektora obronnego na rynku krajowym i międzynarodowym. Wdrożenie zmian wpłynie na poprawę sytuacji finansowej przedsiębiorstw, co przełoży się na ich możliwości inwestycyjne i rozwój technologiczny. Państwo skorzysta na rozwinięciu nowoczesnego przemysłu obronnego, który będzie bardziej samowystarczalny i odporny na zagrożenia zewnętrzne.
26. Szybka ścieżka dla sektora obronnego w Programie Współdziałania – Opracowanie szybkiej ścieżki włączenia przedsiębiorców sektora obronnego do udziału w Programie Współdziałania, upraszczając procedury i wspierając ich rozwój w ważnym obszarze bezpieczeństwa narodowego.
27. Terminowe poświadczenia bezpieczeństwa dla firm sektora obronnego – skrócenie maksymalnego terminu oczekiwania na poświadczenie bezpieczeństwa do 30 dni, jeśli wnioskodawca złoży komplet dokumentów, co usprawni proces uzyskania dostępu do informacji niejawnych dla firm sektora obronnego i poprawi efektywność administracji publicznej.
28. Uproszczenie procedur i doprecyzowanie definicji inwestycji obronnych w specustawie dla inwestycji obronnych – doprecyzowanie listy podmiotów objętych specustawą dotyczącą inwestycji obronnych, wprowadzenie szybkiej ścieżki i uproszczeń w procedurach, co przyczyni się do szybszego rozwoju przemysłu obronnego i zwiększenia bezpieczeństwa państwa.
29. Przyspieszenie wydawania zezwoleń na obrót towarami o znaczeniu strategicznym – wprowadzenie szybkich, 14-dniowych terminów na wydawanie opinii i zezwoleń na obrót towarami strategicznymi, aby usprawnić procesy administracyjne, zwiększyć bezpieczeństwo państwa oraz wspierać rozwój przemysłu obronnego i technologicznego w Polsce.
30. Uproszczona koncesja R&D dla technologii dronowych i antydronowych – wprowadzenie uproszczonej koncesji dla działalności badawczo-rozwojowej w obszarze systemów dronowych i antydronowych o przeznaczeniu wojskowym i policyjnym. Uproszczona koncesja ma na celu ułatwienie przedsięwzięć badawczych poprzez minimalizację formalności i zwiększenie dostępu do rynku innowacji. Inicjatywa ta ma wspierać rozwój nowoczesnych technologii, zwiększyć konkurencyjność Polski oraz zapewnić jej miejsce na mapie liderów w sektorze dronowym. Dzięki temu, firmy i badacze będą mogli szybciej testować i rozwijać nowe rozwiązania, korzystając z uproszczonych procedur i współpracując z instytucjami publicznymi. Projekt przyniesie wymierne korzyści społeczne, gospodarcze i bezpieczeństwa, wzmacniając potencjał technologiczny kraju.
31. Ułatwienie dostępu do infrastruktury testowej dla systemów bezzałogowych na potrzeby testów i certyfikacji – uproszczenie dostępu do poligonów wojskowych dla firm BSP oraz dostosowanie prawa lotniczego i przepisów MON do unijnych regulacji. Propozycja przewiduje m.in. zniesienie barier administracyjnych i kosztowych, ustanowienie zamkniętych stref powietrznych do testów oraz wprowadzenie mechanizmów pozwalających na testy w trybie eksperymentalnym.
32. Wprowadzenie rozwiązań (ułatwień) w zakresie zastosowania dronów w ramach ruchu lotniczego – Jeśli Polska chce dopuścić systemy zakłócające do ochrony infrastruktury krytycznej, to trzeba wpisać w prawo lotnicze wyjątek, że neutralizacja drona w określonych warunkach nie jest traktowana jako sprowadzenie zagrożenia w ruchu lotniczym. Konieczne jest stworzenie procedur koordynacji z PAŻP/ULC na przykład operator infrastruktury musi zgłosić możliwość użycia systemu i uzgodnić procedury bezpieczeństwa. Warto rozważyć obowiązek tworzenia czasowych stref powietrznych (NOTAM/TSA) przy planowanym użyciu aktywnych systemów antydronowych.
33. Wprowadzenie rozwiązań (ułatwień) w zakresie możliwości uzyskiwania odpowiednich zezwoleń na używanie częstotliwości/urządzeń radiowych w przypadkach, gdy jest to wymagane – nowelizacja prawa telekomunikacyjnego/ prawa komunikacji elektronicznej, wprowadzenie rozdziału „o systemach neutralizacji BSP (Bezzałogowych statków powietrznych), infrastrukturze krytycznej”. Deregulacja w kierunku technologii pasywnych i nieinwazyjnych np. sieci przechwytujące drony-interceptory, broń elektromagnetyczna kierunkowa o krótkim zasięgu spoofing lokalny z ograniczonym polem rażenia – dopuszczenie stosowania bez zezwoleń UKE pod warunkiem rejestracji urządzeń i zgody organów ochrony infrastruktury krytycznej).
34. Wprowadzenie rozwiązań (ułatwień) w zakresie legalizacji jammerów/ systemów zakłócających – zmiana definiowania szkodliwych zakłóceń na przykład wyjątek dla określonych obszarów infrastruktury krytycznej, gdzie zakłócenia w określonym zakresie byłyby dopuszczalne dodanie zharmonizowanych norm, które przewidują mierzalne limity, zakłócenie odporności dopasowane dla urządzeń antydronowych bez takich norm domniemanie zgodności nie będzie działało. Specjalne procedury oceny zgodności, osobna procedura dla urządzeń zakłócających, uwzględniająca kontrolę ryzyka. Ograniczenie działania, obszarów działania, raportowania, monitoring. Wyjątki ustawowe, regulacyjne w prawie krajowym. Wprowadzenie klauzul, które pozwalają na użycie takich urządzeń przez określone podmioty, na przykład infrastruktura krytyczna siły bezpieczeństwa po uzyskaniu licencji/ pozwolenia radiowego i spełnieniu szeregu wymogów. Zmiany w rozporządzeniach wykonawczych i aktach wykonawczych RED musiałyby zostać dopasowane, by dopuścić wyjątki lub specjalne klasy urządzeń zakłócających.