Pracodawcy powinni mieć możliwość sprawowania rzeczywistej kontroli nad ryzykiem wystąpienia COVID-19 w zakładzie pracy, gdyż odpowiadają za stan bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponoszą wszelkie ryzyka związane z pracą – gospodarcze, socjalne, osobowe. Zatem powinni mieć narzędzia do wypełniania podstawowego obowiązku w zakresie bhp, zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy, jak również zmniejszania ryzyka, które mogą ostatecznie prowadzić do negatywnych skutków (np. ograniczanie działalności i likwidacja miejsc pracy).
Zatem, żeby zmniejszyć ryzyko zakażenia koronawirusem w miejscu pracy, pracodawcy powinni móc weryfikować status zdrowotny pracowników oraz osób związanych stosunkiem cywilnoprawnym. Natomiast nie do przyjęcia jest propozycja, aby pracodawcy musieli występować z roszczeniami do sądu przeciwko tym pracownikom, którzy są niezaszczepieni i spowodowali wzrost zachorowalności w zakładzie pracy – wśród współpracowników i osób trzecich.
Taki kierunek rozwiązań przeczy fundamentalnym zasadom, na których opiera się prawo pracy. Czy tego rodzaju zamysł ma przerzucać całkowitą odpowiedzialność na pracownika? Absolutnie nie można się z tym zgodzić. Pracodawca jest podmiotem nadrzędnym w relacji z pracownikiem – ma chronić jego życie i zdrowie korzystając z odpowiednich, adekwatnych do różnych sytuacji (w tym pandemii) instrumentów. Występowanie z pozwami przeciwko pracownikom nie jest społecznie oczekiwanym kierunkiem rozwiązania problemu. To droga do eskalacji konfliktów w stosunkach pracy. Należy szukać skutecznych i dobrych dla obu stron zatrudnienia rozwiązań. Zadaniem państwa jest wspierać pracodawców i pracowników w tym, aby miejsca pracy były bezpieczne – a nie przerzucanie na jedną albo drugą stronę odpowiedzialności za sytuację, jaka nastąpiła w kraju i wpływa między innymi na sferę pracy.
Wśród rozwiązań, które należy popierać, jest między innymi: powszechne nieodpłatne testowanie w kierunku SARS-CoV-2, paszport covidowy, wprowadzenie ułatwień organizacyjnych w miejscu pracy (praca zdalna, kierowanie do innej pracy, na urlop, niedopuszczenie do pracy). Należy ułatwiać funkcjonowanie tym pracodawcom, którzy będą mieć w swoich szeregach wyłącznie osoby zaszczepione, ozdrowieńców lub osoby posiadające negatywny wynik testu (np. niepodleganie ograniczeniom wprowadzanym w związku ze stanem epidemii).
Grażyna Spytek-Bandurska, ekspert prawa pracy, Federacja Przedsiębiorców Polskich (FPP)
