- Wsparcie dla prawniczek ze strony pracodawców mimo, że deklaratywnie wysokie, wciąż należy uznać za zbyt ograniczone
- Prawniczki napotykają na trudności przy awansach i powrocie do pracy z urlopu macierzyńskiego
- Negatywne traktowanie przez współpracowników lub klientów ze względu na płeć wciąż się zdarza. Częściej spotykają się z tym kobiety w polskich niż zagranicznych firmach oraz prawniczki ze średnim stażem pracy
- 15% respondentek wskazało, że doświadczyło molestowania seksualnego w pracy. Nigdy nie doświadczyło takiego naruszania granic 85% badanych kobiet
Płeć może warunkować przebieg kariery zawodowej w branży usług prawnych i aż 85% respondentek wskazało, że z uwagi na bycie kobietą doświadczyły one deprecjonowania swoich kompetencji eksperckich, wynika z badania przeprowadzonego przez Fundację “Women in Law”, Polskie Stowarzyszenie Prawników Przedsiębiorstw i PwC Legal Polska. W badaniu przeprowadzonym wzięło udział 577 respondentek, z których 76% pracuje w kancelariach prawnych a 24% w wewnętrznych działach prawnych firm.
“Naruszanie osobistych granic to zjawiska jednoznacznie negatywne, które powinny być zdecydowanie napiętnowane oraz poddane szczegółowej analizie przez podmioty funkcjonujące w branży. Potrzebne jest wspólne i zdecydowane działanie, mające na celu eliminację zachowań niedopuszczalnych. Nasze badanie i powstały z niego raport to pierwsze działania w Polsce, które całościowo dotyczą pozycji kobiet w branży prawniczej. Liczę, że środowisko prawnicze, opinia publiczna, samorządu prawnicze, ale też same kancelarie i firmy potraktują poważnie, to co wybrzmiewa z raportu, a głos prawniczek będzie usłyszany” – mówi Kamila Kurkowska, prezeska Fundacji Women in Law.
Jeżeli chodzi o doświadczenie zachowań, odbieranych przez respondentki jako mobbing, twierdząco odpowiedziała ponad połowa prawniczek (61%). Mobbing jest doświadczeniem stosunkowo powszechnym, szczególnie wśród młodszych stażem prawniczek. Z kolei – bardzo wysoko – bo aż 85% respondentek wskazało, że z uwagi na bycie kobietą doświadczyły one deprecjonowania swoich kompetencji eksperckich. 1/3 uznała, że dzieje się tak często lub bardzo często.
Kwestia molestowania to wrażliwy i bolesny obszar, który poza fizyczną agresją przejawia się również subtelną protekcjonalnością, bądź szowinistycznymi wypowiedziami i żartami. Osoby, które go doświadczyły często nie chcą udzielać odpowiedzi na pytania z nim związane. W przeprowadzonej przez nas ankiecie 15% respondentek wskazało, że doświadczyło molestowania seksualnego w pracy. Dodatkowo 1% wskazał, że doświadcza go często lub bardzo często. Szczęśliwie, 85% kobiet nigdy nie doświadczyło takiego naruszania granic.
“Praca w i dla branży prawniczej to nie tylko ogromne wyróżnienie, ale też istotna odpowiedzialność. Udział PSPP w tym szczególnym badaniu wynika więc z troski o jakość relacji w naszej społeczności. Wierzę, że efektem raportu będzie co najmniej rozpoczęcie instytucjonalnych zmian, które będą świadczyły o realnym wsparciu dla kobiet, które widzą swoją przyszłość pracując w naszej profesji – czy to w firmach czy w kancelariach” – mówi Waldemar Koper, prezes zarządu Polskiego Stowarzyszenia Prawników Przedsiębiorstw.
Jak pokazały wyniki naszego sondażu, naruszanie granic osobistych i przemoc nie są zjawiskiem powszechnym – 2/3 prawniczek nie doświadczyło ich nigdy, co jest pozytywną informacją. Niemniej, niemal 4% respondentek spotyka się z takimi zachowaniami często lub bardzo często. Spośród 577 prawniczek, które udzieliły odpowiedzi w badaniu aż dla 23 prawniczek przemoc w środowisku zawodowym lub naruszanie granic są codziennością. Zjawisko to nie jest związane ani z rodzajem firmy ani kwalifikacjami zawodowymi. Jednoznacznie trzeba stwierdzić, że sytuacje tego rodzaju są naganne i nie powinny przydarzyć się nigdy. Branża powinna mieć to szczególnie na uwadze, ponieważ aż ⅓ respondentek wskazała, że z naruszenia granic fizycznych doświadczyła rzadko, lub czasami.
“Wyniki naszego sondażu wskazują wiele obszarów, które wymagają nie tylko konkretnych reakcji całego środowiska prawniczego, ale także precyzyjnych rozwiązań dotyczących wsparcia kobiet. Pomimo tego, że stoimy przed takimi samymi wyzwaniami jak cała społeczność prawnicza, to będąc liderami opinii musimy prezentować najwyższe standardy i jednoznacznie przeciwstawiać się nagannym zachowaniom oraz budować zaufanie w naszej prawniczej społeczności” – dodaje Cezary Żelaźnicki, partner zarządzający PwC Legal Polska, odpowiedzialny za obszar Diversity & Inclusion na Europę Środkowo-Wschodnią w PwC.
Mając na uwadze opisane problemy, sprawdziliśmy czy prawniczki mogą liczyć na wsparcie kancelarii lub firm, w których pracują. Odpowiedzi na to pytanie były zróżnicowane. Nieco więcej kobiet dostrzega takie wsparcie (43%), niż go nie dostrzega (34%). Rzadziej takiego wsparcia doświadczają prawniczki z uprawnieniami. Istnieje jednak spory obszar do poprawy sytuacji, biorąc pod uwagę, że aż 1/3 respondentek nie odczuwa żadnego wsparcia. Połowa prawniczek nie ma dostępu do mentorek/ów wspierających ich w sytuacjach trudnych. Na taką pomoc może liczyć 31% respondentek.
Jak wynika z badania, wsparcie dla prawniczek ze strony ogółu pracodawców wciąż należy uznać za zbyt ograniczone i potrzebna jest intensyfikacja działań wspierających kobiety. Jeżeli chodzi o funkcjonowanie specjalnych procedur, to raczej domena większych organizacji biznesowych, które często ustanawiają wewnętrzne regulacje zapobiegające dyskryminacji czy niewłaściwemu traktowaniu kobiet. Opieka mentorska jest najczęściej związana z rytmem szkolenia prawniczego – mentor przeważnie jest opiekunem aplikacji lub stażu, rzadziej systemowym rozwiązaniem. Zdecydowanie jest to przestrzeń do zagospodarowania przez organizacje branżowe czy samorządy prawnicze.
Badanie zostało przeprowadzone jesienią 2021 roku.
