Unia Europejska postawiła przed państwami członkowskimi niezwykle ambitny cel: do 2030 r. podwoić liczbę specjalistów IT do 20 mln, tak aby stanowili 10% wszystkich zatrudnionych. Realizacja założonego planu nie tylko ma realnie wpłynąć na zwiększenie potencjału gospodarki cyfrowej, lecz także zagwarantować Europie silniejszą pozycję w globalnym wyścigu technologicznym. Tymczasem rzeczywistość okazuje się znacznie bardziej złożona. Dane Eurostatu wskazują, że przy obecnym tempie wzrostu liczby informatyków osiągnięcie unijnej wizji będzie bardzo trudne do zrealizowania. Co więcej, podobne napięcie między aspiracjami a możliwościami widać również w polskich sektorze MŚP, który zmaga się z barierami kadrowymi, ograniczonymi budżetami i trudnościami w realizacji projektów IT.
Dynamika wzrostu zatrudnienia specjalistów IT
Według danych Eurostatu, w 2024 r. w całej UE było 10,3 mln specjalistów IT, co stanowiło 5% ogółu pracujących. Tempo wzrostu wynosi obecnie zaledwie +0,2 p.p. rocznie, czyli pięciokrotnie wolniej niż zakłada unijna strategia rozwoju sektora cyfrowego.
Eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego podkreślają, że przy takim tempie niezwykle trudno będzie osiągnąć wyznaczony cel. Główne bariery to: niedobór kadr, niewystarczająca liczba absolwentów kierunków technicznych oraz rosnąca konkurencja zabiegająca o specjalistów na rynku pracy.
Polska perspektywa: wyzwania MŚP
Na tle ogólnoeuropejskich wyzwań szczególnie widoczna jest sytuacja małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce. Jak wskazuje raport Polcom „Transformacja cyfrowa sektora MŚP w latach 2024-2026. Inwestycje IT, chmura i nowe technologie”, jedynie 11% firm zakończyło większość lub całość planowanych inwestycji IT, a 58% zrealizowało tylko część zakładanych projektów. Co piąta inwestycja (20%) okazała się nietrafiona lub przekroczyła budżet. Nie mniej jednak największym problemem są ograniczone zasoby i brak kompetencji, w konkretnych obszarach IT.
– Zgodnie z danymi przedstawionymi w raporcie Polcom, aż 66% menedżerów IT wskazuje na brak kompetencji cyfrowych i odpowiednio wyspecjalizowanej kadry jako barierę w realizacji projektów IT. W praktyce oznacza to, że firmy chcą inwestować w innowacje technologiczne, ale brakuje im ludzi zdolnych do wdrażania nowych technologii – zauważa Adam Matyaszek, Dyrektor Działu Sprzedaży w Polcom. – Dodatkowym wyzwaniem jest budżet. W małych firmach ponad połowa środków technologicznych, dokładnie 56% budżetu IT, pochłaniana jest przez bieżące utrzymanie i wynagrodzenia. Na nowe projekty, takie jak migracja do chmury czy rozwój AI, pozostaje niewielka część – dodaje.
Kierunki inwestycji i pozytywne efekty
Mimo trudności, przedsiębiorcy jasno określają priorytety na lata 2025-2026. Według danych zebranych przez Polcom największą popularnością cieszy się zaawansowana analityka danych, w którą chce inwestować aż 81% firm. Na drugim miejscu znajduje się migracja do chmury obliczeniowej deklarowana przez 62% organizacji, a tuż za nią cyberbezpieczeństwo, wskazywane przez 56% badanych jako kluczowy obszar rozwoju.
– Efekty już zrealizowanych działań są wyraźne zauważalne. 82% firm zauważyło poprawę efektywności procesów, 81% – szybszą reakcję na zmiany rynkowe, 66% – obniżenie kosztów operacyjnych, a 49% – wzmocnienie przewagi konkurencyjnej. To pokazuje, że nawet częściowe wdrożenia technologiczne przynoszą wymierne rezultaty biznesowe i realnie wzmacniają odporność firm na wahania rynku – komentuje Adam Matyaszek z Polcom.
Choć cele wyznaczone przez UE wyznaczają jasny kierunek rozwoju, rzeczywistość – zarówno w skali unijnej, jak i krajowej – pokazuje poważne ograniczenia. Wydaje się, że bez intensyfikacji działań na rynku pracy i zwiększenia wsparcia dla MŚP osiągnięcie cyfrowej Europy 2030 będzie zadaniem niezwykle trudnym. Jednocześnie rosnąca świadomość przedsiębiorców, coraz większa dostępność rozwiązań chmurowych, w tym z zakresu AI as a Service i automatyzacji oraz realne korzyści pokazują, że fundament pod cyfrową gospodarkę został położony. Jeśli ten trend zostanie odpowiednio wzmocniony i poparty adekwatnymi działaniami, polskie MŚP mogą nie tylko zrealizować unijne cele, ale też zbudować trwałą przewagę konkurencyjną w regionie.
