Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców włączyła się w konsultacje rządowego projektu ustawy o sprawiedliwym dostępie do danych i ich wykorzystywaniu, który wdraża do prawa krajowego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2854. W piśmie skierowanym do Dariusza Standerskiego Sekretarza Stanu w Ministerstwie Cyfryzacji, Rzecznik MŚP Agnieszka Majewska wskazuje na kluczowe kwestie z perspektywy firm z sektora MŚP.
Rzecznik zauważa, że choć unijne rozporządzenie wyraźnie zaleca unikanie nadmiernego obciążenia regulacyjnego, to przepisy dotyczące mikro i małych przedsiębiorców w tym przewidziane dla nich wyłączenia są niejasne i niewystarczająco chroniące najmniejsze podmioty. Co więcej, jak podkreśla Minister Majewska, zalecenia UE nie znajdują pełnego odzwierciedlenia w projektowanych przepisach krajowych, co może skutkować nadmiernymi obciążeniami dla MŚP w Polsce.
Największe zastrzeżenia Rzecznika dotyczą projektowanych administracyjnych kar pieniężnych, które zdaniem Agnieszki Majewskiej są zbyt rygorystyczne i nieproporcjonalnie wysokie wobec najmniejszych firm. Rzecznik MŚP postuluje wprowadzenie zasady, zgodnie z którą nałożenie kary powinno być poprzedzone obligatoryjnym wezwaniem do przeprowadzenia działań naprawczych. Dopiero uporczywe uchylanie się przedsiębiorcy od wdrożenia wskazanych działań mogłoby skutkować sankcją finansową, której wysokość powinna być adekwatna do skali naruszenia. Jak wskazuje Rzecznik, podobne rozwiązania są przewidywane w regulacjach przygotowywanych w innych krajach UE.
Rzecznik MŚP podkreśla również, że temat administracyjnych kar pieniężnych wymaga szczególnej ostrożności projektodawców. Do Biura Rzecznika regularnie trafiają skargi przedsiębiorców dotkniętych nieproporcjonalnymi sankcjami, co potwierdza konieczność precyzyjnych i sprawiedliwych regulacji. Dlatego Minister Majewska rekomenduje oparcie projektowanych przepisów na ogólnych zasadach dotyczących wymierzania administracyjnych kar pieniężnych, zawartych w rozdziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Zapewniają one przejrzystość, adekwatność i spójność działania administracji publicznej.
Agnieszka Majewska podsumowuje:
„Sprawiedliwy dostęp do danych jest niezbędny dla rozwoju gospodarki cyfrowej, ale nowe przepisy nie mogą nakładać na najmniejsze firmy ciężarów, które przekraczają ich możliwości. Regulacje powinny być proporcjonalne, jasne i zgodne z duchem unijnych zaleceń. Jeśli prawo ma działać skutecznie, musi uwzględniać realia przedsiębiorców, a nie narażać ich na nadmierne ryzyka i kary”.
Uwzględnienie postulatów Rzecznika MŚP pozwoli na stworzenie przepisów, które będą wspierać rozwój innowacji i gospodarki opartej na danych, jednocześnie chroniąc mikro-, małe i średnie firmy przed nieuzasadnionymi obciążeniami administracyjnymi.
