Rosyjski bank centralny poinformował w piątek o złożeniu pozwu przeciwko belgijskiej spółce Euroclear do moskiewskiego sądu arbitrażowego. Euroclear zarządza większością rosyjskich aktywów zamrożonych w Unii Europejskiej, a decyzja o wniesieniu skargi zapadła w momencie, gdy UE rozważa wykorzystanie tych środków na wsparcie finansowe Ukrainy. Według banku centralnego działania Euroclear miały spowodować straty, ponieważ uniemożliwiają swobodne dysponowanie zamrożonymi aktywami. W odrębnym oświadczeniu instytucja określiła plany Komisji Europejskiej jako bezprawne i sprzeczne z zasadami prawa międzynarodowego.
Spór dotyczy wniosku Komisji Europejskiej z 3 grudnia, w którym przedstawiono dwa możliwe mechanizmy finansowania Ukrainy w latach 2026–2027. Jednym z nich jest tzw. pożyczka reparacyjna, polegająca na tym, że KE pożyczałaby środki pieniężne od instytucji przechowujących zamrożone aktywa rosyjskiego banku centralnego. Z szacowanych 210 miliardów euro zamrożonych aktywów około 185 miliardów znajduje się w Euroclear w Brukseli, a pozostałe 25 miliardów w prywatnych bankach we Francji, Niemczech, Szwecji i na Cyprze. Propozycja ta budzi obawy zarówno natury prawnej, jak i politycznej.
Największy sprzeciw wobec planu wykorzystania aktywów zgłasza Belgia. Premier Bart De Wever określił koncepcję pożyczki reparacyjnej jako „zasadniczo błędną” oraz ostrzegł przed możliwą reakcją odwetową ze strony Rosji. Belgijskie władze podkreślają, że ryzyko takiej operacji nie może spoczywać wyłącznie na jednym państwie członkowskim. Zdaniem przedstawicieli Belgii potrzebne są wiążące gwarancje, które równomiernie rozłożą odpowiedzialność na wszystkie kraje UE.
W czwartek ambasadorowie państw członkowskich zatwierdzili decyzję o nieograniczonym zamrożeniu rosyjskich aktywów na podstawie artykułu 122 traktatów UE. Mechanizm ten wymaga jedynie większości kwalifikowanej, co pozwala uniknąć konieczności odnawiania decyzji co sześć miesięcy. Celem tego działania jest zapobieżenie przedwczesnemu odblokowaniu aktywów w trakcie toczących się dyskusji dotyczących ich przyszłego wykorzystania.
