Większość Polaków wierzy, że system kaucyjny realnie poprawi czystość przestrzeni publicznej – wynika z badania „Nowe nawyki, nowe wyzwania. Jak Polacy postrzegają system kaucyjny?”, przeprowadzonego przez Biostat na zlecenie agencji doradczej 2PR. Aż 62,5% ankietowanych uważa, że wdrożenie systemu przyczyni się do ograniczenia ilości odpadów na ulicach, w parkach i w innych miejscach publicznych.
Badanie pokazuje jednak zróżnicowanie opinii w zależności od płci, wieku i miejsca zamieszkania. Mężczyźni (23,5%) częściej niż kobiety (15,5%) wyrażają sceptycyzm wobec realnego wpływu systemu na poprawę czystości. Z kolei im starsi respondenci, tym większe przekonanie o skuteczności tego rozwiązania – w grupie 18–29 lat pozytywne odpowiedzi sięgają 54,7%, a wśród osób powyżej 60. roku życia aż 69,4%. Największy optymizm odnotowano wśród mieszkańców miast średniej wielkości (100–200 tys. mieszkańców), gdzie 72,5% ankietowanych wierzy w pozytywny efekt systemu. Z kolei w największych aglomeracjach poparcie spada do 59%, a jednocześnie rośnie odsetek odpowiedzi negatywnych (24,4%), co może wskazywać na większy sceptycyzm wobec skuteczności rozwiązań systemowych w dużych miastach.
Rozszerzenie systemu – oczekiwania i obawy
Badanie pokazuje również, że Polacy w większości opowiadają się za możliwie szerokim zakresem działania systemu kaucyjnego. Blisko 60% respondentów (58,9%) uważa, że kaucja powinna obejmować jak najwięcej rodzajów opakowań po napojach – nie tylko plastikowe butelki i puszki, ale także kartony czy butelki po mleku.
Największe poparcie dla rozszerzenia systemu wyrażają osoby w wieku 50–59 lat (66,4%), podczas gdy najmłodsi badani (18–39 lat) częściej podchodzą do tego pomysłu sceptycznie – aż 28% z nich sprzeciwia się rozszerzeniu katalogu opakowań objętych kaucją. Opinie kobiet i mężczyzn w tym zakresie są natomiast bardzo zbliżone. Również w przypadku miejsca zamieszkania widać wyraźne różnice. Najwięcej zwolenników rozszerzenia systemu odnotowano w miastach średniej wielkości (64,8%). Z kolei najmniej przychylnie na ten pomysł patrzą mieszkańcy wsi (55,8%) i największych aglomeracji (56,9%), gdzie jednocześnie rośnie odsetek przeciwników – w metropoliach sięga on 26,8%.
Z perspektywy operatora systemu widzimy, że kaucja ma ogromny potencjał, żeby realnie zmienić sposób, w jaki Polacy podchodzą do recyklingu. Na początku jednak system będzie funkcjonował głównie w oparciu o zbiórkę ręczną, szczególnie w mniejszych i średnich sklepach. Recyklomatów, choć docelowo bardzo ważnych, w pierwszych miesiącach będzie stosunkowo niewiele. Dlatego nasze zadanie jako operatora polega dziś nie tylko na rozwijaniu infrastruktury, ale przede wszystkim na zapewnieniu sprawnej logistyki, przejrzystych zasad i dobrego wsparcia dla punktów sprzedaży. To dzięki nim konsumenci odzyskają kaucję w możliwie najprostszy sposób. Badanie potwierdza, że Polacy oczekują czystszej przestrzeni publicznej i widzą w systemie realną szansę na zmianę. Naszą rolą jest przełożyć te oczekiwania na praktykę: zadbać o to, by każdy sklep mógł uczestniczyć w systemie, a konsumenci zyskali pewność, że ich wysiłek ma sens. Dopiero wtedy system będzie powszechny i wiarygodny – mówi Janusz M. Kamiński, rzecznik prasowy Reselekt.
System kaucyjny to nie tylko infrastruktura i przepisy, ale także komunikacja, która decyduje o tym, czy konsumenci zrozumieją jego sens i będą chcieli aktywnie w nim uczestniczyć. Wyniki badania pokazują, że różne grupy społeczne mają odmienne oczekiwania i poziom wiedzy, dlatego kampanie muszą być odpowiednio dopasowane do odbiorców. Kluczowe jest budowanie przekazu opartego na prostych korzyściach – czystsze otoczenie, wygoda i oszczędność. Ważne będzie również tłumaczenie, czy w ogóle jest możliwe rozszerzanie katalogu opakowań objętych kaucją. Bez przemyślanej komunikacji trudno będzie osiągnąć pełną skuteczność tego rozwiązania – dodaje Bartosz Sosnówka, partner zarządzający w agencji 2PR, która zleciła badanie.
Polacy chcą zmian, ale potrzebują wiedzy. Badanie potwierdza, że choć w większości pozytywnie postrzegamy system kaucyjny, to jego skuteczność zależy od odpowiedniej komunikacji i edukacji społeczeństwa. Kampanie informacyjne promujące korzyści płynące z uczestnictwa w systemie mogą okazać się kluczem do pełnego sukcesu – zarówno w miastach, jak i na terenach wiejskich.
O badaniu:
Badanie przeprowadzone na przełomie sierpnia i września 2025 roku na reprezentatywnej (1000 osób) grupie osób powyżej 18. roku życia, zamieszkujących teren Polski. Pomiar zrealizowany przy wykorzystaniu autorskiego panelu konsumenckiego „Badanie Opinii”. Badanie miało charakter ilościowy. Zrealizowane zostało na podstawie kwestionariusza ankiety.
