Pierwsza połowa 2026 roku przynosi przedsiębiorstwom w Polsce szeroką ofertę dotacji, preferencyjnych pożyczek oraz instrumentów mieszanych wspierających transformację energetyczną. Znaczna część dostępnych programów finansowana jest ze środków programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) oraz Funduszu Modernizacyjnego. Ogłoszone i planowane nabory obejmują inwestycje w odnawialne źródła energii, wysokosprawną kogenerację, infrastrukturę ciepłowniczą oraz poprawę efektywności energetycznej zakładów przemysłowych i dekarbonizację procesów technologicznych.
Transformacja energetyczna wciąż bywa utożsamiana wyłącznie z dużą energetyką i projektami infrastrukturalnymi. Tymczasem w praktyce dotyczy ona szerokiego spektrum przedsiębiorstw – od zakładów produkcyjnych i firm spożywczych, przez podmioty gospodarujące odpadami, po sektor transportu i logistyki. Projekty związane z poprawą efektywności energetycznej, wysokosprawną kogeneracją, wykorzystaniem biogazu i biometanu, rozwojem OZE czy elektromobilnością realnie wpisują się w cele dekarbonizacyjne i mogą uzyskać wsparcie ze źródeł krajowych oraz europejskich. Kluczowe jest odpowiednie i wczesne zidentyfikowanie obszaru inwestycji i dopasowanie go do właściwego instrumentu finansowania – mówi Marcin Mańkowski, Dyrektor w Zespole ds. Innowacji, Ulg i Dotacji w KPMG w Polsce.
Jednym z istotnych programów pozostaje konkurs na źródła wysokosprawnej kogeneracji, prowadzony do marca 2026 roku. Przedsiębiorcy mogą uzyskać wsparcie na budowę lub rozbudowę jednostek wytwórczych o mocy powyżej 50 kWe, pracujących w wysokosprawnej kogeneracji opartej na OZE, w szczególności biomasie, biogazie i biometanie. Program dopuszcza również finansowanie magazynów energii cieplnej lub elektrycznej jako elementu uzupełniającego. Łączna wartość finansowania może sięgnąć do 100 proc. kosztów kwalifikowanych, w formule łączącej dotację, pożyczkę preferencyjną oraz pożyczkę rynkową. Ostateczna struktura finansowania oraz poziom intensywności pomocy uzależnione są od wielkości przedsiębiorstwa, lokalizacji projektu oraz spełnienia kryteriów wysokosprawnej kogeneracji wynikających z przepisów unijnych.
Od końca kwietnia br. zaplanowany jest także nabór dedykowany kogeneracji z biogazu wytwarzanego z biomasy, w tym odpadów komunalnych. Obejmuje on projekty o łącznej mocy zainstalowanej co najmniej 1 MW, w tym budowę nowych lub modernizację istniejących instalacji fermentacji biomasy. Przedsiębiorcy będą mogli skorzystać z dotacji do 40 proc. kosztów kwalifikowanych oraz pożyczki sięgającej do 100 proc. wartości inwestycji. Instrument ten może być szczególnie istotny dla podmiotów, które w ramach swojej działalności wytwarzają odpady organiczne lub inne surowce możliwe do wykorzystania w procesie fermentacji (tzw. własny strumień substratu), co pozwala ograniczyć koszty zakupu surowca i zwiększyć opłacalność inwestycji.
Kolejnym kierunkiem wsparcia jest biometan, dla którego dedykowany nabór spodziewany jest również od końca kwietnia 2026 roku. Program umożliwi dofinansowanie budowy i modernizacji instalacji produkujących biogaz wraz z modułami jego oczyszczania do biometanu, z przeznaczeniem do wtłaczania do sieci gazowej, skraplania do bioLNG lub sprężania do bioCNG. Dotacja może wynieść do 45 proc. kosztów kwalifikowanych, a pożyczka do 70 proc. Rozwiązania te mogą wspierać zarówno dekarbonizację procesów przemysłowych, jak i rozwój niskoemisyjnego transportu ciężkiego w oparciu o bioLNG i bioCNG.
W sektorze ciepłownictwa w I kwartale 2026 roku. prowadzony jest nabór na infrastrukturę ciepłowniczą, obejmujący modernizację i rozbudowę sieci w celu osiągnięcia statusu efektywnego energetycznie systemu ciepłowniczego lub chłodniczego. Osiągnięcie tego statusu wiąże się ze spełnieniem wymogów unijnych dotyczących udziału OZE, ciepła odpadowego lub wysokosprawnej kogeneracji w strukturze systemu.
Poziom dofinansowania sięga blisko 80 proc. kosztów kwalifikowanych. W 2026 roku planowane są programy wspierające odnawialne źródła ciepła dla ciepłownictwa oraz kogenerację dla ciepłownictwa, z dotacjami do 50 proc. i pożyczkami sięgającymi nawet do 100 proc. kosztów kwalifikowanych.
Uzupełnieniem programów inwestycyjnych w obszarze energii jest wsparcie dla przedsiębiorstw planujących zakup lub leasing pojazdów zeroemisyjnych. Nabór prowadzony jest do 30 czerwca 2029 roku. lub do wyczerpania alokacji i obejmuje nowe pojazdy ciężarowe kategorii N2 i N3. Dofinansowanie przyznawane jest w formie dotacji do zakupu lub dopłaty do opłaty wstępnej w leasingu, przy czym jego poziom zależy od wielkości przedsiębiorstwa i wynosi do 30 proc. kosztów kwalifikowanych dla dużych firm, do 50 proc. dla średnich oraz do 60 proc. dla mikro- i małych przedsiębiorstw, z obowiązującymi limitami kwotowymi na pojazd. Inwestycje w zeroemisyjny transport coraz częściej wynikają nie tylko z dostępności dotacji, lecz także z wymogów raportowania ESG oraz planowanego uzależnienia wysokości opłat drogowych od poziomu emisji.
Równolegle planowane są nabory wspierające rozwój infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych. W 2026 roku przewidziano programy obejmujące budowę stacji ładowania dla pojazdów ciężkich wzdłuż sieci bazowej TEN-T (Transeuropejskiej Sieci Transportowej) oraz na terenach centrów logistycznych, baz eksploatacyjnych i terminali intermodalnych, z możliwością uzyskania dotacji do 100 proc. kosztów kwalifikowanych. Dodatkowe instrumenty obejmują infrastrukturę ładowania pojazdów lekkich i ciężkich wzdłuż sieci TEN-T, z dofinansowaniem w formie stawek ryczałtowych na punkt ładowania lub procentu kosztów kwalifikowanych, w zależności od parametrów technicznych inwestycji.
Szczególnie duże zainteresowanie powinien wzbudzić kolejny nabór dotyczący infrastruktury ładowania dla transportu ciężkiego – w poprzednim naborze złożone wnioski dwukrotnie przekroczyły miliardowy budżet. Sprawne przeprowadzenie oceny złożonych wniosków i uruchomienie kolejnego naboru będzie kluczowe dla dalszego rozwoju tej branży. Powinno to przyczynić się także do zwiększenia zainteresowania zakupem i leasingiem elektrycznych pojazdów ciężarowych. Na ten moment do wykorzystania jest większość z wynoszącego dwa miliardy złotych budżetu dotacyjnego przeznaczonego na ten cel. Producenci pojazdów ciężarowych poszerzają swoją ofertę o modele z coraz większym zasięgiem oraz bardziej atrakcyjne cenowo. Podobnie jak to miało miejsce w przypadku samochodów osobowych barierą rozwoju rynku jest niewystarczająca infrastruktura ładowania. Możliwość uzyskania dofinansowania na budowę infrastruktury ładowania nie tylko wzdłuż głównych tras ale również w pobliżu centrów logistycznych i baz eksploatacyjnych powinno zwiększyć zainteresowanie włączaniem elektrycznych pojazdów w operacje logistyczne przedsiębiorstw – mówi Przemysław Szywacz, Partner, Lider doradztwa dla sektora motoryzacyjnego w KPMG w Polsce.
Uzupełnieniem krajowych instrumentów są środki regionalne oraz programy unijne. Wśród nich istotną rolę odgrywa Innovation Fund, oferujący dotacje do 60 proc. kosztów odnośnych dla projektów dekarbonizacyjnych, produkcji technologii net-zero oraz inwestycji w wodór i elektryfikację procesów przemysłowych. Fundusz ma charakter konkurencyjny w skali całej Unii Europejskiej i premiuje projekty o wysokim poziomie innowacyjności oraz znaczącym potencjale redukcji emisji CO₂. W ramach funduszu prowadzone są również aukcje premiujące każdą unikniętą tonę CO₂ lub każdy kilogram certyfikowanego wodoru.
Rosnąca liczba projektów oraz ograniczone budżety powodują, że sama dostępność instrumentów wsparcia nie przesądza o sukcesie aplikacji.
W praktyce o powodzeniu projektu coraz częściej decyduje nie sam poziom dofinansowania, lecz stopień przygotowania inwestycji jeszcze przed ogłoszeniem naboru. Czynności takie jak na przykład przeprowadzenie audytu energetycznego, analiza kwalifikowalności kosztów, zabezpieczenie warunków przyłączeniowych czy innych niezbędnych pozwoleń mogą pozwolić znacząco zwiększyć szanse na uzyskanie wsparcia. W wielu programach konkurencja jest wysoka, dlatego gotowość dokumentacyjna, dojrzałość projektu i zgodność z kryteriami stają się kluczowe – komentuje Marcin Mańkowski, Dyrektor w Zespole ds. Innowacji, Ulg i Dotacji w KPMG w Polsce.
