Rosyjskie ataki na porty i szlaki transportowe utrudniają Ukrainie sprzedaż tegorocznych zbiorów. Departament Rolnictwa USA obniżył łączną prognozę eksportu ukraińskiej pszenicy i kukurydzy na sezon 2026/27 o 3 mln ton. Więcej ziarna pozostanie w kraju, a gospodarstwa dłużej będą czekać na wpływy ze sprzedaży.
W raporcie z 10 listopada Departament Rolnictwa USA (USDA) obniżył prognozę eksportu kukurydzy z 22 do 20 mln ton, a pszenicy z 12,5 do 11,5 mln ton. Prognozę zbiorów kukurydzy utrzymał na poziomie 31,8 mln ton, a w przypadku pszenicy podniósł ją o 500 tys. ton, do 26,5 mln ton.
Słabszy eksport oznacza większe zapasy. Według listopadowej prognozy na koniec sezonu w Ukrainie pozostanie 7,53 mln ton kukurydzy i 7,3 mln ton pszenicy. W październiku USDA szacował te zapasy odpowiednio na 5,53 i 6,1 mln ton.
Udział portów czarnomorskich spadł z 90 do 10 proc.
Jeszcze w czerwcu przez ukraińskie porty nad Morzem Czarnym przechodziło około 90 proc. eksportu zbóż, nasion oleistych i produktów z ich przetwórstwa. We wrześniu udział portów spadł do około 10 proc. Jak podaje Komisja Europejska, pozostała część wywozu przypadła na korytarze solidarnościowe UE, które obejmują transport kolejowy, drogowy i śródlądowy.
Duży udział alternatywnych tras szedł w parze ze spadkiem wolumenu. Według ukraińskiego ministerstwa rolnictwa w sierpniu kraj zdołał wywieźć około jednej trzeciej potencjalnego wolumenu eksportu rolnego. Olya Korbut w analizie opublikowanej 26 października przez Center for European Policy Analysis (CEPA) zwraca uwagę, że alternatywnymi trasami można przewieźć mniej towaru, a transport kosztuje więcej niż wysyłka morska.
Pełne magazyny utrudniają finansowanie kolejnego sezonu
Według Korbut w październiku ukraińskie magazyny zbożowe były już niemal pełne i zaczęło brakować miejsca na późne zbiory. Część ziarna można tymczasowo przechować w rękawach foliowych. Przesunięcie sprzedaży w czasie oznacza jednak, że gospodarstwa później dostaną pieniądze potrzebne na przygotowanie kolejnego sezonu.
Kontrakty z Turcją i przetwórstwo w Ukrainie
Korbut wskazuje na możliwość zawierania wieloletnich umów z tureckimi firmami, które kupowałyby zboże i organizowały jego transport, przetwarzanie oraz dalszą sprzedaż. Ryzyko przewozu pozostałoby także przy takich kontraktach. Rosyjskie ataki dotykały już statków należących do spółek zarejestrowanych w Turcji.
Druga propozycja dotyczy inwestycji w mniejsze zakłady przetwórcze i magazyny w różnych regionach Ukrainy. Przetwarzanie i pakowanie ziarna na miejscu pozwoliłoby zatrzymać w kraju większą część wartości sprzedaży, a część gotowych produktów można byłoby wysyłać w kontenerach koleją lub ciężarówkami. Uruchomienie takiej sieci wymagałoby pieniędzy na wyposażenie zakładów, regionalne magazyny i szkolenia pracowników.
