Polityka fiskalna USA wspiera wzrost PKB, ale w 2027 roku może go hamować

Polityka fiskalna zwiększyła tempo wzrostu amerykańskiego PKB w III kwartale 2026 r. o około 0,4 pkt proc. Już w IV kwartale wpływ ten ma być ujemny. Według Hutchins Center przy Brookings Institution w 2027 r. podatki, wydatki publiczne i wygasające efekty programów inwestycyjnych mogą obniżać wzrost o około 0,7 pkt proc.

Dodatni wynik za III kwartał był przede wszystkim zasługą wydatków federalnych. Nie oznacza jednak, że wszystkie elementy polityki budżetowej pobudzały gospodarkę. Wydatki władz stanowych i lokalnych działały w przeciwnym kierunku.

Opublikowany 30 października wskaźnik Fiscal Impact Measure (FIM) pokazuje wpływ polityki fiskalnej na tempo wzrostu realnego PKB. Obejmuje szczebel federalny, stanowy i lokalny, a także oddziaływanie podatków oraz świadczeń na konsumpcję.

Wydatki federalne podtrzymały wzrost

Z danych kwartalnych Brookings wynika, że w III kwartale wydatki federalne wniosły do wskaźnika około 0,50 pkt proc., natomiast wydatki stanowe i lokalne odjęły około 0,20 pkt proc. Pozostałe czynniki, ujęte łącznie, dodały około 0,14 pkt proc. Łączny dodatni impuls wyniósł około 0,44 pkt proc.

Był to trzeci z rzędu kwartał dodatniego impulsu fiskalnego. W I kwartale wynosił on około 0,83 pkt proc., a w II kwartale 0,33 pkt proc. Dane wskazują więc na utrzymujące się wsparcie w pierwszych dziewięciu miesiącach roku, choć jego siła była zmienna.

Zmiana kierunku już w IV kwartale

Prognoza na ostatnie trzy miesiące 2026 r. zakłada ujemny wpływ polityki fiskalnej na wzrost, sięgający około 0,41 pkt proc. Słabe wydatki sektora publicznego na towary i usługi i obciążenia związane z cłami mają przeważyć nad pobudzającym działaniem obniżek podatków.

Ulgi podatkowe nie wystarczą

Według obliczeń Brookings ustawa One Big Beautiful Bill Act ma nadal wspierać aktywność w 2027 r. Jej łączny dodatni wkład autorzy szacują na około 0,37 pkt proc. w każdym z pierwszych dwóch kwartałów. W drugiej połowie roku ma on osłabnąć do około 0,15 pkt proc. w III kwartale i 0,14 pkt proc. w IV kwartale.

Jednocześnie coraz mocniej ciążyć mają efekty związane z programami CHIPS i Inflation Reduction Act. Według założeń modelu programy te wcześniej pobudzały zakupy sprzętu. Przypisywany im wpływ zmienia jednak znak: z około +0,08 pkt proc. w III kwartale 2026 r. do −0,26 pkt proc. w I kwartale 2027 r. i −0,42 pkt proc. pod koniec 2027 r.

Ujemny wkład oznacza, że wcześniejsze pobudzenie inwestycji przestaje przekładać się na przyspieszenie wzrostu. Nie jest to prognoza zatrzymania wszystkich inwestycji wspieranych przez te programy. Bez uwzględnienia efektów podażowych Brookings szacuje ujemny wpływ polityki fiskalnej w 2027 r. na około 0,4 pkt proc., wobec około 0,7 pkt proc. w głównym scenariuszu.

Ujemny impuls fiskalny nie oznacza recesji

FIM porównuje rzeczywisty przebieg podatków i wydatków ze scenariuszem, w którym rosną one wraz z potencjalnym PKB, czyli poziomem produkcji, jaki gospodarka może trwale utrzymywać bez nasilania presji inflacyjnej. Ujemny odczyt oznacza słabszy wzrost względem tego punktu odniesienia. Gospodarka może zatem nadal rosnąć, mimo że polityka fiskalna ją hamuje.

Wskaźnik uwzględnia także automatyczne zmiany podatków i świadczeń wynikające z koniunktury. Nie opisuje więc wyłącznie nowych decyzji Kongresu. Nie uwzględnia dalszych efektów, gdy dodatkowe wydatki zwiększają dochody, zatrudnienie i kolejne zakupy ani możliwej reakcji polityki pieniężnej.

Prognozę sporządzono przy założeniu utrzymania obowiązującego prawa, bez nowych ustaw podatkowych i wydatkowych. Zmiany przepisów lub przyjętych założeń dotyczących ceł mogą zmienić przewidywaną skalę hamowania.

Opracowanie na podstawie Hutchins Center Fiscal Impact Measure oraz Fiscal Impact Breakdown, aktualizacja z 30 października 2026 r., i dokumentacji metodologicznej Brookings Institution.