W najnowszym rankingu przygotowanym przez PwC – Women in Work Index, oceniającym sytuację kobiet na rynku pracy w krajach OECD, Polska znalazła się na 11 miejscu. To znacznie wyżej niż inne państwa naszego regionu, takie jak: Węgry (22), Czechy (21), Estonia (17) czy Słowacja (25). Wyjątkiem jest Słowenia, która ponownie znalazła się na ostatnim miejscu podium, tym razem za Nową Zelandią i Luksemburgiem.
Przygotowywany co roku przez PwC raport „Women in Work Index” to analiza rynków pracy w 33 państwach OECD pod kątem warunków pracy dla kobiet i ich aktywności zawodowej. W tym roku obchodzimy jego dziesięciolecie. Pod uwagę brane są takie czynniki jak: różnica w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn (gender pay gap), wskaźnik zatrudnienia i stopa bezrobocia w obu grupach, liczba osób pracujących w pełnym wymiarze godzin i na część etatu. Obecna edycja raportu PwC obejmuje dane za 2020 r. i daje nam możliwość przeanalizowania wpływu pandemii COVID-19 na życie kobiet, miejsca pracy i dobrobyt gospodarczy.
Zgodnie z opublikowanymi w raporcie danymi luka płacowa w Polsce na przestrzeni ostatnich lat uległa zmniejszeniu. Według zaktualizowanych danych Eurostatu i OECD gender pay gap, czyli zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć, w Polsce wynosił w 2020 r. 6,5%, a w 2019 r. 8,5%. Jak podkreślają eksperci PwC, nie oznacza to, że luka na poziomie 6,5% w pełni oddaje skalę tego zjawiska, jest raczej pokazaniem trendu. Dane Eurostatu, na których w głównej mierze bazuje analiza PwC, mierzy różnicę w średnich godzinowych zarobkach wszystkich pracowników płci męskiej i żeńskiej dla wszystkich sektorów, oprócz rolnictwa i administracji publicznej. Warto nadmienić, że jest to tylko jeden ze stosowanych sposobów kalkulacji luki płacowej. Często występującym alternatywnym sposobem oceny luki płacowej jest uwzględnienie obiektywnych kryteriów, które obejmują wymogi związane z wykształceniem, wymogi zawodowe i szkoleniowe, umiejętności, wysiłek i odpowiedzialność, wykonywaną pracę oraz charakter wiążących się z nią zadań. Takie podejście znajdziemy m.in. w propozycji dyrektywy Equal Pay czy metodykach certyfikacji równości wynagrodzeń.
“Dlatego dla firm powinno stać się bardzo ważne – precyzyjne przyjrzenie się sprawie równych płac między kobietami i mężczyznami. W dojrzałych gospodarkach wchodzą w życie już stosowne regulacje i w ich oczekiwaniu polscy szefowie firm powinni rozważyć już teraz modyfikację swoich polityk wynagrodzeń” – mówi Katarzyna Komorowska, partnerka PwC Polska z zespołu People & Organization.
W najnowszym zestawieniu za 2020 r. gender pay gap Polskę wyprzedzają jedynie Luksemburg (1,3%), Grecja (3,6%), Nowa Zelandia (4,6%), Belgia (5%) i Włochy (5,5%). Autorzy raportu podkreślają, że na poziom luki płacowej wpływ ma co najmniej kilka czynników, w tym te makroekonomiczne. Niższa luka płacowa występuje w krajach, w których m.in. jest wyższy PKB, wyższe wydatki publiczne na świadczenia rodzinne oraz duży odsetek kobiet prowadzących własny biznes. Z kolei negatywny wpływ na lukę płacową mogą mieć długość płatnego urlopu macierzyńskiego i mniejsza liczba kobiet aktywnych zawodowo w porównaniu do aktywnych zawodowo mężczyzn.
Po dekadzie powolnego, ale systematycznego wzrostu udziału kobiet w rynku pracy w państwach OECD, Women in Work Index spadł po raz pierwszy w swojej historii. Dwa główne czynniki (w skali globalnej), które się do tego przyczyniły, to wyższe bezrobocie wśród kobiet oraz niższy poziom zatrudnienia wśród pań. Indeks szacuje „lukę COVID-19”, która porównuje utratę miejsc pracy ze wzrostem zatrudnienia przewidywanym przed pandemią. Według danych, gdyby nie doszło do pandemii, na rynku pracy byłoby o mniej 5,1 mln bezrobotnych kobiet i 0 5,2 mln więcej kobiet aktywnie uczestniczących w rynku pracy.
W porównaniu do danych z 2019 r. zmniejszyła się stopa bezrobocia wśród kobiet w Polsce z 3,7% do 3,3%. Pozostałe wskaźniki utrzymują się na zbliżonym poziomie. Zatrudnienie na pełen etat wzrosło z 91% w 2019 r. do 91,1% w 2020 r., a stopa zatrudnienia wzrosła z poziomu 63,4% do 63,6%. W porównaniu do 2019 r. znacznie zmalała reprezentacja kobiet w zarządach, z 19,9% do 13,7%.
Jak wynika z raportu, potrzeba większego zaangażowania rządów państw OECD w dążeniu do równości płciowej w miejscach pracy oraz wprowadzenia elastycznego i hybrydowego modelu pracy, zwłaszcza w kontekście pracy z domu i opieki nad dziećmi czy płatnych urlopów rodzicielskich, które pomagają rozłożyć ciężar odpowiedzialności związanej z wychowywaniem dzieci na obu rodziców. Ponadto, w ciągu najbliższej dekady gospodarki państw OECD będą przechodzić na emisję net-zero, co stworzy nowe miejsca pracy. Przy odpowiednim wsparciu rządów, można z wyprzedzeniem zadbać o procedury, dzięki którym reprezentacja kobiet i mężczyzn będzie na podobnym poziomie.
Według badań PwC, przejście gospodarek na emisję net-zero spowoduje ogólny wzrost liczby miejsc pracy w większości sektorów. Największych wzrostów spodziewamy się w usługach użyteczności publicznej, budownictwie i produkcji, w których reprezentacja kobiet jest niższa od średniej. W powyższych sektorach zatrudnienie znajduje niemal ⅓ mężczyzn i zaledwie 11% kobiet.
“Jeśli nie zostaną podjęte działania, które doprowadzą do zwiększenia reprezentacji kobiet w tych sektorach gospodarek, szacujemy, że różnica w zatrudnieniu kobiet i mężczyzn w państwach OECD wzrośnie o 1,7% do 2030 r. Zarówno biznes jak i administracja publiczna mogą zrobić znacznie więcej, aby zapewnić kierunkowe wsparcie dla kobiet, zwłaszcza w obszarze nowopowstających, zielonych miejsc pracy. Wymaga to zidentyfikowania barier, systematycznego zwiększania kwalifikacji, pomocy przy ewentualnym przekwalifikowaniu pracujących kobiet i dostępu do finansowania dla kobiet prowadzących własne przedsiębiorstwa” – dodaje Katarzyna Komorowska.
Informacje o raporcie PwC „Women in Work Index 2020”
Raport „Women in Work Index” analizuje sytuację kobiet na rynku pracy oraz ich wpływ na gospodarkę w 33 państwach należących do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Indeks powstaje w oparciu o dane OECD, Eurostatu oraz BLS i jest średnią ważoną wskaźników takich jak: różnica w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn, stopa bezrobocia wśród kobiet, bezpieczeństwo zatrudnienia, forma zatrudnienia (pełny lub niepełny etat). Najnowsza edycja raportu obejmuje dane za 2020 rok. Pełna treść raportu jest dostępna na stronie www.pwc.co.uk/womeninwork
Aktualizacja danych pokazała, że Polska w poprzedniej edycji raportu „Women in Work Index” obejmującego dane za 2018 r. powinna znaleźć się na 11. pozycji, a nie na 8.
