Silny złoty zmienił obraz polskiego eksportu

Polski handel zagraniczny zamknął 2025 r. ujemnym saldem w wysokości 31,0 mld zł – wynika z ostatecznych danych Głównego Urzędu Statystycznego, opublikowanych 30.07.2026 r. Eksport towarów sięgnął 1563,6 mld zł, a import 1594,5 mld zł. W ujęciu rok do roku eksport wzrósł o 2,6%, natomiast import przyspieszył wyraźnie mocniej – o 4,8%. To właśnie ta różnica tempa, a nie sam poziom obrotów, zdecydowała o powrocie deficytu po okresie zbliżonej równowagi w wymianie towarowej.

Zwrot o ponad 33 mld zł i efekt kursowy

Skala zmiany salda jest większa, niż sugerowałaby sama różnica dynamiki eksportu i importu. Z indeksów r/r podanych przez GUS wynika, że w 2024 r. Polska notowała niewielką nadwyżkę handlową rzędu ok. 2,5 mld zł – zbliżoną kierunkowo do nadwyżek podanych wprost w walutach obcych (0,7 mld USD i 0,5 mld EUR). Deficyt 31,0 mld zł w 2025 r. oznacza więc pogorszenie salda o około 33,5 mld zł w ciągu jednego roku.

Warto zwrócić uwagę na rozbieżność dynamiki eksportu w poszczególnych walutach: w złotych wzrost wyniósł 2,6%, w dolarach już 8,2%, a w euro 4,4%. Wynika to z umocnienia złotego – z przeliczenia wartości w PLN i USD wynika, że przeciętny kurs rozliczeniowy eksportu spadł z ok. 3,98 PLN/USD w 2024 r. do ok. 3,77 PLN/USD w 2025 r., czyli złoty umocnił się wobec dolara o ok. 5,2%. Wobec euro umocnienie było wyraźnie łagodniejsze – z ok. 4,32 do ok. 4,24 PLN/EUR, czyli o ok. 1,7%. Innymi słowy, część „spowolnienia” eksportu i importu widocznego w złotych to efekt statystyczny silniejszej waluty krajowej, a nie słabszego wolumenu wymiany.

Kraje rozwinięte zwiększają udział, Europa Środkowo-Wschodnia traci

Struktura geograficzna obrotów przesuwa się w stronę krajów rozwiniętych. Ich udział w eksporcie wzrósł do 87,2% (z 86,5% rok wcześniej), w tym udział Unii Europejskiej do 75,0% (z 74,2%). W imporcie udział krajów rozwiniętych obniżył się nieznacznie do 64,6% (z 64,9%), a UE do 52,8% (z 53,0%) – co przy szybszym wzroście importu ogółem oznacza, że to właśnie import z krajów rozwijających się rósł najszybciej.

Najmocniej skurczył się udział krajów Europy Środkowo-Wschodniej (Białoruś, Mołdawia, Rosja, Ukraina): w eksporcie do 4,8% (z 5,3%), w imporcie do 1,7% (z 2,1%) – to jedyna grupa krajów, w której zarówno eksport, jak i import spadły nominalnie rok do roku (odpowiednio o 7,7% i 13,2% w złotych).

W ujęciu wartościowym nadwyżka z krajami rozwiniętymi wyniosła 334,0 mld zł (w tym 330,7 mld zł z UE), a z krajami Europy Środkowo-Wschodniej 47,0 mld zł. Deficyt całej wymiany wynika niemal wyłącznie z handlu z krajami rozwijającymi się, gdzie ujemne saldo sięgnęło 411,9 mld zł – kwoty niemal 13-krotnie wyższej niż łączny deficyt obrotów.

Niemcy niekwestionowanym liderem, Chiny rosną najszybciej

Niemcy pozostają zdecydowanie największym partnerem handlowym Polski, choć ich udział delikatnie się obniża: w eksporcie do 27,0% (z 27,2%), w imporcie wg kraju pochodzenia do 19,1% (z 19,2%). Nadwyżka w handlu z Niemcami wyniosła 117,1 mld zł, nieco mniej niż 120,8 mld zł rok wcześniej.

Wśród dziesięciu największych partnerów spadek eksportu odnotowano tylko do Wielkiej Brytanii (o 0,6%) i Stanów Zjednoczonych (o 2,0%). Po stronie importu spadły dostawy z Korei Południowej (o 1,0%) oraz ze Stanów Zjednoczonych (o 0,9%) – z pozostałymi głównymi partnerami import rósł.

Najszybciej rósł import z Chin – o 11,8% do 246,5 mld zł, co podniosło ich udział w imporcie wg kraju pochodzenia do 15,5% (z 14,5% rok wcześniej), umacniając pozycję drugiego największego dostawcy do Polski. Obroty z pierwszą dziesiątką partnerów odpowiadały za 66,1% eksportu ogółem (66,4% w 2024 r.) i 61,6% importu (61,2%) – koncentracja partnerów handlowych pozostaje więc wysoka i stabilna.

Efekt logistycznego węzła: skąd towar „przyjeżdża”, a nie skąd pochodzi

GUS publikuje import w dwóch ujęciach: wg kraju pochodzenia (gdzie towar wytworzono) oraz wg kraju wysyłki (skąd fizycznie trafił do Polski). Rozbieżność między nimi pokazuje, jak duża część towarów – zwłaszcza z Chin – trafia do Polski przez zachodnioeuropejskie centra logistyczne. Udział Niemiec w imporcie wg kraju wysyłki wynosi 25,6%, czyli o 6,5 p.proc. więcej niż wg kraju pochodzenia (19,1%). Podobny, choć mniejszy efekt widać dla Holandii (+2,9 p.proc.), Belgii (+1,9 p.proc.) i Czech (+1,1 p.proc.).

Chiny to lustrzane odbicie tego zjawiska: ich udział w imporcie wg kraju wysyłki wynosi zaledwie 9,4%, czyli o 6,1 p.proc. mniej niż wg kraju pochodzenia (15,5%) – różnica wynika z tego, że towary z Chin w dużej części trafiają do Polski po przeładunku w portach i centrach dystrybucyjnych Europy Zachodniej, a nie bezpośrednio. Mniejszy, ale zauważalny spadek dotyczy też Stanów Zjednoczonych (−1,3 p.proc.).

Struktura towarowa: maszyny wciąż dominują, paliwa wyraźnie tracą

W podziale wg klasyfikacji SITC największą kategorią zarówno w eksporcie (37,1%), jak i imporcie (35,7%) pozostają maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy. W eksporcie ta grupa towarów urosła o 2,0% r/r, w imporcie o 5,6%. Drugą co do wielkości kategorią eksportu są towary przemysłowe sklasyfikowane głównie według surowca (16,0% udziału) oraz różne wyroby przemysłowe (17,9% udziału, wzrost o 4,9%).

Najwyraźniejszy spadek dotyczył paliw mineralnych, smarów i materiałów pochodnych – w eksporcie o 17,0%, w imporcie o 11,5%, co obniżyło ich udział do odpowiednio 2,1% i 6,4% obrotów. Spadły też eksport olejów, tłuszczów i wosków zwierzęcych i roślinnych (o 8,5%) oraz surowców niejadalnych z wyjątkiem paliw (o 4,6%). Po stronie importu wzrost odnotowano niemal we wszystkich pozostałych kategoriach – jedynym spadkiem były paliwa mineralne.

Obroty towarowe ogółem i wg grup krajów (mld zł, 2025)

Źródło danych GUS. Opracowanie własne na podstawie danych GUS.