W 2010 r. relacja długu do PKB przekroczy próg 50 proc., co oznacza, że w ustawie budżetowej na 2012 r. relacja deficytu budżetowego do dochodów nie może być wyższa niż założona w budżecie na 2011 r. W kolejnych latach (2010-2011) relacja długu do PKB będzie utrzymywać się blisko progu 55 proc. Konsekwencją przekroczenia tego progu mogą być sankcje wynikające z ustawy o finansach publicznych. Na lata 2013-2014 szacunki są bardziej optymistyczne, przyjmuje się, że nastąpi spadek tej relacji do poziomu 52,7 proc. Spadkowi relacji państwowego długu publicznego do PKB towarzyszyć będzie wzrost relacji długu sektora rządowego i samorządowego do PKB do poziomu 57,8 w 2012 r. W kolejnych latach relacja ta się ustabilizuje.
W Strategii przyjęto, że nie wystąpi zagrożenie przekroczenia progu 60 proc. przewidzianego w Traktacie z Maastricht. Wzrost kosztów obsługi długu SP będzie wynikać przede wszystkim z jego przyrostu, a ich relacja do PKB wzrośnie z 2,5 proc. w 2010 r. do 2,7 proc. w latach 2012-2013, a w 2014 r. obniży się do 2,6 proc.
Relacja potencjalnych zobowiązań SP z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji do PKB przekroczy 4,5 proc. Jednocześnie wysokość przewidywanych wypłat z tego tytułu pozostanie na bezpiecznym poziomie, czyli nie przekroczy progu 1,4 proc. PKB, który zapisano z dokumencie „Strategia udzielania poręczeń i gwarancji”.
Ograniczeniu ulegnie ryzyko refinansowania – średnia zapadalność rynkowego długu krajowego SP powinna wzrosnąć (w zależności od przyjętej strategii finansowania) do ok. 4,6-5,8 roku. Natomiast cały dług SP zmieści się w przedziale ok. 5,4-6,4 roku.
Duration rynkowego długu krajowego będzie się utrzymywało w przedziale ok. 2,6-3,3 roku, wobec ok. 2,9 roku przewidywanego na koniec 2010 r., a długu ogółem – ok. 3,4-4 roku.
Przewiduje się, że średni udział długu zagranicznego wyniesie 26,6 proc. (z możliwymi odchyleniami w przedziale 20-30 proc.).
W Strategii uwzględniono również czynniki, które mogą zagrażać realizacji przyjętych zadań. Do najważniejszych należy istotna zmiana sytuacji makroekonomicznej w Polsce, a przede wszystkim wolniejszy wzrost PKB, wyższe stopy procentowe oraz wahania kursu walutowego. Wiele też zależy od międzynarodowych czynników, chodzi np. o słabe tempo wychodzenia gospodarek z recesji i z kryzysu finansowego czy ponowny odpływ kapitału pożyczkowego w kierunku rynków bazowych. Zagrożeniem jest też możliwość przekroczenia 55 proc. relacji długu publicznego do PKB oraz 60 proc. relacji długu sektora rządowego i samorządowego.
Najważniejszymi czynnikami makroekonomicznymi, które wpływają na zmianę nominalnej wartości długu publicznego są: wysokość potrzeb pożyczkowych (w tym deficyt sektora finansów publicznych) oraz zmiany kursu złotego. Oprócz tego zmianę powodują: realne tempo wzrostu PKB oraz zmiany poziomu cen. Na koszty obsługi zadłużenia mają wpływ stopy procentowe i kurs walutowy oraz inflacja, ale w mniejszym stopniu.
Celem strategii zarządzania długiem w latach 2011-2014 jest minimalizacja kosztów obsługi długu w długim horyzoncie czasowym, przy jednoczesnych ograniczeniach dotyczących ryzyk: refinansowania, kursowego, stopy procentowej, płynności budżetu państwa, kredytowego i operacyjnego oraz rozkładu kosztów obsługi długu w czasie.
W kwestii minimalizacji kosztów obsługi długu przewiduje się ograniczenia związane z jego strukturą. Przyjęto, że ograniczeniu ryzyka refinansowania służyć będzie dążenie do zwiększenia roli instrumentów średnio- i długoterminowych w finansowaniu potrzeb pożyczkowych budżetu państwa na rynku krajowym w tempie uzależnionym od popytu ze strony inwestorów. Ważne będzie ponadto równomierne rozkładanie płatności z tytułu obsługiwanego i wykupywanego długu krajowego oraz zagranicznego, a także osiągnięcie średniej zapadalności długu krajowego w wysokości co najmniej 4,5 lat.
Jeśli chodzi o ryzyko kursowe w Strategii przewidziano utrzymanie przedziału 20-30 proc. dopuszczalnego udziału długu nominowanego w walutach obcych w długu ogółem w okresie poprzedzającym wstąpienie do strefy euro. Tworzeniu odpowiedniej struktury walutowej oraz finansowaniu potrzeb pożyczkowych budżetu państwa ma służyć zastosowanie instrumentów pochodnych w zarządzaniu ryzykiem kursowym. W latach 2011-2014 ma być utrzymany efektywny udział euro, jako przyszłej waluty krajowej, w długu w walutach obcych na poziomie co najmniej 70 proc.
W obszarze ograniczeń ryzyka stopy procentowej – utrzymana ma być duration (miara ryzyka stopy procentowej związanego z długiem publicznym) długu krajowego w przedziale 2,5-4 lat. Przewiduje się możliwość oddzielenia zarządzania ryzykiem stopy procentowej od zarządzania ryzykiem refinansowania poprzez wykorzystanie obligacji o zmiennym oprocentowaniu, obligacji inflacyjnych oraz pochodnych. Należy stwierdzić, że obecnie poziom ryzyka stopy procentowej długu zagranicznego nie stanowi ograniczenia dla minimalizacji kosztów.
W obszarze ograniczeń ryzyka płynności budżetu państwa należy wymienić m.in. wykorzystanie wolnych środków niektórych jednostek sektora finansów publicznych, w tym państwowych funduszy celowych, wykorzystanie płynnych środków walutowych w zarządzaniu płynnością złotową czy dążenie do równomiernego rozkładu podaży SPW w ciągu roku z uwzględnieniem uwarunkowań sezonowych, a także aktualnej i przewidywanej sytuacji rynkowej.
Najważniejszymi zadaniami w trzyletnim horyzoncie czasowym Strategii są działania zwiększające płynność, efektywność i przejrzystość rynku SPW.
Płynność rynku SPW będzie realizowana poprzez kontynuację emisji dużych serii obligacji na rynku krajowym. Kontynuowana ma być emisja średnio- i długoterminowych obligacji o stałym oprocentowaniu, tak aby wartość pojedynczej emisji wynosiła co najmniej 5 mld euro. Odbywać się to będzie poprzez odpowiedni kalendarz emisji SPW, przetargi zamiany, przetargi uzupełniające, a także przetargi odkupu obligacji mniej płynnych. Możliwe będzie ponadto zwiększenie jednostkowej wartości obligacji benchmarkowych powyżej 30 mld zł. Polityka emisyjna ma być dostosowana do warunków rynkowych, w tym do popytu w poszczególnych segmentach rynku SPW.
Zwiększenie efektywności rynku SPW ma się dokonywać poprzez minimalizację kosztów obsługi rynku pierwotnego i wtórnego. Chodzi m.in. o odpowiednio dopasowany harmonogram emisji na rynku krajowym i zagranicznym, zwiększenie roli uczestników systemu DSPW (dealerzy SPW) oraz operacji związanych z zarządzaniem długiem w obszarach, w których uczestnicy DSPW mogą zapewnić konkurencyjność nie mniejszą niż inni uczestnicy rynku finansowego. Będą podejmowane też działania mające na celu usuwanie barier technicznych i prawnych występujących na krajowym i zagranicznym rynku SPW. Poszerzona zostanie baza inwestorów, w tym najważniejszych inwestorów zagranicznych.
Przejrzystość rynku SPW – temu zadaniu służyć ma prowadzenie transparentnej polityki emisyjnej oraz promocja rynku elektronicznego.
