Transformacja energetyczna Europy wymaga nie tylko inwestycji w odnawialne źródła energii, lecz także w innowacyjne metody jej magazynowania. Jednym z najciekawszych przedsięwzięć w tym obszarze jest GrEnMine (Gravitational Energy storage in the post-Mine areas) – międzynarodowy projekt, którego celem jest wykorzystanie terenów pogórniczych jako nowoczesnych magazynów energii grawitacyjnej.
Nowa energia dla starych miejsc
Idea stojąca za GrEnMine opiera się na prostym, a jednocześnie efektywnym mechanizmie fizycznym – wykorzystaniu siły grawitacji. Energia jest magazynowana poprzez podnoszenie ciężkich bloków (np. betonowych lub stalowych) w momencie nadwyżki energii elektrycznej w systemie. Gdy pojawia się zapotrzebowanie, masy są opuszczane w dół, a wytwarzana energia trafia z powrotem do sieci.
W przeciwieństwie do magazynów bateryjnych, rozwiązania grawitacyjne nie wymagają użycia metali ziem rzadkich, charakteryzują się długą żywotnością i nie generują trudnych do zagospodarowania odpadów. To sprawia, że są bardziej przyjazne środowisku i wpisują się w koncepcję gospodarki cyrkularnej.
Zadania AGH: od geotechniki po transformację regionów
Kluczową rolę w projekcie odgrywa Centrum Energetyki Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Zespół ekspertów opracowuje szczegółowe modele geotechniczne terenów pokopalnianych, oceniając ich stabilność oraz potencjał do lokalizacji ciężkich systemów magazynujących energię.
– Stworzenie polskiego magazynu energii grawitacyjnej to istotny krok w stronę niezależności energetycznej i transformacji naszych regionów pogórniczych. Dzięki temu nie tylko odzyskujemy zdegradowane tereny, ale też dajemy im nową rolę w zielonej gospodarce. Systemy te jednak nie mogą być ulokowane wszędzie – wymagają odpowiednich warunków geotechnicznych i różnicy poziomów terenu – podkreśla prof. Marek Cała z AGH, lider zespołu uczestniczącego w projekcie.
Międzynarodowa współpraca i europejski kontekst
Technologie magazynowania energii grawitacyjnej są rozwijane na świecie, m.in. przez Energy Vault w Szwajcarii, Gravitricity w Wielkiej Brytanii czy firmy ARES i Gravity Power w USA. GrEnMine wyróżnia się jednak tym, że należy do pierwszych tego typu inicjatyw realizowanych w ramach Unii Europejskiej.
Projekt ma charakter międzynarodowy i angażuje partnerów z kilku krajów: Politechnikę Wrocławską, AGH w Krakowie, PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A., Poltegor-Instytut, VUHU a.s., University of Petrosani, Technical University of Crete, Four Point Sp. z o.o., LTGNTTORYCHETA Achladas A.E. oraz Societatea Complexul Energetic Oltenia S.A.
Całość finansowana jest z unijnego programu Research Fund for Coal and Steel (RFCS), a zakończenie prac zaplanowano na czerwiec 2027 roku.
W stronę skalowalnych magazynów energii
Celem GrEnMine jest opracowanie technologii, która będzie nie tylko innowacyjna, lecz także skalowalna i możliwa do wdrożenia w różnych regionach Europy. W ten sposób zdegradowane tereny poprzemysłowe mogą zyskać nowe życie, stając się fundamentem transformacji energetycznej i wspierając lokalne gospodarki.
Projekt łączy zatem trzy elementy: odzysk środowiskowy, innowację technologiczną i zrównoważony rozwój regionów. Jeśli GrEnMine zakończy się sukcesem, Polska i Europa mogą stać się pionierami w rozwoju zielonych technologii grawitacyjnych, które pozwolą magazynować energię w sposób efektywny i przyjazny środowisku.
