Uczestnicy najnowszego badania RICS wskazują na poprawę nastrojów na rynku nieruchomości komercyjnych w Polsce w I kw. 2017. Wyniki te idą w parze z ogólną poprawą wskaźników makroekonomicznych.
Wyniki ankiety RICS za I kw. 2017 wskazują na przyspieszenie wzrostu popytu ze strony najemców we wszystkich obszarach rynku, z najszybciej rosnącym odczytem wskaźników od końca 2015. Dostępność powierzchni na wynajem rosła w każdym sektorze, przy czym najbardziej widoczny kwartalny wzrost odnotowano w sektorze biurowym (w ujęciu netto). Wzrastała również wartość pakietów zachęt ze strony właścicieli budynków, choć w najsłabszym jak dotąd tempie od 2013 roku.
Aktywność w budownictwie rośnie
W pierwszych miesiącach roku nastąpił kolejny silny wzrost aktywności w zakresie budownictwa komercyjnego, stymulowany głównie przez rozwój nowych projektów w sektorze biurowym. Jednocześnie liczba nowo zaczętych inwestycji w sektorze magazynowym rosła najszybciej od 2008 roku.
Według respondentów w ciągu najbliższych dwunastu miesięcy jedynymi kategoriami, w stosunku do których spodziewany jest pozytywny wzrost czynszów, są główne rynki magazynowe i handlowe. Perspektywy dla najlepszych nieruchomości biurowych pozostają stabilne, przy jednoczesnym oczekiwanym spadku czynszów dla lokalizacji drugorzędnych we wszystkich sektorach rynku.
Wskaźnik nastrojów najemców (kompleksowy wskaźnik uchwytujący dynamikę rynku) przesunął się do stabilnie neutralnego poziomu -1. Jest to pierwsza od 2012 roku sytuacja, w której warunki rynkowe, opisywane na podstawie uzyskanych od uczestników badania informacji, nie uległy pogorszeniu. Wskaźnik ten jest przede wszystkim zgodny ze stabilną dynamiką rynku i nie oznacza jeszcze stanowczej poprawy.
Ożywienie na rynku inwestycyjnym
Po niewielkim spadku odnotowanym w ostatnim kwartale 2016 roku, zapytania inwestycyjne powróciły na ścieżkę wzrostu w I kw. bieżącego roku. Podaż inwestycji rosła w stałym tempie we wszystkich obszarach rynku, przy czym wzrost ten rozkładał się równomiernie na wszystkie sektory. Zdecydowanie wzrosła również liczba zapytań ze strony inwestorów zagranicznych we wszystkich obszarach rynku.
Podaż nieruchomości na sprzedaż nieznacznie wzrosła w obszarach magazynowym i handlowym rynku oraz w nieco silniejszym tempie w sektorze biurowym.
Dwunastomiesięczne oczekiwania co do wartości kapitału poddane zostały przez respondentów korekcie w górę (w porównaniu z IV kw. 2016) we wszystkich głównych podsektorach rynku, przy czym największe zyski przewidywane są dla najlepszych aktywów handlowych i magazynowych. Z drugiej strony ankietowani oczekują, że w nadchodzącym roku wartości kapitałowe będą narażone na spadki na wszystkich drugorzędnych rynkach.
Łącznie 57% respondentów uważa, że warunki na lokalnym rynku odpowiadają pewnemu etapowi ożywienia, z jakim mamy do czynienia w chwili obecnej. W ostatnim kwartale minionego roku 42% oceniało, że rynek znajduje się w fazie spowolnienia.
Wskaźnik nastrojów inwestorów wzrósł do +19 (z -4 w IV kwartale) zaznaczając najsilniejszy odczyt od końca 2015. Oznacza to, że nastąpił wzrost na rynku inwestycyjnym, po okresie stagnacji przez większość minionego roku.
„Dynamiczna poprawa nastrojów inwestycyjnych odnotowana w badaniu przeprowadzonym przez RICS w I kw. 2017, jest odzwierciedleniem niesłabnącego zainteresowania inwestorów polskim rynkiem nieruchomości, a jednocześnie powracającej stabilizacji otoczenia rynkowego.
Rok 2016 przyniósł szereg wydarzeń, które naruszyły status quo. W Polsce były to zapowiadane ale i realne zmiany legislacyjne w zakresie struktur podatkowych czy problemy z odzyskiwaniem VAT. Na świecie – referendum dot. Brexitu w Wlk. Brytanii oraz wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych. Pomimo niesłabnącego zainteresowania inwestorów polskim rynkiem nieruchomości, niepewność otoczenia rynkowego przyczyniła się do wstrzymywania decyzji inwestycyjnych.
Wydaje się że w 2017 wraca poczucie stabilizacji przy jednoczesnym niesłabnącym zainteresowaniu inwestorów nieruchomościami inwestycyjnymi w Polsce. Odzwierciedla to skokowy wzrost poziomu Investment Sentiment Index w pierwszym kwartale 2017.
Informacja o słabej dynamice rynku nieruchomości spoza sektora prime zazwyczaj pojawia się na marginesie głównych wniosków, a dotyczy przecież znakomitej większości rynku. Wraz z dojrzewaniem rynku i zwiększaniem jego zasobów, coraz więcej nieruchomości będzie przechodziło do grupy secondary i wymagało aktywnego zarządzania oraz strategicznej współpracy pomiędzy sektorem publicznym i komercyjnym na bazie szerokiej wizji rozwoju miasta. W Warszawie przykładem takiego procesu jest Mokotów, gdzie rozwiązanie systemowych problemów i przywrócenie wartości nieruchomości dla całej dzielnicy może się powieść poprzez strategiczne współdziałanie podmiotów komercyjnych, publicznych oraz organizacji społecznych.
Na tle innych stolic objętych badaniem RICS, w Warszawie zwracają uwagę niskie wyceny nieruchomości w stosunku do wartości godziwej i ocena obecnego rynku jako niedowartościowanego. To dobra wiadomość w kontekście działań zmierzających do wprowadzenia w Polsce ustawy o REIT’ach, która ma otworzyć dostęp do inwestowania w stabilne nieruchomości komercyjne inwestorom detalicznym, a jednocześnie przyczyni się do dalszego wzrostu płynności inwestycji nieruchomościowych w Polsce”, Joanna Kowalska-Szymczak MRICS, Syrena Real Estate.
„W Polsce pojawili się nowi najemcy poszukujący znacznej powierzchni biurowej, również na rynkach regionalnych, co wielu obserwatorów rynku uważa za pozytywny dla polskiego rynku efekt Brexitu. Po kilkumiesięcznym okresie niepewności związanej ze strukturyzacją transakcji i zwrotem podatku VAT sytuacja na rynku inwestycyjnym powoli się stabilizuje – kolejni inwestorzy otrzymują zwrot podatku VAT zapłaconego w związku z zakupem nieruchomości, co uspokaja nastroje inwestorów i wpływa na wzrost wolumenu transakcji inwestycyjnych”, Małgorzata Cieślak-Belgy MRICS, REINO Partners.
Cena oscyluje w okolicach strefy ZZB przy 3,89. W przypadku wybicia górą celem będzie poziom 3,93-3,94, gdzie mamy górne ograniczenie formacji 1 do 1. W przypadku spadków, wsparciem będzie poziom dołków z końca maja przy 3,86. Warto wspomnieć, że byki próbują wybić się z kanału popytowego z szerokiego interwału, o czym pisaliśmy wczoraj, co może być sygnałem do tworzenia się nowego impulsu wzrostowego w długim terminie.
Euro zareagowało na test dołka przy 4,1850. Reakcja ceny była na ponad 5 groszy bez większej korekty, co pozwala przypuszczać, że może dojść do aktywowania się większego popytu. W przypadku wzrostów oporem jest poziom 4,26. W przypadku korekty cena powinna się zatrzymać na 4,21.
Funt kontynuuje marsz w górę. Wybicie z poziomu 5 złotych jest trwałe i przynajmniej do jutra nie powinno dojść do ponownego retestu tego poziomu. W przypadku dobrych danych z gospodarki brytyjskiej powinniśmy podejść pod opór przy 5,10. W razie spadków wsparciem pozostaje poziom 5 złotych.
Wahania giełdowe nagle rekordowo nisko spadły. Indeks zmienności VIX zamknął się wczoraj poniżej 10 punktów, co oznacza najniższy odczyt w historii. Strach się skończył, ale chciwość jeszcze się nie zaczęła. Jak dotąd na rynkach akcji można zauważyć jedynie spokój i ciszę. Wiele głównych indeksów giełdowych utrzymuje się na tym samym poziomie co zwykle.
Dolar australijski kontynuuje swoją dewaluację, spadając o więcej niż się tego spodziewano. Niższe ceny towarów i silniejszy dolar amerykański to zły znak dla Australijczyków. Może to jednak stanowić niepowtarzalną okazję dla transakcji typu „carry trade”. Obecnie pozycja kupna pary walutowej AUD/CHF wynosi 52 centy dziennie na każde 10.000 jednostek, co sprawia, że jest to jeden z najbardziej atrakcyjnych celów dla klientów o wysokim kapitale własnym, którzy chcą uzyskać stały zwrot z niskim ryzykiem.
Po bliźniaczym ataku na Kraken i Poloniex, na rynku zaroiło się od kryptowaluty. Osiem z dziesięciu najwyżej cenionych kryptowalut odnotuje dziś spadek, ale ethereum poniesie tego największy ciężar. Całkowita kapitalizacja wszystkich kryptowalut, która w ciągu ostatnich kilku miesięcy stale szła w górę, nie wzrosła w ciągu ostatnich 24 godzin. Najwyżej ceniona na tym rynku waluta, bitcoin, silnie wzrosła dziś rano, a na niektórych giełdach już znacznie przekroczyła pułap 1700 dolarów za monetę. To doskonale pokazuje, iż bitcoin stanowi bezpieczną przystań na rynku kryptowalut.
Przedsiębiorcze Krakowianki na stałe wpisały w swoje kalendarz wydarzenie „Kobieta w Biznesie”, organizowane przez Anetę Wątor. Na kwietniowym spotkaniu, w którym uczestniczyło ponad 100 kobiet zaangażowanych w prowadzenie własnego biznesu, udało zgromadzić się szereg gości, jacy podzielili się swoją wiedzą z zakresu budowanie marki osobistej.
Gośćmi specjalnymi wydarzenia były dwie krakowskie osobiste stylistki: Joanna Kieryk, znana pod pseudonimem Plamkaa, blogerka modowa, zawodowo specjalista ds. marketingu i social media w jednej z popularnych firm obuwniczych oraz Zofia Kulewicz – osobista stylistka, która profesjonalnie zajmuje się budowaniem wizerunku zewnętrznego kobiet i mężczyzn. Wywiady z gośćmi specjalnymi to najbardziej inspirująca część spotkania.
Za euro 3 i 8 maja płaciliśmy najmniej od września 2015 roku tj. poniżej 4,19. Cena zareagowała na poziomie 127,2 ostatniego impulsu wzrostowego, a wielkość korekcyjnej reakcji na ponad 3 grosze daje sygnał do dużej aktywacji zleceń buy. Zrealizowanie się proeuropejskiego scenariusza wyborów prezydenckich we Francji, powinno przynajmniej na pewien czas osłabić euro na szerokim rynku, ponieważ inwestorzy już przed II turą wyborów wyceniali taki wynik. Zwycięstwo Emmanuela Macrona nie wzmocni jednak złotego, gdyż rynek zacznie wyceniać ryzyka związane z wyborami parlamentarnymi we Francji. Dodatkowo zapowiedzi Macrona o Europie dwóch prędkości i osobnym wspólnym budżecie krajów strefy euro będą wpływać niekorzystnie na polską walutę. Wczoraj doszło do realizacji zysków, przez co cena testowała poziom 4,23. W przypadku dalszych wzrostów oporem będzie mierzenie 61,8% Fibo ostatniego impulsu spadkowego. W przypadku jego pokonania oporem będzie bardzo ważny poziom 4,26, gdzie wypada równość korekt w trendzie spadkowym, głębokie mierzenie 78,6% Fibo ostatniego impulsu spadkowego i strefa price action. W przypadku spadków wsparciem pozostają ostatnie lokalne dołki.
Zeszłotygodniowe dane z amerykańskiego rynku pracy były w cieniu niepewności związanej z wyborami we Francji. Od poniedziałku inwestorzy zwrócili swe oczy ku dolarowi i zaczęli wyceniać prawdopodobieństwo czerwcowej podwyżki stóp procentowych. Będzie to miało zdecydowanie ogromne znaczenie na notowania par walutowych denominowanych do dolara, w tym także do złotego. W kwietniu wielokrotnie wspominaliśmy, iż jest duże prawdopodobieństwo, iż punktem zwrotnym na tej parze będzie techniczny poziom 3,82 i tak też się stało. Popyt zdecydowanie zareagował i doszło do korekty na ponad 5 groszy w ciągu jednej sesji. Warto przypomnieć, że znajdujemy się w strefie popytowej pomiędzy mierzeniami 78,6% a 88,6% Fibo z szerokiego interwału W1, gdzie cena w poprzednich dwóch przypadkach reagowała. Dodatkowo po raz kolejny przetestowaliśmy linię trendową wyrysowaną po dołkach z sierpnia 2015, marca i sierpnia 2016. W krótkim terminie powinno dojść do dalszych wzrostów z oporem na 3,89, gdzie znajduje się strefa ZZB. W przypadku dalszych wzrostów celem dla ceny będzie poziom 3,94. W przypadku spadków wsparciem pozostaje poziom lokalnych dołków przy 3,82.
Funt podobnie jak euro i dolar zaksięgował techniczne poziomy, po czym nastąpiło odbicie. Reakcja na funcie jest na ponad 5 groszy i należy się spodziewać dalszego podbijania ceny. Wskazywaliśmy, iż mamy do czynienia z dużo i małą formacją oRGR, które w przypadku dalszych wzrostów zostaną potwierdzone. Celem dla byków jest poziom 5,12, czyli poziom szyi mniejszego oRGR. W przypadku spadków cena kolejny raz może przetestować poziom 4,95.
