Niemal 44 proc. Polaków uprawia sport. Najaktywniejsi są przedsiębiorcy

To wyniki szóstej edycji badania ankietowego GUS „Uczestnictwo w sporcie i rekreacji ruchowej”, prowadzonego co cztery lata wśród losowo wybranych gospodarstw domowych (wcześniejsze edycje: 1999, 2008, 2012, 2016, 2021). Okres referencyjny tegorocznej edycji obejmował dwanaście miesięcy – od 1 października 2024 r. do 30 września 2025 r.

Wykształcenie i forma zatrudnienia dzielą Polaków bardziej niż wiek

Uczestnictwo w sporcie rośnie wyraźnie wraz z poziomem wykształcenia. Wśród osób z wykształceniem wyższym aktywność fizyczną deklarowało 61,4% (w 2021 r. – 50,7%), podczas gdy wśród osób z wykształceniem zasadniczym zawodowym lub branżowym – tylko 20,6%. To trzykrotna różnica między skrajnymi grupami.

Jeszcze większa rozpiętość ujawnia się przy podziale według głównego źródła utrzymania. Osoby prowadzące stałą działalność na własny rachunek są aktywne fizycznie w 55,6% przypadków (32,9% regularnie), a osoby na stałym etacie – w 49,4%. Zupełnie inaczej wygląda to w przypadku pracy dorywczej najemnej: uczestniczyło w sporcie zaledwie 9,2% takich osób – sześciokrotnie mniej niż wśród prowadzących własną firmę.

Dane GUS nie tłumaczą przyczyn tej różnicy, ale jest ona na tyle duża, że trudno ją przypisać wyłącznie preferencjom osobistym – bardziej prawdopodobne, że chodzi o nieregularne godziny pracy, niższą przewidywalność dochodu i mniejszą swobodę planowania czasu wolnego, typowe dla pracy dorywczej.

Praca biurowa sprzyja aktywności bardziej niż praca fizyczna

Zaskakujący wniosek płynie z analizy charakteru wykonywanej pracy. Osoby zatrudnione na stanowiskach siedzących, niewymagających wysiłku fizycznego, są aktywne sportowo najczęściej ze wszystkich grup zawodowych – 61,0% z nich uprawia sport regularnie lub sporadycznie (w 2021 r. – 51,4%, a więc wzrost o niemal 10 p.proc.). Wśród osób wykonujących pracę wymagającą wysiłku fizycznego odsetek ten wynosi tylko 39,0%, a przy pracy wymagającej intensywnego wysiłku fizycznego – 35,7%.

Innymi słowy: praca fizyczna nie zastępuje sportu jako formy aktywności – wręcz przeciwnie, koreluje z jego brakiem. Prawie 40% pracowników fizycznych i 64,3% osób pracujących w warunkach intensywnego wysiłku fizycznego nie uprawia żadnej formy sportu ani rekreacji ruchowej, mimo że sam charakter pracy wiąże się z wysiłkiem fizycznym.

Aktywność spada z wiekiem, ale nie liniowo

Najbardziej aktywną grupą wiekową są dzieci w wieku 5–9 lat – 68,4% z nich uczestniczyło w zajęciach sportowych lub rekreacji ruchowej, a 56,8% robiło to regularnie. Powyżej 60% uczestnictwa notują też grupy 10–14 i 15–19 lat. Wyraźny spadek następuje w wieku produkcyjnym: w grupie 20–29 lat aktywnych jest 57,2% (największy wzrost r/r – o 10 p.proc.), w grupie 30–39 lat – 51,3%, a w grupie 40–49 lat – 46,3%. Osoby w wieku 50–59 lat są aktywne w 37,3% przypadków, a w grupie 60 lat i więcej – tylko w 21,9%, przy czym regularnie ćwiczy tam już zaledwie 9,8% osób.

Stan cywilny również różnicuje uczestnictwo: najaktywniejsi są kawalerowie i panny (52,5%, w tym 27,5% regularnie), najmniej aktywni – wdowcy i wdowy (18,1%, w tym 9,0% regularnie), co w dużej mierze pokrywa się ze strukturą wieku tych grup.

Miasto kontra wieś

Aktywność fizyczną podejmowało 48,3% mieszkańców miast (w tym 59,8% w miastach liczących 500 tys. mieszkańców i więcej) oraz 36,6% mieszkańców wsi. Regularnie ćwiczyło odpowiednio 26,6% i 17,1% osób. W porównaniu z poprzednią edycją badania wzrost objął obie grupy – w miastach o 5,1 p.proc., a na wsi o 4,8 p.proc., przy czym tempo wzrostu liczby regularnie ćwiczących było na wsi wyższe (+2,5 p.proc. wobec +2,3 p.proc. w miastach).

Co najczęściej uprawiają Polacy

Zdecydowanym liderem pozostaje jazda na rowerze – uprawiało ją 25,9% ogółu badanych, czyli 59,3% osób aktywnych fizycznie. Na drugim miejscu jest pływanie (15,1% ogółu, 34,6% aktywnych), a na trzecim – zajęcia ogólnorozwojowe poprawiające kondycję, takie jak spacery rekreacyjne, skakanka czy rower stacjonarny (9,5% ogółu). W czołówce znalazły się też aerobik, fitness i gimnastyka (7,8% ogółu) oraz piłka nożna (6,3% ogółu).

Rozkład różni się według płci: kobiety poza jazdą na rowerze (24,7%) i pływaniem (13,8%) najczęściej wskazywały aerobik, fitness i gimnastykę (12,7%), a mężczyźni po rowerze (27,2%) i pływaniu (16,5%) – piłkę nożną (12,3%). W porównaniu z 2021 r. najbardziej zyskały na popularności aerobik/fitness (+2,1 p.proc.) i pływanie (+1,8 p.proc.), a straciły zajęcia ogólnorozwojowe (−0,4 p.proc.).

Zawody, imprezy i obozy sportowe

W zawodach sportowych lub imprezach związanych z rekreacją ruchową wzięło udział 8,8% badanych (10,1% mężczyzn i 7,5% kobiet), a wśród osób regularnie ćwiczących odsetek ten rósł do 12,5%. Najpopularniejsze były rozgrywki piłki nożnej (18,8% wśród ćwiczących), a w dalszej kolejności zawody i imprezy rowerowe (12,3%), siatkówka (7,5%) i pływanie (6,8%). Mężczyźni najczęściej startowali w piłce nożnej (31,5%), kobiety – w zawodach tanecznych (14,0%).

W obozach sportowych lub sportowo-rekreacyjnych uczestniczyło 2,9% osób aktywnych fizycznie (w 2021 r. – 2,2%). Uczestnikami obozów w 84,1% byli ludzie młodzi w wieku do 19 lat. Najpopularniejsze pozostają obozy piłki nożnej (29,2% wszystkich wskazanych obozów), a za nimi obozy piłki siatkowej (14,1%) oraz jazdy konnej i aerobiku/fitness/gimnastyki (po 10,5%).

Paradoks sprawności: więcej ćwiczących, gorsza samoocena kondycji

Mimo wzrostu odsetka osób aktywnych fizycznie, subiektywna ocena własnej sprawności pogorszyła się. W 2025 r. bardzo dobrą i dobrą kondycję zadeklarowało 64,4% respondentów, wobec 65,7% w 2021 r. Jednocześnie odsetek osób oceniających swoją sprawność jako złą lub bardzo złą wzrósł z 7,9% do 8,9%. Mężczyźni oceniają się lepiej niż kobiety – dobrą lub bardzo dobrą kondycję deklaruje 68,4% mężczyzn wobec 60,7% kobiet.

Sprzęt sportowy i wydatki gospodarstw domowych

Sprzęt sportowy posiadało w 2025 r. 83,7% gospodarstw domowych (o 1,3 p.proc. mniej niż w 2021 r.). Zdecydowanym liderem pozostaje rower – miało go blisko 80% gospodarstw (2021 r. – 79,2%, 2016 r. – 72,2%), z czego rowery elektryczne stanowiły 3,6% wszystkich rowerów. Popularne były też piłki do gier zespołowych (34,4% gospodarstw) i sanki (28,0%). Sprzęt do dyscyplin kosztowniejszych pozostaje rzadkością: sprzęt do nurkowania i stół do tenisa – po 2,5% gospodarstw, sprzęt do wspinaczki – 1,8%, a do windsurfingu i kitesurfingu – 1,2%.

Wydatki na sport i rekreację poniosło w 2025 r. 48,2% gospodarstw domowych – o 8,6 p.proc. więcej niż cztery lata wcześniej. W przeliczeniu na gospodarstwo, które faktycznie poniosło taki koszt, przeciętna kwota wzrosła z 1 807 zł w 2021 r. do 3 308 zł w 2025 r., czyli o ponad 80%.

Wzrost dotyczy zarówno miast, jak i wsi, przy czym różnica między nimi wyraźnie się zmniejszyła: w miastach na cele sportowe wydano przeciętnie 1 605 zł na gospodarstwo (2021 r. – 829 zł), a na wsi – 1 571 zł (2021 r. – zaledwie 482 zł). Na zakup samego sprzętu sportowego wydatki poniosło 20,0% gospodarstw, przeznaczając na ten cel przeciętnie 279 zł – ponad 80% więcej niż w 2021 r. Najwięcej, bo 132 zł, wydano na zakup roweru (w tym 45 zł na rowery elektryczne).

Dlaczego Polacy (nie) uprawiają sportu

Głównym motywem uprawiania sportu pozostaje przyjemność i rozrywka – wskazało ją 63,1% badanych (2021 r. – 65,0%, 2016 r. – 58,5%). Na drugim miejscu jest chęć utrzymania kondycji fizycznej i sylwetki (41,8%), a co trzeci Polak wskazał zdrowie lub zalecenie lekarza (kobiety częściej niż mężczyźni: 32,6% wobec 28,2%).

Wśród przyczyn braku aktywności dominuje brak wolnego czasu – wskazało go 32,6% niećwiczących (2021 r. – 29,9%), częściej mężczyźni (35,4%) niż kobiety (30,3%). Na drugim miejscu jest brak zainteresowania lub preferowanie biernego wypoczynku (22,6%). Najbardziej wzrósł odsetek osób niećwiczących ze względu na stan zdrowia i przeciwwskazania lekarskie – z 10,8% w 2021 r. do 16,3% w 2025 r. Bariera wieku straciła nieco na znaczeniu (14,5% wobec 17,1% w 2021 r.). Wśród dzieci i młodzieży dominuje brak zainteresowania (do 43,1% w grupie 15–19 lat), a wśród dorosłych – brak czasu, który szczyt osiąga w grupie 30–39 lat (64,1%).

Aktywność fizyczna osób z niepełnosprawnościami

Osoby z niepełnosprawnościami stanowiły w 2025 r. 6,3% wszystkich członków gospodarstw domowych (2021 r. – 5,5%), a gospodarstwa, w których mieszkała choć jedna taka osoba – 15,7% (wzrost o 2,6 p.proc.). W samych zajęciach sportowych lub rekreacji ruchowej uczestniczyło 23,1% osób z niepełnosprawnościami (2021 r. – 18,4%), w tym regularnie 13,4% (2021 r. – 7,7%) – to wyraźna poprawa, choć wciąż znacznie poniżej średniej dla całej populacji (43,7%).

Uczestnictwo silnie zależy od stopnia niepełnosprawności: wśród dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności aktywnych było 36,5% (choć mniej niż w 2021 r. – 57,7%), przy stopniu lekkim – 12,6%, umiarkowanym – 34,3%, a znacznym – jedynie 8,3%. Dla ponad 60% osób z orzeczeniem główną barierą pozostaje stan zdrowia, przy czym w grupie o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazuje ją 83,6% mężczyzn i 76,5% kobiet. Najpopularniejszą aktywnością wśród osób z niepełnosprawnościami, podobnie jak w populacji ogólnej, jest jazda na rowerze (42,8%).

Źródło: Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Rzeszowie (Ośrodek Statystyki Sportu i Turystyki), „Uczestnictwo w sporcie i rekreacji ruchowej w 2025 r.”, Rzeszów–Warszawa, lipiec 2026 r. Szósta edycja badania ankietowego prowadzonego co cztery lata wśród losowo wybranych gospodarstw domowych; okres referencyjny: 1.10.2024–30.09.2025. Opracowanie własne na podstawie publikacji GUS oraz tablic źródłowych.