Odpowiedzialność karna członków zarządu w restrukturyzacji lub upadłości

0

Osoby uprawnione do reprezentowania spółek, a także przedsiębiorcy, mogą odpowiadać karnie w związku z prowadzonymi względem nich postępowaniami insolwencyjnymi. Świadomość zagrożeń czyhających na menedżerów pozwoli uniknąć przykrych w skutkach konsekwencji karnych związanych z nałożeniem grzywny, a nawet pozbawienia wolności do lat 5.

Poruszanie się w gąszczu przepisów regulujących odpowiedzialność karną za popełnienie przestępstw związanych z postępowaniami insolwencyjnymi nie jest sprawą prostą. W ustawodawstwie polskim nie istnieje bowiem jeden akt prawny, w którym znaleźć można katalog tego rodzaju przestępstw. Aby więc zrozumieć, jakie konsekwencje prawne grożą przedsiębiorcy za niepożądane zachowania, należy sięgnąć do kilku ustaw. Przepisy najistotniejsze – z punktu widzenia dłużników lub osób odpowiedzialnych za reprezentowanie dłużników – znajdują się w Kodeksie spółek handlowych, Kodeksie karnym, a także w dwóch ustawach szczególnych regulujących postępowania insolwencyjne: w Prawie upadłościowym i w Prawie restrukturyzacyjnym.

Odpowiedzialność karna za niezgłoszenie upadłości

Art. 586 k.s.h. mówi wprost o odpowiedzialności karnej członków zarządu spółki handlowej albo jej likwidatorów w przypadku niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki. Za niezgłoszenie takiego wniosku grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do roku. Przepis ten stosuje się subsydiarnie względem innego przepisu, mianowicie art. 299 ust. 1 k.s.h., który swoim zakresem obejmuje jednak wyłącznie członków zarządu oraz likwidatorów spółki z o.o. Zgodnie z jego treścią wierzyciel ma prawo sięgnąć do majątku osobistego członka zarządu spółki z o.o., o ile egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Pomimo faktu, iż ustawodawca uregulował odpowiedzialność karną niezależnie od odpowiedzialności cywilnej, oba reżimy nie pozostają w sprzeczności. Wobec osób winnych naruszenia obowiązków dbania o interesy spółki dopuszczalne jest więc uruchomienie zarówno jednej, jak i drugiej procedury.

Kiedy powstaje stan niewypłacalności?

Pojęcie niewypłacalności zostało zdefiniowane w art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe. Zgodnie z nim dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a więc gdy jego opóźnienie w ich wykonywaniu przekracza 3 miesiące lub gdy zobowiązania takie przekraczają wartość jego majątku (dot. osób prawnych i innych spółek handlowych), a stan taki utrzymuje się trwale przez okres przekraczający 24 miesiące.

Czytaj również:  Jak egzekwować należności od zagranicznych kontrahentów

Sam zaś obowiązek zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości powstaje w terminie 30 dni od dnia, w którym taka podstawa wystąpiła.

Zgodnie z wyżej cytowanym przepisem odpowiedzialności karnej, jako sprawca czynu, podlega wyłącznie członek zarządu spółki albo jej likwidator. Z wykładni systemowej art. 586 k.s.h. wynika ponadto, iż przepis ten odnosi się zarówno do członków zarządu spółek z o.o., jak i do członków zarządu spółek akcyjnych. Czyn zabroniony popełniony przez sprawców polega na zaniechaniu, czyli niepodjęciu czynności, które prowadzą do skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Ucieczka z majątkiem