Polska awansowała na 26. miejsce wśród 65 gospodarek w rankingu postępów transformacji energetycznej Allianz Research. Jednocześnie w zestawieniu porównującym bieżące wyniki państw zajęła dopiero 49. pozycję. W latach 2015–2025 emisyjność polskiej gospodarki spadła o 36,6 proc., a energochłonność o 28,1 proc. Poprawa nie oznacza jednak, że Polska dorównała europejskim liderom.
Polska za Niemcami, Czechami i Węgrami
Polska uzyskała 26,47 punktu w indeksie Progress Score, o 2,3 punktu więcej niż w poprzedniej edycji. Pozwoliło to awansować o cztery pozycje. Niemcy zajęły 12. miejsce z wynikiem 36,18 punktu, Czechy 20. miejsce z 30,71 punktu, a Węgry 25. miejsce z 26,76 punktu.
Źródło: Allianz Research, Green Transition Tracker 2026. Wartości indeksowe, nie procent redukcji emisji.
Progress Score a Peer Score – na czym polega różnica?
Progress Score ocenia zmianę od 2015 r. w kierunku przyjętych celów na 2050 r. Peer Score porównuje natomiast aktualne wyniki państw, wykorzystując pięć obszarów: emisyjność i energochłonność gospodarki, emisje na mieszkańca liczone według produkcji i konsumpcji oraz udział źródeł niskoemisyjnych w elektroenergetyce. Dlatego kraj szybko nadrabiający zaległości może zajmować wysoką pozycję w rankingu postępu, ale znacznie niższą w porównaniu obecnej sytuacji.
W Peer Score Polska uzyskała 51,5 punktu i zajęła 49. miejsce. Czechy znalazły się na 44. pozycji z 54,2 punktu. Wynik 26,47 punktu w Progress Score nie oznacza redukcji emisji o 26,47 proc.
Emisyjność polskiej gospodarki spadła o ponad jedną trzecią
Według Allianz Research emisje w przeliczeniu na milion dolarów PKB zmniejszyły się z 320 ton CO₂e w 2015 r. do 203 ton w 2025 r. To spadek o 36,6 proc. Energochłonność zmniejszyła się z 3,2 do 2,3 PJ na miliard dolarów PKB, czyli o 28,1 proc.
Źródło: Allianz Research, profil Polski, s. 50.
Spadek emisyjności oznacza, że wytworzenie tej samej wartości PKB wiąże się z mniejszymi emisjami. Może to wynikać z modernizacji przemysłu, poprawy efektywności energetycznej, zmian miksu energetycznego i rosnącego udziału usług w gospodarce. Nie oznacza to automatycznie identycznego spadku emisji całkowitych, ponieważ PKB może jednocześnie rosnąć.
Elektroenergetyka odpowiada za jedną trzecią emisji
Według profilu Polski Allianz Research wytwarzanie energii elektrycznej odpowiadało za 33 proc. krajowych emisji gazów cieplarnianych w 2025 r. Transport miał udział 21 proc., budynki 13 proc., rolnictwo 11 proc., spalanie paliw w przemyśle 8 proc., a wydobycie i produkcja paliw oraz procesy przemysłowe po 7 proc. Tak duży udział elektroenergetyki sprawia, że zmiana źródeł produkcji prądu pozostaje kluczowa dla ograniczania emisji.
Według Agencji Rynku Energii udział OZE w produkcji energii elektrycznej wzrósł z 17,83 proc. w 2020 r. do 31,41 proc. w 2025 r., a produkcja odnawialna z 28,2 do 54,7 TWh. Dane PSE, o innym zakresie statystycznym, wskazują 35,89 proc. i 64,26 TWh w 2025 r. Tych wartości nie należy łączyć w jeden szereg bez uwzględnienia różnic metodologicznych.
Udział węgla w produkcji energii elektrycznej spadł z 55,3 proc. w 2024 r. do 51,1 proc. w 2025 r., a udział gazu wzrósł z 11,9 do 14,3 proc. Zmiana struktury produkcji pokazuje, że rozwój OZE idzie w parze z większym wykorzystaniem elektrowni gazowych.
Na świecie OZE wyprzedziły węgiel
Według Allianz Research w 2025 r. odnawialne źródła odpowiadały za 33,5 proc. światowej produkcji energii elektrycznej, a węgiel za 33,2 proc. Pozostałe źródła miały łącznie 33,3 proc. Był to przełom w strukturze światowej elektroenergetyki, choć nie oznaczał zakończenia wzrostu wszystkich emisji gazów cieplarnianych.
Źródło: Allianz Research na podstawie Ember; „pozostałe” to różnica do 100 proc.
Według raportu wzrost globalnych emisji gazów cieplarnianych spowolnił do 0,7 proc. w 2025 r., wobec 1,5 proc. w każdym z dwóch poprzednich lat. Emisje samej elektroenergetyki zmniejszyły się o 0,3 proc., ale w innych sektorach nadal rosły.
Inwestycje w czystą energię mają osiągnąć 2,2 bln USD
Allianz Research prognozuje, że w 2026 r. światowe inwestycje w czystą energię wyniosą 2,2 bln USD, o 6,5 proc. więcej niż rok wcześniej. Jednocześnie nakłady na same odnawialne źródła wytwarzania energii mają spaść z 690 do 665 mld USD. Inwestycje w sieci elektroenergetyczne mają wzrosnąć o 20,8 proc., a w magazyny energii o 35,9 proc.
Według autorów raportu roczny przyrost pojemności magazynów bateryjnych zwiększył się z około 2 GWh w 2015 r. do 307 GWh w 2025 r. Koszty instalacji spadły w tym czasie o 91 proc., do około 140 USD za kWh. Wartości inwestycji na 2026 r. są prognozami, a nie danymi o zakończonych projektach.
Neutralność klimatyczna później niż zakładano
Według oceny Allianz Research utrzymanie obecnego tempa zmian oznacza osiągnięcie przez świat poziomów wskaźników odpowiadających neutralności klimatycznej około 2064 r., a przez Unię Europejską około 2057 r. Są to projekcje oparte na metodologii indeksu, a nie potwierdzone daty osiągnięcia zerowych emisji netto. W najnowszej edycji poprawę Progress Score odnotowało 56 z 65 gospodarek.
Na czele rankingu znalazły się Luksemburg (61,21 punktu), Dania (53,61) i Estonia (48,92). Polska, mimo awansu, pozostaje daleko za europejskimi liderami. Dalszy postęp będzie zależeć od zmian w produkcji energii elektrycznej, ograniczania zużycia paliw kopalnych i poprawy efektywności energetycznej.
Źródła danych: Allianz Research, Green Transition Tracker 2026 i profil Polski (s. 50); PSE; Agencja Rynku Energii; Ember. Wykresy: opracowanie własne na podstawie danych Allianz Research.
