UOKiK: uczelnie mają oddać studentom pieniądze za zawyżone czesne. Są też milionowe kary
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał decyzje dotyczące nieuprawnionych podwyżek czesnego w trakcie trwania studiów. Sprawa dotyczy dwóch uczelni – Uniwersytetu SWPS w Warszawie oraz Politechniki Lubelskiej. Zgodnie z ustaleniami UOKiK, instytucje te podnosiły opłaty w okresie, gdy obowiązujące przepisy wyraźnie tego zabraniały. W efekcie studenci mogą liczyć na zwrot nadpłaconych kwot, a uczelnie zostały ukarane finansowo.
Podwyżki niezgodne z prawem
Jak przypomina UOKiK, w okresie od lipca 2018 r. do września 2023 r. obowiązywały przepisy gwarantujące niezmienność czesnego przez cały cykl studiów. Oznaczało to, że uczelnia – po podpisaniu umowy ze studentem – nie mogła ani podnosić opłat, ani wprowadzać nowych kosztów dla danego rocznika.
Mimo to, jak ustalił urząd, zarówno Uniwersytet SWPS, jak i Politechnika Lubelska stosowały praktyki polegające na zwiększaniu czesnego w trakcie nauki. W przypadku części studentów oznaczało to wzrost opłat o kilkaset złotych za semestr, a w skrajnych przypadkach – nawet o kilka tysięcy złotych w całym cyklu kształcenia.
Konkretne przykłady podwyżek
Na Politechnice Lubelskiej problem dotyczył m.in. studentów studiów niestacjonarnych, którzy rozpoczęli naukę w latach akademickich 2021/2022 i 2022/2023. Przykładowo na kierunku zarządzanie czesne wzrosło z 1750 zł do 2300 zł już po roku studiowania.
Z kolei Uniwersytet SWPS stosował klauzule waloryzacyjne, które pozwalały na systematyczne podnoszenie opłat dla kolejnych lat studiów. W efekcie różnice pomiędzy pierwszym a ostatnim rokiem nauki – np. na kierunkach takich jak prawo czy psychologia – sięgały kilku tysięcy złotych.
UOKiK: cena musi być przewidywalna
Prezes UOKiK Tomasz Chróstny podkreśla, że w przypadku odpłatnych studiów kluczowe znaczenie ma transparentność kosztów już na etapie rekrutacji.
– W płatnej formie edukacji cena gra kluczową rolę. Student musi wiedzieć, jakie koszty poniesie do momentu uzyskania dyplomu. W analizowanym okresie prawo nie dopuszczało podwyżek, a mimo to były one stosowane – wskazał szef UOKiK.
Zwroty dla studentów
W wydanych decyzjach urząd nakazał uczelniom zwrot niesłusznie pobranych opłat. Studenci mają otrzymać różnicę pomiędzy faktycznie zapłaconym czesnym a kwotą obowiązującą w momencie podpisania umowy.
Uczelnie będą zobowiązane do poinformowania uprawnionych osób o należnych zwrotach – zarówno poprzez swoje strony internetowe i media społecznościowe, jak i indywidualnie. Na realizację tych działań mają trzy miesiące od momentu uprawomocnienia się decyzji.
Milionowe kary dla uczelni
Oprócz obowiązku zwrotu pieniędzy UOKiK nałożył na uczelnie kary finansowe za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów.
- Uniwersytet SWPS w Warszawie został ukarany kwotą 2 075 000 zł,
- Politechnika Lubelska – 921 000 zł.
Łączna wysokość sankcji wynosi więc blisko 3 miliony złotych.
Zmiana przepisów od 2023 roku
Warto zaznaczyć, że od roku akademickiego 2023/2024 obowiązują już nowe regulacje. Uczelnie mogą podnosić czesne, jednak tylko raz w roku i maksymalnie o wskaźnik inflacji ogłaszany przez GUS.
Nowe zasady nie mają jednak zastosowania do studentów, którzy rozpoczęli naukę wcześniej. W ich przypadku nadal obowiązują warunki finansowe ustalone w momencie podpisania umowy.
Decyzje jeszcze nie są ostateczne
Decyzje Prezesa UOKiK nie są prawomocne. Uczelnie mają prawo odwołać się do sądu, co oznacza, że sprawa może jeszcze trafić na dalszy etap postępowania.
Jednocześnie już teraz sygnał wysłany przez regulatora jest wyraźny – uczelnie, podobnie jak inne podmioty rynkowe, muszą respektować prawa konsumentów, a studenci mają prawo do stabilnych i przewidywalnych warunków finansowych przez cały okres nauki.
