W pierwszym półroczu 2018 roku wyniki finansowe badanych przez GUS przedsiębiorstw były słabsze od uzyskanych rok wcześniej. Pogorszyły się również podstawowe wskaźniki ekonomiczno-finansowe. Przychody z całokształtu działalności w okresie I–VI 2018 roku były wyższe o 5,7% od osiągniętych rok wcześniej, a koszty ich uzyskania wzrosły o 6,2%. Pogorszył się wskaźnik poziomu kosztów z 94,4% przed rokiem do 94,8%. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów wrosły w skali roku o 6,2%, a koszty tej działalności – 5,9%.
Wynik finansowy ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów wyniósł 81,7 mld zł i był wyższy o 10,8% niż w analogicznym okresie roku ubiegłego. Wynik finansowy z pozostałej działalności operacyjnej ukształtował się na poziomie 6,8 mld zł i był niższy o 0,4 mld zł niż przed rokiem. Zanotowano pogorszenie wyniku na operacjach finansowych (minus 0,8 mld zł wobec 9,5 mld zł w I półroczu 2017 roku).
Wynik finansowy brutto wyniósł 87,7 mld zł wobec 90,5 mld zł przed rokiem, a jego obciążenia ukształtowały się na poziomie 14,3 mld zł (wobec 13,4 mld zł). Wynik finansowy netto wyniósł 73,4 mld zł i był niższy o 4,8% niż na koniec czerwca 2017 roku. Zysk netto wyniósł 91,6 mld zł i był niższy o 1,2% od uzyskanego w okresie I–VI 2017 roku, a strata netto wyniosła 18,2 mld zł i zwiększyła się w porównaniu do analogicznego okresu roku
poprzedniego o 16,6%. Zysk netto wykazało 72,4% ogółu przedsiębiorstw (wobec 70,5% rok wcześniej), a uzyskane przez nie przychody stanowiły 81,6% przychodów z całokształtu działalności badanych przedsiębiorstw (wobec 82,5% przed rokiem). Wskaźnik rentowności sprzedaży brutto zwiększył się z 4,8% do 5,0%. Zmniejszył się wskaźnik rentowności obrotu brutto z 5,6% do 5,2% oraz wskaźnik rentowności obrotu netto z 4,8% do 4,3%.
Wskaźnik płynności finansowej I stopnia wyniósł 36,6% (wobec 36,2% przed rokiem), a płynności finansowej II stopnia 101,8% (wobec 102,9% przed rokiem). Wskaźnik płynności I stopnia powyżej 20% uzyskało 51,4% przedsiębiorstw (wobec 51,0% w analogicznym okresie poprzedniego roku). Wskaźnik płynności II stopnia w przedziale od 100% do 130% odnotowało 12,2% badanych przedsiębiorstw (wobec 11,4% przed rokiem).
Z grupy przedsiębiorstw objętych badaniem 35,5% wykazało w I półroczu 2018 roku przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów na eksport (wobec 34,5% rok wcześniej). Poziom przychodów ze sprzedaży na eksport był o 4,4% wyższy niż rok wcześniej. Udział tych przychodów w przychodach netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów ogółu badanych podmiotów zmniejszył się z 23,7% do 23,3%. Spośród jednostek eksportujących, zysk netto wykazało 77,0% przedsiębiorstw wobec 75,8% przed rokiem. Podstawowe relacje ekonomiczno-finansowe tej grupy przedsiębiorstw uległy nieznacznemu pogorszeniu, ale były lepsze niż dla ogółu badanych przedsiębiorstw.
W I półroczu 2018 roku nakłady inwestycyjne badanych przedsiębiorstw wyniosły 58,7 mld zł i były (w cenach stałych) o 11,0% wyższe niż przed rokiem (w I półroczu 2017 roku odnotowano spadek o 2,5%, w całym 2017 r. wzrost o 3,2%). Nakłady na wartości niematerialne i prawne wyniosły 3,2 mld zł i były o 51,1% niższe niż w I półroczu 2017 roku.
Komentarz Soni Buchholtz, ekspertki ekonomicznej Konfederacji Lewiatan
W świetle wyników obszernej publikacji GUS „Wyniki finansowe podmiotów gospodarczych”, obserwujemy kontynuację spadku liczby przedsiębiorstw małych i średnich (odpowiednio o 6% i o 2%), którego nie wyrównuje przyrost przedsiębiorstw dużych (o 3%). Przy mniejszej niż przed rokiem liczbie podmiotów generowane przychody odnotowały wzrost. Sprzedaż produktów na przestrzeni roku wzrosła o 5,8%, przy czym średnie i duże firmy miały w nim zbliżony wkład (odpowiednio 5,5% i 6,4%), podczas gdy dynamika w przedsiębiorstwach małych nieznacznie przekraczała próg inflacji (1,9%).
Dość naturalnie wzrost sprzedaży pociągnął za sobą wzrost kosztów – w porównaniu do I półrocza 2017 koszty wzrosły nominalnie o ok. 6,6%, przy czym w usługach obcych o 5,7%, w materiałach i energii o 7,0% oraz o 8,8% w wynagrodzeniach. Branże o wysokich udziałach wynagrodzeń musiały więc zmierzyć się z wyższą kosztochłonnością działalności. Pewną niespodziankę stanowi spadek kosztów materiałów i energii wśród małych podmiotów. W horyzoncie roku te proporcje jednak ulegną wyraźnym zmianom z uwagi na oczekiwany znaczący wzrost cen energii elektrycznej.
Dane GUS potwierdzają, że chociaż dynamiczny rozwój gospodarki skutkuje powszechnym wzrostem kluczowych kategorii kosztów, żadna branża nie została tak doświadczona jak sektor budowlany. W porównaniu do pierwszego półrocza 2017 wynagrodzenia wzrosły średnio o 11,3%, usługi obce – o 13,2%, a materiały – o 20,5% (w dużych przedsiębiorstwach aż o 27,7%). Dwucyfrowa dynamika kosztów jest trudna do zaabsorbowania, gdy okres między zawarciem kontraktu a wypłatą wynagrodzenia jest tak odległy. Te doświadczenia będą sprzyjać znacznym wzrostom cen usług budowlanych w przyszłości, w celu zabezpieczenia się przed podobnymi zmianami oraz odrobienia tych strat wśród firm, które przetrwały.
Redukcja liczby podmiotów przyniosła niewielki spadek liczby przedsiębiorstw zyskownych (o 1,7% do poziomu 32,7 tys.) i wyraźnie większy tych, które odnotowały stratę netto (11,7%, 12,3 tys.). Mimo to, przedsiębiorstwa notujące zysk wygenerowały netto 91,6 mld zł, czyli nieproporcjonalnie mniej niż wynikałoby to z ich mniejszej liczby (1,2% r/r). Wzrost straty netto z kolei wyniósł 16,6%, do 18,2 mld zł. Rentowność obrotu netto spadła z 4,8% (obserwowanych w pierwszych półroczach 2017 i 2016) do 4,3% i tym samym przekroczyła poziom z 2015 (4,4%). Na tym tle poprawia się jednak rentowność przedsiębiorstw małych (wieloletni pozytywny trend), natomiast dla średnich utrzymała się na niskim poziomie 3,7%. Duże firmy odnotowały spadek o 0,8 pkt. proc., do 4.5% r/r, co wynika z konieczności absorpcji wyższych kosztów.
Za poprawę wskaźników wydaje się odpowiadać aktywność eksportowa. Paradoksalnie jednak, nie za sprawą większej liczby eksporterów (ta spadła do nieco ponad 16 tys. po szczycie w 2017), a wzrostu przychodów ze sprzedaży firm eksportujących (7,5%) – chociaż sama sprzedaż na eksport odnotowała wzrost o 4,4%. Największa, dwucyfrowa dynamika (13,0-13,8%) ujawniła się w przedsiębiorstwach, które tylko niewielką część przychodów (poniżej 25%) czerpią ze sprzedaży produktów za granicę. Dobry wynik sprzedaży eksportowej zanotowano pomimo wyraźnego umocnienia złotego w I połowie roku, które obniżało zarówno wartość przychodów wycenianych w walutach obcych, jak i konkurencyjność cenową produktów polskich przedsiębiorstw.
Podobnie, udział jednostek wykazujących zysk wzrósł w niemal wszystkich grupach, chociaż wskaźnik rentowności obrotów netto spadł – z 5,0% do 4,6% r/r. Wyniki poszczególnych branż cechują się jednak dużym zróżnicowaniem. Pogarszająca się koniunktura u naszych partnerów handlowych zwiastuje jednak koniec tej dobrej passy, chyba że istotnej zmianie ulegną segmenty o wysokiej aktywności eksportowej.
Dane GUS dostarczają pierwszych sygnałów o rosnącej aktywności inwestycyjnej przedsiębiorstw. Dynamika nakładów inwestycyjnych zanotowała 11-procentowy wzrost w ujęciu realnym w stosunku do pierwszego półrocza 2017. To podobne tempo do tego obserwowanego w 2014 i 2015 i odbicie po wyraźnych, 10-procentowych, spadkach w ostatnich dwóch latach. Za większe inwestycje odpowiadali przede wszystkim mali (19,4%) i duzi przedsiębiorcy (14,3%) – mniej podmiotów dokonywało inwestycji, ale jednostkowo na większą skalę.
