Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów opublikował raport dotyczący krajowego rynku słodu do produkcji piwa. Dokument stanowi uzupełnienie wcześniejszej analizy rynku piwa i chmielu, a jego głównym wnioskiem jest wskazanie na niedobór odpowiedniej ilości i jakości zbóż, w szczególności jęczmienia browarnego, potrzebnych do produkcji słodu.
Polska w europejskiej czołówce producentów piwa
Według danych Eurostatu Polska odpowiada za produkcję ponad 10 proc. piwa w Unii Europejskiej – rocznie w kraju powstaje ok. 3,4 mld litrów złotego trunku. To plasuje nasz rynek na trzecim miejscu w UE, po Niemczech i Hiszpanii. Skala produkcji sprawia, że stabilność dostaw surowców jest kluczowa dla dalszego rozwoju branży.
Badanie rynku
Analiza UOKiK objęła lata 2019–2022, a dla porównania uwzględniono także wcześniejsze okresy, od momentu wejścia Polski do UE. Zbadano 16 browarów, w tym największych producentów piwa, a także słodownie, przetwórców i pośredników chmielu oraz zbóż.
Z raportu wynika, że rynek tworzą przetwórcy i browary, pośrednicy oraz producenci zbóż, którzy – mimo liczebności – są najsłabszym ogniwem w łańcuchu dostaw. Choć część uczestników rynku wskazuje na jego konkurencyjny charakter, UOKiK zwraca uwagę na potencjalne nieprawidłowości w kontraktach dotyczących m.in. kształtowania cen czy warunków płatności.
Spadek upraw jęczmienia
Jęczmień browarny jest kluczowym surowcem dla produkcji słodu. Tymczasem liczba gospodarstw z jego uprawami spadła z 492 tys. w 2005 r. do 190 tys. w 2020 r. Również powierzchnia zasiewów zmniejszyła się o 37 proc. na przestrzeni dwóch dekad. Choć zbiory utrzymują się na względnie stabilnym poziomie, deficyt odmian odpowiednich dla browarnictwa potwierdzają zarówno słodownie, jak i browary.
W 2022 r. ponad połowa zakupów ziarna była realizowana w ramach długoterminowych umów kontraktacji, a jedynie 22 proc. w ramach umów ad hoc. Jednocześnie słodownie coraz częściej sięgają po importowane surowce.
Produkcja i import słodu
Za 99 proc. krajowej produkcji słodu odpowiadają cztery słodownie z kapitałem zagranicznym: Soufflet, Viking Malt, Crisp Malt oraz Malteurop Polska. Mimo to produkcja krajowa nie wystarcza, by zaspokoić potrzeby browarów – blisko połowa słodu wykorzystywanego w Polsce pochodzi z importu, głównie sprowadzanego bezpośrednio przez browary.
Rekomendacje UOKiK
Zdaniem UOKiK konieczne jest zwiększenie współpracy między browarami, słodowniami i rolnikami. Kluczowe działania obejmują:
- wspieranie upraw jęczmienia browarnego poprzez transfer wiedzy i technologii,
- tworzenie grup producenckich w celu wzmacniania pozycji negocjacyjnej rolników,
- dywersyfikację kanałów zbytu plonów,
- redagowanie przejrzystych umów, które ograniczą ryzyko sporów i nadużyć,
- monitorowanie zgodności kontraktów z ustawą o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej.
– Polska ma potencjał do zwiększenia produkcji słodu, ale wymaga to ścisłej współpracy w całym łańcuchu dostaw oraz podnoszenia jakości upraw – podkreślił Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.
