Donald Trump przekonuje, że jego polityka celna ma uczynić Amerykę znów wielką. W rzeczywistości amerykańskie cła prowadzą do wojen handlowych, wywołując napięcia międzynarodowe. Konsekwencje decyzji prezydenta USA odczuje cały świat, ale potężne straty poniosą przede wszystkim konsumenci amerykańscy.
Wprowadzenie ceł przez administrację Donalda Trumpa ma chronić krajowy rynek USA przed międzynarodową konkurencją i pobudzić amerykańską gospodarkę. Na pierwszy rzut oka mogłoby to wydawać się rozsądnym posunięciem, jednak taka polityka celna, choć ma służyć ochronie krajowych interesów, stanie się faktycznie znacznym obciążeniem dla przeciętnego Amerykanina.
Wprowadzenie taryf przede wszystkim przyczyni się do wzrostu cen zagranicznych produktów. Importerzy zmuszeni są do płacenia ceł, co zwiększa koszty ich działalności. Aby zachować rentowność, firmy sprowadzające towary z zagranicy przeniosą rosnące koszty na swoich klientów.
Podwyżek cen na skutek polityki celnej Donalda Trumpa nie wyklucza Walmart, największy sprzedawca detaliczny w USA. Już pod koniec zeszłego roku w wywiadzie dla stacji telewizyjnej CBNC wiceprezes Walmarta John David Rainey przyznał, że cła mogą doprowadzić do podniesienia cen wybranych produktów.
Chociaż po miesiącu prezydentury Donalda Trumpa inflacja w USA w 2025 roku spadła – z 3,0 proc. w styczniu do 2,8 proc. w lutym – to prawdopodobieństwo wzrostu cen w kolejnych miesiącach nadal pozostaje bardzo duże. Ryzyko to nie dotyczy tylko wyrobów importowanych, ale też produkowanych w Stanach Zjednoczonych. Zwiększenie taryf celnych może podnieść ceny zwłaszcza w gałęziach przemysłu, które do produkcji wykorzystują stal i aluminium. Chodzi głównie o przemysł motoryzacyjny oraz elektroniczny i AGD, a także budownictwo, przemysł ciężki i stoczniowy.
Groźba wzrostu cen produktów tych branż wiąże się z wprowadzeniem przez Stany Zjednoczone w środę 12 marca 2025 roku 25-procentowych ceł na stal i aluminium ze wszystkich państw. Jest to powtórka ruchu Trumpa z jego pierwszej kadencji, kiedy to w 2018 roku wprowadził 25-procentowe cła na stal i 10-procentowe na aluminium. Wówczas uderzyły one głównie w amerykańskie firmy motoryzacyjne. Mimo że koncerny kupowały stal głównie na rynku krajowym, cła spowodowały obniżenie podaży i wzrost cen surowców krajowych. W konsekwencji firmy motoryzacyjne odnotowały spadek zysków
Handel międzynarodowy działa w obie strony. Stany Zjednoczone nie są tylko importerem, ale też potężnym eksporterem. Dlatego Komisja Europejska w odpowiedzi na 25-procentowe amerykańskie cła na stal i aluminium zamierza wprowadzić cła odwetowe. Mają one obowiązywać od kwietnia i objąć amerykańskie towary o wartości ok. 26 mld euro. Cła odwetowe z pewnością spowodują zmniejszenie produkcji eksportowej USA i przyczynią się do obniżenia dochodów, tak jak to miało miejsce podczas pierwszej prezydentury Donalda Trumpa. Z badań Departamentu Rolnictwa USA wynika, że tylko w latach 2018-2019 cła odwetowe na amerykańskie produkty rolne i spożywcze spowodowały utratę eksportu o wartości 27 mld dolarów.
Cła na produkty z importu szkodzą także krajowym konsumentom, ponieważ ograniczają dostęp do zagranicznych wyrobów oferowanych po konkurencyjnych cenach. Wprowadzenie taryf celnych prowadzi do zmniejszenia ich podaży, co w konsekwencji przekłada się na wzrost cen także towarów krajowych. W 2018 roku Donald Trump w ramach polityki „America First” wprowadził cła na pralki spoza USA. Doprowadziło to ograniczenia liczby takich urządzeń dostępnych na rynku amerykańskim, a w konsekwencji do wzrostu ich cen o 12 proc.
Chociaż Donald Trump wielokrotnie powtarzał, że „najpiękniejszym słowem w słowniku jest cło”, to protekcjonizm gospodarczy prowadzi do globalnych napięć. Może też przyczyniać się do zubożenia własnych obywateli. Według wyliczeń amerykańskiego think tanku Peterson Institute for International Economics, na skutek wprowadzenia ceł przez administrację Donalda Trumpa przeciętne amerykańskie gospodarstwo domowe straci rocznie ok. 1,2 tys. dolarów.
Autor: dr Paweł Janukowicz
Autor jest doktorem nauk społecznych w dyscyplinie ekonomia i finanse, a także członkiem Towarzystwa Ekonomistów Polskich.
