Rezerwa Federalna USA 1 grudnia zasiliła system bankowy kwotą 13,5 mld dolarów poprzez jednodniowe operacje repo. Była to – według danych Fed – druga co do wielkości pojedyncza operacja tego typu od czasu pandemii COVID-19. Tego samego dnia formalnie zakończył się program zacieśniania ilościowego (quantitative tightening, QT), co inwestorzy odczytali jako sygnał narastających napięć na rynku finansowania krótkoterminowego.
Łącznie, uwzględniając wcześniejsze operacje repo przeprowadzone tego samego dnia, Fed dostarczył bankom ok. 26 mld dolarów świeżej płynności. Jak wynika z danych o wykorzystaniu mechanizmu Standing Repo Facility, skala zapotrzebowania na środki banku centralnego była najwyższa od czasu szczytowych napięć w okresie COVID-19, co sugeruje, że instytucje finansowe coraz częściej sięgają po ten instrument nie tylko „na wszelki wypadek”, ale jako realne źródło finansowania – wskazuje m.in. Reuters, powołując się na analityków rynku pieniężnego.
Koniec QT wymuszony poziomem rezerw
Decyzję o zakończeniu zacieśniania ilościowego Fed ogłosił na posiedzeniu 29 października, zapowiadając, że z dniem 1 grudnia przestanie dalej zmniejszać swój bilans. Od czerwca 2022 r. QT ściągnęło z systemu finansowego ok. 2,4 bln dolarów – wynika z danych publikowanych przez Fed. Bilans banku centralnego ustabilizował się w okolicach 6,6 bln dolarów, co nadal oznacza znacząco wyższy poziom niż przed pandemią.
Według komentatorów cytowanych m.in. przez agencję Reuters i serwisy finansowe, bezpośrednią przyczyną zatrzymania QT był spadek rezerw bankowych do poziomu ok. 2,9 bln dolarów, z ponad 3 bln dolarów w poprzednich miesiącach. Jednocześnie niemal wyczerpały się środki ulokowane wcześniej w instrumencie overnight reverse repo, który w szczytowym momencie absorbował ok. 2,5 bln dolarów nadwyżkowej gotówki. Zanik tego „bezpiecznika” sprawił, że każdy większy przepływ gotówki w systemie mocniej odbijał się na poziomie rezerw.
Dodatkowym sygnałem alarmowym był fakt, że stopy na rynku pieniężnym coraz częściej zbliżały się do górnej granicy przedziału docelowego wyznaczanego przez Fed, a momentami go przekraczały. Jak podkreślają analitycy cytowani przez Reutersa, kontynuowanie zacieśniania bilansu w takich warunkach zwiększałoby ryzyko gwałtownych zaburzeń na rynku operacji repo, podobnych do tych z 2019 r.
Historyczne porównanie
Część komentatorów przypomina, że ostatnie zakończenie QT miało miejsce we wrześniu 2012 r. i – jak zauważa m.in. serwis Finbold, powołując się na analizy rynku – w tamtym okresie rynki finansowe zareagowały pozytywnie na zmianę kierunku polityki bilansowej Fed. Obecnie jednak otoczenie jest inne: inflacja wciąż pozostaje powyżej celu, a stopy procentowe znajdują się znacznie wyżej niż dekadę temu, co ogranicza pole manewru banku centralnego.
Słabnące dane z gospodarki USA
Tło makroekonomiczne również sprzyja większej ostrożności Fed. Listopadowy wskaźnik ISM Manufacturing PMI dla przemysłu USA spadł do 48,2 pkt, pozostając poniżej granicy 50 pkt oddzielającej wzrost od spadku aktywności. To kolejne potwierdzenie osłabienia sektora wytwórczego – zwracają uwagę ekonomiści cytowani w raportach ISM i w komentarzach głównych banków inwestycyjnych.
Choć przemysł odpowiada dziś za mniejszą część amerykańskiego PKB niż usługi, seria odczytów poniżej 50 pkt w przeszłości często towarzyszyła spowolnieniu gospodarczemu. Z punktu widzenia Fed oznacza to dodatkową presję, by łagodzić warunki monetarne, przy jednoczesnym pilnowaniu, aby inflacja nie przyspieszyła ponownie.
Rynek wycenia grudniową obniżkę stóp
Na rynku kontraktów terminowych szanse na obniżkę stóp procentowych w USA w grudniu wyraźnie wzrosły. Według narzędzia CME FedWatch, cytowanego szeroko przez media finansowe, inwestorzy wyceniają obecnie z prawdopodobieństwem ok. 80–90 proc. cięcie stopy funduszy federalnych o 25 punktów bazowych na posiedzeniu FOMC 9–10 grudnia.
Część ekonomistów, przywoływana przez agencje informacyjne i banki inwestycyjne, podkreśla, że połączenie zakończenia QT, zwiększenia operacji repo i ewentualnego cięcia stóp może zostać odczytane jako wyraźny sygnał przejścia z fazy zacieśniania do fazy łagodzenia polityki pieniężnej. Inni ostrzegają jednak, że zbyt szybkie luzowanie może ponownie rozbudzić presję inflacyjną, szczególnie jeśli gospodarka uniknie wyraźnego spowolnienia.
Co oznacza zmiana kursu Fed?
Dla rynków finansowych 1 grudnia może okazać się datą symboliczną: kończy się trwający ponad dwa lata cykl zacieśniania bilansu, a Fed wraca do aktywnej roli dostawcy płynności poprzez operacje repo. Z jednej strony ogranicza to ryzyko gwałtownych szoków na rynku finansowania krótkoterminowego. Z drugiej – pokazuje, że system bankowy wciąż jest wrażliwy na zmiany rezerw i wymaga stałego wsparcia ze strony banku centralnego.
W krótkim okresie większa płynność i perspektywa niższych stóp sprzyjają aktywom ryzykownym, w tym kryptowalutom. W dłuższym horyzoncie to, czy obecny zwrot Fed okaże się początkiem trwalszej hossy, czy raczej sygnałem narastających problemów w systemie finansowym, zależeć będzie od dalszej ścieżki inflacji, kondycji gospodarki USA oraz gotowości banku centralnego do ponownego zaostrzenia kursu, jeśli będzie to konieczne.
