Ponad 13,4 tys. wakatów czekało w I kwartale 2026 r. na kandydatów w handlu hurtowym i detalicznym. Już niebawem ich obsadzenie może być jeszcze trudniejsze, bo według GUS średni wiek osób pracujących w zawodach handlowych wynosi od 37 do nawet 52 lat. Najmłodsi są sprzedawcy na stacjach paliw, konsultanci telefoniczni i osoby wykładające towar, natomiast najstarsi – sprzedawcy na targowiskach i bazarach oraz właściciele sklepów. Eksperci Grupy Progres zwracają uwagę, że dla sektora coraz większym wyzwaniem staje się nie tylko pozyskanie nowych pracowników, ale również zapewnienie ciągłości prowadzenia biznesów opartych na wieloletnim doświadczeniu.
Największą grupę zawodową w handlu tworzą sprzedawcy sklepowi (ekspedienci), kasjerzy oraz sprzedawcy biletów. Według danych GUS obejmuje ona 747 570 osób, których przeciętny wiek wynosi 40 lat. Taki sam wynik odnotowano wśród kierowników sprzedaży w marketach (26 611 zatrudnionych) oraz wśród pracowników sprzedaży i zawodów pokrewnych, których jest 156 474.
Najmłodsi pracują na stacjach paliw. GUS uwzględnił w tej kategorii 29 659 pracowników, a ich przeciętny wiek to 37 lat. Niewiele więcej wynosi on w przypadku układaczy towarów na półkach – 38 lat wśród 2 429 zatrudnionych – oraz konsultantów w centrach sprzedaży telefonicznej, gdzie analizą objęto 21 353 pracowników, również ze średnią wieku 38 lat. To profesje, które często są jednym z pierwszych etapów kariery zawodowej.
Najstarsze kadry można znaleźć w zawodach, w których kluczowe znaczenie mają doświadczenie, znajomość lokalnego rynku lub prowadzenie własnej działalności. Właściciele sklepów, których GUS uwzględnił 86 958, mają przeciętnie 50 lat. Wśród pośredników handlowych (21 289) wiek wynosi średnio 47 lat, a ulicznych sprzedawców produktów (731) – 48 lat. Najwyższy wynik w całym zestawieniu osiągają sprzedawcy na targowiskach i bazarach – 21 628 przedstawicieli tej profesji ma przeciętnie 52 lata.
Wśród pozostałych profesji związanych z handlem znajdują się m.in. kierownicy w handlu detalicznym i hurtowym – tę kategorię tworzy 48 865 osób, których przeciętny wiek wynosi 42 lata. Agenci sprzedaży bezpośredniej to 20 939 pracowników, ze średnią wieku na poziomie 43 lat. Z kolei uliczni sprzedawcy żywności, których GUS uwzględnił 1 395, mają przeciętnie 45 lat,
– Tam, gdzie praca opiera się na obsłudze dużej liczby klientów i rotacyjności stanowisk, łatwiej o napływ młodszych osób. Inaczej wygląda sytuacja w zawodach związanych z własnym biznesem, kontaktami budowanymi przez lata czy znajomością lokalnych klientów. W tych obszarach odejście jednej osoby może oznaczać utratę kapitału, którego nie da się odtworzyć samą rekrutacją. Dotyczy to m.in. właścicieli niewielkich sklepów. Bardzo często są oni jednocześnie menedżerem, sprzedawcą, zaopatrzeniowcem i osobą odpowiadającą za kontakt z klientami. Jeżeli nie znajdą następców, z rynku znika nie tylko ich miejsce pracy, ale często cały lokalny biznes – mówi Joanna Dargiewicz, dyrektorka regionu w Grupie Progres.
Młodzi nadal wybierają handel, ale nie zostają w nim na długo
Handel pozostaje jedną z najczęściej wybieranych branż przez osoby rozpoczynające aktywność zawodową. Dane GUS pokazują, że wśród kobiet poniżej 26. roku życia dominują zawody związane ze sprzedażą detaliczną i obsługą klienta – przede wszystkim sprzedawcy sklepowi, kasjerzy oraz inni pracownicy sprzedaży.
Podobny obraz widać wśród młodych mężczyzn, dla których praca sprzedawcy lub kasjera również należy do najczęściej wykonywanych zawodów na początku kariery. Handel pozostaje więc naturalnym miejscem zdobywania pierwszych doświadczeń zawodowych, choć wiele osób traktuje go jako etap przejściowy.
Po emeryturze wielu nadal zostaje za ladą
Według GUS w Polsce pracuje ponad 619 tys. osób, które osiągnęły już wiek emerytalny. W handlu szczególnie widoczna jest aktywność kobiet zatrudnionych jako sprzedawczynie i kasjerki oraz właścicielek sklepów. Wśród mężczyzn po osiągnięciu wieku emerytalnego jedną z najliczniejszych grup stanowią również właściciele sklepów.
– Handel będzie musiał zmienić sposób myślenia o budowaniu kadr. W najbliższych latach przewagę zyskają nie te firmy, które najszybciej zrekrutują pracowników, ale te, które potrafią zatrzymać ich na dłużej i przygotować następców dla osób odchodzących z rynku. Bez tego coraz trudniej będzie utrzymać ciągłość sprzedaży i rozwijać biznes, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach, gdzie znalezienie doświadczonych pracowników już dziś jest dużym wyzwaniem – ocenia Joanna Dargiewicz, dyrektorka regionu w Grupie Progres. I dodaje, że największa zmiana dopiero nadejdzie. Starzenie się kadr w handlu może przyspieszyć procesy, które już dziś są widoczne na rynku – dalszą automatyzację sprzedaży, rozwój kas samoobsługowych, większe wykorzystanie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji czy konsolidację małych placówek. Nie oznacza to jednak, że znaczenie pracowników będzie malało. Wręcz przeciwnie – w świecie, w którym zakupy coraz częściej można zrobić bez kontaktu z drugim człowiekiem, kompetencje związane z obsługą klienta, budowaniem relacji i znajomością lokalnego rynku mogą stać się najcenniejszym wyróżnikiem tradycyjnego handlu.
***
W komunikacie wykorzystano dane GUS „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce” opublikowane 2 lipca 2026 r.
