Wypłata wynagrodzenia za pracę w pełnej należnej wysokości to podstawowy obowiązek pracodawcy. Jedynym ograniczeniem mogą okazać się zajęcia pensji przez organ egzekucyjny, jednak należy pamiętać, że nieprawidłowe potrącenia ze strony zatrudniającego mogą narazić go na roszczenia ze strony pracownika. Jakie kwoty są zatem wolne od potrąceń egzekucyjnych i muszą pozostać do dyspozycji pracownika – odpowiada Tomasz Kaczorowski, adwokat w kancelarii JKP Adwokaci we Wrocławiu.
Bez zgody pracownika
[quote_box_right]Wysokość potrąceń jest zależna od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, które od 1 stycznia 2015r. wynosi 1 750 zł brutto.[/quote_box_right]Hierarchia dokonywanych potrąceń jest ściśle określona i wynika z art. 87 § 1 Kodeksu pracy. W pierwszej kolejności egzekucji podlegają sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych. Następną grupę stanowią sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. W trzeciej kolejności potrąceniu ulegają zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi, natomiast na samym końcu ściągnąć można kary pieniężne przewidziane w art. 108 Kodeksu pracy (czyli kary porządkowe).
Każdy pracodawca musi wiedzieć, że zgodnie z art. 87 (1) Kodeksu pracy, wolna od potrąceń pozostaje kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:
1) minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. W przypadku świadczeń alimentacyjnych trzeba dodatkowo pamiętać, że potrącenia mogą być dokonywane do wysokości 3/5 wynagrodzenia za pracę – co wynika z prawnej ochrony alimentów,
2) 75% wynagrodzenia minimalnego (określonego w pkt 1) – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,
3) 90% wynagrodzenia minimalnego (określonego w pkt 1) – przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 Kodeksu pracy (mowa tutaj o karach porządkowych).
W każdym indywidualnym wypadku zajęcia wynagrodzenia pracownika przez organ egzekucyjny pracodawca powinien obliczyć kwotę wolną od potrącenia i upewnić się, że pracownik otrzyma ją w należnej, gwarantowanej przez prawo wysokości, gdyż bez względu na prowadzoną egzekucję, nie może pozostać on bez środków do życia.
Wolna od potrącenia będzie zatem kwota minimalnego wynagrodzenia, po odjęciu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy. Najczęściej wyniesie ona:
1 750 zł – (239,93 zł + 135,91 zł + 88 zł) = 1 286,16 zł
Należy też pamiętać, że w przypadku osób, które podejmują pracę po raz pierwszy w życiu wynagrodzenie minimalne w pierwszym roku pracy będzie wynosić 80% kwoty wskazanej powyżej, co ma wpływ na kwotę wolną od potrącenia:
1 400 zł – (191,94 zł + 108,73 zł + 58 zł) = 1 041,33 zł
Potrącenia tylko za zgodą pracownika
Istnieje również grupa tzw. potrąceń dobrowolnych. Zgodnie z art. 91 § 1 Kodeksu pracy, należności te mogą być potrącane z wynagrodzenia tylko i wyłącznie za zgodą pracownika. Do grupy tej zaliczane są m.in. roszczenia banków z tytułu udzielonych pożyczek lub kredytów i choć zazwyczaj w momencie podpisania umowy z bankiem kredytobiorca jest zobowiązany do podpisania takiej deklaracji, to w każdej chwili ma on prawo taką zgodę wycofać. Warto więc pamiętać, że w odróżnieniu od sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych oraz zaliczek pieniężnych lub kar porządkowych, w przypadku grupy potrąceń regulowanych art. 91 Kodeksu pracy, pracodawca nie może dokonać takiego potrącenia, w przypadku braku pisemnej zgody pracownika.
