Choć Polska stoi przed rekordowymi rządowymi inwestycjami strategicznymi, branża budowlana bije na alarm – konieczne są zmiany, aby stworzyć stabilne warunki do ich realizacji. Pięć wiodących organizacji branżowych przedstawiło w Ministerstwie Infrastruktury postulaty realnych działań wspierających polskie budownictwo – manifest „Piątka dla polskiego budownictwa”. Niestety do tej pory nie otrzymały żadnej odpowiedzi, a działać trzeba już teraz.
Branża budowlana to 10% PKB, jednak jej głos jest pomijany
Prawie trzy miesiące temu kluczowe postulaty branży budowlanej, przygotowane
i podpisane przez: Związek Ogólnopolski Projektantów i Inżynierów, Izbę Gospodarczą Transportu Lądowego, Ogólnopolską Izbę Gospodarczą Drogownictwa, Polski Związek Pracodawców Budownictwa oraz Railway Business Forum, zostały przekazane do Ministerstwa Infrastruktury jako program „Piątka dla polskiego budownictwa”. Dziś wciąż brak odpowiedzi. Branża jest ignorowana.
Brak reakcji ze strony resortu zmusił organizacje do skierowania postulatów najpierw do KPRM, a następnie do komisji parlamentarnych, aby temat został omówiony szerzej –
z udziałem wszystkich stron. Tymczasem rząd hucznie zapowiada nowe inwestycje, podczas gdy fundamentalne problemy sektora wciąż pozostają nierozwiązane. Nie chodzi o ogólne deklaracje dialogu z branżą, lecz o rzetelną, uczciwą rozmowę i wdrażanie konkretnych zmian.
– Postulaty przedstawione przez najważniejsze organizacje branżowe nie są „koncertem życzeń”. To konkretne, systemowe rozwiązania, które mogą poprawić efektywność inwestycji publicznych, zwiększyć płynność finansową firm i wzmocnić fundamenty całego sektora budownictwa. Nie chodzi nam o doraźne łatanie dziur – potrzebne jest holistyczne spojrzenie, które adresuje problemy u źródła. To kwestia jakości, terminowości i kosztów polskich inwestycji infrastrukturalnych – komentuje Anna Oleksiewicz, Prezes Związku Ogólnopolskiego Projektantów i Inżynierów ZOPI
Branża budowlana odpowiada za 10% PKB i daje pracę 1,5 mln osób. Projektanci
i inżynierowie są jej integralną częścią. To sektor, którego nie wolno ignorować. Czas na realny, konstruktywny dialog i partnerską współpracę z administracją publiczną – dla dobra inwestycji, firm i całego kraju.
Mimo tak znaczącej roli dla gospodarki branża budowlana w Polsce zmaga się z ogromnymi długami. Na koniec sierpnia 2025 r. jej zadłużenie sięgnęło ponad 5,8 mld zł, co czyni
ją jednym z najbardziej zadłużonych sektorów w gospodarce. Długi ma 50,5 tys. firm,
a szczególnie trudna jest sytuacja mniejszych podmiotów, w tym podwykonawców. Podwykonawcy to m. in. projektanci, geodeci.
– Firmy projektowe nie otrzymują wynagrodzenia za pracę w cyklach miesięcznych, tylko po określonym etapie prac – nieraz po pół roku lub dłużej. Kredytują więc inwestycję. Kiedy nałożymy na to przedłużające się procedury administracyjne, czy brak waloryzacji
to sytuacja robi się jeszcze trudniejsza i dla stabilności firm i dla jakości inwestycji. Trudno spełnić oczekiwanie inwestora zachowania najwyższych standardów i jakości realizacji inwestycji, skoro firmy borykają się z problemami, nie są w stanie inwestować w nowe technologie, czy najlepsze kadry. To wszystko odbije się na jakości inwestycji, dotknie każdego użytkownika infrastruktury – dodaje Anna Oleksiewicz.
Dlatego branża budowlana, gospodarka i całe społeczeństwo nie mogą już czekać. Na tym etapie potrzebne są konkretne działania ze strony rządu, konkretne zmiany systemowe. Branża przedstawiła je w ramach programu „Piątka dla polskiego budownictwa”, ale niestety do dziś nie doczekała się reakcji ze strony resortu infrastruktury.
„Piątka dla polskiego budownictwa”
Celem inicjatywy jest stworzenie stabilnych warunków do realizacji rządowych inwestycji strategicznych oraz rozwoju krajowego wykonawstwa, przemysłu i usług intelektualnych. Podpisana podczas targów Trako lista postulatów „Piątka dla polskiego budownictwa” stanowi manifest oczekiwań branży wobec działań rządu.
Propozycje organizacji branżowych obejmują:
- Systemowe zmiany w finansowaniu inwestycji kolejowych – Fundusz Kolejowy.
Inwestycje kolejowe potrzebują: stabilnych źródeł finansowania, elastycznego zarządzania środkami, transparentnych zasad alokacji. Odpowiedzią na to jest reforma Funduszy Kolejowego, wzorując się na sprawdzonym modelu Krajowego Funduszu Drogowego.
- Rozwiązanie problemu waloryzacji kontraktów.
Usprawnienie mechanizmów waloryzacji kontraktów jest niezbędne dla poprawy funkcjonowania polskiego rynku budowlanego, który powinien opierać się na zdrowych i równych zasadach.
- Wsparcie eksportu polskich firm budowlanych.
Ekspansja polskich firm budowlanych na rynki zagraniczne, z wykorzystaniem krajowych łańcuchów dostaw, może stać się kolejnym motorem napędowym naszej gospodarki. Aktywność rodzimych wykonawców powinna być koordynowana na poziomie rządowym i wspierana przez państwowe instytucje finansowe.
- Uproszczenie i standaryzację procedur administracyjnych.
Największą barierą w przygotowaniu inwestycji pozostają czasochłonne procedury administracyjne. Choć przepisy przewidują ustawowe terminy, w praktyce postępowania sztucznie się wydłużają. Uproszczenie i standaryzacja procedur to warunek sprawnej realizacji inwestycji w Polsce.
- Jakość i wycena usług intelektualnych.
Pilnie potrzebna jest zmiana logiki wyceny usług projektowych i zarządczych związanych z realizacją inwestycji – tak, aby nadrzędnym celem była jakość inwestycji. Warunkiem jest realne odejście od dyktatu najniższej ceny na rzecz realnych kryteriów merytorycznych.
