- Komisja Europejska opublikowała Electrification Action Plan – dokument strategiczny wyznaczający niezbędne działania i cele związane z elektryfikacją gospodarki. Równolegle Komisja zaproponowała przegląd dyrektywy w sprawie ETS.
- Celem Electrification Action Plan jest ograniczenie uzależnienia od importu paliw kopalnych, które zagraża bezpieczeństwu energetycznemu oraz konkurencyjności przemysłu UE. Ma to zapewnić oszczędności na poziomie 260 mld EUR rocznie.
- Dokument Komisji podkreśla rolę pojazdów elektrycznych jako mobilnych magazynów energii, pozytywnie wpływających na elastyczność systemu elektroenergetycznego. To potwierdza, że elektryfikacja nie jest już wyłącznie elementem polityki klimatycznej, ale przede wszystkim fundamentem odporności gospodarczej Europy – ocenia PSNM.
17 lipca Komisja Europejska przedstawiła Electrification Action Plan, dzięki któremu Europa ma stać się pierwszym kontynentem korzystającym przede wszystkim z energii elektrycznej. Dokument to odpowiedź KE na negatywne skutki importu paliw kopalnych i narażanie Unii na kryzysy geopolityczne. Ostatnie wydarzenia, w szczególności wojna z Iranem i blokada Cieśniny Ormuz, pokazały, że wzrost cen ropy i gazu przekłada się bezpośrednio na inflację, koszty działalności przedsiębiorstw oraz finanse publiczne państw członkowskich. Plan wyznacza cel elektryfikacji na poziomie 46% do 2040 r. Według Komisji, jego osiągnięcie obniży unijne wydatki na import paliw kopalnych o 260 mld euro rocznie.
– Publikacja European Electrification Action Plan stanowi jeden z najważniejszych sygnałów politycznych wysłanych przez Komisję Europejską w ostatnich latach. Dokument potwierdza, że elektryfikacja nie jest już wyłącznie elementem polityki klimatycznej, ale staje się fundamentem bezpieczeństwa energetycznego, konkurencyjności przemysłu oraz odporności gospodarczej Europy. Komisja jednoznacznie wskazuje, że ograniczenie zależności od importowanych paliw kopalnych wymaga przyspieszenia elektryfikacji transportu, budynków i przemysłu – mówi Aleksander Rajch, członek zarządu PSNM.
Przemysł odpowiada obecnie za około jedną czwartą zużycia energii w UE, a jednocześnie posiada ogromny potencjał dalszej elektryfikacji. Na podstawie szacunków, 60% obecnego zużycia paliw w przemyśle można zastąpić energią elektryczną przy wykorzystaniu dostępnych technologii. Komisja wskazuje, że elektryfikacja powinna objąć w szczególności takie sektory jak przemysł spożywczy, papierniczy, tekstylny, materiałów budowlanych, chemiczny i hutniczy.
Realizacja Planu doprowadzi do znaczącego ograniczenia zużycia gazu i ropy, zmniejszenia kosztów importu energii oraz wzrostu konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw. Szczegółowe, ujęte w planie działania obejmują m.in. obniżenie kosztów energii elektrycznej. Komisja rekomenduje w tym zakresie reformę opłat i podatków zawartych w rachunkach za energię, stopniowe wycofywanie subsydiów dla paliw kopalnych, zmianę konstrukcji taryf sieciowych oraz większe premiowanie odbiorców korzystających z elastycznego zużycia energii. W efekcie energia elektryczna stanie się znacznie bardziej konkurencyjna wobec paliw kopalnych z perspektywy zarówno przedsiębiorców, jak i gospodarstw domowych.
Jednym z kluczowych obszarów elektryfikacji w Planie jest sektor transportu. Komisja podkreśla, że przejście z pojazdów spalinowych na elektryczne jest jednym z najważniejszych sposobów zmniejszenia zależności energetycznej UE i ograniczenia importu ropy naftowej.
– Electrification Action Plan uznaje elektromobilność za integralny element systemu energetycznego. Komisja odchodzi od postrzegania pojazdów elektrycznych wyłącznie jako środka transportu i podkreśla ich rolę jako mobilnych magazynów energii, zdolnych do świadczenia usług elastyczności poprzez inteligentne ładowanie i technologie Vehicle-to-Grid. To kierunek, który przyniesie korzyści zarówno użytkownikom pojazdów, jak i operatorom systemu elektroenergetycznego. Jednocześnie przyspieszy integrację odnawialnych źródeł energii i zwiększy ich rolę w krajowym miksie – mówi Aleksander Rajch, członek zarządu PSNM.
Według analiz Komisji, do 2040 r. inteligentne ładowanie i usługi V2G mogą generować ponad 44 mld EUR oszczędności rocznie dla użytkowników pojazdów elektrycznych. Ponadto ograniczą skalę inwestycji w sieci energetyczne. Do połowy 2027 r. Komisja oceni obecny stan wdrożenia technologii V2G na obszarze UE i zaproponuje sposób wprowadzenie inteligentnego ładowania jako standardowej opcji w umowach sprzedaży energii dla użytkowników pojazdów elektrycznych. Kolejnym etapem, realizowanym do końca 2027 r. będzie wprowadzenie wymogu integracji nowych pojazdów elektrycznych z technologią V2G, umożliwiającą dwukierunkowy przepływ energii z siecią energetyczną.
Komisja wskazuje, że elektryfikację transportu przyspieszą m.in. takie działania jak przegląd Dyrektywy Clean Vehicles Directive do IV kw. 2027 r. mający na celu ewentualne zaostrzenie wymogów dotyczących udziału pojazdów zeroemisyjnych w zamówieniach publicznych. Komisja rekomenduje kontynuacje i uruchamianie nowych zachęt – fiskalnych i niefiskalnych – dedykowanych pojazdom elektrycznym. Konieczność przyspieszenia rozbudowy infrastruktury ładowania zostanie zaadresowana w ramach przeglądu rozporządzenia AFIR, który ma nastąpić jeszcze w 2026 r. Aby stymulować rozwój zeroemisyjnego transportu ciężkiego Komisja chce również rozszerzyć inicjatywę e-HDV Clean Transport Corridors na kolejne korytarze TEN-T.
Electrification Action Plan obejmuje priorytetem również obszar magazynowania energii. To strategiczny kierunek w kontekście wzrostu udziału OZE i konieczności gromadzenia energii w okresach wysokiej produkcji i wykorzystania jej w czasie zwiększonego zapotrzebowania. Rekomendacje obejmują rozwój magazynów bateryjnych oraz magazynów długoterminowych, integrację magazynów energii z siecią, jak również rozwój elastycznego zarządzania popytem.
Powyższe działania mają doprowadzić do osiągnięcia około 200 GW mocy magazynów energii do 2030 r. – to niemal czterokrotnie wyższy poziom niż obecnie (55 GW).
– Komisja wyraźnie podkreśla, że najniższe ceny energii występują w krajach, których miks energetyczny jest w znacznej mierze oparty na źródłach niskoemisyjnych, w szczególności odnawialnych i jądrowych. I to właśnie one są kluczowe dla realizacji celów planu. Aby przyspieszyć rozwój OZE i sieci elektrowni jądrowych Komisja postuluje m.in. pełne wdrożenie dyrektywy RED III, przyspieszenie wydawania pozwoleń dla projektów OZE, wsparcie nowych inwestycji jądrowych, współpracę między państwami przy licencjonowaniu reaktorów, czy lepsze planowanie inwestycji energetycznych. Ma to doprowadzić do powstanie 100 GW nowych, odnawialnych mocy rocznie do 2030 r. – mówi Marek Popiołek, Dyrektor Rozwoju Biznesu PSNM.
Komisja wskazuje, że największym ograniczeniem transformacji nie są dostępne technologie, lecz infrastruktura elektroenergetyczna. Wśród największych barier wymienia m.in. zbyt małą przepustowość sieci, brak mocy przyłączeniowych, kolejki do przyłączeń oraz niewystarczające inwestycje sieciowe. Plan kładzie nacisk na optymalizację każdego z tych obszarów.
Niezależnie od publikacji Electrification Action Plan Komisja przedstawiła również projekt nowelizacji Dyrektywy 2003/87/EC w sprawie ETS. Zdaniem Komisji proponowane zmiany mają przynieść „ulgę przemysłowi” przy zachowaniu zasadniczej roli systemu ETS w transformacji klimatyczno-energetycznej. Zrewidowany system ETS ma się silnie koncentrować na inwestycjach. Przykładowo, Bank Dekarbonizacji Przemysłu (ITD) przeznaczy 100 mld euro na dekarbonizację przemysłu w całej Europie.
