Sejm uchwalił budżet na 2026 r. Rekordowe wydatki na obronę i zdrowie, wysoki deficyt i mocne podbicie dochodów z podatków.
Sejm przyjął w piątek ustawę budżetową na 2026 rok, zakładającą dochody w wysokości 647,2 mld zł i wydatki na poziomie 918,9 mld zł. Deficyt budżetowy ma wynieść 271,7 mld zł, czyli 6,5 proc. PKB. Za budżetem głosowało 233 posłów koalicji rządzącej, przeciw było 197 parlamentarzystów opozycji, nikt nie wstrzymał się od głosu. Ustawa trafi teraz do Senatu.
Premier Donald Tusk skomentował głosowanie w mediach społecznościowych wpisem:
„Jest dobry budżet, jest stabilna koalicja, jest bezpieczeństwo!”
Rekordowe nakłady na zdrowie i obronność
Rok 2026 będzie kolejnym rokiem wzrostu nakładów na ochronę zdrowia. Łączne wydatki na zdrowie mają sięgnąć 247,8 mld zł, co odpowiada 6,81 proc. PKB z roku 2024. W tej puli przewidziano m.in.:
- zwiększenie środków na program Leczenie niepłodności (in vitro) o 100 mln zł – do 600 mln zł,
- trzykrotne zwiększenie finansowania telefonu zaufania – z 10 mln zł do 30 mln zł.
Równolegle budżet utrzymuje bardzo wysokie wydatki na obronę narodową, które przekroczą 200 mld zł, co ma odpowiadać 4,81 proc. PKB – jednym z najwyższych poziomów w NATO. Rząd argumentuje, że tak wysoki poziom wydatków obronnych jest konieczny w obecnym otoczeniu geopolitycznym.
Silny filar wydatków socjalnych
Znaczącą pozycję po stronie wydatkowej stanowią programy społeczne:
- „Rodzina 800+” – ok. 61,7 mld zł,
- wypłata 13. i 14. emerytury – ok. 31,8 mld zł,
- program „Aktywny Rodzic” – 6 mld zł,
- program „Dobry Start” – ok. 1,4 mld zł,
- finansowanie składek na ubezpieczenia społeczne (m.in. dla osób na urlopach wychowawczych i macierzyńskich) – ok. 4,8 mld zł.
Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2026 r. ma kosztować ok. 22 mld zł, a zasiłek pogrzebowy zostanie podniesiony do 7 000 zł (łączny koszt ok. 1,2 mld zł).
Mieszkalnictwo i gospodarka morska
W obszarze polityki mieszkaniowej zaplanowano 8,7 mld zł wydatków, z czego 6,7 mld zł ma pochodzić bezpośrednio z budżetu państwa. Środki te mają wspierać projekty zwiększające dostępność mieszkań, m.in. poprzez instrumenty wsparcia budownictwa i kredytowania.
Na gospodarkę morską przewidziano 2,4 mld zł, w tym 0,2 mld zł na wdrożenie wieloletniego programu „Budowa statków szkolno-badawczych dla uczelni morskich”, co ma wzmocnić zaplecze badawczo-szkoleniowe polskiej floty i szkolnictwa morskiego.
Strona dochodowa
Dochody budżetu państwa w 2026 r. zaplanowano na 647,2 mld zł, czyli o 43,8 mld zł więcej niż przewidywane wykonanie w 2025 r. Rząd zakłada, że poziom dochodów będzie wynikał z:
- sytuacji makroekonomicznej,
- zmian systemowych w podatkach,
- działań na rzecz poprawy ściągalności oraz ograniczenia szarej strefy.
Dochody podatkowe mają wynieść 579,9 mld zł, o 43,6 mld zł więcej niż w 2025 r.
VAT
Prognozowane wpływy z VAT ujęto w kwocie 341,5 mld zł. Założenia obejmują m.in.:
- nominalny wzrost spożycia prywatnego o 6,4%,
- zmiany systemowe, w tym:
- podwyższenie limitu zwolnienia podmiotowego z VAT z 200 tys. zł do 240 tys. zł,
- wejście w życie KSeF (Krajowy System e-Faktur), obejmującego czynności podlegające VAT w Polsce.
CIT
Wpływy z CIT oszacowano na 80,4 mld zł. Prognoza uwzględnia m.in. podwyższenie stawki podatku dla sektora bankowego.
PIT
Dochody z PIT dla budżetu państwa mają wynieść 32 mld zł. Jednocześnie rosną dochody jednostek samorządu terytorialnego z udziałów w PIT – z 174,1 mld zł w 2025 r. do 193,8 mld zł w 2026 r. (wzrost o 11,4% r/r).
Na strukturę podatkową wpłynie też nowy instrument oszczędnościowo-inwestycyjny Osobiste Konta Inwestycyjne (OKI), który ma stanowić alternatywę dla obecnego sposobu opodatkowania dochodów z aktywów finansowych.
Akcyza
Prognoza dochodów z akcyzy wynosi 103,3 mld zł. Kluczowe znaczenie będą miały podwyżki stawek:
- od 1 stycznia 2026 r.:
- alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane i wyroby pośrednie – +15%,
- papierosy – +20%,
- tytoń do palenia – +30%,
- wyroby nowatorskie – +20%,
- cygara i cygaretki – +20%,
- płyn do e-papierosów – +50% (względem stawek z 2025 r.).
Na dochody akcyzowe w 2026 r. wpływ będą miały także zmiany wchodzące w życie od 1 sierpnia 2025 r., obejmujące opodatkowanie nowych kategorii wyrobów akcyzowych wpisanych do „mapy drogowej” do 2027 r.
Wydatki i dług publiczny: duży deficyt, dług pod kontrolą
Wydatki budżetu państwa w 2026 r. zaplanowano w kwocie 918,9 mld zł, czyli nieco poniżej łącznych wydatków zapisanych w ustawie budżetowej na 2025 r. (921,6 mld zł) – to ok. 2,7 mld zł mniej niż w 2025 r.
Przy przyjętych założeniach, w tym limicie deficytu, przewidywana relacja państwowego długu publicznego do PKB ma wynieść:
- 48,9% w 2025 r.,
- 53,8% w 2026 r.
Pozostanie więc poniżej krajowego progu ostrożnościowego 55% określonego w ustawie o finansach publicznych.
Natomiast relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych (wg definicji unijnej) ma sięgnąć:
- 59,8% PKB na koniec 2025 r.,
- 66,2% PKB na koniec 2026 r.
Rząd wskazuje, że wzrost zadłużenia jest w dużej mierze efektem:
- finansowania potrzeb pożyczkowych związanych z częścią pożyczkową KPO (ok. 2,8% PKB w 2026 r.),
- wysokich nakładów na obronność.
