Najwyższa Izba Kontroli (NIK) zakończyła audyt obejmujący działalność Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) w latach 2020–2025. Kontrola, prowadzona od października 2024 r. do marca 2025 r., objęła wszystkie kluczowe obszary funkcjonowania Urzędu. Jej wyniki wskazują na rzetelność prowadzonych działań oraz zgodność z obowiązującymi przepisami.
Zakres kontroli
Kontrolerzy NIK przeanalizowali ponad 20 tys. stron dokumentów, badając zarówno kwestie proceduralne, jak i praktyczne działania Urzędu. Sprawdzono m.in. sposób obiegu dokumentów, prowadzenia postępowań wyjaśniających, wydawania decyzji i kierowania wystąpień do przedsiębiorców. Audyt objął również analizę spraw sądowych, wewnętrznych dokumentów urzędowych oraz statystyk dotyczących wpływających sygnałów o naruszeniach.
Wyniki audytu
NIK stwierdziła, że Prezes UOKiK Tomasz Chróstny w badanym okresie realizował swoje zadania w sposób zgodny z prawem, stosując zarówno działania reaktywne (interwencje wobec stwierdzonych naruszeń), jak i proaktywne (inicjowanie rozwiązań zwiększających uczciwość konkurencji).
W raporcie podkreślono skuteczność działań UOKiK – w latach 2020–2024 Urząd wydał 679 decyzji nakładających kary pieniężne, z czego do budżetu państwa wpłynęło ponad 603 mln zł.
Obszary szczegółowej analizy
Kontrola objęła szereg sektorów gospodarki, w tym:
- handel wielkopowierzchniowy – praktyki dotyczące nieuzgodnionych rabatów, opłat okołosprzedażowych czy nieprawidłowości w oznakowaniu produktów,
- rynki rolno-spożywcze – w tym rynek wieprzowiny, tuczu kontraktowego, mleczarstwa, upraw oleistych i sprzedaży tzw. alkotubek,
- rynek samochodowy i medialny – w tym sprawy związane z koncentracjami spółek (m.in. PKN Orlen–Polska Press, Agora–Eurozet).
NIK zwróciła uwagę na stosowanie przez Prezesa UOKiK tzw. „wystąpień miękkich”, które pozwalają szybko reagować na zgłoszenia nieprawidłowości i uzyskiwać od przedsiębiorców dodatkowe wyjaśnienia bez konieczności wszczynania pełnego postępowania.
Wypowiedzi Prezesa UOKiK
Prezes Tomasz Chróstny podkreślił, że pozytywna ocena NIK stanowi dowód na skuteczność działań Urzędu:
– Raport NIK zawiera nie tylko ocenę działań Urzędu w ostatnich latach, ale też odzwierciedla pozytywne zmiany, jakie wraz z zespołem przeprowadziliśmy w dziedzinie ochrony konkurencji i konsumentów. Coraz skuteczniej identyfikujemy i eliminujemy naruszenia, których skala i charakter mają ogromny wpływ na konsumentów i rynek – zaznaczył.
Dodał również, że kontrola, obejmująca szeroki zakres zagadnień i dokumentów, może być traktowana jako swoiste absolutorium dla UOKiK.
