Europejski Bank Centralny poinformował w piątek, że w 2026 roku przeprowadzi odwrócony test warunków skrajnych skoncentrowany na ryzyku geopolitycznym, obejmujący 110 banków bezpośrednio nadzorowanych w strefie euro. Każda instytucja zostanie zobowiązana do wskazania scenariuszy geopolitycznych, które mogłyby doprowadzić do spadku jej kapitału podstawowego Tier 1 (CET1) o co najmniej 300 punktów bazowych. EBC podkreśla, że jest to odpowiedź na rosnące znaczenie napięć politycznych, konfliktów regionalnych oraz fragmentacji handlu dla stabilności systemu finansowego. Ćwiczenie stanowi istotną zmianę w podejściu nadzorczym banku centralnego.
Wyniki testu mają zostać opublikowane latem 2026 roku i będą uwzględnione w Procesie Przeglądu i Oceny Nadzorczej (SREP). Nie przełożą się one jednak bezpośrednio na formalne wymogi kapitałowe. Zidentyfikowane słabości wpłyną natomiast na ocenę buforów kapitałowych, które banki muszą utrzymywać ponad minima regulacyjne. Celem jest wzmocnienie odporności instytucji finansowych poprzez lepsze rozpoznanie ich indywidualnych podatności na ryzyka geopolityczne.
Odwrócony test warunków skrajnych różni się zasadniczo od tradycyjnych ćwiczeń tego typu. Zamiast otrzymywać od regulatora wspólny scenariusz, banki same będą musiały opracować zdarzenia geopolityczne prowadzące do z góry określonej skali strat kapitałowych. EBC zaznaczył, że takie podejście zmusza instytucje do dogłębnej analizy własnych modeli biznesowych i specyficznych źródeł ryzyka. Banki będą również raportować potencjalny wpływ tych scenariuszy na płynność oraz warunki finansowania.
Nowy test uzupełni przeprowadzony w 2025 roku test warunków skrajnych Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego, który opierał się na jednolitym scenariuszu dla wszystkich uczestników. Tamto ćwiczenie wykazało średni spadek wskaźnika CET1 o około 370 punktów bazowych, a mimo to banki europejskie zachowały relatywnie wysoką odporność kapitałową. EBC podkreśla jednak, że rosnąca złożoność zagrożeń geopolitycznych wymaga bardziej zindywidualizowanego podejścia.
Ryzyko geopolityczne zostało wskazane jako jeden z głównych priorytetów nadzorczych EBC na lata 2026–2028. Przewodnicząca Rady Nadzorczej EBC Claudia Buch zaznaczyła wcześniej w Parlamencie Europejskim, że banki muszą być w stanie zidentyfikować scenariusze, które mogłyby poważnie zagrozić ich wypłacalności. Konflikt rosyjsko-ukraiński, napięcia na Bliskim Wschodzie oraz bariery handlowe wynikające z ceł i sankcji tworzą środowisko podwyższonej niepewności. Zdaniem EBC czynniki te oddziałują na sektor bankowy poprzez rynki finansowe, realną gospodarkę oraz ryzyko operacyjne.
Test zostanie przeprowadzony w ramach istniejących wewnętrznych procesów oceny adekwatności kapitałowej banków, aby ograniczyć koszty i obciążenia administracyjne. Instytucje będą korzystać głównie z już funkcjonujących szablonów raportowych, bez konieczności tworzenia nowych systemów sprawozdawczych. EBC liczy, że takie rozwiązanie pozwoli pogłębić analizę ryzyk geopolitycznych przy zachowaniu efektywności nadzoru.
