Wartość bezpośrednich inwestycji firm ze Stanów Zjednoczonych w Polsce sięga około 30 mld dolarów, a przedsiębiorstwa z amerykańskim kapitałem zatrudniają blisko 330 tys. osób. Takie dane przedstawiono w raporcie „Partnerstwo na dekady. Polsko-amerykańska integracja gospodarcza”, przygotowanym przez Amerykańską Izbę Handlową w Polsce oraz McKinsey & Company.
Według autorów opracowania w Polsce działa ponad 1600 firm z kapitałem amerykańskim. W 2024 roku zatrudniały one około 329 tys. pracowników, natomiast ich łączne roczne przychody wyniosły 88,4 mld dolarów. Stany Zjednoczone mają być drugim największym inwestorem zagranicznym w Polsce oraz największym inwestorem pochodzącym spoza Unii Europejskiej.
Raport wskazuje jednocześnie, że charakter amerykańskich inwestycji stopniowo się zmienia. Obok produkcji i centrów usług wspólnych coraz większego znaczenia nabierają działalność inżynieryjna, badania i rozwój, zaawansowana analityka oraz obsługa procesów wymagających specjalistycznej wiedzy.
Większość firm nie ograniczyła planów z powodu wojny
Badanie przeprowadzone na potrzeby raportu pokazuje, że napięcia geopolityczne i wojna w Ukrainie nie doprowadziły dotychczas do powszechnego ograniczenia amerykańskich inwestycji w Polsce.
Zgodnie z deklaracjami ankietowanych przedsiębiorstw 55 proc. z nich nie zmieniło swoich planów inwestycyjnych ze względu na sytuację geopolityczną. Kolejne 11 proc. miało zwiększyć planowane nakłady.
Ponad trzy czwarte badanych firm rozszerzyło swoją działalność w Polsce w ciągu ostatnich pięciu lat. Niemal 60 proc. deklaruje natomiast zamiar zwiększenia inwestycji w perspektywie kolejnych trzech–pięciu lat.
Są to jednak deklaracje przedsiębiorstw, a nie wiążące zapowiedzi konkretnych projektów. Ich realizacja będzie zależała m.in. od koniunktury gospodarczej, sytuacji geopolitycznej, dostępności pracowników oraz warunków regulacyjnych.
– W obliczu wyzwań geopolitycznych firmy z USA nie tylko nie wycofują się z rynku, ale planują dalszą ekspansję – ocenia Marta Poślad, przewodnicząca Rady Dyrektorów Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce.
Produkcja pozostaje najważniejszym obszarem inwestycji
Największa część amerykańskiego kapitału ulokowanego w Polsce przypada na przetwórstwo przemysłowe. Według danych przywołanych w raporcie sektor ten odpowiada za około 38 proc. inwestycji, czyli blisko 11,6 mld dolarów.
Obecność zakładów produkcyjnych, magazynów i infrastruktury technicznej oznacza zazwyczaj silniejsze związanie inwestora z konkretnym rynkiem niż w przypadku działalności, którą można stosunkowo szybko przenieść do innego kraju.
Amerykańskie przedsiębiorstwa rozwijają w Polsce m.in. produkcję przemysłową, zaplecze logistyczne oraz centra inżynieryjne. Firmy ze Stanów Zjednoczonych są również zaangażowane w projekty energetyczne i obronne, w tym przygotowania do budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej oraz rozwój części łańcucha dostaw dla sektora zbrojeniowego.
Raport określa współpracę polsko-amerykańską jako „strategiczny korytarz”, obejmujący nie tylko przepływ kapitału i handel, lecz także energetykę, obronność, logistykę i technologie.
Określenie to jest jednak oceną autorów opracowania. Skala współpracy różni się w zależności od branży, a część największych przedsięwzięć pozostaje na etapie przygotowania lub realizacji.
Centra usług przechodzą do bardziej zaawansowanych zadań
Drugim ważnym zjawiskiem opisanym w raporcie jest zmiana profilu działalności prowadzonej przez amerykańskie firmy w Polsce.
Według badania 67 proc. ankietowanych przedsiębiorstw deklaruje, że ich działalność w Polsce przesuwa się w kierunku bardziej zaawansowanych procesów opartych na wiedzy. Chodzi m.in. o inżynierię, rozwój oprogramowania, badania i rozwój, cyberbezpieczeństwo, analitykę danych oraz obsługę procesów biznesowych wymagających specjalistycznych kompetencji.
Autorzy raportu wskazują, że około 60 proc. usług świadczonych z Polski przez zagraniczne centra stanowią obecnie zadania zaliczane do kategorii „mid-office” i „front-office”. Obejmują one procesy bardziej złożone niż tradycyjna obsługa administracyjna lub księgowa.
Wartość eksportu przypadająca na jednego pracownika sektora nowoczesnych usług biznesowych miała przekroczyć 64 tys. dolarów. Oznaczałoby to wzrost o ponad 52 proc. w porównaniu z 2016 rokiem.
Zmiana ta jest istotna z punktu widzenia polskiego rynku pracy. Bardziej zaawansowane funkcje mogą generować wyższą wartość dodaną i lepiej płatne miejsca pracy, ale jednocześnie wymagają dostępu do wykwalifikowanych pracowników oraz większych inwestycji w edukację technologiczną.
Boeing wskazuje na potencjał polskich kadr
Jednym z przykładów rozwoju działalności opartej na wiedzy mają być centra inżynieryjne Boeinga. Firma prowadzi w Polsce prace związane m.in. z programami obronnymi, systemami autonomicznymi oraz rozwojem łańcuchów dostaw.
– Polska to dla Boeinga nie tylko rynek i partner przemysłowy, ale także centrum kompetencji inżynieryjnych i zaawansowanych technologii – powiedziała Honorata Hencel, dyrektor zarządzająca Boeinga w Polsce i Ukrainie.
Wypowiedź przedstawicielki firmy ma charakter biznesowej oceny i została zamieszczona w raporcie współtworzonym przez organizację reprezentującą interesy amerykańskich przedsiębiorstw.
Polskie inwestycje w USA pozostają niewielkie
Relacje inwestycyjne między oboma krajami są wyraźnie asymetryczne. Podczas gdy amerykańskie firmy posiadają w Polsce aktywa o wartości przekraczającej 75 mld dolarów, bezpośrednie inwestycje polskich przedsiębiorstw w Stanach Zjednoczonych pozostają relatywnie niewielkie.
Według danych przywołanych przy okazji publikacji raportu ich wartość w 2024 roku wynosiła około 600 mln dolarów.
– Skala polskiej obecności w USA wciąż pozostaje ograniczona. Relacje gospodarcze mogą wejść w nową fazę, ale będzie ona zależała przede wszystkim od większej ekspansji polskich firm na rynek amerykański – ocenia Tomasz Marciniak, partner zarządzający McKinsey & Company w Polsce.
Autorzy raportu zwracają uwagę, że kolejnym etapem współpracy powinien być nie tylko dalszy napływ kapitału ze Stanów Zjednoczonych, ale również większa aktywność polskich przedsiębiorstw na rynku amerykańskim.
Dalsze inwestycje zależą od warunków regulacyjnych
Raport wskazuje, że Polska może przyciągać kolejne amerykańskie projekty dzięki położeniu geograficznemu, bazie przemysłowej, dostępowi do wykwalifikowanych pracowników oraz rosnącemu znaczeniu w obszarach energetyki i bezpieczeństwa.
Jednocześnie autorzy podkreślają znaczenie stabilnego prawa, przewidywalności regulacyjnej, dostępności energii oraz rozwoju kompetencji cyfrowych.
Publikacja została przygotowana przez AmCham i McKinsey, dlatego przedstawia przede wszystkim perspektywę amerykańskich inwestorów i firm działających w Polsce. Dane pokazują znaczną skalę ich obecności w krajowej gospodarce, natomiast prognozy dotyczące dalszej ekspansji pozostają uzależnione od decyzji poszczególnych przedsiębiorstw oraz warunków gospodarczych w Polsce, Europie i Stanach Zjednoczonych.
