Polskie Stowarzyszenie Recyklerów Opon szacuje, że ponad 200 ton zużytych opon rocznie trafia na dzikie leśne wysypiska. To konsekwencje przestarzałych przepisów podtrzymujących nieszczelność systemu, niskich norm dotyczących odzysku i recyklingu oraz braku regulacji prawnych zobowiązujących producentów, a także importerów do pełnego rozliczenia się z masy opon wprowadzonych na polski rynek. Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpoczęło prace dotyczące zmian w systemie gospodarowania zużytymi oponami, które mają dostosować polskie przepisy do unijnych standardów gospodarki o obiegu zamkniętym, a co za tym idzie zlikwidować szarą strefę i wyeliminować problem dzikich składowisk w lasach.
W związku z trwającymi pracami nad nowelizacją ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi prekonsultacje dotyczące projektu ustawy. Propozycja MKiŚ zakłada między innymi podniesienie poziomu odzysku zużytych opon do 95%, w tym recyklingu na poziomie conajmniej 50% oraz rozszerzenie zakresu ustawy o opony pełne, dla których rozważane jest wprowadzenie minimalnych poziomów odzysku i recyklingu na poziomie odpowiednio 80% i 40%. Zmiany mają również objąć aktualizację stawek opłaty produktowej, zgodnie z decyzjami wykonawczymi Komisji Europejskiej, a dotychczasowa klasyfikacja PKWiU zostałaby zastąpiona unijną nomenklaturą CN.
– Przed nami jeszcze długa droga, jednak ten pierwszy krok pokazuje dużą świadomość konieczności regulacji prawnych dotyczących zużytych opon, które właściwie zagospodarowane staną się cennym surowcem. Jak wskazują europejskie dane, Polska jest krajem o najniższym efektywnym poziomie odzysku i recyklingu opon oraz odpowiada za 60% masy niezagospodarowanych opon w całej Unii Europejskiej. – komentuje Andrzej Kubik, Wiceprezes Polskiego Stowarzyszenia Recyklerów Opon.
PSRO pozytywnie ocenia propozycje resortu, między innymi podniesienie poziomów odzysku i recyklingu adekwatnie do 95% i 50% dla opon pneumatycznych, objęcie tymi obowiązkami również opon pełnych, a także waloryzację opłaty produktowej. Ponadto Stowarzyszenie zaapelowało, by planowana nowelizacja ustawy objęła również rozwiązania wykraczające poza propozycje MKiŚ, w zgodzie jednak z głównym kierunkiem zmian przepisów unijnych.
– Z perspektywy branży, ale także środowiska, kluczowe znaczenie ma wprowadzenie zasady pierwszeństwa recyklingu przed odzyskiem energetycznym, zgodnie z unijną dyrektywą w tej sprawie. Nasza propozycja zakłada doprecyzowanie w ustawie, że spalanie opon lub ich części powinno być dopuszczalne wyłącznie w przypadku, w którym recykling materiałowy nie jest możliwy ze względów jakościowych – np. opon mocno zanieczyszonych, koloryzowanych. – dodaje Monika Koszade-Rutkiewicz z zarządu PSRO.
Stowarzyszenie rekomenduje również uszczelnienie krajowego systemu ewidencji opon sprowadzanych wraz z używanymi pojazdami, poprzez obowiązek deklarowania liczby opon przy rejestracji pojazdu lub w ramach procedur akcyzowych. Zdaniem PSRO zmiany te pozwoliłyby skutecznie ograniczyć szarą strefę i zapewnić pełną kontrolę nad strumieniem opon trafiających na rynek, wzmacniając jednocześnie transparentność i skuteczność całego systemu ROP.
Oprócz zmian legislacyjnych proponowane nowelizacje Ministerstwa Klimatu i Środowiska przyniosą również korzyści środowiskowe. Obecny stan zanieczyszczenia oponami w Polsce jest alarmujący – tylko w ciągu 5 lat, pomimo wzrostu świadomości ekologicznej, z terenów gminnych i lasów usunięto ponad 1000 ton porzuconych opon. Samo podniesienie poziomu obowiązku odzysku i recyklingu opon pneumatycznych do 95% i 50% oraz ewidencjonowanie opon wjeżdżających do Polski wraz z używanymi samochodami może ostatecznie rozwiązać ten problem i zmienić naszą ostatnią pozycję w europejskim rankingu ilości niezagospodarowanych opon.
Polskie Stowarzyszenie Recyklerów Opon zapowiada także publikację zaktualizowanego raportu dotyczącego dysfunkcji systemu recyklingu zużytych opon w Polsce, który ukaże się w listopadzie 2025 roku. Raport przedstawi najnowsze dane o rynku opon oraz propozycje aktualizacji przepisów, które pozwolą uszczelnić system, zwiększyć poziom recyklingu i wdrożą zasady gospodarki obiegu zamkniętego.
