Ustawę wprowadzającą nową usługę na polskim rynku finansowym, która pozwoli osobom posiadającym nieruchomości uzyskiwać dodatkowe środki pieniężne i przeznaczyć je na dowolny cel, posłowie przyjęli 23 października 2014 r. Ustawa została przekazana do podpisu prezydenta RP.
Przepisy o odwróconym kredycie hipotecznym umożliwią uzyskanie dodatkowych środków pieniężnych przez osoby posiadające własne mieszkanie, dom, nieruchomość niezabudowaną, prawo użytkowania wieczystego gruntu lub spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Odwrócony kredyt hipoteczny z powodzeniem funkcjonuje od kilkudziesięciu lat w wielu krajach na świecie. Ich doświadczenia pokazują, że osobami korzystającymi z tej usługi są w dużej części osoby starsze. Z tego względu przepisy, na podstawie których będzie oferowany odwrócony kredyt hipoteczny, skonstruowano tak, aby zapewniać korzystającym jak najlepszą ochronę ich praw.
Na podkreślenie zasługuje to, że osoba korzystająca z odwróconego kredytu hipotecznego pozostaje do końca życia właścicielem nieruchomości, a jej spadkobiercy zachowują prawo do nieruchomości, jeśli wyrażą chęć jej zatrzymania i spłacą zobowiązania powstałe z tego tytułu. Natomiast jeśli nie wyrażą takiej woli, będą zobowiązani do przeniesienia własności nieruchomości na bank. Jednakże w takiej sytuacji bank zwróci im różnicę, o jaką wartość nieruchomości przewyższa należność banku z tytułu umowy odwróconego kredytu hipotecznego, jeśli taka nadwyżka powstanie. Do udzielania odwróconego kredytu hipotecznego zostały uprawnione banki, a zatem instytucje podlegające publicznemu nadzorowi sprawowanemu przez Komisję Nadzoru Finansowego. Prawo to przyznano również oddziałom banków zagranicznych i instytucji kredytowych oraz instytucjom kredytowym w ramach działalności transgranicznej, podlegającym nadzorom w krajach macierzystych.
Specyfika odwróconego kredytu hipotecznego polega na tym, że bank zobowiązuje się do wypłacania kredytobiorcy określonej kwoty środków pieniężnych w ratach lub jednorazowo, natomiast kredytobiorca nie jest zobowiązany do spłaty tego kredytu. Oznacza to, że osoba zaciągająca odwrócony kredyt hipoteczny nie martwi się o jego spłatę, gdyż nie następuje ona za jego życia. Zabezpieczeniem spłaty kredytu jest nieruchomość będąca własnością kredytobiorcy.
Ani seniorzy, ani ich spadkobiercy nie powinni również obawiać się sytuacji, w której kwota wypłaconego kredytu przewyższy wartość nieruchomości. Przepisy ustawy przewidują ograniczenie odpowiedzialności kredytobiorcy i jego spadkobierców wyłącznie do nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie odwróconego kredytu hipotecznego. Nawet jeżeli bank wypłacił więcej niż będzie mógł odzyskać ze sprzedaży nieruchomości, nie będzie mógł sięgnąć po inne składniki majątku seniora ani jego spadkobierców.
Ustawa wprowadza także zasady zobowiązujące banki do rzetelnego informowania o oferowanych odwróconych kredytach hipotecznych oraz do sporządzania umów zgodnie z wymogami szczegółowo określonymi w ustawie. Brak dopełnienia obowiązków informacyjnych przez bank lub sporządzenie umowy niezgodnie z wymogami daje seniorowi prawo do rekompensaty finansowej w wysokości 10% odsetek i innych kosztów należnych od wypłaconej kwoty odwróconego kredytu hipotecznego. Trzeba również wskazać, że odwrócony kredyt hipoteczny jest usługą finansową oferowaną przez podmioty komercyjne. Aby zatem pozwolić rozwinąć się tej formie kredytowania, należy właściwie uregulować relacje między bankiem a klientem, dając im możliwość swobodnego – w pewnym zakresie – kształtowania umowy. Zapewniając z jednej strony maksymalne bezpieczeństwo kredytobiorcom, obostrzenia nałożone na podmioty prowadzące tę działalność zostały wyważone w taki sposób, aby umożliwić zaistnienie tej usługi na rynku, co jest oczekiwane przez znaczne grono potencjalnych odbiorców.
Odwrócony kredyt hipoteczny gwarantuje zatem seniorom swobodę dysponowania środkami oraz poczucie bezpieczeństwa wynikające z prawa własności nieruchomości, którego nie zostają pozbawieni.
